“Ngaahi Meʻafoaki ʻo e Laumālié,” Ngaahi Tefitó mo e Ngaahi Fehuʻí (2023)
Fakahinohino ki hono Ako ʻo e Ongoongoleleí
Ngaahi Meʻa-foaki ʻo e Laumālié
Ngaahi tāpuaki fakalaumālie ʻoku maʻu ʻo fakafou ʻi he Laumālie Māʻoniʻoní
Fakakaukauloto kuó ke toki maʻu ha meʻaʻofa lelei. Naʻe tokanga ʻaupito ʻa e tokotaha naʻá ne fili iá ke ne ʻoatu ha meʻa he ʻikai ngata pē ʻi heʻene tāpuekina hoʻo moʻuí kae pehē foki ki he moʻui ʻa e niʻihi ʻoku mou feohí. ʻI he taimi ʻokú ke fakaava ai ʻa e meʻaʻofá ʻo sio ki he meʻa ʻi lotó, ʻokú ke fakatokangaʻi ʻoku mahuʻinga ange ia ʻi ha toe meʻa naʻá ke mei fakakaukau ki ai.
Ko e meʻa tatau pē, ʻoku mateuteu ʻa e Tamai Hēvaní mo finangalo ke foaki mai ha ngaahi meʻaʻofa mahuʻinga ke tāpuekina ʻaki kitautolu. ʻOku ui ʻa e ngaahi meʻaʻofa ko ʻení ko e ngaahi meʻafoaki fakalaumālie. ʻOku lahi e ngaahi faʻahinga ʻo e meʻafoaki fakalaumālié, pea ʻe lava ʻe he meʻafoaki takitaha ʻo fakamālohia mo tokoniʻi kitautolu. Ka ʻoku ʻotautolu ia ke fekumi ki ai, ʻo maʻu pea fakaʻaongaʻi ia ke fakahoko e ngāue ʻa e Tamai Hēvaní.
Ko e Hā ʻa e Ngaahi Meʻafoaki ʻo e Laumālié?
Ko e ngaahi meʻafoaki ʻo e Laumālié ko ha ngaahi tāpuaki fakalaumālie ia pe ngaahi ivi malava ʻoku foaki mai ʻo fakafou ʻi he Laumālie Māʻoniʻoní ki he kāingalotu faivelenga ʻo e Siasí. ʻOku foaki ia ki “hono langa hake ʻo e siasí” (1 Kolinitō 14:12) mo “ʻaonga ki he fānau ʻa e ʻOtuá” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 46:26). ʻOku fakamatala ʻa e folofolá ki ha ngaahi meʻafoaki fakalaumālie kehekehe te tau lava ʻo maʻu (vakai, 1 Kolinitō 12:1–11; vakai foki, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 46:11–25). ʻE foaki mai ʻe he Tamai Hēvaní ʻa e ngaahi meʻafoaki ko ʻení kiate kitautolu ʻi heʻetau fekumi fakamātoato ki aí (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 46:8–9).
Vakai fakalūkufua ki he tefitó: Ngaahi Meʻafoaki Fakalaumālié
Ngaahi fakahinohino fekauʻaki mo hono ako ʻo e ongoongoleleí: Meʻafoaki ʻo e Laumālie Māʻoniʻoní, Tui kia Sīsū Kalaisí, ʻAmanaki Leleí, Manavaʻofá
Vahe 1
ʻOku Foaki ʻe he Tamai Hēvaní ha Ngaahi Meʻafoaki Fakalaumālie ki he Kakai Faivelengá
ʻOku foaki mai ʻe he ʻOtuá ha ngaahi meʻafoaki fakalaumālie, pe ngaahi tāpuaki fakalaumālie, ʻi heʻetau ʻofa kiate Ia mo feinga ke tauhi ʻEne ngaahi fekaú (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 46:9). ʻOku fakafou ʻi he ngaahi meʻafoaki ko ʻení ʻa ʻetau lava ʻo maʻu ha ngaahi tāpuaki ʻi heʻetau moʻuí mo faitāpuekina e moʻui ʻa e niʻihi kehé. ʻOku ʻomi ʻe he ngaahi meʻafoaki fakalaumālié ha mālohi lahi ange ʻi ha māmani ʻoku hokohoko atu ai e tupulaki ʻa e koví, pea ʻoku fakafou ʻi he ngaahi tāpuaki ko ʻení ʻa ʻetau malava ke maʻu ha malu mo ha nonga fakalaumālié.
Ngaahi meʻa ke fakakaukau ki ai
-
Naʻe akoʻi ʻe he ʻAposetolo ko Paulá ʻoku tatau pē ʻa e mahuʻinga ʻa e konga kotoa pē ʻo e sinó, ʻoku mahuʻinga ʻa e meʻafoaki fakalaumālie kotoa pē ki he “sino ʻo Kalaisí,” pe ko e sino ʻo e Siasí (1 Kolinitō 12:27). Fakakaukau ke lau ʻa e 1 Kolinitō 12:12–30 pea fakakaukau ki he founga ʻe lava ke ngāue fakataha ai ʻetau ngaahi meʻafoaki fakalaumālié ke tāpuekina ʻa e kakai kotoa pē. Ko e hā ha founga kuó ke mamata ai ki he ngāue fakataha ʻa e ngaahi meʻafoaki fakalaumālie ʻa e niʻihi kehé, ʻo hangē ko e ngāue fakataha ʻa e ngaahi kupu ʻo e sinó? Kuo tāpuekina fēfē nai koe koeʻuhí ko e ngaahi meʻafoaki fakalaumālie ʻa ha taha kehe? Te ke lava foki ʻo fakalaulauloto ki hoʻo ngaahi meʻafoaki fakalaumālié mo e founga te nau lava ai ʻo tokoni ke langa hake ʻa e puleʻanga ʻo e ʻOtuá. Ngāue ʻo fakatatau ki he ngaahi ueʻi fakalaumālie ʻokú ke maʻú.
-
Ko e taimi ʻoku tau maʻu ai ʻa e sākalamēnití, ʻoku talaʻofa mai te tau lava ʻo maʻu maʻu ai pē ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní—pea ʻoku fakafou ʻi he mālohi ʻo e Laumālie Māʻoniʻoní ʻa ʻetau maʻu ʻa e ngaahi meʻafoaki fakalaumālié. Fakakaukau ke lau ʻa e ongo lotu tāpuakiʻi ʻo e sākalamēnití (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20:77, 79) pea fakalaulauloto ki he founga ʻe ala tokoni ai ʻa hono fakahoko mo tauhi hoʻo ngaahi fuakavá ke ke mateuteu ke maʻu ʻa e ngaahi meʻafoaki fakalaumālié.
ʻEkitivitī ki he ako mo e niʻihi kehé
-
Kuo fakamālohia nai hoʻo fakamoʻoní ʻe ha fakamoʻoni ʻa ha taha kehe? Mahalo te ke lava ʻo manatuʻi ha manatu melie pau ʻo ha taimi naʻe fakaloloto ai ʻe he tui ʻa ha taha hoʻo tuí. Pe mahalo te ke ongoʻi ʻa e ngaahi lelei ʻo e fakamoʻoni ʻa ha kaungāmeʻa pe mēmipa ʻo e fāmilí ʻi he ʻaho kotoa pē. ʻI he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 46:13–14, ʻoku tau ako ai ko e tui ko ia ki he fakamoʻoni ʻa ha taha kia Sīsū Kalaisí ko ha meʻafoaki fakalaumālie ia. Te mou lava ʻo mamata ʻi he vitiō ko ʻeni ʻo Palesiteni Tieta F. ʻUkitofa ʻokú ne fakamatalaʻi ʻa e founga naʻá ne maʻu ai ʻa e meʻafoaki ko iá ʻi heʻene kei talavoú ʻo fakafou ʻi he ngaahi sīpinga, ʻofa, mo e tokoni ʻa hono ngaahi kaungāmeʻá. Hili iá pea mou fevahevaheʻaki ha ngaahi aʻusia tatau kuo mou maʻu ʻi he meʻafoaki fakalaumālie ko ʻení. Kuo tāpuekina fēfē hoʻo moʻuí ʻe he ngaahi sīpinga faivelenga ʻa e niʻihi ʻoku mou feohí?
Ako lahi ange
-
Dallin H. Oaks, “Spiritual Gifts,” Ensign, Sept. 1986, 68–72
-
“Ngaahi Meʻafoaki ʻo e Laumālié,” Ngaahi Akonaki ʻa e Kau Palesiteni ʻo e Siasí: Siosefa Sāmita (2011), 131–41
Vahe 2
ʻIloʻi ʻa e Ngaahi Meʻafoaki Kuo Foaki Atu ʻe he ʻOtuá Maʻaú
Kuo foaki mai ʻe he ʻOtuá kiate kitautolu takitaha ha ngaahi meʻafoaki fakalaumālie mo kole ke tau feinga ke “manatuʻi maʻu ai pē, pea tauhi maʻu ai pē ʻi [hotau] ʻatamaí pe ko e hā ʻa e ngaahi meʻafoaki ko iá” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 46:10). Te tau ʻiloʻi fēfē ʻetau ngaahi meʻafoaki fakalaumālié kae lava ke tau manatuʻi kinautolú? Te tau lava ʻo kamata ʻaki ʻetau fekumi ʻi he folofolá, ʻa ia ʻokú ne ʻomi ha ngaahi sīpinga lahi ʻo e ngaahi meʻafoaki fakalaumālié. ʻOku kau heni ʻa e tuí, meʻafoaki ʻo e lea ʻi he ngaahi lea kehekehé, fakahoko ʻo e ngaahi maná, mo ha fakamoʻoni kia Kalaisi (vakai, 1 Kolinitō 12:8–10; Molonai 10:9–16; Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 46:13–25).
Te tau lava ʻo ʻiloʻi ʻetau ngaahi meʻafoaki fakalaumālié ʻi heʻetau “vakai ki heʻetau tāpuaki fakapēteliaké, ʻeke ki he niʻihi ʻoku nau ʻiloʻi lelei kitautolú, mo feinga pē ʻiate kitautolu ke ʻiloʻi ʻa e meʻa ʻoku tau poto mo manako aí. Ko e mahuʻinga tahá, ke tau ʻeke ki he ʻOtuá (vakai, Sēmisi 1:5; Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 46:9; Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 112:10).” ʻI heʻetau ʻiloʻi e ngaahi meʻafoaki kuo foaki mai ʻe he Tamai Hēvaní maʻatautolú, te tau lava ʻo ʻiloʻi lelei ange ai Ia mo kitautolu.
Ngaahi meʻa ke fakakaukau ki ai
-
ʻOku fiemaʻu ʻa e tuí mo e faʻa kātakí ke ʻiloʻi ʻa e ngaahi meʻafoaki fakalaumālié, ka ʻe lava ʻe he ʻEikí ʻo tataki koe ʻi he founga ke ʻilo ai iá. Mahalo te ke lava ʻo lau ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 112:10 pea fakakaukau ki he founga ʻe lava ke tokoniʻi ai koe ʻe he ʻOtuá ke ke ʻiloʻi ho ngaahi meʻafoaki fakalaumālié. Hili iá pea kole leva ki he ʻOtuá ʻi he faʻa lotu ke tokoni atu ke ke ako ʻa e ngaahi meʻafoaki fakalaumālie kuó Ne foaki atu maʻaú. Te ke lava foki ʻo kole ki he kau mēmipa ʻo e fāmilí, ngaahi kaungāmeʻá, mo e kau faifaleʻí ke tokoni atu ke ke fakatokangaʻi ʻa e ngaahi meʻafoaki fakalaumālie kuo tāpuekina ʻaki koé. ʻI hoʻo ʻiloʻi hoʻo ngaahi meʻafoaki fakalaumālié, lekooti kinautolu koeʻuhí ke ke lava ʻo manatuʻi mo ako lahi ange ki ai.
-
ʻI heʻetau ʻiloʻi ʻetau ngaahi meʻafoaki fakalaumālié, ʻe lava ke ngāue ʻa e ʻEikí ʻiate kitautolu ke tāpuekina ʻa e niʻihi ʻoku tau feohí. ʻI he lea ʻa ʻEletā Sione C. Pingilī ko e Siʻi ko e “ʻOku ʻi ai Haʻaku Ngāue Ke Ke Fai,” naʻá ne vahevahe ai ha talanoa fekauʻaki mo ha fefine naʻe foaki kiate ia ʻa e meʻafoaki fakalaumālie ʻo hono fakatokangaʻi ʻo e niʻihi kehé. Naʻá ne pehē, “Kuó ne maʻu ʻa e fiefia ʻi heʻene fakatokangaʻi ʻa e niʻihi ʻoku faʻa moʻungaloá, pea kuo ngāue ʻa e ʻOtuá ʻiate ia ke tāpuekina ai ha tokolahi.” Toe vakaiʻi ʻa e konga ʻoku ui ko e “ʻIloʻi pea Fakatupulaki e Ngaahi Meʻafoaki Fakalaumālié” ʻi he pōpoaki ʻa ʻEletā Pingilií. Ko e hā ha ngaahi meʻafoaki fakalaumālie ʻokú ke maʻu ʻe ala tokoni atu ke ke fakahoko e ngāue kuo tuku ʻe he ʻOtuá maʻaú? ʻOku ʻi ai nai ha ngaahi meʻafoaki fakalaumālie te ke lava ʻo ʻiloʻi ʻe ala tokoni atu ʻi hoʻo ngāue fakaetauhi fakatāutahá? Hiki ha faʻahinga ongo pē ʻokú ke maʻu, pea ngāue leva ki ai.
ʻEkitivitī ki he ako mo e niʻihi kehé
-
ʻOku ʻi ai ha ngaahi meʻafoaki fakalaumālie ʻe niʻihi he ʻikai ke fuʻu ʻilonga ia kiate kitautolu ʻo hangē ko e ʻū meʻafoaki kehé. Hangē ko ʻení, ʻoku maʻu ʻe ha kakai fakafoʻituitui ʻe niʻihi ʻa e “ʻmeʻafoaki ʻo e ʻikai ke loto fakamāú; ʻa e meʻafoaki ʻo e falala ʻe tataki koe ʻe he ʻOtuá; ʻa e meʻafoaki ʻo e hoko ko ha ākongá; ʻa e meʻafoaki ʻo e tokanga ki he niʻihi kehé; ʻa e meʻafoaki ʻo e malava ʻo fakalaulaulotó; ʻa e meʻafoaki ke lotú; [pea mo e] meʻafoaki ʻo hono fai ʻo ha fakamoʻoni mālohí.” Ko e hā ha ngaahi meʻafoaki fakalaumālie ʻe niʻihi ʻokú ke fakatokangaʻi ʻi he niʻihi kehe ʻi hoʻomou kulupú? Hiki ʻa e meʻa ʻoku haʻu ki hoʻo fakakaukaú, pea aleaʻi ʻa e founga ʻoku hoko ai e ngaahi meʻafoaki takitaha ko ʻení ko ha tāpuaki ki he taha kotoa. Te ke lava foki ʻo fakatokangaʻi ʻa e ngaahi meʻafoaki fakalaumālie ʻoku fakatokangaʻi ʻe hoʻo kulupú ʻiate koé pea fakakaukau ki he founga te ke lava ʻo fakatupulaki ai kinautolú.
Vahe 3
ʻOku Tokoni ʻa e Fekumi mo Fakaʻaongaʻi ʻa e Ngaahi Meʻafoaki Fakalaumālié Ke Tau Hoko Ai ʻo Hangē ko Kalaisí
ʻOku fakaafeʻi kitautolu ʻe he ʻEikí ke tau fekumi fakamātoato ki he ngaahi meʻafoaki fakalaumālie lelei tahá, hangē ko e tuí, ʻamanaki leleí, mo e manavaʻofá (vakai, Molonai 10:30; Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 46:8; vakai foki, ʻEta 12:28). ʻI heʻetau faifeinga ke fakaʻaongaʻi e ngaahi meʻafoaki fakalaumālie ko ʻení, ʻoku tau hoko ai ʻo tatau ange mo Sīsū Kalaisí. ʻOku hanga ʻe he meʻá ni ʻo ʻai ke tau malava ange ʻo tokoni ʻi he founga naʻá Ne mei tokoni aí koeʻuhí ke lava ʻo “hoko ai hotau nimá ko Hono toʻukupu; hotau matá, ko Hono fofonga; hotau lotó, ko Hono loto.”
Ngaahi meʻa ke fakakaukau ki ai
-
Naʻe akonaki ʻa ʻEletā Siosefa B. Uefilini ʻo pehē: “ʻOku ou tapou atu ke mou vakavakaiʻi hoʻomou moʻuí. Fakapapauʻi ʻa e tuʻunga ʻokú ke ʻi aí mo e meʻa ʻoku fiemaʻu ke ke fai ke ke hoko ai ko e tokotaha ʻokú ke fakaʻamu ke aʻusiá. Fokotuʻu ha ngaahi taumuʻa fakalaumālie, fakaʻeiʻeiki, mo māʻoniʻoni ke ne fakamāmaʻi ho fakakaukaú mo fakatupu ha fiefia ʻi ho lotó. Tokanga leva ki ai. Ngāue maʻu pē ke ikunaʻi kinautolu.” Te ke fakaʻaongaʻi fēfē ʻa e faleʻi ko ʻení ke fekumi mo fakatupulaki ʻa e ngaahi meʻafoaki fakalaumālié? ʻE tokoniʻi fēfē koe ʻe he ngaahi meʻafoaki ko ʻení ke ke tatau ange ai mo Sīsū Kalaisí? Mahalo te ke lava ʻo hiki ha meʻafoaki fakalaumālie ʻokú ke ʻamanaki ke fakatupulaki mo ha fakakaukau ki he founga te ke lava ʻo kamata ngāueʻi ai iá. ʻI hoʻo feinga ke maʻu mo fakaʻaongaʻi e meʻafoaki ko iá, muimuiʻi e founga ʻokú ne tāpuekina ai koe ʻi hoʻo moʻui fakaʻahó pea mo e founga ʻokú ne tāpuekina ai e niʻihi kehé. Te ke lava foki ʻo fai ha lotu fakafetaʻi ke fakamālō koeʻuhí ko e ngaahi meʻafoaki fakalaumālie kuo foaki atu kiate koé (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 46:32).
Ngaahi ʻekitivitī ki he ako mo e niʻihi kehé
-
ʻOku fiemaʻu ʻa e fakaangaangá ke hoko ʻo anga faka-Kalaisi ange ʻo fakafou ʻi he ngaahi meʻafoaki fakalaumālié. Naʻe pehē ʻe ʻEletā Huani Papalō Vila: “ʻOku mahino mai [ʻe] ʻomi [ʻe he Tamai Hēvaní] kiate kitautolu ha ngaahi faingamālie ke fakatupulaki ʻa e ngaahi meʻafoaki ko iá kae ʻikai ʻomai pē kiate kitautolu ʻo ʻikai fakahoko ha ngāue fakalaumālie mo fakatuʻasino. Kapau ʻoku tau taau mo Hono Laumālié, te tau ako ke ʻiloʻi ʻa e ngaahi faingamālie ko iá pea ngāueʻi ia.” Mamata ʻi he foʻi vitiō “Faith and the Goal” (4:40), pea talanoa ki he ngāue ʻoku fai ʻi hono fakatupulaki ha talēniti fakatuʻasinó. Aleaʻi leva ʻa e ngāue ʻoku fiemaʻu ke fakatupulaki ai e ngaahi meʻafoaki fakalaumālié. Ko e hā ha ngaahi faingamālie te ke lava ʻo fakaʻaongaʻi lelei ke fakaangaanga ai hoʻo ngaahi meʻafoaki fakalaumālié? ʻE lava fēfē ʻe he ngāueʻi ho ngaahi meʻafoaki fakalaumālié ʻo tokoni ke nau hoko ai ko ha konga ʻo koe?
-
Mahalo ʻe ʻi ai ha ngaahi taimi te tau manatuʻi ai ke fakaʻaongaʻi ʻetau ngaahi meʻafoaki fakalaumālié pea taimi ʻe niʻihi ʻe ngalo ia ʻiate kitautolu. Ko ha meʻa ia kuo pau ke hoko—ʻoku ʻikai ha taha ʻe haohaoa. Ko e meʻa ʻoku mahuʻinga tahá ko ʻetau fakaafeʻi ʻa e ʻEikí ki he founga ngāué. Fakakaukau ke hivaʻi ʻa e himi “Fakatapuʻi Au.” Fakatokangaʻi ʻa e founga ʻoku tautapa ai ʻa e fakaleá ki ha tokoni ʻi he hoko ʻo tatau ange mo e Fakamoʻuí. Te ke lava fēfē ʻo fekumi ki he fakahinohino ʻa e ʻOtuá ʻi hono fakaʻaongaʻi ho ngaahi meʻafoaki fakalaumālié koeʻuhí ke ke hoko ʻo tatau ange ai mo Iá? Te ke lava foki ʻo hiki ʻa e ngaahi meʻafoaki fakalaumālie ʻoku hā ʻi he himí pea fili ke ako lahi ange ki ai ʻi he Fakahinohino ki he Ngaahi Folofolá. Aleaʻi e meʻa ʻokú ke ʻilo fekauʻaki mo e ngaahi meʻafoaki mo e fakakaukau ko ʻeni ʻokú ke maʻu ki hono fakatupulaki iá.
Ako lahi ange
-
Mātiu 25:14–30; Hepelū 11:1–35; Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 93:12–13
-
Henry B. Eyring, “Gifts of the Spirit for Hard Times,” Ensign, June 2007, 18–24
-
Gary E. Stevenson, “Ngaahi Ueʻi ʻa e Laumālié,” Liahona, Nōvema 2023, 42–45
-
George Q. Cannon, “Ko e Fekumi ki he Ngaahi Meʻafoaki Fakalaumālié,” Liahona, ʻEpeleli 2016, 80