“Mataio 15–17; Mareko 7–9,” Fesoasoaniga mo Tusitusiga Paia: Feagaiga Fou (2024)
Fesoasoaniga mo Tusitusiga Paia
Mataio 15–17; Mareko 7–9
Sa faitioina e nisi o tusiupu ma Faresaio soo o Iesu ona o le aai i falaoa e aunoa ma le fufuluina o o latou lima. Sa faamalolo e le Faaola le afafine o se fafine Nuuese ma fafagaina le fa afe o tagata. Sa mananao le au Faresaio i se faailoga mai ia Iesu. Sa Ia faamalolo i se tagata tauaso. Ua molimau atu Peteru e uiga ia Keriso. Sa folafola atu e le Faaola e tuuina atu ia Peteru ia ki o le malo o le lagi. Ua muai ta’u atu e Iesu Lona maliu ma le Toetu. Sa Ia aoaoina soo e ave i luga o latou satauro ma tuuto atu o latou olaga i Lana galuega. Na vaai Peteru, Iakopo, ma Ioane i le liua o Iesu i luga o se mauga. Na faaali atu Mose ma Elia ia i laua. Sa faamalolo e Iesu se tamaitiiti sa mafatia i se ma’i lili. Sa faia e le Faaola se vavega e totogi ai se lafoga.
O Punaoa
Manatua: O le sii maia o se punavai e le‘i lolomiina e Le Ekalesia a Iesu Keriso o le Au Paia o Aso e Gata Ai e le faapea ai o le tusi po o lona tusitala ua faamaonia e le Ekalesia pe o se sui o le tofiga aloaia o le Ekalesia.
Talafaasolopito ma le Talaaga
Mataio 15:4–9
Na faapefea ona faaaoga sese e le au Faresaio le faiga o le kopano?
(Faatusatusa i le Mareko 7:9–13.)
O le faiga o le kopano o se vaega o le tu masani a toeaina, lea sa ta’ua foi o le tulafono tuugutu aua o nei tu ma aga masani sa tuufaasolo mai i le gutu. O le tu masani a toeaina na aofia ai tulafono na faamoemoe e fesoasoani i tagata Iutaia e ola ai i le tulafono a Mose.
O le upu kopano o lona uiga “ua tuuina atu i le Atua.” O loo faamatala mai i le upu soo se mea ua tuuto atu i le Atua ma o lea e le maua ai mo ni faaaogaaga masani.” I lenei tulaga, na tautino atu ai e le ‘au Faresaio a latou meatotino o ni kopano, po o ni mea na tuuina atu i le Atua, o lea na latou lē faaaogāina ai e tausia ai o latou mātua. O lea, na latou solia ai le tulafono a Mose, lea na ta’ua, “Ia e āva i lou tamā ma lou tinā.” Na a’oa’ia e Iesu le ‘au Faresaio ona o le faatagaina o uputuu a toeaina e faamuamua nai lo le afioga a le Atua.
Mataio 15:21–28
Aiseā na faatusa ai e Iesu Nuuese i uli?
(Faatusatusa i le Mareko 7:25–30.)
Ina ua talosagaina e se fafine Kanana (e le o se tagata Isaraelu, po o se Nuuese) le fesoasoani a Iesu e faamalolo ai lana tama teine, sa lei tali mai o Ia i lana uluai aioiga. O lana misiona o le alu muamua lea i tagata o le feagaiga o le aiga o Isaraelu. E ui i lea, sa ia tapuai ia Iesu ma aioi atu mo Lana fesoasoani. A o faaauau pea le fafine, sa tali atu Iesu i se talafaatusa lea na faatusatusa ai Isaraelu i tamaiti ma Nuuese i ulī: “E le tatau ona ave le mea e ‘ai a le fanau [o faamanuiaga o le feagaiga], ma lafo i ulī.” O le faatusatusaina o tagata o Nuu Ese i ulī e ono foliga mai e matuiai tagata faitau i aso nei. O le upu Eleni ua faaliliuina “uli” sa faasino i tamai taifau ia e mafai ona faafagafao. Sa faaaoga e Iesu lenei talafaatusa e aoao ai le fafine o Lana misiona o le muamua lea i Isaraelu.
Ae o lenei fafine Nuuese sa foliga mai sa malamalama i le talafaatusa ma le eseesega i le va o Isaraelu ma Nuuese. Sa ia faaalia uma le lotomaualalo ma le faatuatua tele ia Iesu ina ua ia tali mai, “Le Alii e, e moni a oe; aua foi ua aai e ulī o momoi mea ua pauu mai laulau a o latou tāula.” Na faailoa atu e Iesu lona faatuatua mata’ina ma faamaloloina lana tama teine. O lenei mea na tupu na muai faaata mai ai le talalelei e auina atu i Nuuese.
Mataio 16:18
O le a le fesootaiga i le va o le igoa Peteru ma “lenei papa”?
Na tuuina atu e Iesu ia Simona le igoa faaopoopo o Kefa. Ua faamalamalama mai e le Faaliliuga a Iosefa Samita o Kefa o lona uiga “o se tagatavaai, po o se maa.” Na mulimuli ane maua e Simona le igoa o Peteru. O se faaliliuga lenei o le upu Eleni petros, o se ituaiga o petra, o lona uiga foi o le “maa” po o le “papa.” Ina ua uma ona tuuina atu e Simona le molimau na ia mauaina e ala i faaaliga, sa tautino atu e Iesu, “O Peteru [Petros] oe, ou te ati ae foi la’u ekalesia i luga o lenei papa [petra].” I lenei auala, na aoao mai ai Iesu o le a Ia fausia Lana Ekalesia i luga o le papa o faaaliga.
Mataio 16:21–23
Aisea na ta’ua ai e le Faaola ia Peteru o Satani?
(Faatusatusa i le Mareko 8:31–33.)
Ina ua molimau atu Iesu o le a mafatia o Ia i le tele o mea ma fasiotia ai, sa taumafai Peteru e faalavelave ia te Ia. Na aoaia e Iesu Peteru ma ta’ua o ia o Satani. E le’i faapea mai Iesu o Peteru o Lusifelo. O le upu Eperu satani o lona uiga o le “fili” po o le “lē molia.” Sa tuu e Peteru o ia lava e tetee i le misiona faaola silisili a le Faaola. I le tala a Mataio, na ta’ua ai e Iesu o upu a Peteru o se faatausuai, po o se “maa tautevateva,” ia te Ia.
Ana faapea na mulimuli Iesu i le fautuaga a Peteru ma lē faataunuuina Lana Togiola, semanū e leai se togiola mo tagata. O le taimi na tetee ai Peteru ma le lē iloa, na ia ‘au faatasi ai ma le fili.
Mataio 17:1–13
O le a le mea sa tupu i luga o le Mauga o Liua?
(Faatusatusa i le Mareko 9:2–13.)
Na folafola muamua atu e le Faaola ia Peteru o le a Ia tuuina atu ia te ia “ki o le malo o le lagi.” Sa aoao mai le Perofeta o Iosefa Samita e faapea, “o le Faaola, Mose, ma Elaia [Elia], na tuuina atu ki ia Peteru, Iakopo, ma Ioane, i luga o le mauga, ina ua liua i latou i ona luma.”
I aso e gata ai, na faaali atu ai le Faaola, Mose, ma Elia ia Iosefa Samita ma Oliva Kaotui i le Malumalu o Katelani e tuuina atu ia i laua nei lava ki. Mai lenei aafiaga, tatou te aoao ai po o a ki o le malo o le lagi. O Mose o loo umia ki o le faapotopotoina o Isaraelu, lea e mafai ai ona faatulagaina taumafaiga faafaifeautalai i le lalolagi atoa. O Elia sa tuuina mai ki o le mana o faamauga. O lenei mana e mafai ai ona fusia sauniga e faia i le lalolagi i le lagi. O nei ki e umia e sui o le Au Peresitene Sili ma le Korama a Aposetolo e Toasefululua o le Ekalesia a Iesu Keriso ma mafai ai ona latou taitaia ma vaavaaia le galuega a le Faaola o le faaolataga ma le faaeaga.
Ua faailoa mai i le Faaliliuga a Iosefa Samita na faaali mai foi Ioane le Papatiso i luga o le Mauga o Liua. O le faaali mai o Ioane le Papatiso na muai faaataina ai lana matafaioi i aso e gata ai lea o le a afio mai ai o ia e toefuatai mai le Perisitua Arona. O loo faasino atu tusitusiga paia i aafiaga faaopoopo i luga o le Mauga o Liua.
Mataio 17:2
O le a le uiga o le liuaina?
O loo faauigaina e le O Le Taiala i Tusitusiga Paia le liua “o se tulaga lea e oo i tagata o e ua suia i se taimi lē tumau i foliga ma le natura—o lona uiga, ua siitia i se tulaga maualuga a’e faaleagaga—ina ia mafai ai ona latou lavātia le faatasi ai ma le mamalu o tagata faalelagi.”
Mareko 7:1–8
Aisea na faitioina ai e nisi o tusiupu ma Faresaio soo o le Faaola ona o le lē fufuluina o o latou lima?
(Faatusatusa i le Mataio 15:1–3.)
O le tulafono a Mose na aofia ai tulafono e faatumauina ai le mamā o sauniga, lea sa manaomia mo ositaulaga e auauna atu ai i le malumalu. O le fesootai atu i nisi o faama’i, o nisi manu, o vai o le tino, po o tino oti na lē mamā ai se ositaulaga. Ina ia toe mamā, sa tatau i se ositaulaga ona faia se faiga masani o le fufuluina.
Na faapea mai le ‘au Faresaio, o tagata Iutaia uma, ae lē na o ositaulaga, e tatau ona mamā masani. Sa latou talitonu o le mamā masani o le a mafai ai ona latou “aumaia le mamā ma le paia o le malumalu i totonu o o latou aiga.” Ina ia tumau i le mamā, sa mulimuli tagata Iutaia i tu ma aga masani a toeaina, po o tulafono tuugutu, lea na aofia ai tulafono mo le fufuluina o lima, ipu, ulo, sioki, ma tipoti.
Na aoao e Iesu le ‘au Faresaio e tatau ona latou manatu mamafa i le mamā faaleagaga nai lo le mamā masani. Na fetalai o ia, “E leai se mea o loo i fafo o le tagata e alu ane i totonu ia te ia e mafai ona leaga ai o ia; a o mea e sau mai totonu ia te ia e mafai ona leaga ai o ia. … Aua e alu ae mai le loto o le tagata o le manatu leaga.”
Mareko 8:1–9
Na faapefea e le fafagaina e Iesu o le fa afe o tagata ona saunia ai le ala mo le talalelei e o’o atu ai i Nuuese?
(Faatusatusa i le Mataio 15:29–38.)
E tusa ai ma le Mareko 7:31, na fafagaina e Iesu le fa afe o tagata i le itulagi tele o Nuuese o Tekapoli. O le nofoaga lava lea e tasi na tuliesea ai e Iesu le ‘au a temoni i totonu o se lafu puaa. O le aofai o tagata talitonu i lenei eria ua faatupulaia i se motu o tagata “matua toatele lava”, ma o lenei vavega na muai faaataina ai le talalelei o alu atu i Nuuese.
Mareko 8:34
O le a le uiga o le ave e ia lona satauro?
(Faatusatusa i le Mataio 16:24; Luka 9:23.)
Na aoao e Iesu Ona soo, “Ai se fia mulimuli mai ia te au, aua ne’i usiusitai o ia ia te ia, a ia ave e ia lona satauro, i le mulimuli mai ai ia te au.
Atonu e masani soo o Iesu i le faatusa o le aveina o le satauro o se tasi. Sa faaaogā e tagata Roma le faasatauroga e fasioti ai tagata solitulafono. Na mafua ai mafatiaga e le mafai ona tatalia ma e mafai ona tumau mo se taimi umi. O se ituaiga o faalumaina i nofoaga faitele. E masani lava, e tatau i ē na faasalaina ona ave a latou lava satauro i le nofoaga e fasiotia ai.
I le fuaitau “aua ne’i usiusitai o ia ia te ia,” sa faaaoga ai e Mataio ma Mareko le upu Eleni aparneomai. O lenei upu “ua fautua mai ai o le avea ma soo e aofia ai le motusia o sootaga uma e fesootai ai se tagata e oo lava ia i latou lava. E faatatau i le mafai, e pei o le Faaola, ona gauai atu o tatou loto i le finagalo o le Tamā.” Sa faaaoga e Luka se veape Eleni faapena, Arneomai, ma faaopoopo atu e tatau ona tatou “aveina [o tatou] satauro i aso uma.”
Ua tuuina mai e le Faaliliuga a Iosefa Samita se isi malamalamaaga faaopoopo: “Ma o lenei, ina ia aveina e se tasi lona satauro, e tatau ona teena e ia o amioleatua uma, ma tuinanau faalelalolagi, ma tausia a’u poloaiga.”
Mareko 9:38–40
O ai le tagata na tuliesea temoni i le suafa o le Faaola?
(Faatusatusa i le Luka 9:49–50.)
Na faaalia e Ioane lona popole i se tagata na tuliesea temoni i le suafa o Iesu, ae e le’i mulimuli iā i latou. O le faaupuga a Luka, “ua ia le mulimuli mai ia te i tatou”, atonu e tuua ai se avanoa mo le avanoa e faapea o le tamaloa o se tasi sa mulimuli ia Iesu, ae le o se tasi o soo na malaga faatasi ma Ia.
O le popolega o Ioane e foliga mai e faatatau i le pule. Na tuuina manino mai e Iesu i Aposetolo e Toasefululua le mana e faia ai vavega. Na tali atu Iesu i le popolega o Ioane i le faapea atu, “Aua tou te vaoia: … aua o le lē ‘au ese ia te i tatou, e ‘au faatasi lea ma i tatou” Mai le tali a le Faaola, e foliga mai o le tagata na tuliesea temoni i le suafa o Iesu o se tagata amiotonu sa galue i lalo o le pule tatau o le perisitua. Sa foliga mai sa sili atu le popole o Iesu i le faasoaina atu o Lona mana nai lo le faasaina.
O isi tala o tusitusiga paia ua faamanino mai ai e le o tagata uma o e faaaogaina le suafa o Keriso e tuliese ai agaga leaga ua faamanuiaina.
Mareko 9:42–48
Na faapefea lagona o le Faaola ia i latou sa faatausuaiina se “tasi o i latou nei e faatauvaa”?
(Faatusatusa i le Mataio 18:1–10.)
I nei fuaiupu, o le fuaitau “tama itiiti” e faatatau i e talitonu. O le upu “faatausuai” e sau mai le upu Eleni skandalizō, o lona uiga o le “faatupuina o le tautevateva.” Ua tuuina mai e le Faaliliuga a Iosefa Samita lenei faamaninoga: “O lea, afai o lou lima ua faatausuai ia te oe, ia tipi ese ai; pe afai foi ua faatausuai mai lou uso ia te oe ma ua lē taʼu taʼu mai ma lē lafoai ai, o le a vavaeeseina o ia.”
Sa faaaoga e Iesu le faatusa o se maaolo i le ua ma tipi ese vaega o le tino e faailoa ai le matuia o le faia o Ona tagata talitonu ia tautevateva i lo latou faatuatua. O lenei ata o se faataitaiga o le faamatalaga soona fai—o faamatalaga soona fai e le tatau ona manatu moni i ai.
O se maaolo o se maa tele e faaaogā e olopala ai saito e fai ma falaoamata.
Mareko 9:49
O lea le taua o le masima ma le afi?
I Isaraelu anamua, o taulaga e faaaofia ai le masima ma le afi. O le masima o se faatusa o le feagaiga i le va o le Alii ma Isaraelu. O le afi o se faatusa o le faamamaina, tofotofoga, ma le tuuto atoatoa i le Atua. Soo se tasi lava e manao e ulufale atu i le malo o le Atua e tatau ona naunau e ositaulaga e ala i le osia o feagaiga ma tuuto atu mea uma i le Atua.
Aoao Atili
O Ki o le Perisitua
-
Russell M. Nelson, “Ki o le Perisitua,” Liahona, Oke. 2005, 40–44
Avea ma Soo
-
Ulisses Soares, “Ave Lo Tatou Satauro,” Liahona, Nov. 2019, 113–16
Ala o Faasalalauga
Vitiō
“O Oe o le Keriso” (1:34)
Ata
Vavega i Potoi Areto ma Ia, saunia e James Tissot
Mauga o Liua, saunia e Robert T. Barrett
O Le Liua o Keriso, saunia e Greg K. Olsen