Hwɛ Nyankopɔn na Tsena Ase
Ɔyɛ erohwɛ Nyankopɔn nko na ankorankor, ebusua ebusua, na amanaman mpo botum ayɛ prɔmprɔm.
Obiradzi a ɔabasen no, akwanhyia yaayaw bi sii wɔ Lesotho ɔman mu wɔ Ebibiman anaafo mu. Bɔɔs kakraba bi a nna ɔdze Asɔr no ne Maputsoe Nkorbata hɔn young women 20 na hɔn baanodzifo beesuon rokɔ kuropɔn Maseru mu, wɔakɛyɛ young women hɔn mboano fi hɔn Mansin mu. Ber a wɔnam akwantsen akwan ebien do anapa no, kaar bi a nna ofi hɔn enyim reba no, nna ɔpɛ dɛ ɔpa hɛn bi so ho no, bae bedzii bea a nna hɔn bɔɔs no wɔ. Nna kwan biara nnda hɔ anaa mber biara nnyi hɔ a wɔdze bokwetsir dɛ ahɛn ebien no nnkɔbɔ mu, na simaba mu no ahɛn no bɔɔ mu, munumunumii fii kwan no do, na ogya tɔɔ mu.
Ne nyinara mu no, nkorɔfo 15 na wɔhweer hɔn nkwa wɔ akwanhyia no mu, a nna young women beesia, Young Women baanodzifo beenu, na president na ne yer kã ho. Hɔn a wonya hɔn tsir dzidzi mu, ebusuafo, na anyɛnkofo akyerɛ hɔn ayawdzi horow, a ebufuw, abagura, na afɔdzi kã ho. Nkãtse na nsɛmbisa a wonnyii ano mpo no, wɔakyekye hɔn werɛ nkorkor na woedua ndwom krɔnkrɔn, kyerɛwsɛm, na mpaabɔ do akɛdaan Nyankopɔn, bea a woenya ahomgye. Mfe–duesuon–Setso’ana Selebeli a onyaa ne tsir dzidzii mu no gyee dase dɛ, “Jesus Christ dɔ hɛn na ɔkã hɛnho, mpo dɛ hɛn akoma dzi yaw.’’
Basiaba bi na banodzinyi bi a wɔhyehyewee ma wɔgyee hɔn too asopitsi gyee ayarhwɛ no, bɔɔ mu sũaa Mormon Nwoma no. Kor kãa dɛ, “Ekyir yi, yɛrekenkan Moroni, na Moroni kã nkãtse a minya no pɛpɛɛpɛr. Sɛ ɔkasa a, ɔtse dɛ ɔrekã dɛ, ‘Ɔwɔ dɛ isũa nsɛm yinom osiandɛ wɔakyerɛw ama wo ma wɔaboa wo ma edua iyi mu.’’’
Funsie som a wɔbɔɔ mu yɛe ma hɔn a wɔhweer hɔn nkwa ase no, Apaamu Eduosuon Elder Siyabonga Mkhize tuu fo dɛ, “Ɔwɔ dɛ hɛn nyinara yɛdan kɔ Ewuradze hɔ dɛm mber yi na yebisa No ma ɔma hɛn akoma mu awerɛkyekyer na … ma ɔdwedwe yaw a yɛtse no.’’ Young Women President a ofi Leribe Branch, Mampho Makura a ɔbɛn no, serɛɛ dɛ “Dan kɔ Ewuradze hɔ, na nya ahoɔdzen fa gye Ne pɛ to mu. Jesus Christ nye ‘hɛn gyedzi ne dzikamfo nye no wiefo’ [Hebrewfo 12:2]. Mma nnyi w’enyiwa mmfi hɔ mbom hwɛ No.’’
Hwɛ No. Ne nsɛm no si Alma n’afotu a ɔdze maa ne babanyin Helaman no do dɛ: “Hwɛ Nyankopɔn na tsena ase.’’ Alma kãa Lehi na no nkorɔfo hɔn sũahu a wɔnye Liahona no nyae no su bi ho asɛm dɛ: “Ɔyɛ mberɛw koraa dɛ ibetsie Christ n’asɛm no, dza ɔbɛkyerɛ wo kwan tɔɔtseen a wɔdze kɔ onnyiewiei enyigye mu, dɛ mbrɛ hɛn egyanom so wɔfaa kwan a kɔmpas no dze kyerɛɛ hɔn no, dza ɔkyerɛ hɔn kwan tɔɔtseen a ɔdze hɔn bɔkɔ anohoba asaase no do.” Alma kãa dɛ, “Sɛ wɔhwɛ a wobotum atsena ase. … Na sɛ yɛhwɛ … yebotum atsena ase afebɔɔ.”
Ber bi so Alma kãa boran abowatsena no a Moses maa do no no, mber a mbowatsena a ogya wɔ hɔn ano no kekaa tsetse Israelfo no mfatoho ho asɛm. Ewuradze kãa kyerɛɛ Moses dɛ ɔnyɛ abowatsena honyi na ɔma do wɔ poma do a anohoba kã ho dɛ “obiara a wɔaka no no, sɛ ohu a, obenya nkwa.’’ Alma kyerɛkyerɛɛ mu dɛ boran honyi no nna ɔyɛ Christ a wɔbɛma no do wɔ mbeamudua no do ne saso anaa sɛnkyerɛdze. Pii hunii na wonyaa nkwa, na binom nna, wɔ Alma ne nsɛm mu no, “hɔn akoma yɛɛ dzen ara’’ ma wɔannhwɛ, ma dɛm ntsi wɔherae.
Alma bisaa dɛ:
“Sɛ hom ma hom enyi do hwɛ ara gyan na sɛ hom benya ayarsa a, ebɛnadze ntsi na hom nnhwɛ no ntsɛm, anaa hom pɛ dɛ hom dze ekyingye pirim hom akoma, yɛ akwadwer, ma dɛm ntsi hom mma hom enyi do nnhwɛ, amma hom annhera?’’
“… Dɛm dze a hom nhyɛ ase ngye Nyankopɔn ne Ba no ndzi, ama ɔaaba abɔpon no nkorɔfo, na ɔbɛba ebohu amandze na oewu dze noho abɔ werdam etua hɔn bɔn; na dɛ ɔbɔsoɛr bio efi owu mu a ɔbɛma owusoɛr aba, ama adasa nyina aaba ebegyina n’enyim, ma oebu hɔn atsɛn dɛ mbrɛ hɔn ndwuma tse wɔ atsɛmbu da a odzi ewiei no mu.”
Nokwar, afotu no dɛ “Hom Nhwɛ Nyankopɔn na Hom Ntsenase’’ no yɛ mfaso ma hɛn nnyɛ wɔ mfesantsen nko, mbom so onya nhyɛdo wɔ hɛn ɔnnkyebo abrabɔ suban na su ho. Hom nkaa akyerɛbaa Selebeli kumabaa a ɔwɔ Lesotho a mabɔ ne dzin dadaw no ne nsɛm no dɛ—“Jesus Christ dɔ hɔn na ɔkã hɔnho, mpo dɛ hɔn akoma dzi yaw.’’
Ɔwɔ wiadze a wɔahwe ase n’awosu mu dɛ—beebi a abɔnsam nyam wɔ na beebi a obiara nndzi mu no—hɔ na enyimguase na mfom, amandzehu na awerɛhow, nkõgu na adzehwer, atseetsee na nsisi bɔwɔ. Ɔyɛ erohwɛ Nyankopɔn nko na ankorankor, ebusua ebusua, na amanaman mpo botum ayɛ prɔmprɔm. President Russell M. Nelson akyerɛkyerɛ dɛ, “Osiandɛ Agyenkwa no, Oduaa No Werdambɔ a ɔmmbɔadze da do, poon hɛn mu kor biara fii hɛn mberɛwyɛ, mfom, na bɔn ho ntsi, na osiandɛ Ɔtsee yaw, ɔhaw, na adzesoa biara a yeenya da no ntsi, [hwɛ Alma 7:11–13], nkyii sɛ inu woho ampaara na ehwehwɛ No mboa a, ibotum asoɛr atra wiadze huhuuhu yi.”
Anohoba biara nnyi Mormon Nwoma no mu a wɔataa esi do akã kyɛn iyi dɛ: “Susuampaara a hom bɛda ho edzi me mbrasɛm do no hom bɛyɛ prɔmprɔm wɔ asaase no do; mbom mbertsentsen biara a hom nnkedzi me mbrasɛm do no wobotwa hom efi m’enyim akyen.” Mormon Nwoma mu nkorɔfo a wɔtsenaa ase bɔbor mfe ɔha ɔha no kyerɛ nsɛm yinom no nokwaryɛ. “Prɔmprɔmyɛ’’ n’asekyerɛ nye worinya ɔsor akwankyerɛ na nhyira horow wɔ hɔn abrabɔ mu. “Prɔmprɔmyɛ’ n’asekyerɛ nye worinya sikasɛm ho mpɛnpɛndo atse–yie a ɔmaa wotumii waree, wɔtsetse ebusua ebusua, na wɔma binom hɔn ehiadze. Ahom a edze bɔsɔw nkõdzen na nsɔhwɛ kã “wɔreyɛ prɔmprɔm’’ ho. Ɔnam Christ n’adom do no, “adze nyina bɔɔ mu [yɛɛ] edwuma[a] ma [hɔn] yie,’’ tseew hɔnho, na ɔmaa wɔnye No nkitahodzi no mu dɔɔ yie.
Alma kyerɛkyerɛɛ mu dɛ yɛbɔhwɛ Nyankopɔn nye dɛ yebesie Ne mbrasɛm, yeesũ afrɛ No daa daa yɛagye No mboa, yɛnye No bɛfa apam wɔ hɛn nyɛe nyinara mu, na yɛama ndaase ahyɛ hɛn akoma mã ama No adzekyee na adzesaa. Yehu Nyankopɔn ne mbrasɛm na n’afotu wɔ kyerɛwsɛm na No nkowaa hɔn nsɛm mu. Fapem na adwen horow no a wɔada no edzi wɔ, “Ebusua no: Dawubɔ ma Wiadze no” mu no yɛ mfatoho tsitsir. Kor so nye akwankyerɛ a yehu no wɔ nwoma kakraba For the Strength of Youthmu no. Afe yi Young Men na Young Women hɔn asɛngyinado no yɛ “Hom nhwɛ Christ,’’ a woyii fi Ewuradze n’awerɛkyekyer kwankyerɛ ma Joseph Smith na Oliver Cowdery no dɛ: “Hom nhwɛ me wɔ hom adwendwen biribiara mu, mma hom nngye kyim, mma hom nnsuro.’’ For the Strength of Youth kasa fa Nyankopɔn ne mbrasɛm na gyinapɛn a ohia papaapa beberee ho na ɔkyerɛkyerɛ mbrɛ yebesi bɔhwɛ Ewuradze wɔ yɛreyɛ gyinaesi apapa mu. Ɔnnyɛ akwankyerɛ mma mbabun nko mbom ma hɛn nyinara.
Dɛ mfatoho a ohia papaapa kor no, For the Strength of Youth wɔ akwankyerɛ tsitsir wɔ tsir a ne dzin dze “Your Body is Sacred.’’ Ɔkyerɛkyerɛ dɛ, “Fa enyidzi—hwɛ wo nyimpadua—na binom so dze.’ Ber a eyɛ gyinaesi fa wo efuradze, tsiryɛ, na w’afadze ho no, bisa woho dɛ, “Ana miridzi me nyimpadua nyi dɛ akyɛdze krɔnkrɔn fi Nyankopɔn hɔ?’’’
For the Strength of Youth kɔ do kã dɛ, “Sie mpamu nkitahodzi na mpamu nkãtse krɔnkrɔn. Onnyi dɛ ɔyɛ afɛwdzi anaa agordzi. Ɔbarimba na ɔbaa a wɔnnwaree hɔn ntamu dze, ɔyɛ mfomdo dɛ ibosuo nyimpa bi so ne nyimpadua ne beebi a ɔyɛ ne dze, a ɔyɛ krɔnkrɔn mpo sɛ ɔhyɛ efuradze a. Hom nsanmuyi mu fa dza wɔyɛ, wɔhwɛ, wɔkenkan, wotsie, wɔdwen ho, wopost, anaa wɔtext no, hom nkwetsir biribiara a ɔgye enyim ara kenyan akɔndɔbɔn nkãtse wɔ wankasa anaa binom mu no.’’
Iyi kaa hɛn ndaansa yi President Nelson n’afotu no dɛ:
“Ndzɛmba kakrabaa bɔtõtõ wo bra ayɛ no basaa ntsɛntsɛm akyɛn erubu [ahosie] mbra krɔnkrɔn yi do. Hɔn a wɔnye Nyankopɔn dzi ahyɛmu no, ndwamandze yɛ kwan kor a ebɛyew wo dase ntsɛmara.
“… Tum a wɔdze bɔ nkwa yɛ nyamesu ndzinoa kor a Ɔsor Egya ma Ne mba a wɔnnkyebo ho kwan. Dɛm ntsi, Nyankopɔn ama kwankyerɛ pefee a wɔdze ɔsor tum a ɔtsease yi dzi dwuma. Nyimpadua mu nkitahodzi wɔ hɔ nko ma ɔbarimba na ɔbaa a wɔawɔr hɔnho.
“Wiadze mu dodowara nngye iyi nndzi, mbom nnyɛ dɔm adwenkyerɛ no na wɔdze bua dza ɔyɛ nokwar. Ewuradze apaa mu akã dɛ obiara a noho nntsew no nnkenya celestialahenman no. … Na sɛ woho nntsew a, meserɛ wo dɛ nu woho. Bra Christ hɔ na gye N’anohoba a ɔyɛ bɔnfakyɛ kora kora ber a enu woho koraa fi wo bɔn ho [hwɛ Isaiah 1:16–18; Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 58:42–43].’’
Hom nkaa dɛ Mormon Nwoma anohoba mu no, nna prɔmprɔmyɛ n’ebirabɔdze nnyɛ ohia—nna ɔyɛ wobotwa wo efi Ewuradze n’enyim akyen. N’enyim no kyerɛ Sunsum Krɔnkrɔn no ne nhyɛdo wɔ abrabɔ mu. Hɛn nyinara wɔdze Christ ne kan no hyɛɛ hɛn mu ber a yɛba asaase do. Dza ɔkã ho no, binom si gyinae ma wonuma hɔn na wɔgye Sunsum Krɔnkrɔn n’akyɛdze na ne kan a ɔkã ho no. Ɔdze nkenyan na akwankyerɛ ba, ɔtserɛw na ɔtsew akyɛdze na nyimdzee a wɔdze woo hɛn no ho, na ɔboa ma yekwetsir bɔn nhyɛdo, gyinaesi bɔn, na ndzɛmba a mfaso nnyi ho.
Tse dɛ hom no, minyim nkorɔfo a mpɛn bi wonyaa Sunsum Krɔnkrɔn n’akyɛdze ne dɛwdzi na mbom ɔnam Nyankopɔn ne mbrasɛm a woenntum ennsie do no wɔayew dɛm nhyira no. Mekaa nyimpa kor bi a wɔtwee n’asɔrbayɛ sensanee osian mbrato ntsi. Ɔkãa dɛ ahyɛase no odzii yaw. Ɔtsee dɛ baanodzifo a wonndzi mu na woebua no atsɛn. Nna onyim dɛ ne ndzeyɛe yɛ bɔn, naaso ɔkyerɛkyerɛɛ mu ber a ɔbobɔɔ binom hɔn mfomdo na esintɔ. Mber kakra ekyir no, ɔhyɛɛ ase nyaa ahomka wɔ n’abrabɔ a nna ɔnnkã Asɔr no ho dɛ ɔfrɛ ahyɛdze, na enyida kwan dɛ ɔbɔkɔ asɔr na ɔakɔsom binom mu biara nnyi hɔ ma no.
Iyi kɔr do mber kakra, na ɔhyɛɛ ase tsee Sunsum Krɔnkrɔn—Nyankopɔn n’enyim— a nna onnyi n’abrabɔ mu yie ankasa. Ɔnam sũahu yi do no, ohun dza nna ɔtse dɛ ɔwɔ daa daa Sunsum no n’awerɛkyekyer, n’akwankyerɛ, na n’awerɛhyɛmu na ɔayeew no. Ewiei no, ɔyɛɛ dza nna ohia a ɔyɛ dze nuu noho, na ɔfataa nsu enuma na Susum no bio.
Nkorɔfo rohwehwɛ enyigye, abrabɔ mu mfaso na mboa fi beebi pii. Dodowara “rohwɛ tra do.’’ Na onnhia dɛ yɛbɛyɛ dɛ “mbɔtoaba a nkyerɛkyerɛ mframa biara yɛ hɛn begyabegya [anaa dza ɔaba do no].’’ Yɛrohwɛ Nyankopɔn no, yebotum enya asomdwee wɔ nkõdzen mu na hɛn gyedzi bɔkɔdo enyin mpo wɔ ekyingye na sunsum mu nsɔhwɛ mber mu. Yebotum enya ahoɔdzen ber a yehyia ɔkõtsĩa na ankonamyɛ. Yebotum aka dza ɔsɛ dɛ ɔyɛ na dza ɔtse ankasa nda da yi abɔmu. Nokwar ara kwan biara nnyi hɔ kyɛn dza Nyankopɔn Nankasa ahyɛ dɛ, “Asaase ewiei nyinara, hom nhwɛ me, na hom nnya nkwa: osiandɛ emi nye Nyankopɔn, na obi nnyi hɔ bio.’’
Yɛrohwɛ Nyankopɔn kyerɛ dɛ Ɔnnyɛ hɛn ehiadze no mu kor ara; mbom, ɔkyerɛ dɛ Ɔno nye hɛn ehiadze a ɔkrɔn koraa. Mekaa hom akwanhyia huhuuhu a osii wɔ Lesotho wɔ Obiradzi a ɔabasen no bio. Fi ne asopitsi mpa do no, Young Women baanodzifo no kor a onyaa ne tsi dzidzii mu, a ansaana ɔrobɔdɔm Asɔr no nna ɔnngye Nyankopɔn nndzi no, kãa dɛ ne botae nye afei ɔbɔhwehwɛ siantsir a ɔannhwer no nkwa. Ɔkãa dɛ “Erosom Nyankopɔn daa daa nye mbrɛ mibesi benya nyiano, sɛ menya nyiano a.’’ “Nna modwen dɛ modɔ Nyankopɔn, na sesei no modɔ No ankasa, ankasa, ankasa, ankasa. Afei, Ɔno nye mehiadze ne dza [odzi kan] wɔ m’abrabɔ mu.”
Megye Egya no, Ɔba, na Sunsum Krɔnkrɔn a wɔyɛ kor wɔ emudzi mu wɔ asɛm, adwendwen, botae, na nyɛe mu ho dase dɛ wɔyɛ Nyame kor no, a yebotum yɛahwɛ hɔn wɔ adze pa nyina mu no. Megye dase wɔ Jesus Christ no Werdambɔ a tum fi mu ba dze bɛhyɛ anohoba nwanwa yi mã dase ho dɛ: “Hom nhwɛ me, na hom ntsim nkodu ewiei, na hom bɛtsena nkwa mu, na nyia otsim kodu ewiei no mebɛma no onnyiewiei nkwa.” Jesus Christ ne dzin mu, amen.