Laipelí
Ko Hono Fakaafeʻi ʻa e Tokotaha Kotoa ke Nau Tali ʻa e Ongoongoleleí


“Ko Hono Fakaafeʻi ʻa e Tokotaha Kotoa ke Nau Tali ʻa e Ongoongoleleí,” Ngaahi Tefitó mo e Ngaahi Fehuʻí (2023)

kau talavou ʻoku nau lue mo pōtalanoa

Fakahinohino ki hono Ako ʻo e Ongoongoleleí

Ko Hono Fakaafeʻi ʻa e Tokotaha Kotoa ke Nau Tali ʻa e Ongoongoleleí

Founga ʻoku tau fakaafeʻi ai e fānau ʻa e ʻOtuá ʻi he ʻofa ke nau maʻu ʻEne ngaahi tāpuakí

Fakakaukauloto ʻokú ke ʻaʻeva ʻi ha hala mo ha kaungāmeʻa. ʻOku fakapoʻuli ʻa e halá, ka ʻoku ʻi ai haʻo kasa ke fakamaama ʻa e halá. Te ke lava ʻo fakaʻaongaʻi ʻa e kasá ke faingofua pē hoʻo sio ki he meʻa ʻoku toka mei muʻá. Ka koeʻuhí ʻokú ke loto ke faingofua ange e fononga ho kaungāmeʻá, ʻokú ke vahevahe foki ai hoʻo māmá mo ia.

ʻOku tau fakaafeʻi ʻa e kakai kotoa pē ke nau maʻu ʻa e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí ʻi he ʻuhinga tatau: ʻoku fakamāmaʻi ʻe he ongoongoleleí ʻetau fononga ʻi he moʻuí. ʻOkú ne tali e ngaahi fehuʻi ʻo e lotó mo ʻomi kiate kitautolu ha fakakaukau, nonga, mo ha fiefia. Ko ia ʻoku tau vahevahe ia mo e fānau ʻa e ʻOtuá koeʻuhí ʻoku tau ʻofa ʻiate kinautolu pea ʻoku tau loto ke ʻaonga ki he kakai kotoa pē ʻEne māmá (vakai, 3 Nīfai 18:24).

ʻOku ʻUhinga ki he Hā ke Fakaafeʻi e Tokotaha Kotoa Pē ke Nau Maʻu e Ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí?

ʻI heʻetau hoko ko e Kāingalotu ʻo e Ngaahi ʻAho Kimui Ní, ʻoku tau feinga ke fakaafeʻi e kakai kotoa pē ke nau maʻu e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí koeʻuhí ko ha “ongoongolelei [ia] ʻo e melino, pea [ko e] ongoongo fiefia ʻo e ngaahi meʻa leleí” (Loma 10:15). ʻOku tau fakaafeʻi e niʻihi kehé ke nau maʻu e ongoongoleleí “ʻi he lea mo e faʻifaʻitakiʻanga.” ʻE lava ke hangē ʻeni ko hono vahevahe e ongoongoleleí ʻi he moʻui fakaʻahó, ngāue fakafaifekaú, mo “tokoniʻi ʻa e kāingalotu foʻoú mo e kāingalotu ʻoku toe foki mai ki he Siasí ke nau fakalakalaka ʻi he hala ʻo e fuakavá.” ʻI heʻetau tokoniʻi e niʻihi kehé ke nau “tali ʻa e ongoongolelei kuo fakafoki maí, ʻo fakafou ʻi he tui kia Sīsū Kalaisi mo ʻEne Fakaleleí, fakatomala, papitaiso, maʻu ʻa e meʻafoaki ʻo e Laumālie Māʻoniʻoní, pea kātaki ki he ngataʻangá,” te tau lava ʻo aʻusia ʻa e fiefia moʻoní.

Vakai fakalūkufua ki he tefitó: Ngāue Fakafaifekaú

Ngaahi fakahinohino fekauʻaki mo hono ako ʻo e ongoongoleleí: Church of Jesus Christ, Uluí, Everlasting Covenant, Tānaki ʻo ʻIsilelí

Konga 1

ʻOku Tau Tokoni ki he ʻOtuá ke Fakahoko ʻEne Ngāué ʻi he Taimi ʻOku Tau Fakaafeʻi Ai ʻa e Kakai Kotoa Pē ke Nau Maʻu ʻa e Ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí

kakai fefine ʻoku nau fetalanoaʻaki fakataha ʻi he lotú

ʻOku finangalo ʻa e ʻOtuá ke fanongo ʻEne fānaú kotoa ki he ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí kae lava ke maʻu ʻe he taha kotoa hono ngaahi tāpuakí. Ko e founga ʻe taha ʻoku ʻomi ai ʻe he ʻEikí ʻa ʻEne ongoongoleleí ki he niʻihi kehé ko hono uiuiʻi kitautolu ke “malanga ʻaki ʻa ʻene folofolá ʻi he lotolotonga ʻo hono kakaí” (3 Nīfai 5:13). ʻOku tau ongoʻi fiefia ʻi heʻetau vahevahe ʻEne folofolá, ʻo ʻoange ki he niʻihi kehé ʻa e faingamālie ke haʻu kia Sīsū Kalaisi pea ongoʻi ʻEne fiemālié, ʻamanaki leleí, mo e nongá.

Ngaahi meʻa ke fakakaukau ki ai

  • ʻOku mahuʻinga ʻa e laumālie takitaha ki he ʻOtuá. ‘Okú Ne finangalo ke tau foki kotoa ange kiate Ia. Lau ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 18:10–16, pea fakakaukau ki he mahuʻinga ʻo e fānau ʻa e ʻOtuá. Ko e hā e ʻuhinga ʻoku finangalo ai ʻa e ʻEikí ke ke vahevahe ʻa e ongoongoleleí mo e niʻihi kehé? Fakakaukau ki ha taha kuó ne vahevahe ʻa e ongoongoleleí mo koe pe kuó ne tokoniʻi koe ke ke haʻu kia Kalaisi. Naʻe mei kehe fēfē nai hoʻo moʻuí kapau naʻe ʻikai ke vahevahe ʻe he tokotaha ko iá ʻa e maama ʻa e Fakamoʻuí mo koe? Lekooti hoʻo ngaahi ongó peá ke hiki leva ʻa e founga te ke lava ai ʻo vahevahe ʻEne folofolá mo e niʻihi kehé.

  • ʻOku tau lavameʻa ʻi hono vahevahe ʻa e ongoongoleleí ʻi he taimi ʻoku tau fakaafeʻi ai ʻa e niʻihi kehé ke nau ako ki ai pe haʻu pē ʻo mamata pe ko e hā ia. Mahalo te nau tali ʻetau fakaafé—pe mahalo he ʻikai. Lau ʻa e konga ʻoku ui ko e “Vahevahe Hoʻo Talanoá” ʻi he pōpoaki ʻa ʻEletā Tieta F. ʻUkitofa ko e “Ko Hoʻo Fononga Maʻongoʻongá.” Fakakaukau pe ko hai te ke lava ʻo fakaafeʻi ke ako fekauʻaki mo e ongoongoleleí pe ko hai te ke lava ʻo toe fakaafeʻí. Te ke fakahaaʻi fēfē hoʻo ʻofa mo e fakaʻapaʻapa ki he tokotaha ko iá ʻi hoʻo fakaafeʻi iá? ʻE tokoni fēfē nai ʻeni ke ne ongoʻi e ʻofa ʻa e Fakamoʻuí kiate iá?

Ngaahi ʻekitivitī ki he ako mo e niʻihi kehé

  • ʻI he taimi ʻoku tau vahevahe ai ʻa e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí, ʻoku mahuʻinga ke tau fetuʻutaki mo e niʻihi kehé ʻi ha founga ʻoku nau loto ki ai pe fiemaʻú. Lau fakataha ha niʻihi ʻo e ngaahi fakakaukau ki he founga ke fakahoko ai ʻení ʻi he “Kumi ʻa e Kakaí ʻi he Feituʻu ʻOku Nau ʻi Aí” ʻi he vahe 9 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí: Ko ha Fakahinohino ki Hono Vahevahe ʻo e Ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí. Talanoa fekauʻaki mo e ngaahi fehuʻi mo e ngaahi fakakaukau ʻi he konga ko ʻení pea fakakaukauʻi ha ngaahi meʻa kehe. Hili iá pea fakatātaaʻi ha fepōtalanoaʻaki ʻa ia te ke fakaafeʻi ai ha taha ke ako fekauʻaki mo e ongoongoleleí. Hili iá, fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoni ko ʻení ʻi hoʻo moʻuí ʻi hoʻo fakaafeʻi ʻa e niʻihi kehé ke haʻu kia Kalaisí.

  • Lau fakataha ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 4 pea talanoa fekauʻaki mo e tokotaha ʻoku uiuiʻi ke vahevahe e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí (vakai, veesi 3). Aleaʻi leva ʻa e ngaahi ʻulungaanga faka-Kalaisi ʻoku lisi ʻi he veesi 5–6 mo e founga te nau lava ʻo tokoni ke tau vahevahe ʻEne folofolá. Te mou lava ʻo vaʻinga fakataha ʻi ha foʻi vaʻinga ke tokoni atu ke mou manatuʻi ʻa e ngaahi ʻulungaanga ko ʻení. Kamata ʻaki hano lī ha foʻi pulu ki ha taha ʻi hoʻo kulupú. ʻI hono hapo ʻe he tokotaha ko iá e foʻi pulú, ʻai ke ne talaatu ha ʻulungaanga ʻe taha naʻa mou aleaʻi. Hoko atu ʻa e vaʻingá kae ʻoua kuo ʻasi kotoa ʻa e ngaahi ʻulungāngá. Te mou lava ʻo vaʻinga tuʻo lahi mo vakai pe te mou lava ʻo toe vave ange ʻi he takai takitaha. Fili ha ʻulungaanga ʻe taha ke ke ngāue ki ai, pea vakai ʻi he fakalau ʻa e taimí ki he founga ʻokú ne tokoniʻi koe ke fakaafeʻi e niʻihi kehé ke nau maʻu e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí.

Ako lahi ange

Konga 2

Te Tau Lava ʻo Tokoniʻi ʻa e Niʻihi Kehé ke Nau Maʻu ʻa e Ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí ʻi Heʻetau ʻOfa, Vahevahe, mo Fakaafé

fefine ʻoku talanoa mo ha fefine kehe ʻi tuʻa ʻi he falé

ʻI heʻetau hoko ko e kāingalotu ʻo e Siasí, ʻoku tau loto ke maʻu ʻe he tokotaha kotoa ʻa e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí “koeʻuhí ʻoku tau ʻofa ʻi he ʻOtuá mo ʻEne fānaú” mo loto ke ongoʻi ʻe he niʻihi kehé ʻa e fiefia tatau ʻoku tau ongoʻí. ʻOku faingofua pē hono ʻomi ʻa e ongoongoleleí ki he niʻihi kehé—ʻoku fiemaʻu pē ke tau ʻofa, vahevahe, mo fakaafe. ʻOku tau fakahoko ʻeni he taimi ʻe niʻihi ʻo fakafou ʻi he ngāue fakafaifekau ʻi he Siasí. Ko e taimi lahi ʻoku tau ʻofa, vahevahe, mo fakaafe ʻaki hono moʻui ʻaki e ngaahi tefitoʻi moʻoni ʻo e ongoongoleleí mo talanoa fekauʻaki mo ʻetau tuí ʻi ha ngaahi founga angamaheni mo fakanatula. ʻI heʻetau vahevahe e ongoongoleleí mo e kakai ʻi he feituʻu kotoa pē, ʻoku tau tokoni ai ke teuteuʻi e fānau ʻa e ʻOtuá ki he moʻui taʻengatá.

Ngaahi meʻa ke fakakaukau ki ai

  • Mahalo te tau fie vahevahe he taimi ʻe niʻihi ʻa e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí ka ʻoku ʻikai ke tau fakapapauʻi ʻa e feituʻu ke kamata aí. Toe vakaiʻi e pōpoaki ʻa ʻEletā Keuli E. Sitīvenisoni ko e “‘Ofa, Vahevahe, Fakaafe” ke maʻu ha tataki fakalaumālie ki he founga ke vahevahe ai e ongoongoleleí ʻi ha ngaahi founga angamaheni mo fakanatulá. Lau leva ʻa e Mātiu 7:7 mo e 3 Nīfai 18:20 pea fakalaulauloto ki he founga te ke lava ai ʻo kolea e tokoni ʻa e ʻEikí ʻi hono vahevahe ʻEne ongoongoleleí mo e niʻihi kehé, kau ai ho ngaahi kaungāmeʻá, kaungāʻapí, mo e niʻihi ʻokú ke ʻofa aí. Lotua ʻEne fakahinohinó, pea kumi ha ngaahi faingamālie ngāue fakafaifekau. Lekooti ʻa e founga ʻokú ke vakai ai ki he toʻukupu ʻo e ʻEikí ʻi hoʻo fakaafeʻi ʻi he ʻofa ʻa e niʻihi kehé ke nau ako fekauʻaki mo ʻEne ongoongoleleí.

  • ‘I he Siasi ʻo Sīsū Kalaisi ʻo e Kau Māʻoniʻoni ʻi he Ngaahi ʻAho Kimuí Ní, ʻoku tau maʻu ʻa e faingamālie ke hoko ko ha kau faifekau. Lau ʻa e “Malangaʻi e Ongoongolelei ʻo e Melinó” ne fai ʻe Palesiteni Lāsolo M. Nalesoní mo e “ʻE Lahi Pehē Fau ʻa Hoʻomou Fiefiá” ne fai ʻe ʻEletā Lānolo A. Lasipení. Ko e hā e ʻuhinga ʻoku finangalo ai e ʻEikí ki he kau faifekau ʻo e taʻu motuʻa kotoa pē ke nau ʻomi ʻEne ongoongoleleí ki he niʻihi kehé? ʻOkú Ne tāpuekina fēfē kinautolu ʻi heʻenau ngaahi ngāué? Fakakaukau ki he founga kuó ke mamata ai ki he muimui ʻa e kau faifekaú ki he ngaahi tefitoʻi moʻoni ʻo e ʻofá, vahevahé, mo e fakaafé ke tokoniʻi e niʻihi kehé ke nau haʻu kia Kalaisí. Ko e hā ha meʻa te ke lava ʻo fai ke muimui ki heʻenau sīpingá? Te ke lava foki ʻo fakalaulauloto pe te ke lava ʻo ngāue fakafaifekau mo kamata teuteu ki he faingamālié.

Ngaahi ʻekitivitī ki he ako mo e niʻihi kehé

  • ʻI he pōpoaki ʻa ʻEletā Tieta F. ʻUkitofa ko e “Ngāue Fakafaifekaú: Ko Hono Vahevahe e Meʻa ʻI ho Lotó,” naʻá ne ʻomi ai ha ngaahi fokotuʻu faingofua ʻe nima ki hono vahevahe ʻo e ongoongoleleí. Toe vakaiʻi fakataha ʻa e ngaahi fokotuʻu ko ʻení, pea talanoa ki he founga te tau lava ai ʻo fakaʻaongaʻi ia ʻi heʻetau moʻuí. Te mou lava foki ʻo mamata ʻi he “Ngaahi Founga Faingofua ke ʻOfa, Vahevahe, mo Fakaafeʻí” pe “Simple Ways to Love, Share, and Invite for Youth” pea aleaʻi e founga te tau lava ai ʻo vahevahe ʻa e ongoongoleleí mo e niʻihi kehé ʻi ha ngaahi founga fakanatulá. ʻI hono ueʻi fakalaumālie koé, akoako fakahoko ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoni ko ʻení ʻaki hono vahevahe fakanatula pē ʻa e ongoongoleleí ʻi hoʻo moʻui fakaʻahó. Te mou lava ʻo toe fakataha mai ke talanoa fekauʻaki mo hoʻomou ngaahi ngāué mo e meʻa naʻá ke ako fekauʻaki mo e ngāue fakafaifekaú ʻi hono fakahokó.

  • ʻE lava ke hoko ʻa e ngāue fakafaifekaú ko ha faingamālie liliu moʻui. Lau ʻa e “Kuo Tāpuekina ʻe he Ngāue Fakafaifekaú ʻEku Moʻuí ʻo Taʻengata” ne fai ʻe Palesiteni M. Lāsolo Pālatí ke ako fekauʻaki mo ha niʻihi ʻo e ngaahi tāpuaki ʻoku maʻu mei he ngāue fakafaifekaú. Kapau kuó ke ʻosi ngāue fakafaifekau, fakakaukau ke vahevahe ʻa e founga naʻe tāpuekina ai hoʻo moʻuí ʻi hoʻo ngāué. Aleaʻi leva ʻa e founga ʻoku maʻu ai ʻe he kāingalotu ʻo e Siasí ʻa e faingamālie ke ʻofa, vahevahe, mo fakaafé ʻi heʻetau hoko ko e kau faifekau taimi kakato, ngāue tokoni, mo e kau faifekau matuʻotuʻá, pea talanoa kau ki honau ngaahi fatongia kehekehé. Te mou lava foki ʻo hivaʻi fakataha ʻa e “Te u Fai Ho Finangaló pea aleaʻi e founga ʻe tokoniʻi ai kitautolu ʻe he ʻEikí ke tau ʻofa, vahevahe, mo fakaafe ʻi ha feituʻu pē ʻokú Ne kole mai ke tau fua fatongia ai (vakai, 1 Nīfai 3:7).

Ako lahi ange

Ngaahi Maʻuʻanga Fakamatalá

  1. Fakahinohino ki he Ngaahi Folofolá, “Ngāue Fakafaifekaú,” Gospel Library.

  2. Tohi Tuʻutuʻuni Fakakātoá: Ko e Ngāue ʻi he Siasi ʻo Sīsū Kalaisi ʻo e Kau Māʻoniʻoni ʻi he Ngaahi ʻAho Kimui Ní, 1.2.3, Gospel Library.

  3. Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí: Ko Ha Fakahinohino ki Hono Vahevahe ʻo e Ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí (2023), 1.

  4. Dieter F. Uchtdorf, “Ko Hoʻo Fononga Maʻongoʻongá,” Liahona, Nōvema 2019, 88–89.

  5. Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí, 193–94.

  6. Tohi Tuʻutuʻuni Fakakātoá, 23.1.2.

  7. Vakai, Dieter F. Uchtdorf, “Ngāue Fakafaifekaú: Ko Hono Vahevahe e Meʻa ʻI ho Lotó,” Liahona, Mē 2019, 17.

  8. Vakai, Tohi Tuʻutuʻuni Fakakātoá, 23.1.3.

  9. Ngaahi Himí, fika 171.