Laipelí
Ko Hono Ako mo Akoʻi e Ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí


“Ko Hono Ako mo Akoʻi e Ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí,” Ngaahi Tefitó mo e Ngaahi Fehuʻí (2023)

Ko hono akoʻi ʻe Sīsū Kalaisi ha kiʻi kulupu tokosiʻi

Fakahinohino ki hono Ako ʻo e Ongoongoleleí

Ko Hono Ako mo Akoʻi e Ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí

Ko e haʻu ke ofi ange kia Kalaisi ʻo fakafou ʻi Heʻene tokāteliné

ʻOku mālohi lahi ʻa e akó. ʻOku fakaava ʻe he ʻiló hotau ʻatamaí ki ha ngaahi fakakaukau foʻou mo ʻai ke malava ha ngaahi aʻusia fakaofo lahi. Ka ʻoku toe mahuʻinga ange hono ako e ngaahi moʻoni ʻo e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí. Ko e niʻihi ʻo e ngaahi ʻuhinga mahuʻinga taha ne tau omi ai ki he māmaní ke ako mo fakalakalaka. Ko e akó ʻa e meʻa ʻokú ne ʻai ke tau malava ʻo aʻusia ʻa e tuʻunga naʻe fakataumuʻa moʻoni kitautolu ki aí mo aʻusia hotau ivi malava ko e fānau ʻa e ʻOtuá mo e kau ʻea-hoko ʻo Hono puleʻangá. Ko e taha ʻo e ngaahi tefitoʻi taumuʻa ʻo e haʻu ki he māmaní ke ako ha ngaahi meʻa he ʻikai ke tau lava ʻo ʻiloʻi ʻi ha toe founga kehe.

ʻI heʻetau hoko ko e kau muimui ʻo Sīsū Kalaisí, ʻoku tau maʻu foki ha ngaahi faingamālie lahi ke akoʻi ʻEne ongoongoleleí mo vahevahe ʻEne melinó mo e fiefiá mo e niʻihi kehé. Naʻe fakahā ʻe he ʻEikí ki he fuofua Kāingalotú, “Mou fili ʻiate kimoutolu ha faiako, pea ʻoua ʻe tuku ke lea fakataha kotoa; kae tuku ke lea pē ha toko taha, pea tuku ke fanongo kotoa pē ki heʻene ngaahi leá, koeʻuhí ka ʻosi lea kotoa ke fakamāmaʻi kotoa pē, pea ke maʻu ʻe he [tokotaha] kotoa pē ʻa e faingamālie tatau” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 88:122). ʻOku tāpuekina kitautolu kotoa ʻi heʻetau fakafanongo mo ngāue ʻaki ʻa e tui ki he pōpoaki ʻo e ongoongoleleí ʻi hono akoʻi ʻe hotau kau taki ʻi he Siasí, kau faiakó, mātuʻá, fānaú, mo e niʻihi kehé. Te tau lava kotoa ʻo ako mo akoʻi ʻa e ongoongoleleí ʻi he lotú, ʻi ʻapi, pea ʻi ha feituʻu pē ʻoku tau ʻi ai.

Ko e Hā e ʻUhinga ʻOku Mahuʻinga Ai ke Ako ʻa e Ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí mo Akoʻi Ia ki he Niʻihi Kehé?

ʻOku tau ako mo akoʻi ʻa e ongoongoleleí ke fakamālohia ʻetau tui ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí pea mo e tui ʻa kinautolu ʻoku tau feohí. ʻOku toe tokoni foki ia ke tau hoko ʻo hangē ange ko Kinauá pea aʻu ki heʻetau foki ki hotau ʻapi fakalangí ke nofo mo Kinaua. ʻI heʻetau akoʻi e ongoongoleleí, ʻoku tau muimui ai ki he sīpinga ʻa Sīsū Kalaisí, ʻa ia naʻe hoko ko e faiako maʻongoʻonga tahá. ʻI heʻetau ako mo moʻui ʻaki ʻa e ongoongoleleí pea akoʻi ia ki he niʻihi kehé, te tau lava kotoa ʻo hokohoko atu ʻi he hala foki ki he ʻOtuá.

Vakai fakalūkufua ki he tefitó: Akoʻi ʻo e Ongoongoleleí

Ngaahi fakahinohino fekauʻaki mo hono ako ʻo e ongoongoleleí: Conversion to Jesus Christ, Kau Palōfitá, Ngaahi Folofolá, Moʻoní

Konga 1

ʻOku Tau Fekumi ki he ʻIló ʻi he Ako pea ʻi he Tui

fefine ʻoku ako folofola

Te tau lava ʻo tupulaki fakalaumālie ʻo fakafou ʻi he ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí. ʻOku tau ako e ngaahi akonaki ʻo ʻEne ongoongoleleí ʻi heʻetau lau ʻa e ngaahi folofolá ʻi he ako pea mo e tui pea ʻi heʻetau muimui ki he “leʻo ʻo [ʻEne] kau tamaioʻeikí” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 1:38; vakai foki, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 88:118). ʻE lava ʻe he Laumālie Māʻoniʻoní ʻo fakapapauʻi mai e ngaahi moʻoni ʻo e ongoongoleleí ʻi heʻetau ako mo ngāueʻi ʻa e meʻa ʻoku tau akó, ‘o tokoni ai ke tau fakalakalaka pea hoko ʻo hangē ange ko e ʻOtuá (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 19:23).

Ngaahi meʻa ke fakakaukau ki ai

  • Naʻe akonaki ʻa Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni ʻo pehē: “Ko e hā pē haʻamou ngaahi fehuʻi pe palopalema, ʻoku maʻu maʻu pē ʻa e talí ʻi he moʻui mo e ngaahi akonaki ʻa Sīsū Kalaisí. Ako lahi ange fekauʻaki mo ʻEne Fakaleleí, ʻEne ʻofá, ʻEne ʻaloʻofá, ʻEne tokāteliné, mo ʻEne ongoongolelei ʻo e faifakamoʻuí mo e fakalakalaká kuo fakafoki maí. Tafoki kiate Ia! Muimui ʻiate Ia!” Kuo tali fēfē hoʻo ngaahi fehuʻí mo e ngaahi palopalemá ʻi hoʻo ako ki he moʻui mo e ngaahi akonaki ʻa e Fakamoʻuí? Kuo tokoniʻi fēfē koe ʻe hoʻo tuí ke ke ako ʻa e ngaahi tali naʻá ke fiemaʻu lolotonga e ngaahi taimi ko iá? Fakakaukau ki he meʻa te ke lava ʻo ako fekauʻaki mo e Fakamoʻuí ʻi he uike ní ʻi he akó mo e tuí ʻe lava ʻo tokoni atu ʻi ha fehuʻi pe hohaʻa ʻokú ke fehangahangai mo ia he ʻahó ni. Te ke lava ʻo hiki ha palani pea fokotuʻu leva ha ngaahi fakamanatu ke muimuiʻi.

ʻEkitivitī ki he ako mo e niʻihi kehé

  • Lau pea fakalaulauloto ki he akonaki ʻa e ʻEikí ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 88:118. Ko e hā e faikehekehe ʻo e ʻilo ʻi he akó pea mo e ʻilo ʻi he tuí? ʻOku ngāue fakataha fēfē ʻa e ongo tefitoʻi moʻoní? ʻOku kehe nai ʻetau founga ako ʻo e ongoongoleleí mei hono ako ʻi he akó pe ako ha meʻa ʻi he ʻinitanetí? Ko e hā hono ʻuhingá? Pea ko e hā e ʻuhinga ʻa e ʻEikí ki he “ngaahi tohi lelei tahá”? Te mou lava ʻo takitaha ako ha konga mei he “ʻE Fakatauʻatāinaʻi Koe ʻe he Moʻoní” ʻi he Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú: Ko ha Fakahinohino ki Hono Fakahoko ha Ngaahi Filí pea talanoa leva ki he ngaahi meʻa ʻokú ke ako ʻoku felāveʻi mo e ngaahi tāpuaki ʻo hono maʻu e ʻiló. Fakakaukau ke fokotuʻu ha taumuʻa ʻoku felāveʻi mo ha meʻa ʻokú ke ako.

Ako lahi ange

Konga 2

ʻOku Tau Muimui ʻi he Sīpinga ʻa Sīsū Kalaisí ʻi Heʻetau Akoʻi ʻEne Ongoongoleleí

fefine ʻoku akoʻi mei he folofolá

ʻOku tau fiemaʻu kotoa ke “fafanga ʻa [kitautolu] ʻaki ʻa e folofola lelei ʻa e ʻOtuá” (Molonai 6:4) ke tokoni ke tau aʻusia hotau tuʻunga malava taʻengatá. ʻE lava ke tokoni hono vahevahe e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí ke tau fakalakalaka fakalaumālie kotoa ʻi he hala ʻo e fuakavá. ʻI heʻetau faiako ʻi he ʻofa ʻo hangē ko ia ʻoku tākiekina ʻe he Laumālié, te tau lava kotoa ʻo ongoʻi e moʻoni ʻa e ngaahi pōpoaki ʻoku tau vahevahé pea loto-holi ke liliu mo muimui kia Sīsū Kalaisi (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 42:12–14).

ʻOku tau muimui he sīpinga ʻa e Fakamoʻuí hono akoʻi e niʻihi kehé (vakai, Sione 7:14–18) ʻi heʻetau ʻofa ʻiate kinautolu ʻoku tau akoʻí, faiako ʻaki e Laumālié, akoʻi e tokāteline moʻoni ʻa Kalaisí, mo fakaafeʻi e ako fakamātoató. ʻOku kau ʻi hono fakaafeʻi ʻo e ako fakamātoató ʻa hono poupouʻi e kau akó ke nau ngāué. “Talu mei he kamataʻanga ʻo e ngāue fakafaifekau ʻa e Fakamoʻuí, mo ʻEne fakaafeʻi ʻa Hono kau muimuí ke nau aʻusia maʻanautolu pē ʻa e ngaahi moʻoni, mālohi, mo e ʻofa naʻá Ne foakí. Naʻá Ne fai ʻeni he ko e ʻuhinga moʻoni ʻeni ʻo e akó. ʻOku ʻikai ko e fanongo pē pe laukonga; ka ko e liliu, fakatomala, mo fakalakalaka foki.”

Ngaahi meʻa ke fakakaukau ki ai

  • ʻOku tokoni e talateu ki he Haʻu, ʻo Muimui ʻIate Aú ke mahino kiate kitautolu ʻa e ʻuhinga ʻoku hoko ai e faiakó ko ha fatongia toputapú. ʻOku pehē ai: “Ko e taumuʻa ʻo e ako mo e akoʻi kotoa pē ʻo e ongoongoleleí ko hono fakaloloto ʻetau uluí mo tokoni ke tau hoko ʻo hangē ange ko Sīsū Kalaisí.” Te ke lava ʻo fili ha konga ke ako ʻi he Ko e Faiako ʻi he Founga ʻa e Fakamoʻuí ke tokoni atu ke ke faiako ʻo hangē ange ko Sīsū Kalaisí. ʻE founga fēfē hoʻo akoʻi lelei ange ʻa e ongoongoleleí koeʻuhí ke ne tataki koe mo e niʻihi kehé ke hoko ʻo hangē ange ko Iá? Ko e hā ha fanga kiʻi meʻa iiki te ke lava ʻo fai ke akoʻi lelei ange ai ʻa e ongoongoleleí ʻi ʻapi, ʻi he lotú, pe ʻi ha ngaahi feituʻu kehé? Te ke lava fēfē ʻo feinga ke ako fakamātoato ange ʻa e ongoongoleleí kae lava ke ke akoʻi lelei ange ia ki he niʻihi kehé?

Ngaahi ʻekitivitī ki he ako mo e niʻihi kehé

  • ʻI he pōpoaki konifelenisi lahi ʻa ʻEletā Sione C. Pingilī ko e Siʻí ko e “Moʻoni Taʻengatá,” naʻá ne akonaki ai ʻo pehē: “Ko ʻetau taumuʻá ke akoʻi ʻa e moʻoní ʻi ha founga te ne fakaafeʻi ʻa e mālohi fakaului ʻo e Laumālie Māʻoniʻoní.” Naʻá ne vahevahe leva ha ngaahi fakaafe faingofua mei he ʻEikí mo ʻEne kau palōfitá ʻe lava ʻo tokoni mai ke tau fakaafeʻi ʻa e Laumālié ʻi heʻetau faiakó. Te mou lava ʻo aleaʻi ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoni ʻe fitu ko ʻení mo e founga te nau lava ai ʻo tokoniʻi kitautolu ke tau akoʻi ʻa e ongoongoleleí ʻaki ʻa e mālohi ʻi he Laumālié. Mahalo te mou lava ʻo maʻu ha founga fakafiefia ke mou fetokoniʻaki ai ke manatuʻi ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoni ʻe fitú ke mou lava ʻo fakaʻaongaʻi kinautolu, hangē ko hono faʻu hano fakanounouʻi (acronym) pe ko ha meʻangāue ako maʻuloto kehe.

  • ʻI he Ko e Faiako ʻi he Founga ʻa e Fakamoʻuí, naʻe fakaafe mai ai ʻa e Kau Palesitenisī ʻUluakí: “Ako lahi ange fekauʻaki mo Sīsū Kalaisi mo e founga naʻá Ne akoʻi ʻaki ʻa e ongoongoleleí. Ako ʻi he faʻa lotu ʻa ʻEne ngaahi folofolá, ngaahi meʻa naʻá Ne fakahokó, mo Hono ngaahi ʻulungāngá, pea feinga ke muimui ofi ange kiate Ia.” Aleaʻi ha niʻihi ʻo e ngaahi folofola, ngāue, mo e ngaahi ʻulungaanga ʻo e Fakamoʻuí. Te nau tokoniʻi fēfē koe ke ke fakaafeʻi ʻa e Laumālié ʻi he taimi ʻokú ke akoʻi ai ʻa e ongoongoleleí? ʻOku vahevahe foki ʻi he Ko e Faiako ʻi he Founga ʻa e Fakamoʻuí ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoni ʻe fā ko ʻeni ʻo e faiako faka-Kalaisí: ʻofa ʻi he niʻihi ʻokú ke akoʻí, faiako ʻaki e Laumālié, akoʻi ʻa e tokāteliné, pea fakaafeʻi ʻa e ako fakamātoató. Talanoa ki ha ngaahi founga te ke lava ai ʻo fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoni ko ʻení ʻi hoʻo akoʻi ʻa e ngaahi moʻoni ʻo e ongoongoleleí ʻi ʻapí, ʻi he lotú, pea mo ha toe feituʻu pē. Te ke lava foki ʻo fakakakato ʻa e vakaiʻi fakataautaha ʻi he peesi 37 ʻo e Ko e Faiako ʻi he Founga ʻa e Fakamoʻuí. Te mou lava ʻo aleaʻi e ngaahi fakakaukau ʻokú ke maʻú pea fakakaukauʻi ʻi he faʻa lotu pe ʻoku ʻi ai ha ngaahi liliu te ke fie fai ʻi he founga hoʻo teuteu mo akoʻi e ongoongolelei ʻo Kalaisí.

Ako lahi ange

Konga 3

ʻOku Ola Lelei Taha Hono Ako mo Akoʻi ʻo e Ongoongoleleí ʻi he Taimi ʻOku Fakatefito ai ʻi ʻApí

fāmili ʻoku nau lau e folofolá

ʻOku fiemaʻu ke tau ako ʻa e ongoongoleleí maʻatautolu pē, ka tau ului ki he ʻEiki ko Sīsū Kalaisí. ʻIkai ngata aí, ʻoku fatongia ʻaki ʻe he mātuʻá hono akoʻi e ongoongoleleí ki heʻenau fānaú (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 68:25–28). ʻI he taimi ʻe lava aí, ko e ʻapí ʻa e feituʻu lelei taha ke ako ai e ngaahi moʻoni ʻo e ongoongoleleí. ʻOku tāpuekina ʻa e taha kotoa ʻi hono fakalotolahiʻi mo poupouʻi ʻe he kau taki mo e kau faiako ʻo e Siasí ʻa hono ako mo hono akoʻi ʻo e ongoongoleleí ʻoku fakatefito ʻi ʻapí. ʻI heʻetau ako ʻa e ongoongoleleí ʻi he faʻa lotu ʻi hotau ngaahi ʻapí, ʻoku tau lava ai ʻo fakaʻaongaʻi ha taimi lahi ange mo maʻu ha ngaahi aʻusia lelei ange ʻi hono ako ʻo e ongoongoleleí. Te tau lava foki ʻo vahevahe ʻa e ʻilo ko ia ʻoku tau maʻu ʻi he lotú ke tāpuakiʻi mo akoʻi ʻa e niʻihi kehé.

Naʻe ʻomi ʻe Brother Tevini G. Tulani ʻa e akonaki fakapotopoto ko ʻení: “Ko kimoutolu kotoa ʻoku fāifeinga ke fai ho lelei tahá ke faiako ʻi homou ʻapí, ʻofa ke mou maʻu ha nonga mo ha fiefia ʻi hoʻomou feingá. Pea kapau ʻokú ke ongoʻi ʻoku ʻi ai ha meʻa ke fakaleleiʻi pe fiemaʻu ha teuteu lahi ange, kātaki ʻo ngāue leva ʻi hano ueʻi koe ʻe he Laumālié peá ke haʻisia ke fai ki ai.”

Ngaahi meʻa ke fakakaukau ki ai

tengaʻi akau mo e fuʻu ʻakau
  • Fakakaukau ki he mana ʻo e liliu ha kiʻi tengaʻi ʻakau ki ha fuʻu ʻakau lahi ʻi hoʻo lau mo fakalaulauloto ki he ʻAlamā 32:28–31. Hili iá pea lau ʻa e faleʻi ko ʻeni meia Brother Seni E. Niumaní: “ʻE maʻu ʻe he fānaú ha ngaahi meʻa lahi mei heʻenau mātuʻá, ka ʻoku ʻikai kau ai ʻa e fakamoʻoní. He ʻikai ke tau lava ʻo ʻoange ki heʻetau fānaú ha fakamoʻoni ʻo hangē pē ko e ʻikai ke tau lava ʻo fakamālohiʻi ha tengaʻi ʻakau ke tupú. Ka te tau lava ʻo fokotuʻu ha ʻātakai ʻoku ʻi ai ha kelekele lelei pea hao mei he ngaahi fakafeʻātungia te ne ʻfakakāsiaʻi ʻa e folofolá.ʼ Te tau lava ʻo fāifeinga ke fokotuʻu e ngaahi tūkunga leleí kae lava ʻetau fānaú—mo e niʻihi kehe ʻoku tau ʻofa aí—ʻo maʻu ha feituʻu maʻá e tengaʻi ʻakaú, ‘fanongo ki he folofolá, pea [mahino] ia’ [vaka, Mātiu 13:18–23] pea ʻiloʻi ʻiate kinautolu pē ‘ʻoku lelei ʻa e tengá’ [ʻAlamā 32:30].” Ko e hā ha meʻa te ne tokoniʻi ho ʻapí ke hoko ko ha ʻātakai ʻoku ʻi ai ha kelekele lelei maʻau pe ko hoʻo fāmilí ke ako e ngaahi moʻoni taʻengatá? Te mou lava fēfē ʻo fetokoniʻaki ke ako fekauʻaki mo e lelei ʻo e ongoongoleleí? Ko e hā ha meʻa te ke lava ʻo fai ke tanumaki mo fefakamālohiaʻaki ai hoʻomou ngaahi fakamoʻoni kia Kalaisí?

Ngaahi ʻekitivitī ki he ako mo e niʻihi kehé

  • Naʻe akonaki ʻa ʻEletā Tēvita A. Petinā ʻo pehē: “Kapau ko e meʻa pē ʻokú ta ʻilo kau kia Sīsū Kalaisi pea mo ʻEne ongoongolelei kuo fakafoki maí, ʻa e meʻa kuo akoʻi mo talamai ʻe he kakaí, pea tā ko e fakavaʻe ʻo ʻeta fakamoʻoni kiate Ia mo ʻEne ngāue nāunauʻia ʻi he ngaahi ʻaho kimui ní ʻoku langa ia ʻi he ʻoneʻoné [vakai, Mātiu 7:24–27]. ʻOku ʻikai totonu ke tau fakafalala ʻataʻatā pē pe kole e maama ʻo e ongoongoleleí mei ha kakai kehe—pea naʻa mo kinautolu ʻoku tau ʻofa mo falala ki aí.” Fakakaukau ki he ngaahi lea ʻa ʻEletā Petinaá ʻi hoʻomou lau fakataha ʻa e Hilamani 5:12. Te ke lava ʻo fakalaulauloto mo talanoa fekauʻaki mo e kupuʻi lea mo e veesi ko ʻení ʻi hoʻo sio ki ha tā ʻo ha matātahi pe matāfanga (pe ʻi hoʻo lue ʻi he matāfanga ʻo ha anovai, vaitafe, pe ano). Fakakaukau ki he ʻuhinga ʻoku ʻikai langa ai ʻe he kakaí honau ngaahi ʻapí ʻi he ʻoneʻoné. Ko e hā e faʻahinga fakavaʻe ʻoku nau langa aí? Ko e hā te ke lava ʻo fai ke langa ai hoʻo fakamoʻoní ʻi ha fakavaʻe mālohi? Ko e hā ha ngaahi tōʻonga moʻui ki hono ako ʻo e ongoongoleleí te ke lava ʻo kamata pe toe tukupā ke muimui ki ai he ʻaho ní? Te mou lava ʻo hivaʻi fakataha ha foʻi hiva hangē ko e “Ko e Tangata Potó mo e Tangata Valé pe “ʻE Kāinga Kuo Langa Ha Tuʻunga ʻi hoʻo fakakaukau ki hono langa hoʻo moʻuí ʻi he fakavaʻe mālohi ʻo e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí.

  • Talanoa nounou fekauʻaki mo e ʻuhinga ʻoku fili ai ʻa e kakaí ke toe fakaleleiʻi honau ngaahi ʻapí. Te mou lava foki ʻo sio ki ha ʻū tā ʻo ha ngaahi ʻapi ʻoku fakaleleiʻi lahi. Ko e hā ha ola ʻo hano fakaleleiʻi lelei ʻo ha ʻapi? Kuo akoʻi ʻe Palesiteni Nalesoni ko hono ako ko ia ʻo e ongoongoleleí “ʻe malava … ʻo tukuange mai [ai] e mālohi ʻo e ngaahi fāmilí, ʻi he muimui faivelenga ki ai ʻa e fāmili takitaha mo liliu honau ʻapí ke hoko ko ha ungaʻanga ʻo e tuí. ʻOku ou palōmesi atu ʻi hoʻomou ngāue mālohi ke fakafoʻou homou ʻapí ke hoko ko ha senitā ki hono ako ʻo e ongoongoleleí … ʻe fiefia hoʻo fānaú ke ako pea moʻui ʻaki e ngaahi akonaki ʻa e Fakamoʻuí. … ʻE hoko ha ngaahi liliu lahi mo tuʻuloa ʻi homou fāmilí.” Talanoa mo ho fāmilí pe niʻihi kehe ʻoku mou nofó fekauʻaki mo e ngaahi liliu te mou fie mamata ki aí. Te mou lava fēfē ʻo “fakafoʻou” homou ʻapí ke hoko ko ha senitā lelei ange ki hono ako ʻo e ongoongoleleí? ʻE fakamālohia fēfē kimoutolu kotoa ʻi he fakaleleiʻi ʻa e ako ʻo e ongoongoleleí ʻoku fakatefito ʻi ʻapí? Ko e hā ha meʻa te ke lava ʻo fai ke fakahoko ai e ngaahi liliu ʻokú ke fiemaʻú, pea te ke fua fēfē hoʻo fakalakalaká?

Ako lahi ange