Ngaahi Kalasi Folofolá
Loma 7–16


“Loma 7–16,” Fuakava Foʻoú – Tohi Lēsoni maʻá e Faiako ʻInisititiutí (2025)

Ko e hili ʻe Kalaisi hono toʻukupú ʻi he uma ʻo ha tangata

Tā fakatātā ʻa Jen Tolman

Loma 7–16

Naʻe fakamoʻoni ʻa Paula ʻoku fakahaofi kitautolu ʻe Sīsū Kalaisi mei heʻetau fefaʻuhi loto mo e kakanó mo e angahalá. ʻOku hanga ʻe he Fakalelei ʻa e Fakamoʻuí ʻo ʻai ke tau malava ʻo maʻu ʻa e Laumālié, ʻa ia ʻokú ne tokoniʻi kitautolu ke tau ikunaʻi ʻa e vaivai ʻo e kakanó. ʻOku fakamoʻoniʻi ʻe he Laumālié ko e fānau kitautolu ʻa e ʻOtuá pea te tau lava ʻo hoko ko e kau ʻea-hoko fakataha mo Kalaisi ʻi he fuakavá. Kapau te tau feinga faivelenga ke moʻui ofi ki he Fakamoʻuí, he ʻikai ha meʻa te ne lava ʻo fakamavaheʻi kitautolu mei he ʻofa ʻa e ʻOtuá. Naʻe faleʻi ʻe Paula ʻa e kāingalotu ʻo e Siasí ke nau moʻui ʻaki ʻa e ongoongoleleí ke tanumaki ʻa e melinó mo e uouangatahá ʻi he Siasí.

Ngaahi Maʻuʻanga Tokoni Kehé

Ngaahi Tokoni Fakafolofolá: Fuakava Foʻoú, “Loma 7–16

Fakatokangaʻi ange: ʻOku ʻomi ʻe he “Talateu ki he Kalasí” ha fakahinohino ki he founga hono fakaʻaongaʻi ʻo e ngaahi ʻelemēniti angamaheni ʻe fā ʻo e lēsoni ʻoku hoko maí.

fakaʻilonga akó
Ko Hono Fakatupulaki ʻo e Ako Fakatāutahá

Kimuʻa pea kamata e kalasí, fakakaukau ke ʻoange ki he kau akó ha pōpoaki ʻe taha pe lahi ange mei he ngaahi pōpoaki ko ʻení pe ko haʻo pōpoaki pē ʻaʻau:

  • Ko e hā ha meʻa te ke lava ʻo vahevahe mo ha taha ʻokú ne fifili pe ʻoku ʻaonga nai ʻa e feinga ke tauhi e ngaahi fekau ʻa e ʻOtuá? Kumi ʻa e ngaahi moʻoni ʻi he Loma 8:1–18.

  • Ko e fē ʻa e taimi fakamuimuitaha naʻá ke ongoʻi ai e ʻofa ʻa e ʻOtuá? Kumi e meʻa ʻokú ke ako fekauʻaki mo hono lahi mo e mālohi ʻo e ʻofa ʻa e ʻOtuá ʻi hoʻo lau ʻa e Loma 8:31–39.

  • ʻOkú ke fekumi nai ki ha faleʻi fakapotopoto ki he founga ke hoko ai ko ha tokotaha anga faka-Kalaisi angé? Fakakaukau ke ako ha niʻihi ʻo e ngaahi potufolofola ko ʻení ke maʻu ha ngaahi fakakaukau: Loma 12:1–6, 9–21; 13:8–14.

fakaʻilonga fealēleaʻaki
Ngaahi Fehuʻí mo e Vahevahé

Tuku ha taimi ki he kau akó ke nau ʻeke ha ngaahi fehuʻi mo fevahevaheʻaki ha ngaahi fakakaukau mo e ngaahi moʻoni naʻa nau ʻilo ʻi heʻenau ako fakataautaha ʻa e Loma 7–16.

Ko Hono Fakatupulaki ʻetau Founga Akoʻí mo e Akó

Teuteuʻi e kau akó ki he Ngaahi Fehuʻí mo e Fevahevaheʻakí. Fakakaukau ki he founga ʻe lava ke fakakau mai ai ʻe he ngaahi founga ko ʻení hoʻo kau akó ki he konga Ngaahi Fehuʻí mo e Fevahevaheʻakí ʻo e kalasí: (1) ʻAi ke fakamatalaʻi fakanounou ʻe he kau akó e ngaahi meʻa mahuʻinga ne hoko pe ngaahi talanoa ʻi he folofolá pea vahevahe e meʻa naʻa nau mahuʻingaʻia taha aí. (2) Kole ki he kau akó ke nau feinga ke ʻiloʻi e ngaahi tefitoʻi kaveinga mei he laukongá pea vahevahe ha ngaahi fakamatala mo ha ngaahi fehuʻi ʻoku fekauʻaki mo ia. (3) Tomuʻa vahe ki ha kau ako ʻe niʻihi ke nau omi mateuteu ke vahevahe ha meʻa naʻa nau mahuʻingaʻia taha ai mei he ngaahi laukongá.

fakaʻilonga akoʻi ʻo e taukeí
Akoʻi ʻo e Taukeí

ʻE lava ke tokoni e Loma 8:31–39 ke fakaʻaongaʻi ai e taukei ko e “Ko e Tauhi ʻa e Potupotutatau Fakatokāteliné” ʻi he Ngaahi Taukei Ako Folofolá.

fakaʻilonga ʻo e ngaahi ʻekitivitī ako ke fili mei aí
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí

ʻOku ʻoatu ha ngaahi founga ako lahi maʻau mo hoʻo kau akó. Fili ʻi he faʻa lotu ʻa e fili pe ngaahi fili ʻe mahuʻingamālie taha ki hoʻo kalasí.

Loma 8:1–18

Ko e hā ha ngaahi tāpuaki te u lava ʻo maʻu ʻi heʻeku fili ke muimui ʻia Sīsū Kalaisí?

Fakakaukau ke kamata e lēsoní ʻaki hano vahevahe e tūkunga ko ʻení. ʻO ka fiemaʻu, te ke lava ʻo liliu ʻa e ngaahi fakaikiiki ʻo e tūkungá ke fenāpasi lelei ange mo e ngaahi fiemaʻu mo e tūkunga ʻa hoʻo kau akó.

ʻOku ʻi ai ha ngaahi kaungāmeʻa tokosiʻi ʻo Lūkasi ʻoku nau fakakata ʻaki ia he taimi ʻe niʻihi ko ʻene tōʻonga moʻuí. Kuó ne fakatokangaʻi ʻoku ngali fiefia hono ngaahi kaungāmeʻá neongo ʻoku ʻikai hoko ʻa e ʻOtuá ko ha konga mahuʻinga ʻo ʻenau moʻuí. ʻOku kamata ke fifili ʻa Lūkasi pe ʻoku ʻaonga nai ʻa e feinga ke hoko ko ha muimui ʻo Sīsū Kalaisí.

Fakaafeʻi e kau akó ke nau fakakaukau pe kuo nau ongoʻi nai hangē ko Lūkasí. Fakamatalaʻi ange naʻe vahevahe ʻe Paula ʻi heʻene tohi ki he kakai Lomá, ha ngaahi moʻoni ʻe lava ʻo tokoni ke tau fakatokangaʻi ʻa e ngaahi tāpuaki ʻo e muimui kia Sīsū Kalaisí. Poupouʻi e kau akó ʻi heʻenau akó ke tokanga ki he ngaahi ueʻi mei he Laumālie Māʻoniʻoní ʻe lava ʻo tokoni kiate kinautolu ʻi honau ngaahi tūkunga fakafoʻituituí.

Fakakaukau ke fakaʻaliʻali e ngaahi fakahinohino ko ʻení ke tokoni ki he kau akó ke nau ako e ngaahi akonaki ʻa Paula ʻi he Loma 8. (Ki he sitepu 1, te ke lava ʻo vahe ha konga ʻo e kau akó ke nau ako e veesi 1–9 pea vaheua ʻe tahá ke nau ako e veesi 10–18.)

  1. Lau ʻa e Loma 8:1–18, ʻo kumi e ngaahi moʻoni ʻe lava ʻo tokoni ki ha taha ʻoku faingataʻaʻia ʻi heʻene hoko ko ha muimui ʻo Sīsū Kalaisí.

  2. Hiki ha foʻi moʻoni ʻe ua pe tolu naʻá ke maʻu ʻoku mahuʻinga tahá.

  3. Tohi fekauʻaki mo e ʻuhinga ʻokú ke pehē ai ʻe lava ʻa e ngaahi moʻoni ko iá ʻo tokoni ke fakaʻaiʻai kitautolu ke tau muimui ʻia Sīsū Kalaisí.

Hili hono maʻu ʻe he kau akó ha taimi ke fakakakato ai ʻa e ʻekitivitī akó, ʻoange ha faingamālie ke nau vahevahe ʻa e meʻa ne nau tohí mo hanau hoa pe ʻi ha kulupu tokosiʻi. Aleaʻi leva mo e kalasí ʻa e ngaahi moʻoni naʻe maʻu ʻe he kau akó. ʻE malava ke nau ʻiloʻi ha ngaahi moʻoni hangē ko ʻení: ʻOku iku e loto fakakakanó ki he mate fakalaumālié; kae iku ʻa e loto fakalaumālié ki he moʻui taʻengatá mo e melinó. Kapau ʻoku tau muimui ʻi he tākiekina ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní, te tau lava ʻo hoko ko e kau ʻea-hoko fakataha mo Sīsū Kalaisi ki he kotoa ʻo e meʻa ʻoku maʻu ʻe he Tamai Hēvaní.

Ke tokoni ki he kau akó ke fakaloloto ʻenau mahino ngaahi moʻoni ko ʻení, fakakaukau ke aleaʻi ha niʻihi ʻo e ngaahi fehuʻi ko ʻení:

  • Ko e hā ha meʻa kuó ne tokoniʻi lahi taha koe ke ke hoko ai ko ha tokotaha loto fakalaumālie angé? Kuo tāpuekina fēfē nai koe ʻe he ʻOtuá ʻi he ngaahi feinga ko ʻení?

  • ʻOkú ke pehē ʻoku ʻuhinga ki he hā ke hoko ko e “kau [ʻea] hoko ki he ʻOtuá” mo e “kau [ʻea]-hoko fakataha mo Kalaisi”? (Kapau ʻoku fiemaʻu tokoni e kau akó, fakakaukau ke ʻai ke nau vakai ki he fakamatala ʻi he “Loma 8:17. ʻOku ʻuhinga ki he hā ke hoko ko e ʻkau [ʻea]-hoko ki he ʻOtuá, pea ko e kau [ʻea]-hoko fakataha mo Kalaisiʼ?” ʻi he Ngaahi Tokoni Fakafolofolá: Fuakava Foʻoú. Te ke lava foki ʻo vahevahe ʻa e fakamatala ko ʻeni ʻa ʻEletā Tieta F. ʻUkitofá.)

ʻEletā Dieter F. Uchtdorf

ʻI heʻetau ongoʻi ʻoku ʻikai ke tau mahuʻingá, tuenoa, mo liʻekiná, ʻoku tau ʻilo ʻe lava ke fakapapauʻi mai kuo teʻeki ke fakangaloʻi kitautolu ʻi he ʻOtuá— ko hono moʻoní, ʻokú Ne foaki ki Heʻene fānaú kotoa ha meʻa fakaofo: ke hoko ko e “kau [ʻea] hoko ki he ʻOtuá, pea ko e kau [ʻea] hoko fakataha mo Kalaisi” [Loma 8:17; vakai foki, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 84:38].

ʻOku ʻuhinga nai ʻeni ki he hā?

Te tau moʻui ʻo taʻengata, maʻu ha kakato ʻo e fiefiá, pea malava ke “maʻu ʻa e ngaahi taloni, ngaahi puleʻanga, ngaahi pule fakapilinisi, mo e ngaahi mālohi” [Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 132:19].

ʻOku fakaofo moʻoni ke ʻiloʻi ʻoku malava ʻa e kahaʻu maʻongoʻonga mo fakalangi ko ʻení—ʻo ʻikai koeʻuhí ko hotau tuʻungá ka koeʻuhí ko e ʻOtuá.

ʻI hono ʻilo ʻení, ko e hā te tau toe hanu pe kei loto-mamahi aí? Ko e hā ʻoku tau kei fakatuʻatamaki ai ʻi hono fakaafeʻi kitautolu ʻe he Tuʻi ʻo e ngaahi tuʻí ke aʻusia ha kahaʻu taʻemafakakaukaua ʻo e fiefia fakalangí? (“ʻOku ‘Iate Kitautolu ʻa e ʻOtuá,” Liahona, Mē 2021, 8)

  • Ko e hā e meʻa ʻoku tokoni e ngaahi tāpuaki ne talaʻofa mai ʻi he Loma 8 ke mahino kiate koe fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí?

Fakaafeʻi e kau akó ke nau fakakaukau ki he meʻa kuo nau ako mo ongoʻi mei he Laumālie Māʻoniʻoní ʻe lava ʻo tokoni kiate kinautolu ʻi honau ngaahi faingataʻa pe fili lolotongá. Poupouʻi kinautolu ke lekooti ʻenau ngaahi fakakaukau fakalaumālié. Fakamoʻoni ki he ngaahi moʻoni kuo mou aleaʻi ʻi he ʻekitivitī ako ko ʻení.

Foki ki he “Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí.”

Loma 8:31–39

ʻOku fēfē nai ʻa e ongo ʻoku maʻu ʻe he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi kiate aú?

Ke kamata ʻa e ʻekitivitī ako ko ʻení, fakakaukau ke vahevahe ʻa e fakamatala ko ʻeni naʻe fai ʻe ʻEletā Palaieni K. Teilá:

ʻEletā Brian K. Taylor

Ko Sení … naʻá ne fakatupu ha fakatuʻutāmaki lahi ʻi he halá ʻi hono taʻu hongofulu tupú. Neongo naʻe fuʻu tōtuʻa hono mamahi fakatuʻasinó, ka naʻá ne ongoʻi ha mamahi lahi koeʻuhí naʻe mole e moʻui ʻa e fakaʻuli ʻe tahá. ʻOkú ne pehē, “Kuo mole atu ha faʻē ʻa ha taha, pea ko e kovi ia ʻaʻaku.” Naʻe toki tuʻu pē ʻa Seni, ʻi ha ngaahi ʻaho kimuʻa ʻo lau maʻuloto, “Ko e ngaahi ʻofefine kitautolu ʻo ʻetau Tamai Hēvaní, ʻokú Ne ʻofa ʻiate kitautolu,” pea kuó ne fehuʻia he taimí ni, “Te Ne ʻofa fēfē ʻiate au?” (“Ko e Fānau Koā Au ʻa e ʻOtuá?,” Liahona, Mē 2018, 12)

Kole ki he kau akó ke nau fakakaukau ki he meʻa te nau ala lea ʻaki kia Seni kapau ko honau kaungāmeʻa ia peá ne haʻu kiate kinautolu mo e fehuʻi ko ʻení.

Fakamatalaʻi ange naʻe ʻi he tohi ʻa Paula ki he Kāingalotu ʻi Lomá ha faleʻi ʻe lava ʻo tokoni ke tau ongoʻi e ʻofa ʻa e Tamai Hēvaní kiate kitautolú, naʻa mo e taimi te tau ongoʻi ai ʻoku ʻikai ke tau taau mo iá. Fakaafeʻi e kau akó ke nau ako e Loma 8:31–39, ʻo kumi e ngaahi lea pe kupuʻi lea te nau fie vahevahe mo Sení.

ʻOange ha faingamālie ki he kau akó ke nau aleaʻi e meʻa ne nau ako mo ongoʻi ʻi heʻenau ako e ngaahi veesi ko ʻení. ʻE lava ke ʻiloʻi ʻe he kau akó ha moʻoni tatau mo ʻení: He ʻikai ha meʻa te ne lava ʻo fakamavaheʻi kitautolu mei he ʻofa ʻa e ʻOtuá.

  • Ko e hā ha faikehekehe ʻe hoko ʻi hoʻo moʻuí ʻi hono ongoʻi e ʻofa ʻa e ʻOtuá kiate koé?

  • Ko e hā ha niʻihi ʻo e ngaahi founga ʻoku fakahaaʻi ai ʻe he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻEna ʻofa kiate koé? (Ko e konga ʻo hoʻomou fealeaʻakí, te ke lava ʻo taki e kau akó ki he veesi 32 mo e 34.)

  • Ko e hā ha meʻa te ke lava ʻo fai ke fakatokangaʻi lelei ange ai e ʻofa ʻa e ʻOtuá kiate koé?

Ke tokoni ke ongoʻi ʻe he kau akó e mahuʻinga ʻo e tefitoʻi moʻoni ko ʻení, fakakaukau ke huluʻi e vitiō “There Is No Limit to God’s Love | His Grace” (5:38). Fakaafeʻi e kau akó ke nau aleaʻi e founga naʻe tokoniʻi ai ʻa e tokotaha ʻi he vitiō ko ʻení ʻe he ʻofa ʻa e ʻOtuá.

5:37

ʻE ala tokoni ke fakamahinoʻi ange ʻe lava ke tau maʻuhala e ʻofa ʻa e ʻOtuá ʻi he taimi ʻoku ʻikai ke tau fakakaukau ai ki ai fakataha mo e ngaahi moʻoni kehe ʻo e ongoongoleleí ʻoku felāveʻi mo iá (vakai, “Ko e Tauhi ʻa e Potupotutatau Fakatokāteliné” ʻi he Ngaahi Taukei Ako Folofolá). Te ke lava ʻo fakaʻaliʻali pe ʻoange ki he kau akó ha tatau ʻo e lea ko ʻeni ʻa ʻEletā D. Toti Kulisitofasoní. Fakaafeʻi kinautolu ke kumi e founga ʻokú ne pukepuke ai e potupotutatau fakatokāteliné ʻaki ʻene tokanga taha ki he ngaahi moʻoni mo e ngaahi potufolofola ʻoku fekauʻaki mo e ʻofa ʻa e ʻOtuá:

ʻEletā D. Todd Christofferson

ʻOku talamai ʻe he Tohi Tapú “ko e ʻOtuá ko e ʻofa” [1 Sione 4:8]. Ko e fōtunga totonu ia ʻo e ʻofá, pea ʻoku tau fakafalala lahi ki he pau mo e kānokato ʻo e ʻofa ko iá. Hangē ko e lea ʻa Palesiteni Tōmasi S. Monisoní: “ʻOku ʻi ai e ʻofa ʻa e ʻOtuá maʻau ʻo tatau ai pē pe ʻokú ke taau ke maʻu [ia] pe ʻikai. ʻOku ʻi ai maʻu ai pē ia” [Thomas S. Monson, “ʻOku ʻIkai ʻAupito ke Tau Tuenoa,” Liahona, Nōvema 2013, 124].

ʻOku lahi e ngaahi founga ke fakamatalaʻi mo tau lāulea ai ki he ʻofa fakalangí. Ko e taha ʻo e ngaahi lea ʻoku tau faʻa fanongo aí ko e ʻofa ʻa e ʻOtuá ʻoku “ʻikai faituʻungaʻa.” Neongo ʻene moʻoní, ka ʻoku ʻikai ke ʻasi e foʻi lea ia ko e ʻikai faituʻungaʻa ʻi he folofolá. Ka, ʻoku fakamatalaʻi ʻEne ʻofá ʻi he folofolá ko ha “ʻofa lahi mo fakaofo” [Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 138:3], “ʻofa haohaoa” [1 Sione 4:18; Molonai 8:16], “ʻofa huhuʻi” [ʻAlamā 5:26], mo e “ʻofa taʻengata” [Selemaia 31:3]. Ko ha ngaahi foʻi lea lelei ange ʻeni he ko e foʻi lea ʻikai fai tuʻungaʻá te ne lava ke ʻomi ha fakakaukau hala fekauʻaki mo e ʻofa fakalangí, hangē ko ʻení, ʻoku kātakiʻi ʻe he ʻOtuá e meʻa kotoa pē, pea ʻoku ʻikai ke Ne fakamāuʻi kitautolu he ko ʻEne ʻofá ʻoku ʻikai fai tuʻungaʻa, pe ʻoku ʻikai ʻekeʻi ʻe he ʻOtuá ha meʻa meiate kitautolu he ko ʻEne ʻofá ʻoku ʻikai fai tuʻungaʻa, pe ʻoku fakamoʻui ʻa e taha kotoa ʻi he puleʻanga ʻo e ʻOtuá he ko ʻEne ʻofá ʻoku ʻikai fai tuʻungaʻa. Ko e ʻofa ʻa e ʻOtuá ʻoku taʻe-fakangatangata pea ʻe tuʻuloa ʻo lauikuonga, ka ko ʻene fekauʻaki mo kitautolú ʻe makatuʻunga ia ʻi he meʻa ʻoku tau fai ki Heʻene ʻofá. …

ʻE ʻofa maʻu pē e ʻOtuá ʻiate kitautolu, ka he ʻikai ke Ne lava ʻo fakahaofi kitautolu ʻi heʻetau ngaahi angahalá. (“Nofomaʻu ʻi Heʻeku ʻOfá,” Liahona, Nōvema 2016, 48)

  • Ko e hā mo ha toe ngaahi fakakaukau naʻá ke maʻu fekauʻaki mo e ʻofa ʻa e ʻOtuá mei he lea ʻa ʻEletā Kulisitofasoní?

  • ʻOkú ke pehē ko e hā ʻoku mahuʻinga ai ke tau feinga ke potupotutatau fakatokāteline ʻi heʻetau ako mo akoʻi e ongoongoleleí?

Fakaʻosi e ʻekitivitī ko ʻení ʻaki hoʻo fakamoʻoni ki he ʻofa ʻoku maʻu ʻe he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ki he tokotaha takitaha. Poupouʻi e kau akó ke nau feinga ke ongoʻi e ʻofa ʻa e ʻOtuá maʻanautolu mo e niʻihi kehé.

Foki ki he “Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí.”

Loma 12:1–6, 9–21; 13:8–14

Ko e hā ha meʻa te u lava ʻo fai ke u hoko ʻo hangē ange ko Sīsū Kalaisí?

Fakakaukau ke fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi fakatātā ko ʻení pea aleaʻi nounou ʻa e founga hono lalanga ʻo e tupenú. (ʻOku ngaohi ha tupenu ʻaki hano lalanga fakataha e tupenu teuteú ki ha sīpinga.) Lau fakataha leva ʻa e fakamatala ʻa ʻEletā Lōpeti D. Heilí pe mamata ʻi he “Weaving Our Spiritual Tapestry” (4:18).

4:19
tokotaha ʻoku lālanga ʻi ha papa lālanga tupenu
kupesi ʻoku tā ai e Hāʻele ʻAnga Ua Mai ʻa Kalaisí
ʻEletā Robert D. Hales

ʻOku moʻui e kau ākongá ke lava ʻo huluni ʻa e ngaahi ʻulungaanga ʻo Kalaisí ʻi heʻenau moʻuí, ʻo hangē ha kupesi fakalaumālié. …

… Ko hono lalanga ko ia ʻo e kupesi fakalaumālie ʻo e tuʻunga fakaākonga fakafoʻituituí, ʻoku fiemaʻu ke ʻoua naʻa foʻi feʻunu pē ʻe taha. (“Ko e Hoko ko ha Ākonga Hotau ʻEiki ko Sīsū Kalaisí,” Liahona, Mē 2017, 46)

  • Ko e hā e meʻa ʻe lava ke akoʻi mai ʻe he fakatātā ʻo e kupesí fekauʻaki mo e founga ʻo e hoko ʻo hangē ko Kalaisí?

Fakamatalaʻi ange naʻe fakamatalaʻi ʻe Paula ʻi he fakaʻosinga ʻo e tohi ʻa Lomá ha ngaahi ʻulungaanga mo e tōʻonga faka-Kalaisi lahi ʻe lava ke fakakau ʻi heʻetau moʻuí. Fakaʻaliʻali e fakamatala fakakonga ko ʻení ʻi he palakipoé: Te u lava ʻo hoko ʻo hangē ange ko Sīsū Kalaisí ʻaki …

Fakaʻaliʻali e ngaahi potufolofola ko ʻení. Fakaafeʻi e kau akó ke lau ha taha pe lahi ange ʻo kinautolu, ʻo kumi e ngaahi founga kehekehe te nau lava ʻo fakaʻosi ʻaki e fakamatala ʻi he palakipoé.

ʻE lava ke ʻalu ʻa e kau akó ki he palakipoé pea hiki e ngaahi founga naʻa nau fakakakato ʻaki e fakamatalá. Ke fakaloloto e mahino ʻoku nau maʻú, te mou lava ʻo aleaʻi ha ngaahi fehuʻi hangē ko ʻení:

  • Ko e fē ʻa e ngaahi fakamatala ʻi he palakipoé ʻokú ke ongoʻi ʻoku felāveʻi taha kiate koé? Ko e hā hono ʻuhingá?

  • Naʻe fakahaaʻi fēfē ʻe Sīsū Kalaisi ha niʻihi ʻo e ngaahi ʻulungaanga ko ʻení lolotonga ʻEne ngāue fakafaifekau ʻi he māmaní?

  • ʻOkú ke pehē ʻe tokoniʻi fēfē nai hoʻo moʻuí ʻi hono lalanga e ʻulungaanga faka-Kalaisi ko ʻení ki hoʻo kupesi fakalaumālié?

Te ke lava ʻo fakaʻosi ʻaki hano fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau fakakaukau ki he ngaahi ʻulungaanga faka-Kalaisi kuo nau kamata lalanga ki he ngaahi kupesi fakalaumālié. Fakaafeʻi kinautolu ke nau fili ha taha ʻo e ngaahi ʻulungaanga pe tōʻonga kuo nau ako he ʻaho ní pea faʻu ha palani ki he founga te nau fakaʻaongaʻi faivelenga ange ia ʻi heʻenau moʻuí. Poupouʻi kinautolu ke nau fekumi ʻi he faʻa lotu ki he tokoni ʻa e Tamai Hēvaní ʻi he ʻulungaanga pe tōʻonga kuo nau filí.

Foki ki he “Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí.”