Laipelí
Ngāue Fakaetauhí


“Ngāue Fakaetauhí,” Ngaahi Tefitó mo e Ngaahi Fehuʻí (2023)

ngāue fakaetauhí

Vakai Fakalūkufuá

Ngāue Fakaetauhí

Ko e ngāue fakaetauhí ko hono tokangaʻi faka-Kalaisi ʻa e niʻihi kehé. ʻOku fakatupu ia ʻe heʻetau holi ke muimui ki he fekau ke ʻofa ki hotau kaungāʻapí pea kau ai hono tokoniʻi ʻa e kakai kehé ʻi he tokanga ki honau tuʻunga fakalaumālié mo fakatuʻasinó.

Naʻe fokotuʻu ʻe he Fakamoʻuí ha sīpinga ʻo e ngāue fakaetauhí lolotonga ʻEne moʻuí. Naʻá Ne “fofonga malimali foki, talanoa, lue, fanongo, tuku taimi, fakalotolahi, akoʻi, fafangaʻi, mo faʻa fakamolemole.” ʻOku kole mai ʻe he Fakamoʻuí ke tau muimui ki Heʻene sīpingá ʻo “feʻofaʻaki kiate kimoutolu; pea hangē ko ʻeku ʻofa kiate kimoutolú.”

ʻOku fakanatula pē ʻetau ngāue fakaetauhi ki hotau ngaahi fāmilí, ko kinautolu ʻoku tau ʻofa aí, mo e niʻihi kehe ʻoku tau feohí. ʻOku tau maʻu foki ha ngaahi fatongia ʻi he uōtí ko ha kau tangata pe fafine ngāue fakaetauhi ke tokangaʻi ʻa e kau mēmipa ʻo e uōtí ʻi ha founga maau. ʻOku tau fakapapauʻi ʻoku tokangaʻi e taha kotoa pē pea ʻikai ngalo ha taha.

ʻOku ngāue fakataha ʻa e kau palesitenisī ʻo e kōlomu ʻo e kaumātuʻá mo e Fineʻofá ke tokangaʻi e ngaahi ngāue fakaetauhí ʻi he malumalu ʻo e fakahinohino ʻa e pīsopé. Ko e angamahení ʻoku maʻu ʻe ha fefine ʻe taha ha ongo fafine ngāue fakaetauhi ʻe toko ua kuo vahe ke na tokangaʻi ia pea ko e ʻapi takitaha kuo vahe ha ongo tangata ngāue fakaetauhi ʻe toko ua ke tokangaʻi e kāingalotu ʻo e ʻapí. ʻE lava ke vahe ha ongomeʻa mali he taimi ʻe niʻihi ko ha ongo hoa ngāue fakaetauhi ke feau lelei ange e ngaahi fiemaʻu ʻa e kāingalotú. ʻE lava ke vahe ʻa e kau talavoú mo e kau finemuí ke nau hoko ko ha ngaahi hoa ngāue fakaetauhi ki he kakai lalahí ʻo kamata ʻi Sānuali ʻo e taʻu ʻe hoko ai honau taʻu 14.

ʻI heʻetau hoko ko e kau tangata pe fefine ngāue fakaetauhí, ʻoku tau kau fakakuata ai ki ha ngaahi ʻinitaviu ngāue fakaetauhi, ʻa ia te tau talanoa ai mo hotau kau takí fekauʻaki mo ʻetau ngaahi ngāué mo e mālohinga mo e ngaahi fiemaʻu pau ʻa e kakai ʻoku tau ngāue fakaetauhi ki aí.

ʻE lava ke hoko e ngāue fakaetauhí ʻi ha ngaahi founga kehekehe. ʻOku ʻaʻahi e kau tangata pe fefine ngāue fakaetauhí ki he kāingalotú ʻi honau tukui ʻapí, ʻi he ngaahi feituʻu ʻoku malava aí. ʻE lava foki ke hoko e ngaahi fengāueʻakí ʻi he lotú pe ʻi he koló. ʻE kehekehe pē e ngaahi founga ʻe fakaʻaongaʻí, mei ha faʻahinga ngāue tokoni pē ki ha ʻaʻahi, fetuʻutaki telefoni, ʻīmeili, pe pōpoaki telefoni. ʻOku makehe e niʻihi fakafoʻituituí, pea ʻoku fakafoʻituitui e ngāue fakaetauhí mo tataki ʻe he Laumālié. ʻE tāpuekina kitautolu ʻo fakafou ʻi he lotú mo e ueʻi fakalaumālié, ke ʻiloʻi e founga ke ngāue fakaetauhi ai ʻo hangē ko ia naʻe fai ʻe he Fakamoʻuí.

ʻOku tau fakafofongaʻi ʻa Sīsū Kalaisi ʻi he taimi ʻoku tau ngāue fakaetauhi aí, ʻi heʻetau tokangaʻi, langaki, mo fakamālohia ʻa kinautolu ʻoku tau feohí. ʻOku tau fakaafeʻi foki kinautolu ke nau haʻu kia Kalaisi pea fakalakalaka ʻi he hala ʻo e fuakavá. Kuo fakaafeʻi kitautolu ʻe ʻEletā Sefilī R. Hōlani ke tau “ngāue fetākinima mo e ʻEiki ʻo e ngoue vainé, ʻo foaki ki he ʻOtuá mo ʻetau Tamaí ha nima fietokoni ʻi he fatongia mafatukituki ko hono tali ʻo e ngaahi lotú, fai ha fakafiemālié, holoholoʻi ʻa e loʻimatá, pea fakamālohia e ngaahi tui ʻoku vaivaí.”

Kanotohi Fekauʻakí