“Tāpuaki ʻo e Lakanga Fakataulaʻeikí,” Ngaahi Tefitó mo e Ngaahi Fehuʻí (2023)
Fakahinohino ki hono Ako ʻo e Ongoongoleleí
Tāpuaki ʻo e Lakanga Fakataulaʻeikí
Ko hono fakaafeʻi ʻa e mālohi ʻo e lakanga fakataulaʻeiki ʻa e ʻOtuá ki heʻetau moʻuí
Neongo pe ko e hā hotau taʻu motuʻá pe tuʻunga ʻo e moʻuí, te tau takitaha ongoʻi ha fiemaʻu vivili he taimi ʻe niʻihi ke fakamanatu mai e ʻofa ʻa e ʻOtuá mo maʻu ha tataki fakalangi. ʻOku vahevahe mai ʻe heʻetau Tamai Hēvaní ʻa ʻEne ʻofá, potó, mo Hono mālohí kiate kitautolu ʻo fakafou ʻi ha ngaahi maʻuʻanga tokoni mahuʻinga. ʻE lava ke kau ʻi he ngaahi founga ʻe niʻihi ʻe lava ke tau maʻu ai ha fakahinohino fakataautaha mo ha tokoni mei he ʻOtuá ʻa e ʻū tohi folofolá, ngaahi lea ʻa e kau palōfita moʻuí, ko hotau tāpuaki fakapēteliaké, pea mo e takaua ʻo e Laumālie Māʻoniʻoní.
Ko e founga ʻe taha ʻe lava ke tau ongoʻi ai e ngāue fakaetauhi ʻa e ʻOtuá ki heʻetau ngaahi fiemaʻú ko hono maʻu ha tāpuaki ʻo e lakanga fakataulaʻeikí. Te tau lava ʻo kole ha tāpuaki makehe ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ʻi ha faʻahinga taimi pē ʻoku tau aʻusia ai ʻa e puputuʻú pe mahamahakí pe ko ha faʻahinga taimi pē te tau fiemaʻu ai ha tokoni fakalangi makehe. Naʻe akoʻi mai ʻe Palesiteni Henelī B. ʻAealing, “Ko e ʻuhinga ʻo ʻetau maʻu e lakanga fakataulaʻeikí ke tau lava ʻo tāpuakiʻi ʻa e kakaí maʻá e ʻEikí, ʻo fakahoko ia ʻi Hono huafá.” Ko hono fakahoko ko ia ʻo e ngaahi tāpuakí ʻi he hilifaki ʻo e nimá, kuo hoko ia ko ha sīpinga naʻe muimui ki ai ʻa e kau maʻu Lakanga Taulaʻeiki Faka-Melekisētekí ʻi he kotoa ʻo e hisitōliá (vakai, Sēnesi 48:14–15; Ngāue 8:14–17; ʻAlamā 6:1).
Ko e Hā ʻa e Tāpuaki ʻo e Lakanga Fakataulaʻeikí?
Ko e tāpuaki ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ko ha ouau ia ʻoku hilifaki ai ʻe ha taha kuo fakanofo ke ne maʻu e Lakanga Taulaʻeiki Faka-Melekisētekí ʻa hono ongo nimá ki he ʻulu ʻo ha taha (vakai, Nōmipa 27:18; Hepelū 6:1–2; Molomona 9:24) pea fakahaaʻi ha ngaahi faleʻi, fakafiemālie, pe fakamoʻui ʻo fakatatau mo e fakahinohino ʻa e Laumālié. ʻOku hoko mai hono fakahoko ʻo e ngaahi tāpuaki ko ʻení ʻo fakatatau ki he finangalo ʻa e ʻOtuá pea mo e tui ʻa e tokotahá kia Sīsū Kalaisí. Ko e tāpuaki ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ʻoku meimei ke faʻa foaki ia ʻe ha mēmipa ʻo e fāmilí, tangata ngāue fakaetauhi, pe taki fakalotofonua ʻo e Siasí, ka ʻe lava pē ke foaki ia ʻe ha taha maʻu Lakanga Taulaʻeiki Faka-Melekisēteki kuo ʻosi fakanofo. Ko e tāpuaki lakanga fakataulaʻeikí ʻoku foaki ʻi he hilifaki ʻo e nimá ko ha founga mahuʻinga ia ʻoku foaki mai ai ʻe he ʻOtuá ʻEne ueʻi fakalaumālié, fakafiemālié, pea naʻa mo e mālohi faifakamoʻuí ki heʻetau moʻuí.
Vakai fakalūkufua ki he tefitó: Hilifika ʻo e Ongo Nimá, Tāpuaki ʻo e Lakanga Fakataulaʻeikí
Ngaahi fakahinohino ki hono ako ʻo e ongoongoleleí: Lakanga Taulaʻeiki Faka-Melekisētekí, Ngaahi Fuakavá mo e Ngaahi Ouaú, Ngaahi Maná
Vahe 1
ʻOku Muimui ʻa e Kau Maʻu Lakanga Fakataulaʻeikí ki he Sīpinga ʻa Sīsū Kalaisí ʻi he Taimi ʻOku Nau Tāpuakiʻi ai ʻa e Niʻihi Kehé
Naʻe ngāue fakaetauhi ʻa Sīsū Kalaisi kiate kinautolu naʻe faingataʻaʻiá ʻi ha mālohi fakalangi fakaofo (ki ha sīpinga, vakai ki he Mātiu 4:23–24; 3 Nīfai 17:6–9). ʻI he kuonga ʻo e Fuakava Foʻoú, naʻá Ne tāpuekina e niʻihi kehé ʻaki ʻa e faʻa fakamolemolé (vakai, Luke 7:47–50), nonga mo e maluʻi (vakai, Maʻake 4:38–39), pea mo e fakamoʻuí (vakai, Sione 9:1–7). Pea koeʻuhí naʻá Ne ʻafioʻi he ʻikai ke Ne feohi fuoloa mo e kakaí, naʻá Ne foaki foki ai ha mafai ki Heʻene kau ākonga ʻe toko hongofulu mā uá ke nau tāpuekina ʻaki e niʻihi kehé (vakai, Mātiu 10:1, 8; Molonai 2:1–3).
ʻI he ʻaho ní, ʻoku fakaʻaongaʻi ʻe he kau maʻu Lakanga Taulaʻeiki Faka-Melekisēteki moʻui tāú ʻa e mafai tatau ke tāpuakiʻi ʻaki ʻa e niʻihi kehé. ʻI hono hilifaki ʻo e ongo nimá, ʻoku foaki ai ʻe he kau maʻu lakanga fakataulaʻeikí ha tāpuaki ʻo fakatatau ki he ngaahi ongo mo e ueʻi fakalaumālie ʻoku nau maʻu mei he Laumālié (vakai, 2 Nīfai 4:12). ʻOku faʻa fakahoko ha tāpuaki lakanga fakataulaʻeiki ʻi ha kole ʻa ha taha ʻoku faingataʻaʻia. ʻE lava ke foaki ʻa e ngaahi tāpuakí ke ʻomi ha nonga, fakafiemālie, fakamoʻui, pe faleʻi. Ko e taimi ʻe niʻihi ʻe lava ke fakahoko fakataha ʻa e ngaahi tāpuaki ʻo e lakanga fakataulaʻeikí mo ha ouau ʻo e lakanga fakataulaʻeikí, hangē ko hono fakahingoa mo tāpuakiʻi ʻo e fānaú, hilifakinima ke maʻu ʻa e meʻafoaki ʻo e Laumālie Māʻoniʻoní, pe fakanofo ki he lakanga fakataulaʻeikí.
ʻOku tuʻu ʻa e kau maʻu Lakanga Taulaʻeiki Faka-Melekisēteki ʻoku nau foaki ʻa e ngaahi tāpuakí ʻi he hilifaki ʻo e nimá, ko e kau fakafofonga ʻo Sīsū Kalaisi ʻi he ngāue fakaetauhi ki he niʻihi kehé. ʻOku talaʻofa ʻa e mālohi ʻo e lakanga fakataulaʻeikí kiate kinautolu ʻoku nau moʻui ʻaki e ngaahi tefitoʻi moʻoni ʻo e anga-māʻoniʻoní mo ʻunu ke ofi ki he ʻOtuá ʻo fakafou ʻi he fakatomala mo e talangofua ki Heʻene ngaahi fekaú (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 121:36).
Ngaahi meʻa ke fakakaukau ki ai
-
ʻI hono foaki ʻe ha taha maʻu Lakanga Taulaʻeiki Faka-Melekisēteki ha tāpuaki ki ha taha, ʻokú ne ngāue ʻi he huafa ʻo e ʻEikí pea ʻaki Hono mālohí. Lau ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 36:2, tokanga ki hono fakaʻaongaʻi ʻo e ngaahi folofola ʻa e Fakamoʻuí ʻi he veesi ko ʻení. Lau leva ʻa e fakamatala ko ʻeni meia Palesiteni Hāloti B. Lií:
“ʻOku folofola heni ʻa e ʻEikí [ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 36:2] ko e taimi ʻoku hilifaki ai ʻe ha taha ʻo ʻene kau tamaioʻeiki kuo fakamafaiʻí hono nimá ʻi he mafai ki he ʻulu ʻo ha taha ke tāpuakiʻí, ʻoku hangē ia ko Ia ia ʻokú Ne hili Hono nimá mo kinautolu ke fakahoko ʻa e ouau ko iá. Ko ia ʻoku kamata leva ke tau vakai ki Heʻene fakahā Hono mālohí ʻi he lotolotonga ʻo e tangatá ʻo fakafou ʻi Heʻene kau tamaioʻeiki ʻa ia kuó Ne foaki ki ai ʻa e ngaahi kī ʻo e mafaí.”
ʻOku tākiekina fēfē ʻe he potufolofola ko ʻení hoʻo fakakaukau fekauʻaki mo e ngaahi tāpuaki ʻo e lakanga fakataulaʻeikí? Ko e hā ha ngaahi meʻa kuó ke aʻusia ʻi he Laumālié ʻi hoʻo maʻu pe ko hoʻo foaki ha tāpuaki lakanga fakataulaʻeiki?
Ngaahi ʻekitivitī ki he ako mo e niʻihi kehé
-
Neongo ʻoku tau faʻa fakafekauʻaki ʻa e ngaahi tāpuaki ʻo e lakanga fakataulaʻeikí mo e niʻihi ʻoku nau foaki e tāpuakí—ʻa e kau tangata ʻoku nau maʻu e Lakanga Taulaʻeiki Faka-Melekisētekí—ka ʻoku mahuʻinga ke manatuʻi ʻoku toki maʻu pē ʻa e mālohi ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ʻia Sīsū Kalaisi. Lau fakakulupu ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 121:36–37, 41–46. Ko e hā ʻokú ke ako mei he ngaahi veesi ko ʻení fekauʻaki mo e meʻa ʻoku ʻamanaki mai ki ai ʻa e ʻOtuá mei ha taha pē ʻokú ne fiemaʻu ha mālohi fakalaumālie lahi ange? Te tau lava fēfē nai ʻo takitaha tanumaki lelei ange ʻa e ngaahi ʻulungaanga ko ʻení ʻi heʻetau moʻuí?
-
Mamataʻi fakakulupu ʻa e vitiō “Fakamāʻoniʻoniʻi ʻa Kimoutolu” (4:37). Kimuʻa pea mou hulu ʻa e vitioó, fakaafeʻi e kau mēmipa ʻo e kulupú ke nau fakakaukauloto ko kinautolu ʻoku ʻi he tūkunga ʻoku ʻasi mai ʻi he vitioó, lolotonga ʻenau sió. Hili hoʻomou sio ʻi he vitioó, fakaafeʻi e kau mēmipa ʻi he kulupú ke vahevahe ʻenau ngaahi fakakaukaú. Ko e hā ʻoku mahuʻinga ai ki ha taha pē ʻokú ne fiemaʻu e mālohi ʻo e langí ke ne fāifeinga ke maʻá?
Ako Lahi Ange
-
Sēnesi 48:14–15; Ngāue 6:5–6; 3 Nīfai 17:18–24; Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 20:70
-
“Ko Hono Fakahoko ʻo e Ngaahi Ouau mo e Ngaahi Tāpuaki ʻo e Lakanga Fakataulaʻeikí,” Tohi Tuʻutuʻuni Fakakātoá: Ko e Ngāue ʻi he Siasi ʻo Sīsū Kalaisi ʻo e Kau Māʻoniʻoni ʻi he Ngaahi ʻAho Kimui Ní, vahe 18, Gospel Library
-
Julie B. Beck, “An Outpouring of Blessings,” Liahona, May 2006, 11–13
-
“Fakamāʻoniʻoniʻi ʻa Kimoutolu” (vitiō), Gospel Library
Vahe 2
Ngaahi Tāpuaki ʻo e Lakanga Fakataulaʻeikí ʻi hono Fakamoʻui ʻo e Mahakí
Naʻe ngāue fakaetauhi ʻa Sīsū Kalaisi ki he fānau ʻa e ʻOtuá ʻi ha ngaahi founga mahuʻingamālie lahi lolotonga ʻEne moʻui ʻi he māmaní. Naʻá Ne fakahaaʻi ʻa e ʻofa haohaoá ʻi Heʻene fakafiemālieʻi ʻa e mamahi ʻa e mahakí mo e faingataʻaʻiá ʻaki hono fakamoʻui kinautolú (vakai, Mātiu 8:16–17; Mōsaia 3:5–6). Naʻá Ne fakahinohinoʻi ʻEne kau ākongá ke nau ʻalu atu ʻo fakamoʻui ʻa e mahakí (vakai, Mātiu 10:1). ʻOku fakahaaʻi ʻe he Fuakava Foʻoú ko e sīpinga ko ʻeni ʻo hono hilifaki ʻo e nimá ki he mahakí ke fakamoʻui kinautolú, naʻe fakahoko ia ʻi he Siasi ʻo Sīsū Kalaisi ʻi he kuonga muʻá (vakai, Ngāue 3:1–8; 9:12, 17; 28:8; Sēmisi 5:14–15). ʻOku muimui ʻa e maʻu Lakanga Taulaʻeiki Faka-Melekisēteki ʻo e ʻaho ní ki he sīpinga tatau ʻi heʻenau tākai e mahakí ʻaki ʻa e lolo kuo fakatapuí pea tāpuakiʻi kinautolu ʻaki hono hilifaki ʻo e ongo nimá (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 42:43–44; 66:9).
Naʻe fakamanatu mai ʻe Palesiteni Tāleni H. ʻOakesi: “ʻI heʻetau fakaʻaongaʻi ʻa e mālohi taʻe toe fehuʻia ʻo e lakanga fakataulaʻeiki ʻo e ʻOtuá pea ʻi heʻetau koloa ʻaki ʻEne ngaahi talaʻofá ʻo ʻilo te Ne fanongo mo tali ʻa e lotu ʻi he tuí, kuo pau ke tau manatuʻi maʻu pē ko e tuí mo e mālohi ʻo e fakamoʻui mahaki ʻo e lakanga fakataulaʻeikí he ʻikai lava ke maʻu ha ola ʻe fehangahangai mo e finangalo ‘o Ia ʻoku ʻoʻona ʻa e lakanga fakataulaʻeikí. ʻOku akoʻi ʻa e tefitoʻi moʻoni ko ʻení ʻi ha fakahā ke hilifaki ʻe he lakanga fakataulaʻeikí honau nimá ki he tokotaha puké. Ko e talaʻofa ʻa e ʻEikí, ‘ko ia ia ʻokú ne maʻu ʻa e tui kiate au ke fakamoʻui iá, pea kuo ʻikai tuʻutuʻuni ke ne maté, ʻe fakamoʻui ia’ (T&F 42:48; tānaki atu hono fakamamafaʻí).”
Ngaahi meʻa ke fakakaukau ki ai
-
Te ke teuteuʻi fakalaumālie fēfē nai koe ʻi he taimi ʻokú ke fekumi ai ki ha tāpuaki faifakamoʻui maʻau pe ko e niʻihi kehé? ʻI hoʻo fakakaukau ki he fehuʻi ko ʻení, lau ʻa e Sēmisi 5:15; Sēkope 3:1; ʻAlamā 15:10–11; mo e ʻEta 12:12. Ko e hā nai e ʻuhinga kiate koe ʻa e kupuʻi lea “lotu ʻi he tuí”? Ko e hā ha ngaahi tefitoʻi moʻoni mahuʻinga kehe ʻoku maʻu ʻi he ngaahi potufolofola ko ʻení?
-
Ko e loto fiemālie ko ia ke falala ki he finangalo ʻo e ʻOtuá ko ha konga mahuʻinga ia ʻo ha faʻahinga lotu pe tāpuaki lakanga fakataulaʻeiki. Lau ʻa e Mōsaia 4:9. ʻE tokoniʻi fēfē koe ʻe he tefitoʻi moʻoni naʻe akoʻi ʻe he Tuʻi ko Penisimaní ʻi he potufolofola ko ʻení ke ke ongoʻi mateuteu ange ai ke tali e finangalo ʻo e ʻOtuá?
ʻEkitivitī ki he ako mo e niʻihi kehé
-
ʻI he taimi ʻoku puke ai ha taha, ʻoku fakanatula pē ʻetau holi ke fai e meʻa kotoa te tau lavá ke tokoniʻi mo fakafiemālieʻi ʻene faingataʻaʻiá. ʻOku fakatou mahuʻinga ʻa e ngaahi tāpuaki ʻo e lakanga fakataulaʻeikí mo e tokoni fakafaitoʻó. Fakaafeʻi ʻa e kau mēmipa hoʻomou kulupú ke nau lau ʻa e fakamatala ko ʻeni naʻe fai ʻe Palesiteni Tāleni H. ʻOakesí:
“ʻOku ou loto ke lea … fekauʻaki mo e fakamoʻui mahakí—ʻaki ʻa e faitoʻo fakasaienisí, lotu ʻi he tuí, pea mo e ngaahi tāpuaki ʻo e lakanga fakataulaʻeikí. … ʻIo, ʻoku ʻikai ke tau tali pē ke ʻosi kātoa e ngaahi foungá pea tau toki lotu ʻi he tui pe foaki ha tāpuaki lakanga fakataulaʻeiki ke fakamoʻui. ʻI he ngaahi taimi fakatamakí, ʻoku muʻomuʻa ʻa e lotú mo e ngaahi tāpuakí. ʻI he ngaahi taimi lahi ʻoku tau fakahoko ʻa e ngaahi feinga kotoa pē ʻi he taimi pē ʻe taha.”
Ko e hā ʻoku mahuʻinga ai ke fakatahaʻi ʻetau ngaahi lotu ʻi he tuí mo e ngaahi tāpuaki ʻo e lakanga fakataulaʻeikí pea mo e fekumi ki ha tokoni fakafaitoʻó?
Ako Lahi Ange
-
Dallin H. Oaks, “Fakamoʻui ʻo e Mahakí,” Liahona, Mē 2010, 47–50
-
Donald L. Hallstrom, “Kuo Ngata Koā ʻa e ʻAho ʻo e Ngaahi Maná?,” Liahona, Nōvema 2017, 88–90
-
“Ko e Hā ʻoku Tākai ʻAki Ai e Kakaí ʻa e Loló ʻi he Taimi ʻOku Fai Ai Kiate Kinautolu ha Faingāue ʻi he Lakanga Fakataulaʻeikí?,” Liahona, Māʻasi 2010, 44–45
-
Ngaahi Tefito ʻi he Hisitōlia ʻo e Siasí, “Faifakamoʻuí,” Gospel Library
Ngaahi Maʻuʻanga Tokoni Kehe fekauʻaki mo e Ngaahi Tāpuaki ʻo e Lakanga Fakataulaʻeikí
-
Maʻuʻanga tokoni ki he fānaú