Mga Kurso sa Kasulatan
Mga Buhat 16–21


“Mga Buhat 16–21,” Manwal sa Bag-ong Tugon alang sa Magtutudlo sa Institute (2025)

Nagsangyaw si Pablo diha sa Mars’ Hill

Mga Buhat 16–21

Ang Mga Buhat 16–21 gilangkoban sa usa ka rekord bahin sa ikaduha ug ikatulong misyon ni Pablo. Giniyahan sa Espiritu, si Pablo milatas sa tibuok nga mga dapit nga karon nailhan nga Turkey ug Gresya. Dinhi iyang nakaplagan ang mga tawo nga andam sa pagdawat sa ebanghelyo ni Jesukristo, ug siya mitukod og daghang mga simbahan. Si Pablo mihatag og usa ka importanteng wali diha sa Mars’ Hill didto sa Athens (tan-awa sa Mga Buhat 17). Sa Efeso, nakasugat si Pablo og oposisyon gikan sa lokal nga mga magpapatigayon ug sa mga magsisimba sa diosa nga si Diana. Iyang gipasidan-an ang mga lider sa Simbahan sa Efeso mahitungod sa nagsingabot nga mga kapeligrohan ug apostasiya sa Simbahan.

Dugang nga mga Kapanguhaan

Mga Tabang sa Kasulatan: Bag-ong Tugon, ”Mga Buhat 16–21

Pahinumdom: Ang “Pasiuna ngadto sa Kurso” naghatag og giya kon unsaon sa paggamit ang upat ka sumbanan nga mga elemento sa leksiyon nga mosunod.

icon sa pagtuon
Pag-awhag og Personal nga Pagtuon

Sa dili pa ang klase, ikonsiderar ang pagpadala sa mga estudyante og usa o daghan pa sa mosunod nga mga mensahe o pipila sa imong kaugalingon:

  • Samtang nagbasa ka sa Mga Buhat 16–21 niining semana, pangitaa ang mga paagi nga ang mga lihok ni Pablo nagpahinumdom kanimo ni Jesukristo. Ikonsiderar ang pagmarka o pag-tag sa mga pakisayran nga imong nakit-an aron mahimo nimo kining ipakigbahin sa klase.

  • Sa unsang paagi imong gipatigbabaw ang Dios sa imong kinabuhi? Basaha ang Mga Buhat 16:6–15, 22–40; 18:5–11 aron makita kon sa unsang paagi si Pablo ug ang uban napanalanginan tungod sa impluwensiya sa Ginoo sa ilang mga kinabuhi.

  • Unsaon nimo sa pagpakigbahin ang ebanghelyo ni Jesukristo ngadto sa mga tawo kinsa adunay lahi nga mga tinuohan gikan sa imong kaugalingon? Basaha ang Mga Buhat 17:16–34 para mahibaloan kon giunsa ni Pablo pagpakigbahin ang ebanghelyo sa mga Taga-Atena.

  • Naghunahuna ka ba kon unsa ang ipakigbahin mahitungod sa ebanghelyo niadtong kinsa nagsunod na sa Manluluwas? Unsay imong nakat-onan sa Mga Buhat 18:24–28; 19:1–7 gikan sa mga buhat nilang Aquila, Priscila, ug Pablo?

icon sa paghisgot
Mga Pangutana ug Pagpakigbahin

Hatagi og panahon ang mga estudyante sa pagpangutana ug sa pagpakigbahin og mga panabot ug mga kamatuoran nga ilang nadiskobrehan sa ilang personal nga pagtuon sa Mga Buhat 16–21.

icon sa pagbansay sa kahanas
Pagbansay sa Kahanas

Ang Mga Buhat 20–21mahimong makatabang nga dapit aron gamiton ang kahanas nga “Pagpunting kang Jesukristo diha sa mga Kasulatan” sa Mga Kahanas sa Pagtuon sa Kasulatan.

icon sa mga opsiyon sa kalihokan sa pagkat-on
Mga Opsiyon sa Kalihokan sa Pagkat-on

Daghang mga opsiyon sa pagkat-on ang gihatag kanimo ug sa imong mga estudyante. Sa mainampoong paagi pagpili kon hain nga opsiyon o mga opsiyon ang mahimong labing makahuloganon alang sa imong klase.

Mga Buhat 16:6–15, 22–40; 18:5–11

Giunsa nako sa pagpatigbabaw ang Dios sa akong kinabuhi?

Mahimo nimong ipakita ang mosunod nga pagsukod sa kaugalingon ug dapita ang mga estudyante nga kompletohon kini sa ilang kaugalingon:

Gamit ang sukdanan nga 1 hangtod 10, gradohi ang matag pahayag (1 = hapit dili gyod; 10 = hapit kanunay).

  • Ang Dios ang labing importante nga impluwensiya sa akong kinabuhi.

  • Ang tingog sa Dios molabaw nga prayoridad sa tanang pang mga tingog.

  • Andam ko nga itugot ang bisan unsa nga gikinahanglan sa Dios nga akong buhaton nga mag-una kaysa bisan unsa pang ambition.

Ipasabot nga kita makakat-on gikan ni Pablo ug sa uban kon sa unsang paagi kita makahimo sa buhat sa Dios kon atong itugot nga ang Iyang kabubut-on ang mobatigbabaw sa atong mga kinabuhi. Aron matabangan ang mga estudyante nga makita kining kamatuoran sa buhat, hatagi sila sa handout nga “Pagtugot nga ang Impluwensiya sa Dios Mopatigbabaw sa Atong mga Kinabuhi.” Dapita ang mga estudyante sa pagpili sa hilisgotan nga gusto nilang pagatun-an. Mahimo dayon silang moporma og gagmayng mga grupo uban niadtong mipili sa pareho nga hilisgotan.

Pagtugot sa Impluwensiya sa Dios nga Mopatigbabaw sa Atong mga Kinabuhi nga handout

Aron mapalawman ang pagsabot sa mga estudyante niini nga kamatuoran, mahimo nimong ipakita ang mosunod nga pamahayag gikan ni Presidente Russell M. Nelson. Hatagi ang mga estudyante og panahon sa pagpamalandong bahin sa iyang mga pangutana ug sa pagrekord sa ilang mga hunahuna ug mga pagbati. Awhaga ang mga estudyante sa pagbuhat sa bisan unsang mga pag-aghat nga ilang madawat.

Presidente Russell M. Nelson

Andam ba kamo nga tugotan ang Dios nga maoy mahimong labing importante nga impluwensiya sa inyong kinabuhi? Tugotan ba ninyo ang Iyang mga pulong, Iyang mga sugo, ug Iyang mga pakigsaad nga moimpluwensiya sa inyong buhaton sa matag adlaw? Tugotan ba ninyo ang Iyang tingog nga maoy prayoridad kay sa bisan unsa pang uban? Andam ba kamo nga itugot ang bisan unsa nga Iyang gikinahanglan nga inyong buhaton batok sa tanang ambisyon? … Akong minahal nga kaigsoonan, samtang kamo mopili nga ipatigbabaw ang Dios labaw sa tanan diha sa inyong kinabuhi, inyong masinati alang sa inyong kaugalingon nga ang atong Dios “usa ka Dios sa mga milagro” [Mormon 9:11]. (“Ipatigbabaw ang Dios Labaw sa Tanan,” Liahona, Nob. 2020, 94, 95)

Balik ngadto sa “Mga Opsiyon sa Kalihokan sa Pagkat-on.”

Mga Buhat 17:16–34

Unsaon nako sa pagpakigbahin ang ebanghelyo ni Jesukristo ngadto niadtong adunay lahi og mga gituohan gikan sa akong kaugalingon?

Dapita ang mga estudyante sa pagpakigbahin sa daklit og pipila ka mga ehemplo sa mga gituohan sa mga tawo nga lahi gikan sa ilang kaugalingon. Ipasabot nga sa dihang si Pablo miadto sa Atena, nahimamat niya ang mga tawo kinsa adunay lahi kaayo og gituohan gikan sa iyang kaugalingon. (Tingali makatabang ang pagrebyo sa “Mga Buhat 17:15–32. Unsa ang tinuohan nga gikahinagbo ni Pablo didto sa Atena?” diha sa Mga Tabang sa Kasulatan: Bag-ong Tugon.)

Dapita ang mga estudyante sa pagbasa sa Mga Buhat 17:16–31, mangita kon giunsa ni Pablo pag-andam ang dalan sa pagtudlo sa importante nga mga kamatuoran mahitungod sa Langitnong Amahan ug ni Jesukristo ngadto sa mga taga-Atenas. (Alang niadtong naggamit sa Santos sa Ulahing mga Adlaw nga edisyon sa King James Bible, ipasabot ang kahulogan sa “matuo-tuohon kaayo [too superstitious]” sa bersikulo 22 [tan-awa sa Mga Buhat 17:22, footnote a].) Human mahatagan ang mga estudyante og panahon sa pagpangita sa mga kasulatan, mahimo kang mangutana:

  • Unsa ang nakapadani kanimo mahitungod sa pamaagi ni Pablo sa pagtudlo niadtong adunay lain-laing mga gituohan gikan sa iyang kaugalingon?

  • Sa unsang paagi si Pablo mipakita og mga pagtuo nga anaa kaniya nga susama sa mga gituohan sa mga tawo diha sa Atenas? (Ang mga estudyante mahimong moila og mga butang sama sa mosunod: [1] Gipamatud-an ni Pablo ang kaikag sa mga taga-Atenas bahin sa relihiyon, [2] nasayod siya unsa ang ilang pamaagi sa relihiyon, [3] iyang gikonektar ang “wala mailhi nga dios” ngadto sa tinuod nga Dios, ug [4] siya mikutlo og usa ka kamatuoran gikan sa usa ka magbabalak sa Atenas ug migamit niana nga kamatuoran.)

  • Human makakaplagan og managsamang mga gituohan diha sa mga Taga-Atinas, unsa nga mga kamatuoran ang gitudlo ni Pablo mahitungod sa Langitnong Amahan ug ni Jesukristo? (Ang mga estudyante mahimong moila sa mga kamatuoran sama sa mosunod: Ang Dios ang milalang sa kalibotan. Ang Dios naghatag og kinabuhi ngadto sa tanang mga butang. Ang Dios ang motino sa panahon ug dapit kon asa ang mga nasod sa mga katawhan papuy-on. Kon atong tinguhaon ang Ginoo, kita makakaplag Kaniya. Kita ang mga anak sa Dios. Nagsugo ang Dios sa tanan sa paghinulsol. Ang Dios mohukom kanato sa kataposan nga adlaw. Si Jesukristo nabanhaw.)

  • Sa unsang paagi nga ang pagkat-on niining mga kamatuoran makapausab sa kinabuhi sa usa ka tawo? Sa unsa kaha nga paagi nga mausab niini ang imong kinabuhi?

Aron matabangan ang mga estudyante sa pagpraktis ug sa paggamit sa unsay ilang nakat-onan, mahimo nimo silang papormahon og ginagmay nga mga grupo ug hisgotan ang mosunod nga senaryo. Dapita ang mga estudyante sa paghunahuna sa managsamang gituohan nila ni Lucia ug kon unsaon nila pagsulbad ang iyang kabalaka.

Si Lucia nagdako sa usa ka sekular (dili relihiyoso) nga panimalay. Aduna lamang siyay gamay nga panabot sa mga pagtulun-an sa Ang Simbahan ni Jesukristo sa mga Santos sa Ulahing mga Adlaw. Bag-ohay lang, mitambong siya og open house sa templo ug mibati og kalinaw. Samtang didto sa templo, nakadungog siya og duha ka tawo nga naghisgot mahitungod sa kaimportante sa pagkahibalo nga kita mga anak sa Dios. Sa iyang hunahuna kini nga ideya makalibog. Nagdahom siya nga ang Dios usa ka dili makita nga pwersa sa uniberso. Naghunahuna siya kon sa unsa kaha nga paagi nga kita mahimong Iyang mga anak.

Human mahatagan og panahon ang mga estudyante alang sa grupo nga panaghisgotan, dapita sila sa pagpakigbahin kon unsaon nila sa pagpakita og managsamang gituohan ngadto ni Lucia. Hangyoa ang mga estudyante sa pagpakigbahin kon sa unsang paagi sila makatudlo kaniya nga siya usa ka anak sa Dios. O pwede nimong hangyoon ang mga estudyante nga i-role play kon unsaon nila sa pagtubag si Lucia.

Dayon dapita ang mga estudyante sa pagkonsiderar sa usa ka tawo nga ilang nailhan kinsa tingali wala makasabot sa iyang tinuod nga pagkatawo isip usa ka anak sa Dios. Mahimong magrekord ang mga estudyante og pipila ka mga paagi nga sila makatabang niini nga tawo nga mas makasabot niini nga kamatuoran. Awhaga sila sa paghunahuna mahitungod kon unsaon nila sa pagsunod ang ehemplo ni Pablo sa pagtudlo ug sa pagpamatuod kang Jesukristo pinaagi sa Espiritu.

Balik ngadto sa “Mga Opsiyon sa Kalihokan sa Pagkat-on.”

Mga Buhat 18:24–28; 19:1–7

Ngano kaha nga importante man ang mopakigbahin sa akong gituohan niadtong nagsunod na sa Manluluwas?

Dapita ang mga estudyante sa paghunahuna og bisan kinsa nga mga higala nga Kristiyano nga sinserong nagtinguha sa pagsunod sa Manluluwas. Ang mga estudyante mahimong mopakigbahin og butang nga ilang gidayeg mahitungod kon giunsa sa ilang mga higala sa pagpuyo sa ilang kinabuhi.

  • Ngano kaha nga importante man ang mopakigbahin sa atong gituohan ngadto sa ubang mga Kristiyano?

Ipasabot nga si Aquila ug si Priscilla magtiayon. Gitabangan nila si Pablo sa temporal ug sa espiritwal nga paagi sa iyang misyonaryo nga mga paningkamot. Si Aquila, si Priscila, ug si Pablo naghatag og mga ehemplo kon unsaon sa pagpakigbahin sa atong mga gituohan ngadto niadtong nagtuo na sa Manluluwas. Dapita ang mga estudyante sa pagbasa sa Mga Buhat 18:24–28 ug Mga Buhat 19:1–7, mangita kon unsay gibuhat ni Aquila, Priscila, ug Pablo aron mapalig-on ang pagtuo sa ubang mga magtutuo.

Ikonsiderar ang pagpangutana sa mosunod:

  • Unsa ang nagustohan nimo mahitungod ni Apollos? Unsa ang nagustohan nimo mahitungod sa mga disipulo nga gitudloan ni Pablo?

  • Unsa man ang atong makat-onan gikan sa mga ehemplo ni Aquila, Priscilla, ug Pablo? (Ang mga estudyante mahimong moila og usa ka kamatuoran sama sa mosunod: Samtang kita mopakigbahin sa kahingpitan sa ebanghelyo ngadto sa ubang mga sumusunod ni Jesukristo, mas masabtan nila kon sa unsang paagi ang ebanghelyo makapanalangin sa ilang mga kinabuhi.)

  • Sa unsang paagi nga ang pagpakigbahin sa imong gugma ug pagpamatuod kang Jesukristo ngadto sa ubang mga tumutuo makapalig-on sa imong hugot nga pagtuo ni Kristo?

Ang mga estudyante mahimo usab mopakigbahin sa ilang mga kasinatian sa dihang sila naghisgot mahitungod sa ebanghelyo ngadto sa ubang mga Kristiyano. Mahimong hisgotan sa mga estudyante ang unsay maayo o kon unsay ilang mahimo nga mas maayo pa.

Dapita ang mga estudyante sa pagsulat sa mga kamatuoran, mga kahigayonan, ug mga panalangin nga talagsaon sa gipahiuli nga ebanghelyo ni Jesukristo. Mahimo nimong isulat ang ilang mga tubag diha sa pisara. Ang mga estudyante mahimong magtinabangay nga magpares-pares o sa ginagmayng mga grupo ug maghisgot kon sa unsaon nila sa pagpakibahin niining mga kamatuoran ngadto sa ubang Kristiyano.

Balik ngadto sa “Mga Opsiyon sa Kalihokan sa Pagkat-on.”

Mga Buhat 20–21

Unsay akong makat-onan mahitungod ni Jesukristo gikan sa kinabuhi ni Pablo?

Pagpalambo sa Atong Pagtudlo ug Pagkat-on

Pagpunting sa mga kamatuoran nga mosangpot ngadto sa pagkakabig ug paglig-on sa hugot nga pagtuo diha ni Jesukristo. Si Elder D. Todd Christofferson mitudlo, “Ang sentro nga katuyoan sa tanang kasulatan mao ang pagbusog sa atong mga kalag uban sa hugot nga pagtuo diha sa Dios nga Amahan ug sa Iyang Anak, si Jesukristo” (“Ang Panalangin sa Kasulatan,” Liahona,Mayo 2010, 34). Samtang mangandam ka sa pagtudlo, pangutan-a ang imong kaugalingon, “Unsa ang makat-onan sa mga estudyante niini nga tudling sa kasulatan nga makatabang kanila nga mas maduol ngadto sa Manluluwas?”

Mahimong sugdan nimo pinaagi sa pagpakita sa mosunod nga hulagway ni Pablo nga nagtudlo. Dayon ipangutana ang mga mosunod.

Si Pablo nagtudlo sa usa ka grupo sa katawhan

Paghulagway pinaagi ni Dan Burr

  • Unsa gibati ni Pablo mahitungod sa Manluluwas?

  • Unsa ang atong makat-onan mahitungod sa Manluluwas gikan sa kinabuhi ni Pablo?

Ipasabot nga kita makakat-on og dugang mahitungod sa Manluluwas dili lang pinaagi sa mga pagtulun-an sa Iyang mga Apostoles ug mga propeta apan usab pinaagi sa paagi sa ilang pagpuyo sa ilang mga kinabuhi. Mahimo nimong ipakita ang mosunod nga pahayag ni Elder Bruce R. McConkie:

Elder Bruce R. McConkie

Walay duda adunay daghang panghitabo sa kinabuhi sa daghang mga propeta nga nagpalahi niadtong matarong nga mga tawo isip pagkasama sa ilang Mesiyas. Makaayo ug tukma ang pagpangita og mga pagkasusama kang Kristo bisan asa ug sa balikbalik nga paggamit niini sa pagpabilin kaniya ug sa iyang mga balaod nga labing labaw diha sa arong mga hunahuna. (The Promised Messiah: The First Coming of Christ [1978], 453)

Aron matabangan ang mga estudyante nga makat-on mahitungod sa Manluluwas gikan sa mga hiyas, mga aksiyon, ug ehemplo ni Pablo, mahimo nilang gamiton ang kahanas nga “Pagpunting kang Jesukristo diha sa mga Kasulatan” sa Mga Kahanas sa Pagtuon sa Kasulatan. Ipakita ang mosunod nga mga pangutana ug mga tudling sa kasulatan. Dapita ang mga estudyante sa pagbasa sa matag tudling ug sa paggamit sa mga pangutana aron sa paggiya kanila sa ilang pagtuon.

Unsay gitudlo sa mga aksiyon ni Pablo diha kaninyo mahitungod ni Jesukristo, sa Iyang kinabuhi, ug sa Iyang misyon?

Unsay inyong nakat-onan kabahin sa kinaiya ni Jesukristo gikan sa ehemplo ni Pablo?

  • Mga Buhat 20:7–12

  • Mga Buhat 20:17–27

  • Mga Buhat 20:28–38

  • Mga Buhat 21:10–14

Human mahatagan ang mga estudyante og igong panahon sa pagtuon, dapita sila sa pagpakigbahin sa ilang nadiskobrehan mahitungod sa Manluluwas pinaagi sa mga hiyas, ehemplo, ug mga lihok ni Pablo. Ang mga estudyante mahimo usab nga mopakigbahin sa unsay ilang nakat-onan mahitungod sa Manluluwas pinaagi sa mga kinabuhi sa karaan ug sa modernong mga propeta.

Aron matabangan ang mga estudyante nga makakita kon unsaon nila sa pagpakigbahin ang ebanghelyo ni Jesukristo pinaagi sa ilang kaugalingong mga ehemplo, ikonsiderar ang pagpangutana:

  • Kinsa ang imong nahibaloan nga mopahinumdom kanimo bahin sa Manluluwas?

  • Unsa nga mga kinaiya nga anaa kanimo nga sama sa Manluluwas?

  • Unsa ang imong buhaton aron mahimo ang imong kinabuhi nga mas mahisama sa Manluluwas?

Balik ngadto sa “Mga Opsiyon sa Kalihokan sa Pagkat-on.”