Vakai Fakalūkufuá
Tokoni ʻi ha Meʻa Fakatuʻupakē
Vakai Fakalūkufuá
“Ko e muimui kia Kalaisí, ʻoku ʻikai ko ha meʻa ia ʻoku ʻaiʻainoaʻia pe tātātaha pē, ka ko ha tukupā hokohoko mo ha tōʻonga moʻui ʻoku fai maʻu pē pea ʻi he feituʻu kotoa pē.”
ʻI heʻetau hoko ko e kāingalotu ʻo e Siasí, ʻoku tau ongoʻi ko hotau fatongia ke muimui ʻi he sīpinga ʻa e Fakamoʻuí mo tokoniʻi ʻa e niʻihi ʻoku faingataʻaʻiá, ʻo tatau ai pē pe ko hai kinautolu.
“Ko e tafaʻaki ki he lahi … ʻe foaki ʻe ha tangata … ʻoku ʻikai ke tau maʻu ha fakahinohino makehe ki ai; … te ne fafanga ʻa e fiekaiá, fakavalaʻi ʻa e telefuá, tokonaki maʻá e uitoú, holoholoʻi e loʻimata ʻo e paeá, fakafiemālieʻi ʻa e faingataʻaʻiá, ʻo tatau ai pē pe ʻoku kau ki he siasí ni, pe ʻi ha toe [siasi] kehe, pe ʻikai kau ki ha siasi, ʻi ha feituʻu pē ʻoku ʻilo ai kinautolú.”
Ko e founga ʻe taha ke tau tokoniʻi ai e niʻihi kehé, ʻoku fakafou ia ʻi heʻetau ngaahi ngāue tokoni ʻi ha meʻa fakatuʻupakē.
ʻOku tokoni fēfē ʻa e Siasí ʻi ha meʻa fakatuʻupakē?
ʻOku tokoni ʻa e Siasí ʻi he ngaahi tūkunga ʻo e moveuveu fakapuleʻangá, hongé, mo e fakatamaki fakaenatulá ʻaki hono ʻoatu ha ngaahi naunau tokoni taimi nounou hangē ko e meʻatokoni, vai, nofoʻanga, vala, naunau fakafaitoʻo, mo e ngaahi naunau haisiní.
ʻOku fakahoko ʻa e tokoni ko ʻení ʻi he malumalu ʻo e fakahinohino ʻa e kau taki fakalotofonuá, ʻo faʻa fengāueʻaki mo e ngaahi kautaha tokoni fakalotofonuá mo fakavahaʻapuleʻangá. ʻOku tokoni ʻa e kāingalotú ʻi hono tufaki ʻo e naunau tokoní mo kau atu ki he fakamāʻopoʻopó.
Tokoni ʻi he Fakatamakí
ʻI he hoko fakatuʻupakē ha meʻa fakamamahi, ʻoku kamata leva hono fakaʻaongaʻi ʻe he kau taki ʻi he uōtí mo e siteikí ʻenau ngaahi palani ki ha meʻa fakatuʻupakeé ʻaki haʻanau fakatahataha ki ha feituʻu ne tomuʻa aleaʻi ʻo nau lava ai ʻo tataki ʻa e ngaahi ngāue tokoní.
ʻOku ngāue fakataha ʻa e kau takí ke fakakakato e ngaahi ngāue kuo vahé ʻo hangē ko ia ʻoku fokotuʻutuʻu ʻi he palani ki ha meʻa fakatuʻupakeé, ʻo fai ha fakamatala ki he kau faifekaú mo e kāingalotú (tautautefito kiate kinautolu ne ʻiloʻi ʻi he ʻū laʻipepa ngāue ki he Ngaahi Fiemaʻu Makehé mo e Fakamatala Mahuʻingá), vakaiʻi pea tokoni ki he ngaahi fiemaʻú, mo lipooti ki he kau taki fakaʻēliá.
ʻOku totonu ke fakafekauʻaki e ngaahi ngāue tokoní ki he kau maʻu mafai fakapuleʻangá mo e ngaahi kautaha tokoni fakakoló.
Ngaahi Fakahinohino ki he Ngaahi Palani ʻa e Uōtí mo e Siteikí ki ha Meʻa Fakatuʻupakē
Fakamatalá
Ka hoko ha meʻa fakatuʻupakē, ʻe fatongia ʻaki ʻe he ngaahi fakataha alēlea fakauōtí mo fakasiteikí hono fai ha fakamatala ki he faifekau mo e mēmipa takitaha ʻi honau ngaahi feituʻú. ʻOku totonu ke nau tokanga makehe ki he niʻihi te nau ala fiemaʻu ha toe tokoni makehé (tokoni saliote teketeké, ʻosikená, faitoʻo makehé, mo e alā meʻa peheé).
ʻE lava ke maʻu e fakamatala ko ʻení ʻo fakafou ʻi he kau tangata mo e fefine ngāue fakaetauhí.
Vakaiʻi
Vakaiʻi e ngaahi fiemaʻu ʻa e faifekaú mo e kāingalotú, maumau ki he naunau ʻa e Siasí, mo e ngaahi tūkunga fakalūkufua ʻi he koló.
Tokoni
Ngāue fakataha mo e kau maʻu mafai fakapuleʻangá mo e ngaahi kautaha tokoní ke ʻoatu e ngaahi naunau tefitó mo e tokoní—hangē ko e meʻakai, vala, naunau fakahaisiní, tokoni fakafaitoʻo, mo ha nofoʻanga fakataimi ki he niʻihi kuo hoko ha maumau ki honau ngaahi ʻapí pe koloá, faingataʻaʻia fakaelotó, laveá, pe mole ʻo e maʻuʻanga moʻuí.
Lipooti
Lipooti e tuʻunga ʻo e:
-
Kau faifekaú mo e kāingalotú (kae pehē ki honau ngaahi feituʻú).
-
Nofoʻanga ʻo e kāingalotú.
-
Ngaahi koloa ʻa e Siasí.
-
Ko e tukui koló (kau ai ʻa e halá, naunau fakapuleʻangá, fefakatauʻakí, ngaahi falé, mo e ʻū langa lalahí).
ʻOku totonu ke lipooti ʻa e ngaahi fiemaʻu ko ʻení ʻo fakafou ʻi he ngaahi founga fetuʻutaki lakanga fakataulaʻeikí ki he pīsopé, palesiteni fakasiteikí, mo e kau taki fakaʻēliá.
Ngaahi ʻApisiasí ko ha Ngaahi Maluʻanga ‘i ha Meʻa Fakatuʻupakē
Hili ha fakatamaki, ʻoku faʻa fiemaʻu ke fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi ʻapisiasí ko ha maluʻanga fakakolo ʻi ha meʻa fakatuʻupakē. ʻOku ʻoatu e fakangofuá ʻe he palesiteni fakasiteikí, hili haʻane talanoa mo ha mēmipa ʻo e Kau Palesitenisī ʻo e Kau Fitungofulú pe Kau Palesitenisī Fakaʻēliá. Hili hono maʻu ʻo e fakangofuá, ʻoku totonu leva ke fetuʻutaki ʻa e taki lakanga fakataulaʻeikí ki heʻene fakafofonga ʻi he ngaahi naunau fakatuʻasino ʻa e Siasí (PFR).
Te u lava fēfē ʻo tokoni lolotonga ha meʻa fakatuʻupakē?
Kau Fakahangatonu
Kapau kuó ke maʻu ʻa e ako ki he ʻuluaki tokoní pe maʻu ha ngaahi pōtoʻi ngāue mahuʻinga kehe, mahalo ʻokú ke ʻi ha tuʻunga ke fai ha tokoni fakavavevave ʻi ha tūkunga fakatuʻutāmaki. Feinga ke fakamatalaʻi koe mo hoʻo ngaahi taukeí ki he tokotaha ʻoku pulé, pea tuku ke nau tataki hoʻomou ngaahi ngāué.
Uooti pe Siteiki Ofi Maí
ʻE lava ke poupouʻi ʻe he kau taki lakanga fakataulaʻeikí ʻa e kāingalotu ʻi he ngaahi uooti mo e ngaahi siteiki ofi maí ke nau tokoni ʻi hono tānaki mo fakatahatahaʻi ha ʻū naunau, tokoni ʻi he fakamāʻopoʻopo he ngaahi fakatamakí, pea mo ha ngaahi ngāue tokoni kehe pē.
Fakatahatahaʻi ʻo e Naunaú
ʻE ala loto-fiemālie ʻa e kāingalotu ʻoku nofo ofi maí ke nau fakatahatahaʻi ha naunau maʻanautolu ʻoku uesia ʻe he fakatamakí, hangē ko e:
-
ʻŪ kafu.
-
Vala.
-
Naunau fakafaitoʻo ki ha meʻa fakatuʻupakē.
-
Meʻakai.
-
Naunau haisini.
Fakamāʻopoʻopo ʻi he Fakatamakí mo e Malu ʻa e Kau Tokoni ʻa e Siasí
ʻE lava ke fokotuʻutuʻu ʻe he ngaahi uooti mo e ngaahi siteiki ofi maí ha kau ngāue tokoni ke nau tokoni ʻi hono fakamaʻa ʻo e koló hili ha fakatamaki. ʻOku tokoni ʻa e ngaahi timi tokoni ko ʻení ki hono fakamaʻa ʻo e ngaahi ʻapí, paʻaké, mo e ngaahi feituʻu pe fale kehé.
ʻOku totonu ke muimui ʻa e kau ngāue tokoni kotoa pē ki he ngaahi fakahinohino ʻa e Siasí ki he malu ʻi he fakamāʻopoʻopo ʻi ha fakatamakí:
-
Tui e vala totonu mo e naunau ki he malú.
-
Inu ke lahi e vaí.
-
Fakaʻehiʻehi mei he fetuʻutaki mo e ngaahi kemikale fakatuʻutāmakí.
-
Tokanga telia ʻa e sioʻata kuo mafahifahí, faʻó, mo e ʻū meʻa kehe ʻoku māsilá.
-
Tokanga ʻaupito he ngāue ʻi ha feituʻu ʻoku ʻi ai ha meʻa kuo tuʻunga fulufulua pe ʻesipesitosi.
-
Faitoʻo fakalelei mo taimi totonu ʻa e ngaahi laveá.
Ngaahi Fakahinohino ki he Fakamāʻopoʻopo ʻi he Fakatamakí mo e Malu ʻa e Kau Tokoni ʻa e Siasí
Ngaahi Foakí
ʻE lava ke tokoni ʻa e kāingalotú ki he Paʻanga Tokoni ʻOfa Fakaetangata ʻa e Siasí ʻo fakaʻaongaʻi ʻa e laʻipepa foaki Vahehongofulú mo e Ngaahi Foaki Kehé. ʻOku fakaʻaongaʻi ʻe he Siasí ʻa e ngaahi foaki ko ʻení ke fakatau mai ʻaki ha naunau fakalotofonua. ʻI hono fakatau mai ʻo e ngaahi koloa fakalotofonuá, ʻoku fakaʻehiʻehi ʻa e Siasí mei he ngaahi totongi kasitomú mo e fakafolau vaká, tokoni ki he tuʻunga fakaʻekonōmika kuo hōloá, mo ʻoatu ha ngaahi koloa ʻoku anga ki ai ʻa kinautolu te nau maʻu iá.
Tokotaha Ngāue Tokoní
ʻOku poupouʻi ʻa e ngaahi uōtí, ngaahi fāmilí, mo e fakafoʻituituí ke nau kau ʻi he ngaahi ngāue ʻofa fakalotofonuá ʻi he ngaahi feituʻu ʻe lava aí.