Library
Upu o le Poto


“Upu o le Poto,” Autu ma Fesili (2023)

aiga o loo galulue i se togalaau

Taiala mo le Suesueina o le Talalelei

Upu o le Poto

O le tulafono a le Alii o le soifua maloloina lea e faamanuiaina ai i tatou faaletino ma le faaleagaga

O le tino o le tagata o se vavega. O tino taitasi e faia i sela, aano, okeni, ma faiga lavelave ia e galulue faatasi uma ina ia faagaoioia. Se’i manatu i ai—e sili atu i le 100,000 taimi e tata ai le fatu o le tagata i le aso e tasi. E pulea e le fai’ai mafaufauga, manava, ma le vaai, faatasi ai ma le tele o isi faiga. E mafai fo’i e le tino ona faamālōlōina o ia lava ma tauivi ma siama.

Ae e ui lava ina faavavega nei mea uma, ae o le mea aupito sili ona ofoofogia e uiga i le tino o le tagata, o le foafoaina lea o tagata taitoatasi i le faatusa o le Atua (tagai Mose 2:27). O o tatou tino o ni meaalofa mai le Atua. E fesoasoani ia i tatou e ausia lo tatou faamoemoega e faavavau ina ia avea atili e faapei o le Atua pe a tatou filifili e usiusitai i Ana poloaiga. E mafai ona tatou faamamaluina o Ia mo le meaalofa taua o o tatou tino e ala i le taulimaina ma le faaeteete ma le faaaloalo. O se tasi o auala taua e mafai ona tatou faia ai lenei mea o le ola lea i le Upu o le Poto—o mataupu faavae faaalia o le soifua maloloina lelei lea e faamanuiaina ai i tatou faaletino ma le faaleagaga.

O Le A le Upu o le Poto?

O le Upu o le Poto o se faaaliga na tuuina mai e le Alii i le Perofeta o Iosefa Samita i le 1833, ua tusi faamaumauina nei i le Mataupu Faavae ma Feagaiga 89. Ua aoaoina i tatou e le Upu o le Poto e aai i mea e pei o saito, fualaau aina, ma laau-afu ma aloese mai mea e pei o le tapaa, ava malosi, lauti, ma le kofe. E le gata i lea, ua aoao mai perofeta e tatau ona tatou aloese mai isi “mea e leaga, solitulafono, pe fai ma vaisu pe faaleagaina ai le faamasinoga.” E le o faamaoti mai e le Upu o le Poto ma taitai o le Ekalesia ia mea uma po o faiga e faaleagaina ai i tatou—ua uunaia i tatou e faaaoga le “poto ma le faamasinoga ma le agaga tatalo i le faia o filifiliga” e aafia ai lo tatou soifua maloloina.

E ui lava na muai tuuina mai le Upu o le Poto “e le o se poloaiga po o se faasa” (Mataupu Faavae ma Feagaiga 89:2), ae ua aoao mai auauna a le Alii o le usiusitai i le Upu o le Poto o se tulaga manaomia lea mo le mauaina o faamanuiaga atoatoa o le talalelei toefuataiina, e aofia ai le papatisoga, auaunaga faafaifeautalai, ma sauniga o le malumalu.

Vaaiga aoao o le autu: Upu o le Poto

Taiala e faatatau i le suesueina o le Talalelei: O Poloaiga, Liua, Usiusitai

Vaega 1

O le Upu o le Poto o le Tulafono a le Alii o le Soifua Maloloina

ulugalii o loo tietie uila

O le mea moni o le a tuuina mai e le Alii se faaaliga e pei o le Upu o le Poto o loo ta’u mai ai se mea taua e uiga ia te Ia—ma e uiga ia i tatou. Atonu e faamoemoe nisi e na o mataupu faaleagaga e popole i ai lotu, ma o o tatou tino faaletino e lē o se mea e popole tele i ai. Ae i le talalelei a Iesu Keriso, ua aoaoina ai i tatou e faapea, i le silafaga a le Atua, o o tatou tino faaletino e paia, ma o tino faaletino ma faaleagaga e vavalalata le fesootaiga. O le Upu o le Poto o se faailoga lea o le alofa o le Atua—Na Ia tuuina mai ia i tatou aua e finagalo o Ia ia tatou maloloina ma fiafia, faaletino ma faaleagaga.

Mea e mafaufau i ai

  • O le Upu o le Poto na musuia, i se vaega, e ala i se popolega na i ai ia Ema Samita. Faitau e uiga i ai i le “O Le Upu o le Poto” i Faaaliga i le Talaaga. Ona, a o e faitauina le faaaliga i le Mataupu Faavae ma Feagaiga 89, vaavaai mo upumoni na faaalia mai e le Atua e sili atu nai lo le talanoaina o le popolega o Ema. O le a se mea ua aoao atu e lenei faaaliga ia te oe e uiga i le Alii ma le ala ua Ia aoaoina ai Ana fanau?

  • Na ta’ua e le Alii le Upu o le Poto “o se mataupu faavae e i ai folafolaga” (Mataupu Faavae ma Feagaiga 89:3). A o e faitauina le Mataupu Faavae ma Feagaiga 89, e mafai ona e lisiina mataupu faavae ma folafolaga e te maua. O lenei faauigaga o le “mataupu faavae” mai ia Elder David A. Bednar e ono fesoasoani: “O se mataupu faavae o le talalelei o se taiala e faavae i aoaoga faavae mo le faaaogaina ma le amiotonu o le faitalia o amioga mama.” A uma ona fai au lisi, mafaufau loloto po o le a le uiga o le mulimuli i nei mataupu faavae “ma le faautauta ma le faafetai” (fuaiupu 11). Na faapefea ona e matauina le tausiga e le Alii o Ana folafolaga a o e ola i le Upu o le Poto?

Gaoioiga mo le aoao faatasi ma isi

  • Faitau faatasi le “E Paia Lou Tino” mai le Mo Le Malosi o le Autalavou: O Se Taiala mo le Faia o Filifiliga. Ona faatino lea o le mea e fai atu pe a fesili mai se tasi pe aisea tatou te le faia ai ni mea e pei o le ulaula po o le inu ava malosi, kofe, po o le lauti. I lau tali, atonu e te manao e faaaofia ai faamanuiaga ua folafola mai ia i tatou mo le mulimuli i le Upu o le Poto ma faasoa mai pe aisea e taua ai lenei faaaliga ia te oe lava ia. Talanoa e uiga i mea na e aoaoina mai lenei gaoioiga ma le auala e mafai ona e faaaogaina ai au tali i le lumanai.

  • O talaaga faasolopito e mafai ona fesoasoani ia i tatou ia malamalama lelei ai i le Upu o le Poto ma le mafuaaga tatou te mulimuli i ai. O vitio e pei o le “Word of Wisdom: What Is It?” (5:09) po o le “The Word of Wisdom: Development and Practice” (5:05) e mafai ona fesoasoani ia i tatou e aoao ai e uiga i le talaaga o le faaaliga. Atonu e fiafia tamaiti e matamata i le “The Word of Wisdom” (2:10) i le Tala o le Mataupu Faavae ma Feagaiga. Talanoa e uiga i le mafuaaga na taua ai mo le Atua le faaali mai o se tulafono o le soifua maloloina i le taimi na Ia faia ai. O a ni auala e te manatu ua faaalia ai i le Upu o le Poto le alofa o le Atua mo Ana fanau? E mafai foi ona e talanoaina pe faapefea ona fesoasoani nei vitio ia te oe e tali ai fesili a isi e uiga i le Upu o le Poto.

Aoao atili

  • Au Paia: O Le Tala o le Ekalesia a Iesu Keriso i Aso e Gata Ai, vol. 1, O Le Tagavai o le Upumoni, 1815–1846 (2018), 166–68

  • O Autu o le Talafaasolopito o le Ekalesia, “Upu o le Poto (MF&F 89),” Potutusi o le Talalelei

Vaega 2

O le Usiusitai i Mataupu Faavae o le Upu o le Poto e Mafai ona Aumaia ia i Tatou Faamanuiaga Faaletino ma Faaleagaga

autalavou matutua o loo savavali faatasi

E ui lava o le Upu o le Poto e foliga mai o se faaaliga e uiga i mea faaletino, ae o ona faamanuiaga e faaletino ma faaleagaga (tagai Mataupu Faavae ma Feagaiga 89:18–21). Na faamalamalama mai e Peresitene Boyd K. Packer i le auala lenei: “Ua ou iloa nei … o se mafuaaga autu o le Upu o le Poto ua faatatau lea i faaaliga. … Afai o se tasi ua i ‘lalo o ia faatosinaga’ e faigata ona faalogo i talanoaga manino, e faapefea la ona latou tali atu i uunaiga faaleagaga e pa’i atu i o latou lagona e sili ona maaleale? E ui lava i le taua o le Upu o le Poto o se tulafono o le soifua maloloina, atonu e sili atu le taua ia te oe faaleagaga nai lo le faaletino.” O le tausia o lenei poloaiga e mafai ona fesoasoani ia i tatou ia maua le Agaga Paia e avea ma a tatou soa ina ia mafai ona tatou maua faaaliga ma agai ai i luma i le ala agai i le ola e faavavau.

Mea e mafaufau i ai

  • E ui ina aoaoina i tatou e le Upu o le Poto e aloese mai nisi o mea, ae ua aoaoina ai foi i tatou e faia mea lelei mo lo tatou soifua maloloina. Matamata i le vitio “Word of Wisdom” (1:48) e aoao ai pe na faapefea ona suia e se tasi alii lona olaga e ala i le mulimuli lelei i le Upu o le Poto. Na aoao mai Elder Richard G. Scott, “O le faamalositino, o le lava o le moe, ma le mausa lelei o le tausami e faateleina ai lo tatou malosi e maua ai ma malamalama i faaaliga.” Mafaufau loloto pe faapefea ona e faaleleia le ala e te ola ai i le Upu o le Poto. E mafai faapefea e na suiga ona aoga ia te oe faaleagaga ma fesoasoani ia te oe e maua ai faaaliga?

  • Na aoao mai Peresitene Russell M. Nelson: “O lou tino … o se foafoaga mataina a le Atua. O se maota o le tino—o se malumalu mo lou agaga.” Mafaufau loloto i upu nei a o e faitauina le 1 Korinito 6:19–20 ma le Mataupu Faavae ma Feagaiga 89:18–21. Mafaufau pe faapefea ona fesootai le tino ma le agaga. O a faamanuiaga faaletino ma faaleagaga ua e mauaina mo le ola ai i le Upu o le Poto? Atonu e te mafaufau loloto pe faapefea e le usiusitai i le Upu o le Poto ona mafai ai ona e “viia le Atua i lou tino, ma lou agaga” (1 Korinito 6:20). Tusi faamaumau soo se uunaiga e oo atu ia te oe, ona faatino lea.

Gaoioiga mo le aoao faatasi ma isi

  • O faamanuiaga tatou te maua a o tatou tausia le Upu o le Poto atonu e le oo mai i taimi uma i le taimi po o le ala tatou te faamoemoeina. Faitau faatasi mai le savali a Peresitene Dieter F. Uchtdorf i le konafesi “Faaauau i le Onosai” e aoao ai pe na faapefea ona ia iloaina lenei mea mo ia lava. Ona mafai lea ona e talanoa e uiga i le auala na faamanuiaina ai oe e le Atua i le faaletino ma le faaleagaga mo le tausia o le Upu o le Poto ma le auala e mafai ai ona Ia faamanuiaina oe i le lumanai.

  • I nisi o tulaga, atonu tatou te lagona ai le uunaia e aua le mulimuli i le Upu o le Poto. Faitau faatasi le Tanielu 1 , ma matau le auala na tali atu ai Tanielu ma ana uo i se tulaga faapena. Ona faitau lea o upu nei mai ia Elder Dieter F. Uchtdorf: “Sa ola ae Tanielu o se soo o Ieova. Sa ia talitonu ma tapuai i le Atua o Aperaamo, Isaako, ma Iakopo. Sa ia suesueina upu a perofeta, ma sa ia iloaina fegalegaleaiga a le Atua ma tagata.

    “A o lenei la, i le talavou tele, ua avea o ia ma se tamaitiiti aoga pagota i Papelonia. Masalo o se avega ina matuā mamafa ia te ia le lafoaia o ona talitonuga tuai ma talia talitonuga a Papelonia. Ae sa ia tumau i lona faatuatua—i upu ma galuega. …

    “Ma sa faamanuia e le Alii ia Tanielu. E ui sa luitauina lona faatuatua ma tauemuina, ae sa ia tumau ma le faamaoni i mea na ia iloa i ona lava aafiaga e sa’o.”

    Na faapefea ona fesoasoani le Alii ia Tanielu ma ana uo i o latou tulaga? (tagai Tanielu 1:9). Na faapefea ona Ia faamanuiaina i latou mo le tausia o la latou tautinoga? (tagai Tanielu 1:15, 17–20). Talanoaina pe mafai faapefea ona e pei o Tanielu i soo se taimi lava e luitauina ai lau tautinoga e mulimuli i le Upu o le Poto.

Aoao atili

  • Levitiko 10:9; 1 Korinito 6:10; Mataupu Faavae ma Feagaiga 49:18–21

  • Quentin L. Cook, “When Evil Appears Good and Good Appears Evil,” Ensign, Mar. 2018, 30–37

  • David A. Bednar, “O Mataupu Faavae o La’u Talalelei,” Liahona, Me 2021, 123–24

  • Boyd K. Packer, “The Word of Wisdom: The Principle and the Promises,” Ensign, May 1996, 17–19

  • Vaping, Coffee, Tea, and Marijuana,” New Era, Aug. 2019, 28

Faamatalaga

  1. Tagai Russell M. Nelson, “Your Body: A Magnificent Gift to Cherish,” New Era, Aug. 2019, 5.

  2. Tagai Russell M. Nelson, “O Lou Tino,” 5.

  3. Tusitaulima Aoao: Auauna Atu i Le Ekalesia a Iesu Keriso o le Au Paia o Aso e Gata Ai, 38.7.14, Potutusi o le Talalelei.

  4. Tusitaulima Aoao, 38.7.14.

  5. David A. Bednar, “O Mataupu Faavae o La’u Talalelei,” Liahona, Me 2021, 123.

  6. Mo Le Malosi o le Autalavou: O Se Taiala mo le Faia o Filifiliga (2022), 22-29.

  7. Boyd K. Packer, “Prayers and Answers,” Ensign, Nov. 1979, 20.

  8. Richard G. Scott, “E Faapefea ona Maua Faaaliga ma Musumusuga mo Lou Lava Olaga PatinoLiahona, Me 2012, 46.

  9. Russell M. Nelson, “O Lou Tino,” 4.

  10. Dieter F. Uchtdorf, “Aua le Matatau, Na o le Talitonu,” Liahona, Nov. 2015, 76.