“Ngaahi Ouau ʻEnitaumení mo e Silá,” Ngaahi Tefitó mo e Ngaahi Fehuʻí (2023)
Fakahinohino ki hono Ako ʻo e Ongoongoleleí
Ngaahi Ouau ʻEnitaumení mo e Silá
Founga ʻoku tataki ai ʻe he ʻOtuá ʻEne fānaú ki ʻapí
Fakakaukauloto ʻokú ke fakahoko ha fononga lōloa. ʻOku fāsiʻi ʻa e halá pea faingataʻa he taimi ʻe niʻihi ke maʻu, ka ʻokú ke ʻiloʻi ʻokú ke huʻu ki he feituʻu totonú koeʻuhí ko ha ngaahi fakaʻilonga pau ʻi he halá. ʻI hoʻo aʻu ki he fakaʻilonga takitaha, ʻokú ke ʻunu ofi ange ai ki hoʻo taumuʻá. Fakaʻosí, ʻi he fakaʻosinga hoʻo fonongá, ʻokú ke toe vakai ki mui ʻo vakai ki he founga naʻe tokoniʻi ai koe ʻe he ngaahi fakaʻilonga ko iá ke tataki koe ki he feituʻu ʻokú ke fakataumuʻa ki aí.
ʻI he ongoongoleleí, ʻoku hangē ʻa e ngaahi ouau ʻenitaumení mo e silá ko ha ngaahi fakaʻilonga ʻi ha hala fāsiʻí. ʻOkú na fakatou mahuʻinga ʻi hono tokoniʻi koe ʻi hoʻo fononga ʻi he moʻuí, ʻo ʻomi koe ke ofi ange ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi. ʻOkú na takitaha tataki koe ki ʻapi kiate Kinaua, ʻo tokoniʻi koe ʻi he ngaahi faingataʻa ʻokú ke aʻusia ʻi he māmaní mo teuteuʻi koe ki he ngaahi tāpuaki taʻengata ʻoku tokonaki maʻau ʻi he maama ka hokó.
Ko e Hā ʻa e Ngaahi Ouau ʻo e ʻEnitaumení mo e Silá?
Ko e ngaahi ouau ʻenitaumení mo e silá ko ha konga mahuʻinga ia ʻo e hala ʻo e fuakavá ʻokú ne tataki kitautolu ke foki ki he ʻOtuá. ʻOku tau kau ʻi he ngaahi ouau ʻo e ʻenitaumení mo e silá ʻi he temipalé. Lolotonga e ngaahi ouaú ni, ʻoku tau fai ai ha ngaahi fuakava, pe palōmesi mo e ʻOtuá. Kapau te tau faivelenga ki he ngaahi fuakava ʻoku tau fakahoko fakafekauʻaki mo e ngaahi ouau ko ʻení, te tau lava ʻo maʻu ʻa e moʻui taʻengatá ʻo fakafou ʻi he Fakalelei ʻa Sīsū Kalaisí.
Vakai fakalūkufua ki he tefitó: ʻEnitaumení, Sealing
Ngaahi fakahinohino fekauʻaki mo hono ako ʻo e ongoongoleleí: Ngaahi Fuakavá mo e Ngaahi Ouaú, Ngaahi Temipalé, Participating in Temple and Family History Work
Konga 1
Lolotonga e Ouau ʻEnitaumení, ʻOku Tau Fakahoko ha Ngaahi Fuakava Toputapu mo e ʻOtuá
Ko e taha ʻo e ngaahi ouau ʻoku tau maʻu ʻi he fale ʻo e ʻEikí ko e ʻenitaumení. Ko e ʻenitaumení ko ha meʻaʻofa ia mei he ʻOtuá. Lolotonga e ouau toputapú ni, ʻoku tau ako fekauʻaki mo e palani ʻa e ʻOtuá ki he fakamoʻuí pea mo e fatongia mahuʻinga ʻa hotau Fakamoʻuí ʻi he palani ko iá. ʻOku tau fai foki ha ngaahi fuakava mo e ʻOtuá. ʻOku tāpuakiʻi kitautolu ʻe he Tamai Hēvaní ʻi hono fakahoko mo tauhi e ngaahi fuakavá ni ʻaki hono fakalahi ʻetau lava ʻo maʻu Hono mālohí. ʻOku ʻomi ʻe he ngaahi fuakava ʻoku tau fakahoko ko ha konga ʻo e ʻenitaumení ha ngaahi faingamālie ke tau tupulaki mo liliu ai. ʻOku fakafou ʻiate kinautolu, ʻa ʻetau lava ʻo hoko ʻo hangē ange ko Sīsū Kalaisí pea ongoʻi e nongá, loto-falalá, mo e fiefiá.
Hili hono maʻu hotau ʻenitaumení, te tau lava ʻo kau ki he ouau ʻo e ʻenitaumení maʻá e kakai kuo pekiá. ʻI he maama tataliʻanga ʻo e ngaahi laumālié, ʻe lava ʻa e kakai pekia ko iá ʻo fili ke tali e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí kae pehē foki ki he ngaahi ouau naʻe fakahoko maʻanautolú pea maʻu e fakamoʻuí mo e hakeakiʻí.
Ngaahi meʻa ke fakakaukau ki ai
-
Lolotonga e ʻenitaumení, ʻoku tau fuakava ke moʻui ʻaki ha ngaahi fono kehekehe ʻe nima. Lau fekauʻaki mo e ngaahi fono ko ʻení ʻi he konga 27.2 ʻi he Tohi Tuʻutuʻuni Fakakātoá: Ko e Ngāue ʻi he Siasi ʻo Sīsū Kalaisi ʻo e Kau Māʻoniʻoni ʻi he Ngaahi ʻAho Kimui Ní (Gospel Library). ‘Oku founga fēfē hoʻo ʻosi moʻui ʻaki ʻa e ngaahi fono ko ʻení? Ko e hā nai ha meʻa te ke lava ʻo fakahoko ke moʻui kakato ange ʻaki kinautolú? ʻOku fakatātaaʻi fēfē ʻe Sīsū Kalaisi hono moʻui ʻaki e ngaahi fono ko ʻení? Fakalaulauloto ki he founga ʻe lava ke tokoni atu ai hono moʻui ʻaki e ngaahi fono takitaha ko ʻení ke ke hoko ʻo hangē ange ko Iá.
-
ʻOku tau monūʻia ke moʻui ʻi ha kuonga ʻoku lolotonga langa ai ʻa e ngaahi temipalé ʻi he funga ʻo e māmaní. Naʻe akonaki ʻa ʻEletā Tēvita A. Petinā ʻo pehē: “ʻOku mahino pē ko e fanongonongo ʻo e temipale foʻou takitaha ko ha maʻuʻanga fiefia ia mo ha ʻuhinga ke ʻoatu ai ha fakafetaʻi ki he ʻEikí. Ka neongo ia, ʻoku totonu ke tukutaha ʻetau tokangá ki he ngaahi fuakava mo e ngaahi ouau ʻe lava ke ne liliu hotau lotó mo fakaloloto ʻetau līʻoa ki he Fakamoʻuí kae ʻikai ko e tokanga pē ki he tuʻuʻangá pe fakaʻofoʻofa ʻo e falé.” ʻOkú ke tui fēfē ʻe lava ʻe he ngaahi fuakava mo e ngaahi ouau ʻo e ʻenitaumení ʻo liliu ho lotó? Te nau lava fēfē ʻo fakaloloto hoʻo līʻoa ki he Fakamoʻuí? Fakalaulauloto ki he founga ʻe lava ai ʻe he tokanga taha ki he ngaahi fuakava mo e ouau ʻo e ʻenitaumení ʻi he founga ko ʻení ʻo teuteuʻi koe ki he hakeakiʻí.
Ngaahi ʻekitivitī ki he ako mo e niʻihi kehé
-
ʻI he lea ʻa ʻEletā D. Toti Kulisitofasoni ko e “ʻUhinga e Hala ʻo e Fuakavá,” naʻá ne fakafehoanaki hono moʻui ʻaki e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí ki he fakaʻehiʻehi mei he “ngaahi fehalaaki tupu meiate kita” ʻi he tenisí. Lau fekauʻaki mo e fakafehoanaki ko ʻení ʻi heʻene pōpoakí, pea aleaʻi e “ngaahi fehalaaki tupu meiate kita” ʻoku tau fakaʻehiʻehi mei ai ʻi hono tauhi e ngaahi fuakava ʻe nima ʻoku tau fakahoko lolotonga e ʻenitaumení (vakai, Tohi Tuʻutuʻuni Fakakātoá, 27.2). Te ke lava foki ʻo mamata ʻi ha foʻi vitiō ʻo ha vaʻinga tenisi pe te ke vaʻinga tenisi ke ke ʻiloʻi e ngaahi fehalaaki fakatupu pē ʻe kitá. Aleaʻi leva ʻa e ngaahi tāpuaki kehe ʻo hono tauhi e ngaahi fuakava ʻoku vahevahe ʻe ʻEletā Kulisitofasoni ʻi heʻene pōpoakí. ʻOku fakamālohia fēfē ʻe he ngaahi tāpuakí ni ʻa hoʻo loto-holi ke ʻaʻeva ʻi he hala ʻo e fuakavá pea maʻu e meʻaʻofa ʻo e ʻenitaumení pe tauhi e ngaahi fuakava kuó ke ʻosi fakahoko ʻi he temipalé?
-
ʻOku kau ʻi he konga ʻo e ʻenitaumení ʻa hono tui e teunga toputapú ʻi heʻetau fakahoko e ngaahi fuakavá mo maʻu e ngaahi ouaú. Fakakaukau ke aleaʻi ha ngaahi sīpinga ʻo ha ngaahi taimi kehe ʻoku tau tui ai ha teunga makehe mo e ʻuhinga ʻoku mahuʻinga ai e teunga ko iá ki he aʻusiá. Te ke lava leva ʻo mamata ʻi he vitiō “Vala Temipale Toputapú” (4:12), ʻa ia ʻoku fakamatalaʻi ai e meʻa ʻoku fakafofongaʻi ʻe he vala temipalé mo e ʻuhinga ʻoku tui ai ʻe he kau mēmipa ʻosi maʻu ʻenitaumení ʻa e kāmeni fakatemipalé ʻi loto honau valá he ʻaho takitaha. Talanoa fekauʻaki mo e founga ʻoku tokoni ai e vala toputapú ke tau fakahaaʻi e ngaahi ongo ʻo e līʻoa ki he ʻOtuá mo tokoni ke tau ʻunuʻunu ofi kiate Iá. Te ke lava foki ʻo toe vakaiʻi e lea ʻa Sisitā J. ʻĀneti Tenisi ko e “Ke ʻAi ʻe Kimoutolu ʻa e ʻEiki ko Sīsū Kalaisí” ke ako lahi ange fekauʻaki mo e kāmeni fakatemipalé. Pe te mou lava ʻo vakaiʻi fakataha e peesi “Ngaahi Temipalé” ʻi he ChurchofJesusChrist.org ke maʻu ha ngaahi maʻuʻanga tokoni lahi ange fekauʻaki mo e ngaahi temipalé, kau ai ʻa e ngaahi maʻuʻanga tokoni ʻoku fakaʻaliʻali atu ai ʻa e loto fale ʻo e ʻEikí. Te ke fakaʻaongaʻi fēfē ʻa e ngaahi maʻuʻanga tokoni ko ʻení ke tokoni ki he niʻihi kehe ʻoku ʻi ai haʻanau ngaahi fehuʻi fekauʻaki mo e temipalé mo e vala temipalé?
Ako lahi ange
-
Dallin H. Oaks, “Ngaahi Fuakavá mo e Ngaahi Fatongiá,” Liahona, Mē 2024, 93–96
-
Ngaahi fakahinohino lahi ange fekauʻaki mo hono ako ʻo e ongoongoleleí: Talangofua, Feilaulaú, Chastity, Consecration
-
“Fekauʻaki mo e ʻEnitaumeni Temipalé,” Gospel Library
-
Ngaahi Tefito ʻi he Hisitōlia ʻo e Siasí, “ʻEnitaumeni Temipalé,” Gospel Library
-
“Te Tau Siviʻi ʻa Kinautolu,” vahe 37 ʻi he Kau Māʻoniʻoní: Ko e Talanoa ʻo e Siasi ʻo Sīsū Kalaisí ʻi he Ngaahi ʻAho Kimui Ní, voliume 1, Ko e Fuka ʻo e Moʻoní, 1815–1846 (2018), 501–03
Konga 2
ʻOku Haʻi Kitautolu ʻe he Ouau ʻo e Silá ki he Fāmili ʻo e ʻOtuá pea ki Hotau Ngaahi Fāmili ʻi he Māmaní ʻo Taʻengata
ʻOku lava ke maʻu ha niʻihi ʻo e ngaahi tāpuaki maʻongoʻonga taha ʻa e ʻOtuá maʻa ʻEne fānaú ʻo fakafou ʻi he ouau ʻo e silá. Lolotonga e ouau ko ʻení, ʻoku fakahoko ʻe ha tanagta mo ha fefine ʻa e fuakava foʻou mo taʻengata ʻo e malí ʻi heʻena fakahoko e ngaahi fuakava toputapú ʻiate kinaua pea mo e ʻEikí (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 131:1–4). Kapau ʻoku tauhi faivelenga ʻe he ongomeʻa malí ʻena ngaahi fuakavá, ʻe lava ke haʻi kinaua ki he fāmili ʻo e ʻOtuá pea ki hona fāmili ʻi he māmaní ʻo taʻengata. ʻOku talaʻofa foki ha ngaahi tāpuaki fakaofo kiate kinaua ʻi he moʻui ka hoko maí.
ʻE lava ʻo fakahoko e ngaahi silá maʻanautolu kuo pekiá kae lava foki ke nau maʻu e ngaahi tāpuaki taʻengatá pea fakataha ʻo taʻengata mo honau fāmilí pea mo e fāmili ʻo e ʻOtuá. Hangē ko e ngaahi ouau kehe kotoa ʻo e lakanga fakataulaʻeikí, ʻoku malava e ouau ʻo e silá tuʻunga ʻi he Fakalelei ʻa Sīsū Kalaisí pea ʻe lava ke ne ʻomi kiate kitautolu ʻa e nonga mo e taumuʻa ʻi he moʻuí ni.
Ngaahi meʻa ke fakakaukau ki ai
-
ʻI he taimi naʻe foaki ai ʻe Sīsū Kalaisi ki he ʻAposetolo ko Pitá “ʻa e kī ʻo e puleʻanga ʻo e langí,” naʻá Ne foaki ange kiate ia ʻa e mālohi faisilá—ʻa e mālohi ke tuku ha ngaahi tāpuaki ʻi he māmaní ʻa ia ʻe hoko atu ʻi he langí (vakai, Mātiu 16:19). Lau ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 110:13–16; 132:7, 45–46 ke ako fekauʻaki mo e founga naʻe fakafoki ai e ngaahi kī ko ʻení ki he Palōfita ko Siosefa Sāmitá ʻi he ngaahi ʻaho kimui ní. ʻOku maʻu ʻa e ngaahi kī ko ʻení ʻi he taimí ni ʻe hotau palōfita lolotongá, pea ʻoku nau fakatahaʻi e ngaahi fāmilí ke taʻengata. Ka ko e mālohi faisilá ʻe “hangē nai ki ha niʻihi ko ha tokāteline ngali fefeka ʻaupito” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 128:9). Ko e hā nai e ʻuhinga ʻoku ngali pehē aí? ʻOkú ne ʻomi fēfē ha ʻamanaki lelei ke ke ʻiloʻi ʻoku silaʻi foki ʻi he langí ʻa e ngaahi vā fetuʻutaki fakafāmili ʻoku silaʻi ʻi he māmaní?
-
Naʻe akonaki ʻa Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni ʻo pehē: “Ko e fuakava ʻo e mali naʻe fakahoko ʻi he temipalé ʻoku haʻi fakahangatonu ia ki he fuakava faka-ʻĒpalahamé. ʻOku fakafeʻiloaki ha ongomeʻa mali ʻi he temipalé ki he ngaahi tāpuaki kotoa pē ʻoku fakatatali maʻá e hako faivelenga ʻo ʻĒpalahame, ʻAisake mo Sēkopé.” Lau fekauʻaki mo e ngaahi tāpuakí ni ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 76:50–60; 132:19. ʻE founga fēfē haʻo “angatonu mo moʻoni” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 76:53) ki ho ngaahi fuakava mo e ʻOtuá kae lava ke ke maʻu mo e niʻihi ʻokú ke ʻofa aí ʻa ʻEne ngaahi talaʻofa maʻongoʻonga tahá? Hiki ha faʻahinga ongo pē ʻokú ke maʻu, pea ngāueʻi leva kinautolu.
-
ʻOku maʻu ʻa e ouau silá ʻi ha ʻōlita toputapu ʻi he temipalé. ʻOkú ke pehē ko e hā ʻe lava ke fakafofongaʻi ʻe ha ʻōlitá? ʻE lava ke tataki ʻe he ngaahi potufolofola ko ʻení hoʻo fakakaukaú: Sēnesi 8:20; 26:23–25; 1 Nīfai 2:7; Mōsese 5:5–9. Ko e hā ʻoku fokotuʻu atu ʻe he fakataipe ʻo e ʻōlitá fekauʻaki mo e ouau ʻo e silá pea mo e ngaahi vā fetuʻutaki fakafāmilí?
Ngaahi ʻekitivitī ki he ako mo e niʻihi kehé
-
Ko e angamahení, kuo fakaʻaongaʻi e ngaahi sila fakamaʻú ki he ʻū pepa fakalaó, tipilomá, pe ʻū tohi mahuʻingá ke fakahaaʻi ʻoku fakalao. Mahalo te ke lava ʻo sio ki ha ʻū tā ʻo e faʻahinga sila fakamaʻu kehekehe ko ʻení pe faʻu haʻo sila pē ʻaʻau. Toe vakaiʻi fakataha leva e lea ʻa ʻEletā D. Toti Kulisitofasoní “Ko e Mālohi Faisilá”. Ko e hā ʻa e ngaahi faikehekehe ʻi he sila fakaemāmaní mo e mālohi faisila ʻo e ʻOtuá? Ko e hā ha ngaahi tāpuaki ʻoku lava ke maʻu ʻo fakafou ʻi Heʻene mālohi faisilá? Kapau kuó ke maʻu ʻa e ouau silá ʻi he fale ʻo e ʻEikí maʻau pe ki ha kui, fakakaukau ke vahevahe hoʻo aʻusiá. Kuó ke ʻiloʻi fēfē ʻoku tali ʻe he ʻEikí ʻoku “fakalao” pe ʻaonga hoʻo ouau silá?
-
Ko e taimi ʻe niʻihi ʻi he ngaahi tūkunga fakafāmili faingataʻa pe ʻikai leleí, ʻoku faingataʻa ke tau fie nofo mo hotau fāmilí ʻo taʻengata. Pe mahalo naʻe ʻikai tauhi pau ʻe ha mēmipa ʻo e fāmilí ʻene ngaahi fuakava ʻi he malí, ko ia ʻoku tau veiveiua ai pe ʻe taʻengata hotau fāmilí. ʻI he ngaahi tūkunga peheé, naʻe akonaki ʻa ʻEletā Tēvita A. Petinā ʻo pehē: “Ko kimoutolu kuo aʻusia e loto-mamahi ʻo ha vete mali ʻi ho fāmilí, pe ongoʻi e mamahi hono maumauʻi ʻo e falalá, kātaki ʻo manatuʻi, ʻoku kamata ʻiate koe! Neongo kuo motuhi e fehokotakiʻanga ʻe taha ʻo ho ngaahi toʻu tangatá, ka ʻoku kei mahuʻinga ʻo taʻengata ʻa e ngaahi fehokotakiʻanga angatonu ʻoku toé. Te ke lava ʻo fakamālohia ho fehokotakiʻangá pea mahalo te ke lava foki ʻo tokoni ke fakafoki ʻa e ngaahi fehokotakiʻanga ne motuhí. ʻE fakakakato takitaha e ngāue ko iá.” Lau fakataha e ngaahi lea ʻa ʻEletā Petinaá pea faʻu leva ha sēini pepa. Hili iá ʻe lava ke mou takitaha tohi ʻi he fehokotakiʻanga ʻe taha ha meʻa te ke fai ke ke hoko ai ko ha fehokotakiʻanga mālohi ʻi ho fāmilí ʻo fakafou ʻi he mālohi faisila ʻa e Fakamoʻuí.
Ako lahi ange
-
Russell M. Nelson, “Ko e Temipalé mo Hoʻo Fakavaʻe Fakalaumālié,” Liahona, Nōvema 2021, 93–96
-
Dale G. Renlund, “Hisitōlia Fakafāmilí mo e Ngāue Fakatemipalé: Silá mo e Fakamoʻuí,” Liahona, Mē 2018, 46–49
-
“Fekauʻaki mo e Ngaahi Sila ʻi he Temipalé,” Gospel Library
-
Ngaahi Tefito ʻi he Hisitōlia ʻo e Siasí, “Sila,” Gospel Library