Pepuere 5–11: “E Wātea ana kia Kōwhiria te Herekore me te Oranga Tonutanga, mā roto i te Kaitakawaenga Nui.” ”2 Nīwhai 1–2,” Haere Mai, Whai Mai i Ahau—Mō te Kāinga me te Hāhi: Ko te Pukapuka a Moromona 2024 (2023)
”Pepuere 5–11. 2 Nīwhai 1–2,” Haere Mai, Whai Mai i Ahau—Mō te Kāinga me te Hāhi: 2024 (2023)
Arama rāua ko Iwi, nā Douglas Fryer
Pepuere 5–11: “E Wātea ana kia Kōwhiria te Herekore me te Oranga Tonutanga, mā roto i te Kaitakawaenga Nui.”
2 Nīwhai 1–2
Mehemea i mōhio koe e tata mutu ana tō oranga, he aha ō ōhākī ki ngā tāngata e arohaina nuitia ana e koe? I te wā i mōhio te poropiti a Rīhai e tata mate ana ia, ka whakahuihui tahi ia i tōna whānau mō te wā whakamutunga. I whakamōhio atu ia ki tana whānau ngā mea i huraina atu ai ki a ia e te Matua i te Rangi. I whakaatu ia mō te Mīhaia. I whakaako ia i ngā mea pono o te rongopai e whakahirahira nuitia e ia ki te iwi i arohaina e ia. I kōrero ia mō te herekoretanga, te ngohengohenga, te Takanga o Arama rāua ko Iwi, te hokonga mā roto i a Ihu Karaiti, me te hari. Kāore ana tamariki katoa i whiriwhiri ki te mahi i ngā mea i whakaako ai ia—kāore e taea ana e tātou te kōwhiri mō ō tātou whānau. Engari e taea ana te whakaako me te whakaatu mō te Kaihoko, nāna tātou i mea kia “wātea ki te kōwhiri i te herekoretanga me te oranga tonutanga” (tirohia 2 Nīwhai 2:26–27).
He Whakaaro mō te Ako ki te Kāinga me te Hāhi
E taea ana e au te “oho! me te ara ake i te puehu.”
I 2 Nīwhai 1:13–29, tirohia ngā kupu i kōrerotia ai e Rīhai kia whakaahuahia te āhuatanga ā–wairua o Rāmana rāua ko Remuere. He aha ngā mea e āwhina ai i a koe kia oho ake i tētahi “moe au” ā wairua? He aha ngā mea e āwhina ai i a koe kia ruiruia iho ngā “mekameka” ā–wairua i tōu oranga? Kia āta whakaaro ki tā Rīhai whakaaturanga i whiti 15 me tana tono i whiti 23. He aha tā te Matua i te Rangi karere mōu i ēnei whiti?
Whakamahia ngā whakaahua. Mā te whakamahi i ngā whakaahua e pai ake ai tā te ākonga mārama i ngā mea pono o te rongopai, ā, ka roa ake hoki tana maumahara. I a koe e whakarite ana ki te whakaako, me āta whakaaro ki ngā whakaahua e taea ana e koe te whakamahi. Hei tauira, tērā pea ka āwhina tētahi mekameka pepa kia pai ake tā te ākonga mārama i ngā kupu a Rīhai i 2 Nīwhai 1:13 i 2 Nīwhai 2:27 rānei.
Nā Ihu Karaiti, kua “wātea au ki te kōwhiri i te herekoretanga me te oranga tonutanga.”
Kua tae atu te whānau o Rīhai ki tētahi whenua hou, e kikī ana ki ngā mea maha e taea ana. He whakahirahira nui ngā kōwhiringa e mea ai rātou i tēnei wāhi hou mō tō rātou oranga me tō rātou harikoatanga. Koinei pea te take i whakaako a Rīhai i tana tama a Hākopa e pā ana ki te mana kōwhiringa, te mana rānei ki te kōwhiri, i 2 Nīwhai 2. I a koe e rangahau ana i ngā whiti 11–30, tuhia iho ngā momo whakautu ki ēnei pātai:
-
He aha e whakahirahira nui ai te mana kōwhiringa ki tō tātou Matua i te Rangi, ahakoa ka whakamahia taua mana hei whakamamae tangata?
-
Me pēhea te hoariri e ngana nei ki te whakangoikore i tō mana kōwhiringa?
-
Me pēhea te Kaiwhakaora e āwhina i a koe ki te “kōwhiri i te herekoretanga me te oranga tonutanga” (whiti 27)?
Anei tētahi atu huarahi e ako ai mō te mana kōwhiringa i 2 Nīwhai 2: Kimihia ngā mea e tika ana kia whai mana kōwhiringa ai tātou me te whakatutuki i tō tātou pitomata i roto i te Atua. Hei tauira:
-
2 Nīwhai 2:5: He mātauranga mō te pai me te kino; he ture
Ka ahatia tō tātou mana kōwhiringa mehemea kua ngaro atu tētahi, ētahi rānei o ēnei mea?
E mau ana ngā wāhanga e ono katoa o For the Strength of Youth: A Guide for Making Choices ngā “tono” me ngā “Manaakitanga Whakaari.” Tirohia tētahi, ētahi rānei o ēnei wāhanga, ā, kōwhiria tētahi manaakitanga whakaari e manako mai ana koe mō tō oranga. He aha te tono e tika ana hei mahi māu kia riro i a koe tēnei manaakitanga? Me whakaaro koe ki te kōrero atu ki tētahi ngā manaakitanga kua whiwhi nei koe nā te whai i ēnei tono.
Tirohia anōtia ngā Kaupapa Rongopai, “Agency and Accountability, ” Wharepukapuka Rongopai; “Know This, That Every Soul Is Free, ” Hymns, nama 240.
Mā te Atua aku taumahatanga e mea hei manaakitanga.
I te mōhio a Rīhai kua whakapāngia tana tama a Hākopa i ngā “whakamamaetanga” me ngā “pōuritanga nui” i tana tamarikitanga (2 Nīwhai 2:1). He aha te take ki a koe i whai hiranga tā Rīhai whakaaturanga i 2 Nīwhai 2:1–3, 6–25 He aha ēnā e utu nui ana ki a tātou? Kimihia ngā kupu me ngā rerenga e whai mana nui ana ki a koe. Me pēhea te Atua i whakatapua ai ō whakamamaetanga hei painga mōu? (Tirohia 2 Nīwhai 2: 2.)
Tirohia anōtia Romana 8:28; Dale G. Renlund, “Infuriating Unfairness,” Liahona Mei 2021, 41–45.
He wāhanga nui te Takanga me te Whakamārietanga o Ihu Karaiti o te mahere a tō tātou Matua i te Rangi.
E whakapono ana ngā mea tokomaha, nā, he aituā noa iho te Takanga, ā, i hē nui ai a Arama rāua ko Iwi i te wā i kai ai rāua i te hua. I 2 Nīwhai 2:15–28, e whakaako ana a Rīhai i ētahi atu mea pono mō te Takanga—mō te hokonga anō mā roto i te Karaiti. I a koe e kimihia ana ēnei whiti, meatia tētahi rārangi o ngā mea pono mō ngā meatanga i te Kāri o Erene. He pātai pai ēnei:
-
He aha i whakahirahira ai te Takanga?
-
He aha ngā mahi a Ihu Karaiti i mea ai ia kia wetea ai ngā here o te Takanga?
-
Me pēhea te māramatanga ki te Takanga e āwhina ake ai i tā tātou māramatanga mō hiranga nui o Ihu Karaiti?
Tirohia anōtia a Dallin H. Oaks, “The Great Plan of Happiness,” Ensign, Noema. 1993, 72–75.
Tirohia iho te whakaputanga mō tēnei marama mō ētahi atu whakaaro Liahona me For the Strength of Youth makahīni.
Kei Tukua kia Raru Tō Ngākau, nā Howard Lyon
He Whakaaro mō te Whakaako Tamariki
Mā Ihu Karaiti au e āwhina kia wetea iho ngā here o te hara.
-
Tērā pea me mahitahi koutou ki te hanga i tētahi mekameka pepa hei āwhina i āu tamariki kia mārama ai ki te tono a Rīhai kia “ruiruia iho ngā mekameka ” o te hara. Mā ngā tamariki e tuhi ki runga pepa ētahi ō ngā whakawainga a Hātana e meatia nei e ia. Kātahi ka taea e koe te pānui i 2 Nīwhai 1:13, 15, 23 i a rātou e whakaari ana i ētahi o ngā rerenga i ēnei whiti—tae atu ki te ruiruitanga iho o te mekameka pepa. He aha te ōritetanga o te hara ki tētahi mekameka? Me pēhea a Ihu e āwhina ai i a tātou kia “ruiruia iho ngā mekameka” o te hara?
Kua manaakitia au ina ū ki ngā whakahaunga a te Atua.
-
He āwhinatanga mā āu tamariki mēnā ka whakataurite i ngā whakahaunga a te Atua ki ngā hū, ngā pōtae, ngā kahuringa, ētahi atu mea rānei e tiaki nei i a tātou? Tērā pea ka tukua rātou kia whakamaua ētahi i a koe e kōrero ana mō tā ngā whakahaunga tiaki i a tātou. Kātahi ka taea te pānui 2 Nīwhai 1:20, e whakakaha ana i te mea ka “kake” (ka manaakitia, ka tiakina rānei) i a tātou e pupuri ana i ngā whakahaunga. Kōrerohia ake tētahi wā i manaakitia koe, i tiakina rānei koe mā te whai i ngā whakahaunga.
-
Hei whakaatu atu i te rerekētanga o te kaketanga me te hātepeatanga atu i te Atua (tirohia 2 Nīwhai 1:20), ka titiro atu koutou ko āu tamariki ki tētahi rākau ora me tētahi rau, tētahi manga rānei kua hātepea atu i te rākau. Kātahi ka taea e āu tamariki te arotake i ngā kōwhiringa a Nīwhai rātou ko ana tuākana (tirohia 1 Nīwhai 2:11–16; 3:5–7; 18:9–11). He aha ngā hua o ēnei kōwhiringa? He aha ngā kōwhiringa e āwhina ai i a tātou kia hono tonu ki te Atua?
Nā te Atua au i whakawātea ki te kōwhiri.
-
Hei āwhina i āu tamariki kia mārama ai ki tā Rīhai i whakaako ai mō ngā mea tauaro me ngā mahi kōwhiri, ka taea te tākaro tētahi kēmu e whakahua ake ai koe i tētahi kupu (pērā i te māramatanga) kātahi āu tamariki ka mea i tana tauaro (pōuri). Āwhinatia rātou ki te ako he aha ngā pānga o ngā tauaro i roto i tō te Atua mahere i a koutou e pānui tahi ana 2 Nīwhai 2:11, 16. Kātahi koe ka kōrero mō tētahi tamaiti kua whakawaia ki te kōwhiri i te hē. Mā āu tamariki e kōrero he aha te tauaro o te kōwhiri hē me te whakaarihia ake.
-
Hei ako i te rerekētanga o te “herekoretanga” i te “hereheretanga” (2 Nīwhai 2:27), mā āu tamariki e tā pikitia mō tētahi kararehe e herea ana me tētahi kararehe i tōna ake taiao. Ko tēhea te kararehe e herekore ana? Tono ngā tamariki kia tuhi atu i te pikitia tika ina pānuitia e koe te kupu “herekore” i 2 Nīwhai 2:27. Whakaatuhia mō tā Ihu e mea ai kia herekore ai tātou.
-
Waiatahia ngātahitia tētahi waiata pērā i ”Choose the Right” (Hymns, nama 239). He aha ngā akoranga i te waiata mō te kōwhiringa?
Hei whakaaro anō, tirohia te terenga mō tēnei marama o te Friend makahīni.
Ka Tae atu a Rīhai Rātou ko Tōna Iwi ki te Ao Hou, nā Clark Kelley Price