Ngaahi Talanoa ʻo e Folofolá
Ko e Fineʻofá


“Ko e Fineʻofá,” Ngaahi Talanoa ʻo e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakavá (2024)

“Ko e Fineʻofá,” Ngaahi Talanoa ʻo e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakavá

Māʻasi 1842

3:38

Ko e Fineʻofá

ʻOku ngāue ʻa e houʻeiki fafine ʻo Nāvuú ki he ʻEikí

Ko e talanoa ʻa Makeleta Kuki mo Sela Kimipolo ʻo kau ki he temipale foʻou ʻoku langa ʻi Nāvuú.

Naʻe nofo ʻa Makeleta Kuki ʻi Nāvū. Naʻá ne ngāue kia Sela Kimipolo, ʻo tokoni kiate ia ʻi he tuituí. ʻI heʻene ngāué, naʻá na saiʻia ke talanoa ʻo kau ki he temipale foʻou ʻoku langa ʻi Nāvuú. Naʻá na hanganaki fiefia atu ki he temipalé.

Kau Māʻoniʻoní, 1:447

ʻOku fakatokangaʻi ʻe Makeleta ʻoku motuʻa e vala ʻoku tui ʻe he kau ngāue ʻi he temipalé.

ʻI ha ʻaho ʻe taha, naʻe fakatokangaʻi ʻe Makeleta ʻoku motuʻa mo mahaehae honau valá. Naʻá ne fifili pe te ne lava mo Sela ʻo ngāue fakataha ke tuitui ha ʻū sote foʻou maʻá e kau tangatá. Naʻe saiʻia ʻa Sela ʻi he foʻi fakakaukaú. Naʻá na talanoa mo Makeleta ki he kau fafine kehé ʻo kau ki hano fokotuʻu ha kulupu ke tokoni ki he kau ngāué.

Kau Māʻoniʻoní, 1:447–48

Ko e fakataha ʻa Siosefa Sāmita mo Makeleta, Sela, mo ha niʻihi kehe ke fokotuʻu ʻa e Fineʻofa ʻo e Siasí.

Naʻe pehē ʻe he Palōfita ko Siosefá naʻe hōifua ʻa e ʻEikí ʻi heʻenau fakakaukaú, pea naʻá Ne maʻu ha meʻa lelei ange maʻanautolu. Naʻe fakaafeʻi ʻe Siosefa ʻa e kau fefiné ke nau fakataha ʻi he ʻaho 17 ʻo Māʻasi 1842. Naʻá ne fakaʻaongaʻi e mafai ʻo e lakanga fakataulaʻeikí, ke fokotuʻutuʻu ai e houʻeiki fafine ʻo e Siasí. Naʻa nau loto ke ui honau kulupú ko e Kautaha Fineʻofa ʻo e Kakai Fefine ʻo Nāvuú.

Kau Māʻoniʻoní, 1:448, 450–51

Ko e talanoa ʻa Makeleta mo ha ongo fafine.

Naʻe kole ʻe Siosefa ki he Fineʻofá ke nau tokoni ki he kakaí ke nau teuteu ki he ngaahi tāpuaki ʻo e temipalé mo e moʻui taʻengatá. ʻOku totonu ke nau hoko ko ha faʻifaʻitakiʻanga ʻo e muimui kia Sīsuú.

Kau Māʻoniʻoní, 1:451

ʻOku ʻomi ʻe he kau mēmipa ʻo e Fineʻofá ha meʻakai ki ha fāmili ʻoku faingataʻaʻia.

Naʻe toe pehē foki ʻe Siosefa ʻoku totonu ke kumi ʻe he Fineʻofá ha kakai masiva ʻo tokoniʻi kinautolu. Pea aʻu ki he kakai fefine naʻe masivá naʻa nau kei loto pē ke tokoni ki he kakai faingataʻaʻiá.

Kau Māʻoniʻoní, 1:449

Ko hono fokotuʻu ʻo e Fineʻofá.

Ko hono fokotuʻu ʻo e Fineʻofá. Naʻe uiuiʻi ʻa ʻEma Sāmita ke hoko ko e palesitení. Naʻá ne ui ha ongo tokoni, ko Sela Kilivileni mo Ane Uitenī. Naʻá ne toe ui foki mo ha sekelitali, ko ʻIlisa R. Sinou.

Kau Māʻoniʻoní, 1:450

Ko hono akoʻi ʻe ʻEma ʻa e kakai fefine ʻi he Fineʻofá.

Naʻe tokoni e ʻEikí kia ʻEma ʻi hono uiuiʻí. Naʻe akoʻi ʻe ʻEma ki he kau fafiné te nau lava ʻo fai ha ngaahi meʻa maʻongoʻonga ʻi he ngāue ʻa e ʻEikí. Naʻá ne loto ke nau takitaha kumi ha ngaahi founga ke fai ai ha ngāue lelei. Naʻá ne talaange, ko e meʻa mahuʻinga tahá ke ʻofa ʻi he kakai kehé ʻo hangē pē ne fai ʻe Sīsuú. Naʻe tokolahi ha kakai fefine ʻi Nāvū naʻa nau kau ki he Fineʻofá.

Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 25:3, 7; Kau Māʻoniʻoní, 1:451

Ko ha fakatātā naʻe fakatahatahaʻi ʻokú ne fakahaaʻi e anga hono tokoniʻi ʻe he houʻeiki fafine ʻo e Siasí ʻa e kakai ʻi he funga ʻo e māmaní.

Naʻa nau tokoni ke mateuteu e kakaí ki he ngaahi tāpuaki ʻo e temipalé mo tokoniʻi ha ngaahi fāmili faingataʻaʻia tokolahi ʻi Nāvū. Talu mei ai, kuo kau mai ʻa e houʻeiki fafine mei he funga ʻo e māmaní ki he Fineʻofá. ʻOku hokohoko atu ʻenau tokoni ki he kakaí mo tokoni ke nau maʻu e ngaahi tāpuaki ʻo e temipalé.

Kau Māʻoniʻoní, 1:451