“ʻOku Tauhi ʻa Teliʻi ki he ʻEikí,” Ngaahi Talanoa ʻo e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakavá (2024)
“ʻOku Tauhi ʻa Teliʻi ki he ʻEikí,” Ngaahi Talanoa ʻo e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakavá
ʻEpeleli 1844–Māʻasi 1852
ʻOku Tauhi ʻa Teliʻi ki he ʻEikí
Ko Hono Langa Hake ʻo e Siasí ʻi Tupuaí
Naʻe nofo ha fefine ko Teliʻi hono hingoá, ʻi ha kiʻi motu siʻisiʻi naʻe ui ko Tupuai. Naʻe faʻa ʻaʻahi ha kau faifekau mei ha ngaahi siasi kehekehe ki Tupuai, ka naʻe ʻikai ke nau faʻa nofo ai ʻo fuʻu fuoloa. ʻI ha ʻaho ʻe taha ʻi he 1844, naʻe fiefia ʻa Teliʻi ke fanongo ki he aʻu atu ʻa e kau faifekau mei he Siasi ʻo Sīsū Kalaisi ʻo e Kau Māʻoniʻoni ʻi he Ngaahi ʻAho Kimui Ní ki Tupuai.
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 1:1; 133:8
Naʻe fononga ʻa e ongo faifekaú ki ha ngaahi motu lalahi ange. Ka naʻe fiemaʻu ʻe he kakai ʻi Tupuaí ke na nofo ʻo akoʻi ʻa e ongoongoleleí. Naʻe pehē ʻe Teliʻi mo hono husepāniti ko Napotá ʻe lava ke nofo ʻa e ongo faifekaú ʻi hona ʻapí. Naʻe loto ki ai ha taha ʻo e ongo faifekaú, ko ʻEtisoni Pālati.
Kau Māʻoniʻoní, 1:629–30
Naʻe vahevahe ʻe Teliʻi mo Napota ʻa e meʻa kotoa pē naʻá na maʻú mo ʻEtisoni. Naʻá na akoʻi ia ke ne lea ʻaki ʻenau lea fakafonuá. Naʻe akoʻi kinaua ʻe ʻEtisoni fekauʻaki mo Sīsū Kalaisi.
Naʻe fakahā ʻe he Laumālie Māʻoniʻoní kia Teliʻi mo Napota ʻoku moʻoni ʻa e ongoongolelei ʻa e Fakamoʻuí. Ko kinaua ʻa e fuofua kakai ʻi Tupuai ke papitaisó.
Kau Māʻoniʻoní, 1:629–30
Naʻe hoko ʻa Teliʻi, Napota, mo ʻEtisoni ko ha ngaahi kaungāmeʻa lelei. Naʻa nau fononga fakataha ʻo akoʻi ʻa e ongoongoleleí ʻi Tupuai mo e ngaahi ʻotu motu kehé. ʻI he taimi naʻe feinga ai ʻa e kakaí ke tala ki he Kāingalotu ʻi Tupuaí naʻe ʻikai totonu ke nau kau ki he Siasí, naʻe akoʻi kinautolu ʻe Teliʻi mei he folofolá ʻoku moʻoni ʻa e Siasí.
Naʻe fie tokoni ʻa Teliʻi ki ha kakai tokolahi ange ʻi Tupuai ke ako ʻa e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí. Naʻá ne faʻu ha ngaahi hiva mei he folofolá pea fakaafeʻi ha kakai tokolahi ke nau hiva fakataha mo ia ʻi he efiafí. Naʻe tokoni hono hivaʻi ʻo e ngaahi hiva ʻa Teliʻí ke ako ai ha kakai tokolahi mei he folofolá mo manatuʻi ʻa e meʻa naʻa nau akó.
Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 25:12
Hili ha ngaahi taʻu, naʻe omi ha kau faifekau ki Tupuai, kau ai ʻa e fāmili ʻo ʻEtisoní. Naʻe talitali lelei kinautolu ʻe Teliʻi ki hono ʻapí. Naʻá ne ngāue mo e uaifi ʻo ʻEtisoní ko Luʻisa, ke tokoni ki he kakai fefine ʻo Tupuaí.
Kau Māʻoniʻoní, 2:155–56
Hili ha kiʻi taimi siʻi mei ai, naʻe fakamālohiʻi ʻa e kau faifekaú ke nau mavahe mei Tupuai mo e ngaahi ʻotu motu kehé. Ka naʻe hokohoko atu pē hono akoʻi mo tataki ʻe Teliʻi ʻa e Kāingalotú. Koeʻuhí ko e tā sīpinga mo e ngāue tokoni ʻa Teliʻí, naʻe kei mālohi ai pē ʻa e Siasí ʻi Tupuai.
Kau Māʻoniʻoní, 2:176–77