“Feilaulaú,” Ngaahi Tefitó mo e Ngaahi Fehuʻí (2023)
Fakahinohino ki hono Ako ʻo e Ongoongoleleí
Feilaulaú
Founga ʻoku tau fakahaaʻi ai ʻa e meʻa ʻoku mahuʻinga taha kiate kitautolú
Fakakaukau ki ha taimi naʻá ke tukuange ai ha meʻa koeʻuhí ko ha taha kehe. Mahalo naʻe ʻikai ko ha meʻa faingofua ʻeni ke fai, ka ʻi hoʻo fai e feilaulau ko iá, naʻá ke fakahaaʻi ai naʻá ke loto-fiemālie ke fakamuʻomuʻa e ngaahi fiemaʻu ʻa e tokotaha ko iá ʻi hoʻo fiemaʻú.
Ko e meʻa tatau pē, ʻi he taimi ʻoku tau feilaulauʻi ai ha meʻa maʻá e ʻOtuá, ʻoku tau fakahaaʻi ai ʻoku tau ʻofa ʻiate Ia pea ʻoku tau loto-fiemālie ke fakamuʻomuʻa Ia ʻi heʻetau moʻuí. ʻOku hoko mai e fakafōtunga māʻolunga taha ʻo ʻetau feilaulaú ʻi he taimi ʻoku tau fai ai e finangalo ʻo e ʻOtuá kae ʻikai ko haʻatautolú. ʻE lava ke fakahaaʻi ʻe heʻetau ngaahi feilaulaú ʻetau ʻofa mo e houngaʻia ʻia Sīsū Kalaisí, ʻa ia—ʻi he ngaahi ngāue maʻongoʻonga taha ʻo e ʻofá—naʻá Ne feilaulauʻi ʻEne moʻuí kae lava ke tau toe foki ʻo nofo mo e Tamai Hēvaní.
Ko e Hā ʻa e Feilaulau?
Ko e feilaulaú ko hono tukuange ia ha meʻa ʻe taha koeʻuhí ko ha meʻa kehe. Kuo fai ʻe he kakai ʻa e ʻOtuá ha ngaahi feilaulau kiate Ia talu mei he kuonga muʻá. ʻOku tau feilaulau he ʻahó ni ʻaki ʻetau foaki hotau lotó ki he ʻOtuá pea fakatomala mei heʻetau ngaahi angahalá ʻi he loto-mafesifesi mo e laumālie fakatomala. ʻOku tau feilaulauʻi foki hotau taimí mo e ngaahi talēnití ke poupouʻi e ngāue ʻa e ʻOtuá ki he fakamoʻuí mo e hakeakiʻí (vakai, Mātiu 6:33). ʻI he feilaulaú, ʻoku tau fakahaaʻi ai ʻetau loto-fiemālie ke fakamuʻomuʻa ʻa e ʻOtuá ʻi heʻetau moʻuí (vakai, Mātiu 19:29).
Vakai fakalūkufua ki he tefitó: Feilaulaú
Ngaahi fakahinohino fekauʻaki mo hono ako ʻo e ongoongoleleí: Talangofuá, Vahehongofulú, Fakatapuí, Ko e Ngāue Tokoni ʻi he Ngaahi Uiuiʻi ʻi he Siasí
Vahe 1
Naʻe Foaki ʻe he ʻOtuá ʻa e Fono ʻo e Feilaulaú ko ha Fakamanatu ʻo e Feilaulau ʻa Kalaisí
Naʻe moʻui ʻaki ʻe he fānau ʻa e ʻOtuá ʻa e fono ʻo e feilaulaú ʻi he kuonga muʻá ʻaki hono foaki ʻo e ngaahi feilaulau ʻaki e monumanú ko ha fakamanatu ʻe huhuʻi kinautolu ʻe he Lami ʻa e ʻOtuá mei he Hingá (vakai, Kolose 1:13–18; Mōsese 5:6–7). Hili hono feilaulauʻi loto-fiemālie ʻe Sīsū Kalaisi ʻEne moʻuí ʻi he kolosí, naʻe ʻikai toe fiemaʻu ke fai ha feilaulau ʻaki e fanga monumanú (vakai, Luke 23:46; 3 Nīfai 9:19; 4 Nīfai 1:12). Ko e feilaulau ʻa e Fakamoʻuí ʻa e ngāue maʻongoʻonga taha ia ʻo e ʻofá mo ʻomi ʻa e huhuʻi mo e fakamoʻui ʻo e faʻahinga ʻo e tangatá (vakai, ʻĪsaia 53:7; 2 Nīfai 2:7).
Ke ako lahi ange fekauʻaki mo e feilaulau ʻa e Fakamoʻuí, vakai ki he fakahinohino ako “Fakalelei ʻa Sīsū Kalaisí”.
Ngaahi meʻa ke fakakaukau ki ai
-
Naʻe ʻahiʻahiʻi e tui ʻa ʻĒpalahamé ʻi he taimi naʻe fekauʻi ai ia ʻe he ʻOtuá ke ne feilaulauʻi hono foha ko ʻAisaké. Fakakaukau ke lau ʻa e Sēnesi 22; Hepelū 11:17–19; mo e Sēkope 4:5, fekauʻaki mo e feilaulau naʻe fekau ʻe he ʻOtuá ke fakahoko ʻe ʻĒpalahamé. ʻI hoʻo fai iá, fakakaukau ki he feilaulau naʻe fai ʻe he ʻOtuá ʻi hono feilaulauʻi Hono ʻAlo pē Taha naʻe Fakatupú, ʻa Sīsū Kalaisí, pea mo e feilaulau naʻe fai ʻe he Fakamoʻuí ʻi hono foaki ʻEne moʻuí. Ko e hā ʻoku akoʻi atu ʻe he Laumālié fekauʻaki mo e ngaahi feilaulau ʻa e Tamaí mo e Fakamoʻuí ʻi hoʻo lau e ngaahi potufolofola ko ʻení?
ʻEkitivitī ki he ako mo e niʻihi kehé
-
ʻI he taimi naʻe fakahoko ai ʻe Sīsū Kalaisi ʻEne Fakaleleí, “naʻe fetongi ʻe he ouau ʻo e sākalamēnití ʻa e ouau ʻo e feilaulaú.” Fakakaukau ke hivaʻi ha ngaahi himi sākalamēniti hangē ko e “Ne Kalusefai ʻa e ʻEikí” pe “Naʻe Lahi Fau ʻa e ʻOfa.” Te ke lava foki ʻo lau ʻa e ngaahi potufolofola ʻoku fekauʻaki mo e himi takitaha pea aleaʻi ʻa e founga te ke lava ai ʻo teuteu ki he sākalamēnití ʻi he uike takitaha. Ko e hā ha founga ʻe hoko ai e fakaukau ki he sākalamēnití ko ha faingamālie ke feilaulauʻi ha meʻa ki he ʻEikí, ke toe mahuʻingamālie ange ai hoʻo moihuú?
Ako Lahi Ange
-
Levitiko 1:2–3, 10; ʻAlamā 34:8–14; Ngaahi Tefito ʻo e Tuí 1:3
-
Jeffrey R. Holland, “Vakai ki he Lami ʻa e ʻOtuá,” Liahona, Mē 2019, 44–46
-
Tracy Y. Browning, “Vakai Lahi Ange kia Sīsū Kalaisi ʻi Heʻetau Moʻuí,” Liahona, Nōvema 2022, 13–15
Vahe 2
ʻOku Kole Mai ʻe he ʻOtuá ʻa e Feilaulau ʻo ha Loto-Mafesifesi mo ha Laumālie Fakatomala
ʻOku tau kei moʻui ʻaki he ʻahó ni ʻa e fono ʻo e feilaulaú ʻi heʻetau foaki ki he ʻOtuá ha loto-mafesifesi mo ha laumālie fakatomala (vakai, 3 Nīfai 9:19–20; Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 59:8). Te tau fakahoko fēfē e faʻahinga feilaulau ko ʻení? ʻI heʻetau tui kia Kalaisí, fakavaivaiʻi kitautolu, fakatomala moʻoni mei heʻetau ngaahi angahalá, pea haʻu kiate Iá (vakai, 3 Nīfai 12:19; Molonai 6:1–3; Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20:37). ʻOku fakahaaʻi ʻe hono fakahoko ʻo e faʻahinga feilaulau ko ʻení ʻetau ʻofa ki he ʻOtuá pea ʻoku tau loto-fiemālie ke fai ʻa e meʻa ʻokú Ne kole maí. ʻI heʻetau foaki kotoa hotau laumālié ki he ʻOtuá pea kātaki ki he ngataʻangá, ʻe lava ke fakamoʻui kitautolu mo maʻu ʻa e moʻui taʻengatá (vakai, ʻAmenai 1:26).
Ngaahi meʻa ke fakakaukau ki ai
-
ʻOku fakanatula pē ke tau fifili pe ʻoku ʻafioʻi mo tali ʻe he ʻEikí ʻa e ngaahi feilaulau ʻokú ke fai ke muimui ai kiate Iá. Fakalaulauloto ki he folofola ʻa e ʻEikí kia Sīosefa Sāmita ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 132:49–50. Ko e hā ha ngaahi tāpuaki naʻe talaʻofa maʻa Siosefa koeʻuhí ko ʻene ngaahi feilaulaú? Kuo tāpuekina fēfē nai koe makatuʻunga ʻi he ngaahi feilaulau kuó ke fai maʻá e ʻOtuá? Te ke lava ʻo hiki ha lisi ʻo e ngaahi tāpuaki kuó ke maʻú pea fakakaukau ki ai ʻi he lolotonga ʻo e uiké.
-
Ko e founga ʻe taha ʻoku tau fakahaaʻi ai ʻetau ʻofa ki he ʻOtuá ko ʻetau fai ha ngaahi feilaulau ke haʻu kiate Ia. ʻI lea ʻa ʻEletā Tieta F. ʻUkitofa, “Kotoa Hotau Lotó,” naʻá ne fakamatalaʻi ai ko ʻetau feilaulaú ʻe lava pē ko hano tukuange ia ʻetau ngaahi holi fakatāutahá mo e fiemālié kae lava ke tau muimui kakato ange ki he Fakamoʻuí. Fakakaukau ke lau e lea ʻa ʻEletā ʻUkitofá mo fakalaulauloto ki he founga te ke lava ai ʻo foaki kotoa ho lotó kia Sīsū Kalaisí. Ko e hā te ke lava ʻo feilaulauʻi ke ke muimui lelei ange ai ki he Fakamoʻuí ʻo laka ange ʻi he kuohilí?
ʻEkitivitī ki he ako mo e niʻihi kehé
-
ʻI he vitiō “A Broken Heart, Contrite Spirit, and Godly Sorrow” (3:58), naʻe fakamatalaʻi ai ʻe ʻEletā Niila L. ʻEnitaseni, ʻoku ʻuhinga hono foaki ko ia ki he ʻEikí ha loto-mafesifesi mo ha laumālie fakatomalá, ki he “hoko ʻo anga tatau mo ha tamasiʻi siʻi.” Te mou lava ʻo mamata ʻi he vitiō ko ʻení pea aleaʻi ʻa e ngaahi ʻulungaanga ʻoku maʻu ʻe he fānaú ʻoku totonu ke tau fekumi ki ai ʻi hono feilaulauʻi hotau lotó ki he ʻOtuá. Te ke lava foki ʻo vahevahe ha ngaahi aʻusia kuó ke maʻu mo e fānaú ʻokú ne fakahaaʻi ai ʻa e meʻa te tau lava ʻo ako mei honau ngaahi ʻulungāngá.
Ako Lahi Ange
-
Neill F. Marriott, “Ko Hono Fakavaivaiʻi Hotau Lotó ki he ʻOtuá,” Liahona, Nōvema 2015, 30–32
Vahe 3
Te Tau Lava ʻo Māʻoniʻoni ʻo Hangē ko Sīsū Kalaisí Tuʻunga ʻi he Ngaahi Feilaulau Fakaʻahó
ʻE lava ke tokoniʻi kitautolu ʻe he feilaulau maʻá e ʻOtuá ke tau maʻu Hono mālohí, ʻa ia te tau lava ai ʻo hoko ʻo māʻoniʻoni. ʻI heʻetau feilaulau maʻá e ʻEikí, ʻoku tau fakahaaʻi ai ʻetau ʻofa kiate Ia mo e niʻihi kehé. Mahalo te tau fakakaukau ʻoku faingataʻa ke fai ʻa e feilaulaú, ka ko e lahi tahá ʻoku ʻuhinga ia ki he “moʻui fakaʻaho ko ha ākonga moʻoni ʻo Kalaisi.” ʻI heʻetau feilaulau he ʻaho takitaha ke tauhi ʻetau ngaahi fuakavá mo muimui ʻia Sīsū Kalaisí, ʻoku tau tokoni ai ke ʻunuakiʻi ki muʻa e ngāue ʻa e ʻOtuá.
Ngaahi meʻa ke fakakaukau ki ai
-
Ko e founga ʻe taha ʻe lava ai ke tau feilaulau he ʻaho kotoa peé ko hono foaki hotau taimí ki he ʻEikí. ʻE lava ke kau heni ʻa e ngaahi meʻa hangē ko hono fakahoko hotau ngaahi uiuiʻí pe fetauhiʻakí. Naʻe akonaki mai ʻa Palesiteni Tāleni H. ʻOakesi, “Ko ʻetau moʻui ngāue tokoní [mo e feilaulaú] ko e ngaahi fakaʻilonga feʻunga taha ia ʻo ʻetau tukupā ke tau tauhi ki he ʻEikí mo hotau kāingá.” ʻOku founga fēfē nai hoʻo feilaulauʻi maʻu pē ho taimí ki he ʻEikí? Fakalaulauloto ki he founga kuo tokoniʻi ai koe ʻe hoʻo fai iá ke ke ofi ange ai kia Kalaisi pea hoko ʻo māʻoniʻoni angé.
-
ʻOku ʻi ai e taimi ʻe niʻihi ʻe lava ke ongoʻi siʻisiʻi mo taʻe mahuʻinga ʻa e ngaahi feilaulau fakaʻaho ʻoku tau fai ko e kau ākonga ʻa Kalaisí. Ka ʻoku mahuʻinga ʻa e ngaahi feilaulau ko ʻení ki he ʻEikí. Lau ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 64:33 ke ʻilo ki he anga ʻEne ʻafioʻi ʻetau ngaahi ngāué, ʻo tatau ai pē pe ʻoku siʻisiʻi fēfē. ʻOku ʻoatu fēfē nai ʻe he veesi ko ʻení ha loto-toʻa ke ke kei fakahoko ha fanga kiʻi feilaulau iiki mo fakaʻaho maʻá e ʻEikí?
Ngaahi ʻekitivitī ki he ako mo e niʻihi kehé
-
ʻI he vitiō “A Sacrifice of Time” (2:53), naʻe akonaki mai ai ʻa Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni, “Naʻe ʻikai lava ke fakahaohaoaʻi ʻetau ngaahi kuí taʻe kau ai kitautolu, pea he ʻikai lava ke fakahaohaoaʻi kitautolu taʻe kau ai kinautolu.” ʻI heʻetau fakahoko maʻu pē ʻa e ngāue fakatemipalé mo e hisitōlia fakafāmilí, ʻoku tau hoko ai ʻo māʻoniʻoni ange, ʻo hangē ko Sīsū Kalaisí. Mamataʻi fakataha ʻa e foʻi vitiō “A Sacrifice of Time”, pea vahevahe ʻa e founga kuo faitāpuekina ai koe ʻe hoʻo vahevahe hoʻo taimí ke fai e ngāue fakatemipalé mo e hisitōlia fakafāmilí. Ko e hā ʻokú ke ako mei he ngaahi aʻusia ʻa e niʻihi kehé, ʻokú ne ueʻi ai koe ke ke hokohoko atu pe kamata feilaulauʻi ho taimí ʻi he foungá ni?
-
ʻOku lahi ha ngaahi founga te ke lava ai ʻo feilaulauʻi ha meʻa maʻá e ʻEikí mo e niʻihi kehé taʻe te ke fakatokangaʻi ia. ʻI he taimi ʻokú ke tauhi ai hoʻo ngaahi fuakavá, tokoni ki haʻo kaungāmeʻa pe mēmipa ʻo e fāmilí, totongi hoʻo vahehongofulú, pe vahevahe ho ngaahi talēnití, ʻokú ke feilaulau ai maʻá e ʻOtuá mo ʻEne fānaú. Hiki ha lisi ʻo ha ngaahi founga pau ʻokú ke feilaulau fakaʻaho ai ke hoko ko ha ākonga ʻa Kalaisi. Te ke lava leva ʻo talanoa kau ki he founga ʻoku takiekina ai ʻe hoʻo lau e ngaahi meʻa ko ʻení ko e feilaulaú, ki hoʻo tuʻunga fakaākongá mo tokoni ke ke ofi ange kiate Iá.
Ako Lahi Ange
-
1 Fakamatala Meʻa Hokohoko 16:29; Luke 18:22; Loma 12:1; Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 138:12–13
-
Jeffrey R. Holland, “Called to Serve,” Liahona, Nov. 2002, 36–38