“Mataio 18; Luka 10,” Tusi Lesona a le Faiaoga Inisitituti o le Feagaiga Fou (2025)
Samaria Agalelei, saunia e Annie Henrie Nader
Mataio 18; Luka 10
Na aoao mai e Iesu Keriso le auala e ulufale atu ai i le malo o le lagi. Sa Ia faamalamalama mai le auala e tali atu ai ia i latou o e faatiga ia i tatou ma faasoa atu le faataoto i le auauna lē alofa mutimutivale e faailoa ai le taua o le faamagalo atu. I le tali atu i se fesili po o ai lo tatou tuaoi, na faasoa atu ai e Iesu le faataoto i le Samaria agalelei. Sa Ia aoaoina Mareta i le taua o le faamuamuaina o mea a le Atua.
Punaoa Faaopoopo
Fesoasoaniga o Tusitusiga Paia: Feagaiga Fou, “Mataio 18; Luka 10”
O le “Faatomuaga i le Kosiua tuuina mai ai le taitaiga i le auala e faaaoga ai elemene faatulagaina e fa o lesona o loo mulimuli mai.
Faaleleia o Lo Tatou Aoao Atu ma le Aoaoina mai
Uunaia tagata aoga e faaaoga ia Tomai mo le Suesueina o Tusitusiga Paia i a latou suesuega faaletagata lava ia. E mafai ona e valaaulia tagata aoga e faaaoga se tomai patino mai le Tomai mo le Suesueina o Tusitusiga Paia e faaleleia ai a latou suesuega faaletagata lava ia. Ia mautinoa e tulitatao i latou i le vasega e uiga i o latou aafiaga.
Uunaia o Suesuega Faaletagata Lava Ia
A o lei amataina le vasega, mafaufau e auina atu i tagata aoga se tasi pe sili atu o sāvali nei po o nisi o au oe lava sāvali:
-
Faitau le Mataio 18:1–5, ma mafaufau loloto i mea sa aoao mai e Iesu ina ua Ia valaaulia i tatou ia avea e pei o tamaiti laiti.
-
Mafaufau i se tasi e manaomia ona e faamagalo i ai. Faitau le Mataio 18:23–35 ma faaaoga le tomai “Faatusatusaina o Tusitusiga Paia” i le Tomai mo le Suesueina o Tusitusiga Paia.
-
Faaaoga le tomai “Vaai Faalemafaufau i Tusitusiga Paia” i le Tomai mo le Suesueina o Tusitusiga Paia a o e faitauina le Luka 10:25–37. Ina ia fesoasoani ia te oe e vaai faalemafaufau i le tala o le mau, e mafai ona e matamata i le “O Se Samaria Agalelei” (5:44).
5:44
Fesili ma Fetufaa’iga
Tuu atu se taimi i le vasega e fai ai fesili ma faasoa mai ni malamalamaaga ma upumoni na latou maua i a latou suesuega faaletagata lava ia o le Mataio 18; Luka 10.
Aoaoga o Tomai
Mataio 18:21–35 ma le Luka 10:30–37 atonu o ni nofoaga aoga ia e faaaoga ai le tomai “Malamalama i Tusitusiga Paia i le Talaaga” i le Tomai mo le Suesueina o Tusitusiga Paia.
Filifiliga o Gaoioiga e Aoao Ai
E tele filifiliga e aoao ai ua tuuina atu mo oe ma au tagata aoga. Filifili ma le agaga tatalo po o le fea le filifiliga po o filifiliga o le a sili ona anoa mo lau vasega.
Mataio 18:1-5
Aisea e taua ai le avea e pei o se tamaitiiti laitiiti?
E mafai ona e amata i le faamalamalama atu i tagata aoga faapea, i lenei tala sa finau ai Aposetolo i totonu o i latou lava po o ai o le a sili (tagai Mareko 9:33–34; Mataio 18:1).
-
O le a sou manatu i le faafitauli autu o lenei talanoaga?
Valaaulia tagata aoga e faitau le Mataio 18:1–5, pe faaali le vitio “Ua Aoao Mai Iesu e Tatau Ona Avea i Tatou e Pei o Tamaiti Laiti” (mai le taimi faailo 0:00 i le 1:00). Ona valaaulia lea o tagata aoga e talanoaina mea na aoao atu e le Faaola i Ona soo. (Fesoasoani i tagata aoga e faailoa mai se upumoni e pei o lenei: E finagalo le Faaola ia liua Ona soo ma avea e pei o tamaiti laiti.)
E mafai ona e faaali atu nisi o ata nei o Iesu faatasi ma tamaiti pe matamata i le “Tamaiti Laiti” (1:04). Talanoaina uiga e tatau ona ia i tatou e avea ai e pei o tamaiti laiti.
O Keriso o loo Faamanuiaina Fanau a sa Nifae, saunia e Ted Henninger
-
O le a le eseesega i le va o le faatamaitiiti ma le avea e pei o se tamaitiiti ? (E mafai ona e tusia le Faatamaitiiti ma le Avea e pei o se tamaitiiti i luga o le laupapa ona tusi lea o tali a tagata aoga i lalo o le ulutala talafeagai.)
-
Aisea e te manatu ai e tatau ona avea i tatou ma se tamaitiiti laitiiti ina ia ulufale atu ai i le malo o le Atua?
E mafai ona e valaaulia tagata aoga e faitau le Mosaea 3:19 ma talanoaina mea na aoao mai e le Tupu o Peniamina e uiga i le avea “e pei o se tamaitiiti.” I le avea ai ma se vaega o la outou talanoaga, e mafai ona e faasoa atu le saunoaga lenei a Peresitene Henry B. Eyring:
Ua faamatala e le Tupu o Peniamina [se] suiga i o tatou natura [e ala i le Togiola a Keriso] faatasi i se talafaatusa matagofie ua ootia ai pea lo’u loto. Sa faaaogaina e perofeta mo le fia afe tausaga faapea ai ma le Alii lava Ia. O lenei: e tatau ona tatou avea faapei o se tamaitiiti—tamaitiiti laitiiti.
Mo nisi, o le a le faigofie ona taliaina. O le toatele o i tatou e fia malolosi. Atonu tatou te vaai lelei atu o le avea faapei o se tamaitiiti o le vaivai lea. O le toatele o matua e faatalitali mo le aso o le a faaitiitia ai le amio faatamaitiiti o latou fanau. Ae sa malamalama le Tupu o Peniamina faapea ai ma soo se tagata soifua lava i le uiga o le avea ma se tagata o le malosiaga ma le lototele, ma faamanino mai e faapea o le avea faapei o se tamaitiiti e le o le faatamaitiiti lea. O le avea lea faapei o le Faaola, o le sa tatalo i Lona Tama mo le malosi ia mafai ai ona faia le finagalo o Lona Tama ma togiola mo agasala a fanau uma a Lona Tama ona faia ai lea. E tatau ona suia o tatou natura ia avea ai faapei o se tamaitiiti e maua ai le malosi e tatau ona tatou maua e tu mausali ai ma i le filemu i taimi o faigata. (“Tutumau i Afa,” Liahona, Me 2022, 28–29)
Uunaia tagata aoga e faamaumau se auala e mafai ai ona latou pei atili o tamaiti laiti ma mafaufau pe faapefea ona fesoasoani le Faaola ia i latou ia maua lenei uiga.
Mataio 18:21–35
O le a se mea e tatau ona ou faia pe afai o loo ou tauivi e faamagalo se tasi?
E mafai ona e amata i le tusia o le faamatalaga le atoatoa lenei i luga o le laupapa: E mafai ona faigata le faamagalo atu pe a … Valaaulia tagata aoga e o mai i le laupapa ma tusi ni auala eseese e faamaea ai lenei faamatalaga.
-
Aisea e taua ai lo tatou le faamasinoina o i tatou lava po o isi i se tulaga saua pe a tatou tauivi e faamagalo atu i isi?
Valaaulia tagata aoga e faitau le Mataio 18:21–22, ma vaavaai mo mea na aoao atu e Iesu Keriso ia Peteru e uiga i le faamagaloga.
-
O le a sou manatu i le uiga o le fetalaiga a le Faaola ina ua Ia fetalai atu ia Peteru e faamagalo atu “ia fitugafulu ni fitu”? (tagai “Mataio 18:21–22. O le a le uiga ia faamagalo i isi ‘ia fitugafulu ni fitu?” i le Scripture Helps: New Testament [Fesoasoaniga o Tusitusiga Paia: Feagaiga Fou]).
Valaaulia tagata aoga e faitau le Mataio 18:23–35 pe matamata le vitio “Forgive 70 Times 7” (3:28) ma talanoaina le savali o le faataoto. (Ina ia aoao e uiga i le talaaga mo le faataoto, e mafai e tagata aoga ona faitau le “Mataio 18:23–35. O le a le eseesega i le va o taleni e 10,000 ma le 100 tenari?” i le Scripture Helps: New Testament [Fesoasoani mo Tusitusiga Paia: Feagaiga Fou].)
-
O a upu moni e uiga i le faamagalo atu ua e aoao mai lenei faataoto? (E mafai ona faailoa mai e tagata aoga mataupu faavae e pei o nei: Tatou te mulimuli i le faataitaiga a le Faaola pe a tatou faamagalo atu i isi e pei ona Ia faamagaloina i tatou. E tatau ona tatou faamagalo atu i isi i o tatou loto ina ia maua ai le faamagaloga a le Alii.)
-
Na faapefea ona faaalia e le matai le faamasinotonu i lona taulimaina o le auauna lē alofa mutimutivale?
-
Aisea e taua ai lo tatou faamagalo atu i isi i o tatou loto? (Mafaufau e faitau le Mataupu Faavae ma Feagaiga 64:8–9.)
E mafai ona e faasoa atu ma talanoaina saunoaga nei a Peresitene Jeffrey R. Holland ma Elder Neil L. Andersen:
Peitai … e taua mo nisi o outou o loo ola i le tiga moni ona matau mea sa le’i fetalai ai [le Faaola]. Sa le’i fetalai mai o Ia, “E le faatagaina outou e lagonaina le tiga moni po o faanoanoaga moni mai aafiaga matuitui na e oo i ai ona o le isi tagata.” Pe lei fetalai foi o Ia, “Ina ia mafai ona faamagalo atu atoatoa e ao ona e toe faia se sootaga faatiga pe toefoi atu i se tulaga faasaua ma faataumaoi.” Ae e ui i ni faatiga sili ona matuitui e ono oo mai ia i tatou, e mafai lava ona tatou tutulai ae i o tatou tiga pe afai tatou te savavali i luga o le ala i le faamalologa moni. O lena ala o le ala o le faamagaloga sa savalia e Iesu o Nasareta, lea o loo valaau mai ia i tatou taitoatasi, “Sau, mulimuli mai ia te a’u” [Luka 18:22]. (“O Le Galuega o le Faaleleiga,” Liahona, Nov. 2018, 79)
Tatou te malamalama lelei i le mana o le Togiola a Iesu Keriso pe a tatou faamagalo atu i se tasi, i o tatou mafaufau, e le tatau ona faamagaloina. (O le Meaalofa Paia o le Faamagaloga [2019], 234)
-
E mafai faapefea e nei faamatalaga ona fesoasoani i se tasi o loo tauivi e faamagalo atu?
E mafai ona e valaaulia tagata aoga e faasoa mai pe na faapefea ona fesoasoani le Faaola ia i latou e faamagalo i latou lava po o isi. E mafai foi e tagata aoga ona faasoa mai pe na faapefea ona aumaia e le faamagaloga ia i latou le filemu, pe mafai foi ona tou matamata i le “Mataupu Faavae o le Filemu: Faamagaloga” (1:49).
Valaaulia tagata o le vasega e mafaufau pe o i ai se tasi e tatau ona latou faamagalo i ai. Uunaia i latou e tusi i lalo soo se mea latou te lagona e finagalo le Alii ia latou iloa pe faia.
Luka 10:25–37
O ai e finagalo le Faaola ou te alofa ma auauna atu i ai?
Faasoa atu le faamatalaga lenei a le Perofeta o Iosefa Samita:
Ua ia te au se ki ou te malamalama ai i tusitusiga paia. Ou te fesili atu, o le a le fesili na maua mai ai le tali pe na mafua ai ona fetalai atu e Iesu le faataoto? (i le History, 1838–1856 [Manuscript History of the Church], voluma D-1, 1459, josephsmithpapers.org; ua faaonaponei faailoga ma mataitusi tetele)
Faitau le Luka 10:25–29 faatasi o se vasega. Ona tusi lea i luga o le laupapa fesili e lua na uunaia ai le Faaola e aoao atu le faataoto i le Samaria agalelei.
E mafai ona galulue tagata aoga ma se paga po o ni vaega toalaiti ma faitau le Luka 10:30–37 e aoao ai pe faapefea ona tali e le faataoto ia fesili o loo i luga o le laupapa. I le avea ai o se vaega o a latou suesuega, uunaia tagata aoga e aoao le talaaga o le faataoto e ala i le faitauina o le “Luka 10:31–36. O le a le uiga o le ositaulaga, sa Levī, ma le Samaria i le faataoto i le Samaria agalelei?” i le Fesoasoani i Tusitusiga Paia: Feagaiga Fou.
A uma ona tuu atu se taimi mo suesuega, valaaulia tagata aoga e faasoa mai pe faapefea ona latou taliina fesili o loo i luga o le laupapa. (E mafai ona faailoa mai e tagata aoga upumoni e pei o upumoni nei: Ina ia mautofi i le ola e faavavau, e tatau ona tatou alolofa i le Atua ma o tatou tuaoi. Ina ia avea faapei o le Faaola, e tatau ona tatou alolofa ma auauna atu i o tatou tuaoi.) A uma ona faasoa mai e tagata aoga o latou malamalama’aga, mafaufau pe e fesoasoani nisi o fesili nei e faaloloto ai lo latou malamalama:
-
E fesoasoani faapefea le alofa i le Atua ma isi e saunia ai i tatou mo le ola e faavavau?
-
Na faapefea ona fesoasoani le alofa ma le auauna atu i isi tagata ia te oe e faalatalata atili atu ai i le Atua?
Mafaufau e faaali atu le ata o le Samaria agalelei mai le amataga o le lesona. Valaaulia tagata aoga e faasoa mai o latou manatu ma lagona a o latou vaai i le ata lenei.
-
E mafai faapefea ona avea le Samaria ma suitulaga i le Faaola ma mea ua Ia faia mo i tatou?
-
Na faapefea ona avea le Faaola e pei o le Samaria agalelei mo oe?
-
Aisea e taua ai le faataitai i le faataitaiga a le Samaria agalelei ma “ina alu… ia e faapea ona fai”? (Luka 10:37).
Valaaulia tagata aoga e faasoa mai ni faataitaiga na latou vaaia o tagata Samaria agalelei i ona po nei. Pe e mafai foi ona e matamata i le “O Se Samaria Agalelei” (5:44).
Valaaulia tagata aoga e ole atu i le Tama Faalelagi mo se fesoasoani ina ia sili atu ona nofouta po o ai e mafai ona latou auauna atu i ai. Uunaia i latou e vaavaai mo avanoa e pei ai o le Samaria agalelei i aso nei.
Luka 10:38–42
O le a se mea e tatau ona ou gauai atili atu i ai?
E mafai ona e valaaulia tagata aoga e fai se lisi o tiutetauave ma gaoioiga e faatumu ai o latou taimi i se vaiaso.
-
Faatasi ai ma se taimi ma se malosi faatapulaa, e faapefea ona e filifili po o le a le mea e sili ona lelei e taulai atu i ai i aso taitasi?
Mafaufau e faaali atu se ata o Maria ma Mareta faatasi ma le Faaola.
Na Faalogo Maria i Lana Fetalaiga, saunia e Walter Rane
Faamanatu i tagata aoga na malolo Iesu i se nuu ma asiasi atu i le aiga o Mareta. Valaaulia tagata aoga e faitau le Luka 10:38–42 ma vaavaai mo mea na taulai atu i ai Maria ma Mareta i le taimi o Lana asiasiga.
-
E mafai faapefea e amioga a tamaitai taitasi ona atagia mai ai lona alofa ma le tuuto ia Iesu Keriso? (Atonu e aoga le toe iloiloina o le “Luka 10:38–42. O le a le mea na faamoemoeina mai se tamaitai talimalo i taimi o le Feagaiga Fou?” i le Fesoasoani mo Tusitusiga Paia: Feagaiga Fou.)
-
O a upumoni e mafai ona tatou aoao mai i le tali atu a le Faaola ia Mareta i fuaiupu 41–42? (E mafai ona faailoa mai e tagata aoga se upumoni e pei o lenei: E tatau ona tatou faamuamua filifiliga e aumaia ai i tatou ia latalata atili atu ia Iesu Keriso.)
Ina ia fesoasoani i tagata aoga e mafaufau pe faapefea ona latou faamuamuaina le Alii nai lo isi mea lelei uma, e mafai ona e faasoa atu le saunoaga lenei mai ia Peresitene Dallin H. Oaks:
E le faapea o se mea e lelei ua le lava lea ma mafuaaga e fai ai. O le aofaiga o mea lelei e mafai ona tatou faia, e sili mamao atu i lo le taimi e maua e faataunuu ai. O nisi mea e sili atu i le na o le lelei, ma o mea ia e tatau ona ave i ai le faamuamua i o tatou olaga. …
O se tulaga tausaafia mo Mareta le “popole, ma ua pupū lou loto i mea e tele” (f. 41), ae o le aoaoina o le talalelei mai le Faiaoga Sili sa sili atu ona “manaomia.” …
… E ao ona tatou tuuese nisi o mea lelei ina ia filifili ai mea e lelei tele pe sili atu ona lelei aua latou te atiina ae ai le faatuatua i le Alii o Iesu Keriso ma faamalolosia ai o tatou aiga.” (“Lelei, Lelei Tele, Lelei Silisii,” Liahona, Nov. 2007, 104,107)
-
O a nisi o faataitaiga o mea lelei e ono taofia ai i tatou mai mea e sili ona lelei ma silisili atu ona lelei?
-
O le a se mea e fesoasoani ia te oe e taulai atu ai pea i mea e sili ona lelei ma silisili atu ona lelei pe a tele naua mea lelei e filifili mai ai?
Valaaulia tagata aoga e mafaufau i se taimi na latou faamuamua ai le Faaola ma Lana talalelei nai lo isi mea lelei. E mafai ona latou faasoa mai o latou aafiaga ma mea na latou aoaoina mai ia i latou. Tuu atu i tagata aoga se taimi e iloilo ai le lisi na latou faia i le amataga o lenei gaoioiga e aoao ai. Valaaulia i latou e fai se fuafuaga e faamuamua lelei ai le Faaola ma Lana talalelei i le vaiaso a sau.