Ngaahi Kalasi Folofolá
Sione 2–4


“Sione 2–4,” Fuakava Foʻoú—Tohi Lēsoni maʻá e Faiako ʻInisititiutí (2025)

Ko e talanoa ʻa e fefine Samēliá kia Sīsū ʻi ha veʻe vaitupu

Fefine ʻi he Veʻe Vaitupú, tā ʻa Crystal Close

Sione 2–4

ʻE lava ke tau vakai ki he mālohi ʻa e Fakamoʻuí ke fai ha liliú ʻi hono kotoa ʻo e Fuakava Foʻoú, hangē ko e taimi naʻá Ne liliu ai ʻa e vaí ko e uainé pea mo e taimi naʻá Ne fakamoʻui ai ha foha ʻo ha ʻeiki naʻe puke lahi ʻo mei mate. Naʻe fakamaʻa foki ʻe Sīsū ʻa e temipalé, ʻo akoʻi ʻoku totonu ke ʻapasia mo fakaʻapaʻapaʻi ʻa e fale ʻo e ʻOtuá. Ko e fakaafe ʻa Sīsū kia Nikotīmasi ke fanauʻi fakalaumālie ʻi he ʻOtuá pea mo e [fakaafe ki he] fefine ʻi he veʻe vaitupú ke tali Ia ko e Kalaisí, ʻoku fakahaaʻi ai Hono mālohi mo e misiona ke fakahaofi ʻa kinautolu ʻoku tui mo talangofua kiate Iá.

Ngaahi Maʻuʻanga Tokoni Kehé

Scripture Helps: New Testament [Ngaahi Tokoni Fakafolofolá: Fuakava Foʻoú], “Sione 2–4

Fakatokangaʻi ange: ʻOku ʻomi ʻe he “Talateu ki he Kalasí” ha fakahinohino ki he founga hono fakaʻaongaʻi ʻo e ngaahi ʻelemēniti angamaheni ʻe fā ʻo e lēsoni ʻoku hoko maí.

fakaʻilonga akó
Ko Hono Poupouʻi ʻo e Ako Fakatāutahá

Kimuʻa pea kamata ʻa e kalasí, fakakaukau ke ʻoange ki he kau akó ha pōpoaki ʻe taha pe lahi ange mei he ngaahi pōpoaki ko ʻení pe ko haʻo pōpoaki pē ʻaʻau:

  • ʻOkú ke fakakaukau ko e hā e ʻuhinga naʻe fakakau ai ʻe Sione ʻa e mana ʻo hono liliu ʻo e vaí ki he uainé ʻi heʻene Kosipelí? Kumi ha ngaahi tali ʻe ala maʻu ʻi hoʻo lau ʻa e Sione 2:1–11 pe ʻi hoʻo mamataʻi ʻa e “Liliu ʻe Sīsū e Vaí ko e Uaine” (2:26).

    2:25
  • Ako ʻa e Sione 2:13–17, pea fakakaukau ki he meʻa ʻokú ke fai pe lava ke fai ke fakahaaʻi ʻaki hoʻo fakaʻapaʻapa ki he temipalé ko ha fale ʻo e ʻOtuá. Te ke lava ʻo mamataʻi ʻa e “Jesus Cleanses the Temple” (1:34) ke fakatupulaki hoʻo akó.

    1:34
  • ʻOkú ke ʻiloʻi fēfē ʻoku ʻofa ʻa e ʻOtuá ʻiate koé? Kumi ha tali mahuʻinga ki he fehuʻi ko ʻení ʻi he Sione 3:14–17.

  • Mamataʻi ʻa e “The Woman at the Well” (7:29) pe lau ʻa e Sione 4:1–29, pea fakakaukau ki he founga ʻe lava ai ʻe he ngaahi moʻoni naʻe akoʻi ʻe he Fakamoʻuí ki he fefine Samēliá ʻo liliu foki mo hoʻo moʻuí.

    7:30

fakaʻilonga fealēleaʻaki
Ngaahi Fehuʻí mo e Fevahevaheʻakí

Tuku ha taimi ki he kau akó ke nau ʻeke ha ngaahi fehuʻi mo fevahevaheʻaki ha ngaahi fakakaukau mo e ngaahi moʻoni naʻa nau ʻilo ʻi heʻenau ako fakataautaha ʻa e Sione 2–4.

Ko Hono Fakatupulaki ʻEtau Founga Akoʻí mo e Akó

ʻOange ha taimi ki he kau akó ke nau toe vakaiʻi kimuʻa pea fevahevaheʻakí. Kapau ʻoku momou e kau akó ke ʻeke ha ngaahi fehuʻi pe vahevahe ha ngaahi fakakaukau, fakakaukau ke ʻoange ha ngaahi miniti siʻi ke nau toe vakaiʻi ai e ngaahi potufolofola naʻe vahe angé. ʻE lava ke tokoni ki ha kau ako ʻe niʻihi ʻa hono tuku ha taimi ke toe vakaiʻí ke nau manatuʻi ai ʻa e meʻa naʻa nau lau kimuʻa he kalasí pea fakaʻaiʻai ʻa e niʻihi kehé ke nau kumi ha meʻa ʻoku nau fie talanoa ki ai.

fakaʻilonga ʻo e ako ki he taukeí
Akoʻi ʻo e Taukeí

ʻOku lahi ha ngaahi faingamālie ke tokoniʻi ai ʻa e kau akó ke nau akoako e ngaahi taukei ako ʻi he lēsoni ko ʻení. ʻE lava ke hoko ʻa e Sione 2:13–17 ko ha feituʻu ʻaonga ki he kau akó ke nau fakaʻaongaʻi ai ʻa e taukei “Ko e Kumi ʻa e ʻUhinga ʻo e Ngaahi Foʻi Leá mo e Kupuʻi Leá” ʻi he Ngaahi Taukei Ako Folofolá. ʻE lava ke hoko ʻa e Sione 3:3–8 ko ha feituʻu lelei ke fakaʻaongaʻi ai ʻa e taukei “Ko Hono Fakaʻaongaʻi ʻo e Folofola Kuo Fakafoki Maí ke Mahino ʻa e Tohi Tapú” ʻi he Ngaahi Taukei Ako Folofolá. ʻE lava ke fakalahi e mahino ʻa e kau akó ki he Sione 3:14–17 mo e Sione 4:10–14 ʻaki hono fakaʻaongaʻi e taukei “Ko e Mahino ʻa e Ngaahi Fakataipe ʻi he Folofolá” ʻi he Ngaahi Taukei Ako Folofolá.

fakaʻilonga ʻo e ngaahi ʻekitivitī ako ke fili mei aí
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí

ʻOku ʻoatu ha ngaahi founga ako lahi ke ke fili mei ai mo hoʻo kau akó. Fili ʻi he faʻa lotu pe ko e fē ʻa e ngaahi founga ʻe mahuʻingamālie taha maʻa hoʻo kalasí.

Sione 2:1–11

Ko e hā ha ngaahi moʻoni te u lava ʻo ako mei he fuofua mana ʻa e Fakamoʻuí naʻe lekōtí?

Te ke lava ʻo fakaʻaliʻali ʻa e fakatātā ko ʻení pea fakamatalaʻi ange ko hono kātoangaʻi ko ia e mali ʻa e kau Siú ʻi he kuonga ʻo e Fuakava Foʻoú naʻe fakahoko ia ʻi ha ngaahi ʻaho lahi. Ko ha meʻa fakatupu loto-hohaʻa kiate kinautolu ʻoku nau fakahoko ʻa e kātoanga malí kapau ʻe ʻosi ʻa e uainé.

kātoanga mali ʻa e kau Siú

Fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi fehuʻi ko ʻení, pea fakaafeʻi e kau akó ke nau fili ʻa e fehuʻi ʻoku nau saiʻia taha aí. Pea fakaafeʻi leva ke nau ako ʻa e Sione 2:1–11 ke ʻilo ha tali ki heʻenau fehuʻí.

  • Ko e hā ha meʻa te ke lava ʻo ako kau ki he Fakamoʻuí mei he talanoa ko ʻení?

  • Ko e hā ha meʻa te ke lava ʻo ako meia Mele ʻi he talanoa ko ʻení?

  • Ko e hā ha meʻa ʻoku ongo taha kiate koe fekauʻaki mo e fuofua mana ko ʻeni naʻe lekooti naʻe fakahoko ʻe he Fakamoʻuí?

Hili hono tuku ha taimi maʻá e kau akó ke nau ako aí, ʻe lava ke nau hiki ʻi he palakipoé ha tali ʻe taha naʻa nau maʻu ki heʻenau fehuʻí. (ʻE lava ke kau ʻi he ngaahi talí ha ngaahi fakakaukau tatau mo ʻení: Naʻe kau ʻa Sīsū ʻi he ngaahi ʻekitivitī fakaʻaho ʻo e moʻuí. ʻOku maʻu ʻe Sīsū Kalaisi ha mālohi ki he ngaahi meʻa fakatuʻasinó. Naʻe ʻafioʻi ʻe he Fakamoʻuí ʻoku ʻi ai Hono misiona fakalangi ke fakakakato. Naʻe ʻofa mo fakaʻapaʻapaʻi ʻe Sīsū ʻEne faʻeé. Naʻe falala ʻa Mele kia Sīsū.)

ʻE lava leva ke taufetongi ʻa e kau akó ʻi hono fili ha ngaahi fakamatala kehekehe mei he palakipoé pea kole ki he niʻihi fakafoʻituitui naʻa nau hiki iá ke nau vahevahe ʻa e ʻuhinga ʻoku mahuʻinga ai ʻa e fakamatala ko ʻení kiate kinautolú mo e founga ʻe ala ʻaonga ai ia ki heʻetau moʻuí. Tuku ki he ngaahi fehuʻi, ʻilo, mo e ngaahi founga ʻoku fakaʻaongaʻi ʻe he kau akó ke ne tataki ʻa e fealeaʻakí.

Fakatokangaʻi ange: Kapau ʻoku hohaʻa hoʻo kau akó ki he founga naʻe folofola ai ʻa Sīsū ki Heʻene faʻeé ʻi he Sione 2:4 pe fifili ki he ʻuhinga naʻá Ne liliu ai ʻa e vaí ko e uainé ʻi he fakakaukau atu ki he Lea ʻo e Potó (vakai, Sione 2:1–11), fakahinohinoʻi kinautolu ki he ngaahi fakamatala fekauʻaki ʻi he Scripture Helps: New Testament [Ngaahi Tokoni Fakafolofolá: Fuakava Foʻoú].

Foki ki he “Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí.”

Sione 2:13–17

Te u fakahaaʻi fēfē ha ʻapasia lahi ange ʻi he fale ʻo e ʻEikí?

Fakakaukau ke fakaʻaliʻali ʻa e fakatātā ko ʻeni ʻo hono fakamaʻa ʻe Sīsū ʻa e temipalé pe mamataʻi ʻa e “Jesus Cleanses the Temple” (1:34). Fakamatalaʻi ange naʻe omi ha kau ʻaʻahi ʻe lauiafe ki Selusalema ke fakafiefiaʻi e kātoanga toputapu ʻo e Lata Atú. Naʻe fiemaʻu ʻe hanau tokolahi ke fakatau mai ha fanga monumanu ke fai ʻaki ha ngaahi feilaulau ʻi he temipalé. (Fakakaukau ke mou toe vakaiʻi fakataha ʻa e “Sione 2:16. Ko e hā e ʻuhinga naʻe ʻi ai ai ha kau fetongi paʻanga ʻi he temipalé?” ʻi he Scripture Helps: New Testament [Ngaahi Tokoni Fakafolofolá: Fuakava Foʻoú] ki ha fakamatala lahi ange.)

Ko hono kapusi ʻe Sīsū ʻa e kau fetongi paʻangá mei he temipalé

Ko Hono Fakamaʻa ʻe Sīsū ʻa e Temipalé, tā fakatātā ʻa Carl Bloch

1:34

Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau lau ʻa e Sione 2:13–17, pea aleaʻi e meʻa ʻe ala akoʻi mai ʻe he ngaahi ngāue mo e ngaahi folofola ʻa Sīsū ʻoku lekooti ʻi he potufolofola ko ʻení fekauʻaki mo e temipalé. ʻE lava ke ʻiloʻi ʻe he kau akó ha moʻoni hangē ko ʻení: Ko e temipalé ko e fale ia ʻo e ʻEikí pea ʻoku totonu ke tauhi ia ʻi he ʻapasia mo e fakaʻapaʻapa.

Ke tokoni ke fakaloloto e mahino ʻa e kau akó ki he ʻuhinga ʻo e ʻapasia ʻi he fale ʻo e ʻEikí, te ke lava ʻo fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi founga ako ko ʻení. (Mahalo ʻe mahuʻinga ke tuku ha taimi ke toe vakaiʻi ʻa e taukei “Ko e Kumi ‘a e ʻUhinga ʻo e Ngaahi Foʻi Leá mo e Kupuʻi Leá” ʻi he Ngaahi Taukei Ako Folofolá.) Fakaafeʻi e tokotaha ako takitaha ke fili e ʻekitivitī ʻoku nau saiʻia taha aí pea mateuteu ke vahevahe ʻa e meʻa ʻoku nau akó.

  • Ako lahi ange ki he ʻuhinga ʻo e ʻapasiá ʻo fakaʻaongaʻi ʻa e konga ke Define [Fakaʻuhingaʻi] ʻi he Gospel Library. Hili iá pea ako ʻa e fakamatala ki he “Loto-ʻapasiá” ʻi he Fakahinohino ki he Ngaahi Folofolá. Fakakaukau ki ha ngaahi tōʻonga mo ha ngaahi ʻulungaanga pau ʻe lava ʻo tokoni ke tau loto-ʻapasia lahi ange ai ʻi he taimi ʻoku tau ō ai ki he temipalé.

  • ʻOku tohi tongi ʻi he temipale takitaha ʻo e Siasí ʻa e ngaahi foʻi lea “Māʻoniʻoni ki he ʻEikí; ko e Fale ʻo e ʻEikí.” Ako fekauʻaki mo e ʻuhinga ʻo e māʻoniʻoní ʻo fakaʻaongaʻi ʻa e konga Define [Fakaʻuhingaʻi] ʻi he Gospel Library. Toe ako foki mo e ngaahi fakamatala ki he “Māʻoniʻoní” ʻi he Fakahinohino ki he Ngaahi Folofolá. Fakakaukau ki he founga te ke fakamatalaʻi ai ki ha taha ʻa e ʻuhinga ʻoku tohi ai ʻa e “Māʻoniʻoni ki he ʻEikí” ʻi hotau ngaahi temipalé.

  • ʻE lava ke hoko ʻa e kāmeni temipalé ko ha fakamanatu mālohi ia ʻo ʻetau aʻusia ʻi he temipalé. Lau pe mamataʻi ʻa e “Sacred Temple Clothing (Teunga Temipale Toputapu)” (4:12), pea fakakaukau ki he founga te ke fakamatalaʻi ai ki ha taha ʻoku teuteu ke fuofua hū ki he temipalé ʻa e natula toputapu ʻo e kāmeni temipalé.

    4:16

Hili hono tuku ha taimi ke ako ai ʻa e akó, te nau lava ʻo faʻu ha fanga kiʻi kulupu iiki pea taufetongi ʻi hono vahevahe e meʻa naʻa nau ʻilo mei heʻenau akó.

Ke fakaʻosi ʻa e ʻekitivitī ko ʻení, te ke lava ʻo ʻoange ha taimi ki he kau akó ke nau fakalaulauloto mo lekooti ʻenau ngaahi fakakaukau fekauʻaki mo e fehuʻi ko ʻení:

  • Ko e hā ha meʻa te ke fai ke fakahaaʻi ai ha ʻapasia mo ha fakaʻapaʻapa lahi ange ki he fale ʻo e ʻEikí?

Foki ki he “Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí.”

Sione 3:1–8

Te u lava fēfē ke ʻiloʻi pe kuó u fanauʻi foʻoú?

Fakaʻaliʻali ʻa e fehuʻi ko ʻení, pea fakaafeʻi e kau akó ke lekooti ha tali: Te u lava fēfē ke ʻiloʻi pe kuó u fanauʻi foʻoú?

Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau fakakaukau ki he fehuʻi ko ʻení ʻi hoʻomou talanoa fekauʻaki mo e ngaahi akonaki ʻa e Fakamoʻuí kia Nikotīmasí.

Lau fakataha ʻa e Sione 3:1–2, pea aleaʻi ʻa e meʻa ʻoku fakahā mai ʻe he ngaahi veesi ko ʻení fekauʻaki mo Nikotīmasí. Pea tuku leva ke lau ʻe he kau akó ʻa e Sione 3:3–8, ʻo kumi ʻa e meʻa naʻe akoʻi ʻe he Fakamoʻuí ʻo fekauʻaki mo e fanauʻi foʻoú.

  • Ko e hā e founga naʻe maʻuhala ai ʻe Nikotīmasi ʻa e folofola ʻa e Fakamoʻuí?

  • Ko e hā e meʻa naʻe akoʻi ʻe he Fakamoʻuí ke fakalahi ai e mahino ʻa Nikotīmasí? (ʻE lava ke ʻiloʻi ʻe he kau akó ha foʻi moʻoni hangē ko ʻení: Kuo pau ke fanauʻi kitautolu ʻi he vai pea mo e Laumālie ka tau toki hū ki he puleʻanga ʻo e ʻOtuá.

  • ʻOku fekauʻaki fēfē ʻa e fanauʻi ʻi he vaí mo e Laumālié pea mo e ngaahi ouau ʻo e papitaisó mo e hilifakinimá? (Kapau ʻe tokoni, pea fakamahino naʻe akoʻi ʻe he Palōfita ko Siosefa Sāmitá, “Ko e fanauʻi foʻoú, ʻoku hoko mai ia ʻi he Laumālie ʻo e ʻOtuá ʻo fakafou ʻi he ngaahi ouaú” [Ngaahi Akonaki ʻa e Kau Palesiteni ʻo e Siasí: Siosefa Sāmita (2007), 109]).

  • Ko e hā mo ha toe ngaahi fehuʻi ʻe ala maʻu ʻe ha taha ʻi heʻenau lau e tali ʻa e Fakamoʻuí kia Nikotīmasí?

Fakamahinoʻi ange ko e founga ʻe taha ke ako lahi ange ai fekauʻaki mo e ʻuhinga ʻo e “fanauʻi foʻoú” ko e vakai ki he ngaahi folofola ʻo Hono Fakafoki Mai ʻo e Ongoongoleleí (vakai, “Ko Hono Fakaʻaongaʻi ʻo e Folofola Kuo Fakafoki Maí ke Mahino ʻa e Tohi Tapú” ʻi he Ngaahi Taukei Ako Folofolá). Fakaafeʻi e kau akó ke nau kumi ha potufolofola mei he Tohi ʻa Molomoná, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakavá, pe Mataʻitofe Mahuʻingá ʻoku tokoni ke fakamahinoʻi ʻa e ʻuhinga ʻo e fanauʻi foʻoú. Kapau ʻe fiemaʻu, ʻe lava ke vakai e kau akó ki he “Fanauʻi Foʻoú, Fanauʻi ʻi he ʻOtuá” ʻi he Fakahinohino ki he Ngaahi Folofolá (Gospel Library) ki ha ngaahi potufolofola fekauʻaki.

Hili hono tuku ha taimi ki he akó, fakaafeʻi e kau akó ke nau hiki ʻi he palakipoé ha meʻa naʻa nau ako fekauʻaki mo e fanauʻi foʻoú. (Te nau lava ʻo fakakau ʻa e fakamoʻoni fakafolofolá.) Te ke lava leva fakaʻatā e kau akó ke nau ʻeke ha ngaahi fehuʻi pe fai ha fakamatala fekauʻaki mo e ngaahi fakamatala ʻi he palakipoé. Te ke lava ʻo fakaafeʻi ʻa e tokotaha naʻá ne hiki e fakamatalá ke ne toe ʻomi ha ngaahi fakakaukau lahi ange fekauʻaki mo e meʻa naʻa nau hikí.

Fakaafeʻi e kau akó ke nau toe foki ki he fehuʻi naʻe ʻeke kimuʻá: Te u lava fēfē ke ʻiloʻi pe kuó u fanauʻi foʻoú? Fakaafeʻi ke nau lekooti ha ngaahi ʻilo, fakakaukau lahi ange, pe ongo naʻa nau maʻu lolotonga e fealēleaʻakí.

Fakatokangaʻi ange: Koeʻuhí ʻoku kau ʻi he fanauʻi foʻoú ʻa e liliú mo e liliu moʻoní, mahalo ʻe loto-foʻi ha kau ako ʻe niʻihi pea nau ongoʻi ʻoku ʻikai ke vave feʻunga ʻenau liliú. Kapau ko ha meʻa ʻeni ʻoku hohaʻa ki ai hoʻo kau akó, fakakaukau ke lau mo aleaʻi ʻa e lea ko ʻeni ʻa ʻEletā D. Toti Kulisitofasoní:

ʻEletā D. Todd Christofferson

Mahalo te ke fehuʻi, ko e hā ʻoku ʻikai hoko vave ange ai kiate au ʻa e fuʻu liliu lahi ko ʻeni ʻo e lotó? ʻOku totonu ke ke manatuʻi e sīpinga fakaofo ʻa e kakai ʻo e Tuʻi ko Penisimaní, ʻAlamā, mo ha niʻihi kehe ʻi he folofolá—neongo ʻene fakaofó, ka ʻoku ʻikai ko e meʻa maʻu pē ia ʻoku hokó. Ko e tokolahi ʻo kitautolu, ʻoku hoko fakakongokonga mai ʻa e liliú ia pea ʻi ha taimi lōloa. Ko e fanauʻi foʻoú, ʻoku ʻikai tatau ia mo hono fanauʻi fakaesino kitautolú, ko ha founga pē ia ka ʻoku ʻikai ko ha ngāue. Pea ko ʻetau fakahoko leva e founga ko iá, ko e tefitoʻi taumuʻa ia ʻo ʻetau ʻi he moʻui fakamatelié. (“Fanauʻi Foʻou,” Liahona, Mē 2008, 78)

Foki ki he “Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí.”

Sione 3:9–21

ʻOku ʻofa moʻoni nai ʻa e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻiate au?

Kapau naʻe ʻikai ke ke fai ʻa e ʻekitivitī ako kimuʻá, fakakaukau ke ʻomi ha puipuituʻa ki he konga folofola ko ʻení ʻaki hono mamataʻi ʻa e “Jesus Teaches of Being Born Again” mei he taimi 0:00 ki he 2:40 pe fakamatalaʻi fakanounou ʻa e Sione 3:1–10. Fakamatalaʻi ange naʻe fakaʻaongaʻi ʻe he Fakamoʻuí ha talanoa angamaheni mei he Fuakava Motuʻá ke tokoni ke mahino kia Nikotīmasi ʻEne folofolá. Lau fakataha ʻa e Sione 3:14–15 pea kapau ʻe fiemaʻu, lau ʻa e Nōmipa 21:4–9.

5:49
Ko e tuhu ʻa Mōsese ki he ngata palasá

Ko Mōsese mo e Ngata Palasá, tā ʻa Judith A. Mehr

Fakaʻaliʻali e fakatātā ko ʻení, pea fakamanatu ki he kau akó naʻe faʻa fakaʻaongaʻi ʻe he ʻEikí ha ngaahi fakataipe ke akoʻi ʻa e ngaahi moʻoni mahuʻinga ʻo e ongoongoleleí. (Vakai, “Ko e Mahino ʻa e Ngaahi Fakataipe ʻi he Folofolá” ʻi he Ngaahi Taukei Ako Folofolá kapau ʻokú ke ongoʻi ʻoku fiemaʻu ʻe he kau akó ha tokoni lahi ange ʻi he ngaahi fakataipé.) Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau vahevahe ʻenau fakakaukau ki he meʻa ʻoku fakafofongaʻi ʻe he ngata palasá.

Hili ia peá ke fakaʻaliʻali ʻa e fakatātā ko ʻení ʻi he tafaʻaki ʻo e fakatātā ʻo e ngata palasá pea lau ʻa e Sione 3:16–17.

Sīsū ʻi he funga kolosí

Ko e Tutukí, tā ʻa Harry Anderson

  • Ko e hā ha ngaahi founga ʻe ala fakataipe ai ʻe he ngata palasá ʻa Sīsū Kalaisí? (Ngaahi tali ʻe ala ʻomí: Naʻe fakatou “hiki hake” kinaua; naʻe fakatou ʻomi kinaua ʻe he ʻEikí ke fakahaofi Hono kakaí; naʻe fakatou ʻomi kinaua ko ha tali ki he ngaahi angahala ʻa e kakaí; ko e meʻa pē naʻe fiemaʻu ke nau fai ka nau moʻuí ko e “sio” pe “tui.”)

Fakakaukau ke hiki ‘a e ngaahi folofola mo e ngaahi fakamatala taʻekakato ko ʻení ʻi he palakipoé. Fakaafeʻi e kau akó ke nau ako ʻa e ngaahi potufolofolá, ʻo kumi ha ngaahi founga ke fakakakato ai ʻa e ngaahi fakamatalá (ko e ngaahi foʻi lea ‘oku haʻi atú ʻoku ʻoatu pē ia ko ha ngaahi tali ʻe ala ʻomi):

  • Sione 3:16–21; Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 34:1–3; Sione 14:15

  • He naʻe ʻofa pehē ʻa e ʻOtuá ki māmani … (Naʻá Ne foaki Hono ʻAlo Pē Taha Naʻe Fakatupú).

  • Naʻe ʻofa pehē ʻa Sīsū ʻiate kitautolu … (Naʻá Ne foaki ʻEne moʻuí).

  • ʻOku tau ʻofa lahi ʻi he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻo tau … (tauhi e ngaahi fekaú).

ʻOku lava ke vahevahe ʻe he kau akó ʻa e ngaahi founga kehekehe naʻa nau fakakakato ʻaki ʻa e ngaahi fakamatalá. ʻI heʻenau vahevahe ʻa e founga naʻa nau fakakakato ai ʻa e ongo ʻuluaki fakamatalá, poupouʻi ke nau vahevahe ʻa e ngaahi aʻusia kuó ne tokoniʻi kinautolu ke nau ʻiloʻi ʻa e ʻofa ʻa e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻiate kinautolú. ʻI hono vahevahe ʻe he kau akó ʻa e founga ne nau fakakakato ai e fakamatala hono tolú, fakaafeʻi ke nau vahevahe ʻa e ngaahi founga ʻoku nau fakahaaʻi ai ʻenau ʻofa ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí.

Kapau ʻoku toe ha taimi, ʻe lava ke ako maʻuloto ʻe he kau akó ʻa e Sione 3:16–17 koeʻuhí ke ʻomi ʻe he ngaahi leá ni ha ueʻi fakalaumālie mo ha fakafiemālie kiate kinautolu ʻi he kahaʻú. (Fakatokangaʻi ange: ʻOku ʻomi ʻe he “Ko e Ako Maʻuloto ʻa e Ngaahi Potufolofolá” ʻi he Ngaahi Taukei Ako Folofolá ha ngaahi founga kehekehe ke tokoni ʻi he ako maʻulotó.)

Foki ki he “Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí.”

Sione 4:5–42

ʻE fakalato fēfē ʻe he Fakamoʻuí ʻeku fieinua fakalaumālié?

Te ke lava ʻo kamata ʻa e ʻekitivitī ako ko ʻení ʻaki haʻo aleaʻi nounou ʻa e ngaahi fakaʻilonga mo e ngaahi palopalema ʻoku fekauʻaki mo e maha e vai ʻi he sinó. Hili iá pea fakakaukau ke aleaʻi ʻa e ngaahi fakaʻilonga mo e ngaahi palopalema ʻoku fekauʻaki mo e ʻikai ke maʻu ha tākiekina fakaivia ʻo e ongoongoleleí ʻi hoʻo moʻuí.

Fakakaukau ke fakaʻaliʻali ha fakatātā ʻo e Fakamoʻuí mo e fefine ʻi he vaitupú pea fakaafeʻi e kau akó ke nau fakamatalaʻi fakanounou ʻa e meʻa naʻe hokó pe lau fakataha ʻa e fakamatala ko ʻení ʻi he Sione 4:3–15. Kapau ʻe tokoni, toe vakaiʻi ʻa e “John 4:27. Why did Jesus’s disciples ‘marvel that he talked to the [Samaritan] woman’ [Sione 4:27. Ko e hā naʻe ofo ai ʻa e kau ākonga ʻa Sīsuú ʻi heʻene talanoa ki he fefine Samēliá]?” ʻi he Scripture Helps: New Testament [Ngaahi Tokoni Fakafolofolá: Fuakava Foʻoú].

Ko e talanoa ʻa Sīsū mo ha fefine ʻi he vaitupú

Vai Moʻuí, tā ʻa Simon Dewey

  • Ko e hā ha meʻa te tau lava ʻo ako meia Sīsū mei heʻene fepōtalanoaʻaki mo e fefine Samēliá?

  • Te ke fakamatalaʻi fakanounou fēfē ʻa e meʻa naʻe akoʻi ʻe he Fakamoʻuí ki he fefine ko ʻení? (Mahalo ʻe vahevahe ʻe he kau akó ha foʻi moʻoni hangē ko ʻení: ʻOku hanga ʻe he inu lahi ʻi he vai moʻui ʻa e Fakamoʻuí ʻo fakalato ʻa e fieinua fakalaumālié pea tataki kitautolu ki he moʻui taʻengatá.)

  • ʻOku lava fēfē ke fakafofongaʻi ʻe he vaí ʻa Sīsū Kalaisí? Ko e hā nai ʻa e ʻuhinga ʻo e “vai moʻuí”? (Kapau ʻokú ke fiemaʻu ha ngaahi fakakaukau lahi ange ki he founga ke tokoniʻi ai e kau akó ke mahino kiate kinautolu ʻa e fakataipe ʻi he folofolá, ʻalu ki he “Ko e Mahino ʻa e Ngaahi Fakataipe ʻi he Folofolá” ʻi he Ngaahi Taukei Ako Folofolá.)

Fakakaukau ke lau mo aleaʻi ʻa e fakamatala ko ʻeni ʻa ʻEletā Tēvita A. Petinaá:

ʻEletā David A. Bednar

Ko e vai moʻui ʻoku lave ki ai ʻa e fakamatalá ni, ko hano fakafofongaʻi ia ʻo e ʻEiki ko Sīsū Kalaisí mo ʻEne ongoongoleleí. Hangē ko hono fiemaʻu ʻo e vaí ke paotoloaki ʻaki e moʻui fakatuʻasinó, ʻoku pehē pē ʻa hono fiemaʻu ʻo e Fakamoʻuí mo ʻEne ngaahi tokāteliné, tefitoʻi moʻoní mo e ngaahi ouaú ki he moʻui taʻengatá. ʻOkú ta fakatou fiemaʻu fakaʻaho ʻa ʻEne vai ‘o e moʻuí pea ke maʻu ia ʻo lahi ʻaupito ke paotoloaki ʻaki ʻetau tupulaki mo e fakalakalaka fakalaumālié. (“Ko Ha Tānakiʻanga ʻo e Vai Moʻuí” [Faeasaiti ʻa e CES maʻá e kakai lalahi kei talavoú, 4 Fēpueli 2007], 1, broadcasts.ChurchofJesusChrist.org)

  • Ko e hā e ʻuhinga ʻoku fiemaʻu ai e tokāteline mo e ngaahi ouau ʻa e ʻEikí ki he moʻui taʻengatá? Ko e hā ha meʻa te ke lava ʻo fai ke maʻu fakaʻaho ai e vai moʻui ʻa e ʻEikí ʻi he “pea ke maʻu ia ʻo lahi ʻaupito”? (Te ke lava ʻo lisi ʻa e ngaahi tali ʻa e kau akó ʻi he palakipoé.)

Fakakaukau ke tuku ha taimi ki he kau akó ke nau lekooti ai ha faʻahinga ongo pe ueʻi ʻoku nau maʻu ʻi heʻenau fakakaukau ki he founga te nau lava ai ʻo faʻa inu lahi ange ʻi he vai moʻui ʻa e Fakamoʻuí.

Fili Lahi Ange ki he Akó

Ke akoʻi ha tefitoʻi moʻoni lahi ange fekauʻaki mo e hoko ko ha fakamoʻoni ʻo e Fakamoʻuí, te ke lava ʻo fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau lau fakalongolongo ʻa e Sione 4:25–26, 28–30, 39–42, ʻo kumi e meʻa naʻe ako ʻe he fefine ʻi he vaitupú pea mo e founga ʻene ngāueʻi ʻa e ʻilo ko iá.

  • Te tau tokoniʻi fēfē ʻa e niʻihi kehé ke nau omi ki he Fakamoʻuí ʻo maʻu ʻEne vai moʻuí?

Te ke lava ʻo vahevahe ʻa e lea ko ʻeni ʻa Sisitā Kalo M. Sitīvení:

Sisitā Carole M. Stephens

ʻI he taimi ʻoku tau haʻu ai kia [Kalaisi] ʻi he loto-fakatōkilalo mo akoʻingofuá—neongo kapau ʻoku mafasia hotau lotó ʻi he ngaahi fehalaākí, angahalá mo e maumaufonó—te Ne lava ʻo liliu kitautolu he, “ʻoku māfimafi ia ke fakamoʻui” [ʻAlamā 34:18]. Pea ʻi he liliu ko ia hotau lotó, te tau lava ʻo hangē ko e fefine Samēliá, ʻo ō atu ki hotau tukui koló—ki hotau ngaahi ʻapí, ngaahi ʻapiakó mo e ngāueʻangá—ʻo fakamoʻoni kau kiate Ia. (“Ko e ʻEiki Faifakamoʻuí,” Liahona, Nōvema 2016, 10)

Fakakaukau ke fakaafeʻi e kau akó ke nau vahevahe ʻi ha fanga kiʻi kulupu iiki ʻenau ngaahi aʻusia ʻi hono ʻomi fakalaumālie kinautolu ki he vai moʻui ʻa e Fakamoʻuí. Pe te nau vahevahe ʻa e founga kuo nau tokoniʻi ai ha taha kehe ke haʻu kia Kalaisi ʻo maʻu ʻEne vai moʻuí.

Fakaafeʻi e kau akó ke nau fakakaukau ki ha taha ʻokú ne fiemaʻu ke fanongo kia Sīsū Kalaisi mo ʻEne vai moʻuí. Poupouʻi ke nau ngāueʻi ha faʻahinga ongo pē ʻoku nau maʻu. Muimuiʻi ʻi he kalasi hokó ʻaki hano ʻeke pe ʻoku ʻi ai ha taha ako te ne fie vahevahe ʻene ngaahi aʻusiá.

Foki ki he “Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí.”