Botooyɛ wɔ Christ Mu
Yɛdze Christ ne nkyerɛkyerɛ krɔngyenn no ridzi dwuma wɔ kwan a ɔyɛ mberɛw na yetsim do no bɔboa hɛn ma yeenya enyigye wɔ hɛn daa daa abrabɔ mu.
1. Mbueienyi
Mfe eduasa ebiasa a wɔabɛsen no, minyaa me ɔfrɛ dɛ mobɔsom dɛ asɛmpasomafo wɔ Utah Ogden Asɛmpakã mbew hɔ. Nokwar, ɔnam dɛ mifi Europe na mereba no ntsi, nna Utah ndzɛmba bi tse dɛ “green Jell-O a carrots kã ho” na “funeral potatoes” yɛ soronko kakra ma me!
Naaso, Ahotseweefo no hɔn mu dodow nara hɔn nokwardzi na osuanyiyɛ no yɛɛ me ahomka papaapa, nkorɔfo dodow a wɔkɔ Asɔr nhyiamu horow, na Asɔr nhyehyɛɛ ahorow a odzi dwuma yie no. Mber a mowiee m’asɛmpakã som no, nna mepɛ dɛ muhu no pefee dɛ dɛwdzi na sunsum mu ahoɔdzen na mpontu a menyae no bɔwɔ hɔ so ama me ndaamba ebusua. Nna m’enyimpisi nye dɛ mebɛsan ntsɛmara abɔbɔ me bra wɔ “tsetse mbepɔw no nwin ase hɔ ara.”
Naaso, nna Ewuradze wɔ nhyehyɛɛ fofor. Mo Kwesida a odzi kan wɔ fie no, me bishop nyansafo frɛɛ me dɛ monsom dɛ Young Men President wɔ hɛn ward. Morosom young men anwanwafo kuw yi no, ntsɛmara musũae dɛ dɛwdzi a ofi ereyɛ Christ osuanyiyɛ mu ba no mmfa Asɔr nhyiamu horow ne kɛseyɛ anaa nhyehyɛɛ no dodow ho.
Ntsi mber a mowaar me yer fɛɛfɛw Margret no, enyigye mu ara yesii gyinae dɛ yɛbɛtsena Europe na yɛatsetse hɛn ebusua wɔ hɛn fie a ɔwɔ Germany man mu. Hɛn beenu no dzii dase wɔ dza President Russell M. Nelson kyerɛkyerɛɛ no mfe pii a wɔabɛsen kɔ no dɛ: “Enyigye a yɛtse no mmfa hɛn abrabɔ ne gyinabew horow a yɛwɔ mu ho, mbom ɔfa adzebiara a hɛn abrabɔ tsim do ho.” Sɛ hɛn abrabɔ tsim Jesus Christ na N’asɛmpa no do a, yebotum enya osuanyiyɛ dwuma ne nhyira emudzi wɔ beebiara a yɛtse no.
2. Botooyɛ a Ɔwɔ Christ Mu
Naaso, wɔ wiadze a ogu do rodwen honam mu, ɔreyɛ huhuihu, na basabasa a, ɔdze nsɛm na apɛdze nsonsonee na ɔtaa yɛ aperdzi no, yebesi dɛn botum ekwetsir enyifura na hɛn akoma nnkepirim na yɛakɔ do etsim wɔ Jesus Christ n’asɛmpa a “ɔda ndzɛmba edzi pefee na ɔsom bo” do? Basabasayɛ mber mu no, Ɔsomafo Paul dze afotu kɛse maa Corinth Ahotseweefo no ber a ɔkaa hɔn dɛ wontsim wɔ “botooyɛ a ɔwɔ Christ afamu” do.
Christ ne nkyerɛkyerɛ na asɛmpa ne mbra no yɛ mberɛw dodow dɛ mbofra nkakraba mpo tum tse ase. Yebotum enya Jesus Christ no ɔpon tum na yɛagye sunsum mu nhyira horow nyinara a hɛn Ɔsor Egya esiesie ama hɛn ber a yɛdze gyedzi wɔ Jesus Christ mu ridzi dwuma, yerunu hɛn ho, worunuma hɛn, wodua Sunsum Krɔnkrɔn n’akyɛdze mu tsew hɛnho, na yetsim kodu ewiei. President Nelson akã akwantu yi ho asɛm fɛɛfɛɛfɛw dɛ “ahyɛmudzi anamɔnkwan” na kwan a erebɛyɛ “Jesus Christ osuanyi nokwardzifo.”
Sɛ asɛm yi yɛ mberɛw dodow a, ebɛnadze ntsi na ɔtaa yɛ dzen dɛ yɛdze Christ ne mbra no bɔbɔ bra na yedzi Ne fasusu do? Bia ne mberɛwyɛ no yɛfom kyerɛ ase dɛ biribi a ɔgow dɛ yebenya a mbɔdzembɔ anaa enyimia biara nnkã ho. Yɛrekã Christ do no hia daa daa mbɔdzembɔ na nkɔ nsesa do. Ohia dɛ “[yɛpɔr] honammunyi no na … [yɛbɛyɛ tse dɛ abofra] kakraba.” Yɛdze hɛn “werɛ rehyɛ Ewuradze mu” na yɛrema dza ntseasee nnyi mu no akɔ dɛmara dɛ mbofra nkakraba yɛ no, kã ho. Yɛdze Christ ne nkyerɛkyerɛ krɔngyenn no ridzi dwuma wɔ kwan a ɔyɛ mberɛw na yetsim do no bɔboa hɛn ma yeenya enyigye wɔ hɛn daa daa abrabɔ mu, wɔama hɛn ɔfrɛ mu akwankyerɛ, woeyi abrabɔ ne nsɛmbisa a ntseasee nnyi mu dodow no ano, na wɔama ahoɔdzen a yɛdze behyia hɛn ɔhaw akɛse no.
Na yebesi dɛn botum dze botooyɛ yi edzi dwuma yie wɔ hɛn abrabɔ n’akwantu tsentsenntsen mu dɛ Christ n’esuafo? President Nelson bɔɔ hɛn nkaa dɛ yentsim wɔ “nokwar krɔngyenn, nkyerɛkyerɛ krɔngyenn, na nyikyerɛ krɔngyenn’’ do ber a yɛhwehwɛ dɛ yɛbɛka Agyenkwa no do no. Daa daa yeribisa dɛ, “Ebɛnadze na Ewuradze Jesus Christ bɛma mayɛ?’’ no da akwankyerɛ a no mu dɔ edzi. Yeridzi ne fasusu do no ma anamɔnkwan dwudwoodwo dze dua egyingye mu na ɔdɔ nsa a ibosuo mu daa daa ma ɔaweɔn wo. Ɔno nye Asomdwee Hen na Oguanhwɛfo Pa no. Ɔno nye hɛn Werɛkyekyefo na Ɔgyefo. Ɔno nye hɛn Botan na Guandɔbea. Ɔno nye Nyɛnko—wo nyɛnko na me nyɛnko! Ɔfrɛ hɛn nyinara dɛ yɛndɔ Nyankopɔn, yensie Ne mbrasɛm, na yɛndɔ hɛn nyɛnko.
Sɛ yɛsan mu yi dzi Ne fasusu do na yɛdze gyedzi wɔ Christ mu kɔ kan, dze fua No Werdambɔ tum no, na yɛkaa hɛn ahyɛmudzi na anohoba horow no a, ɔdɔ hyɛ hɛn akoma mu mã, enyidado na ayarsa pegya hɛn esunsum, na ndaase na abotar a yɛdze bɔtweɔn anohoba nhyira horow no hyɛ ayawdzi na awerɛhow ananmu. Ɔtɔ mber bi a, yebehia dɛ yɛtwe hɛnho fi tsebew a ɔmmfata ho anaa yɛhwehwɛ hɔn a wɔawea hɔn mboa. Naaso wɔ gyinabew biara mu no, yɛdze asɛmpa fapem a ɔnnyɛ dzen robɔ bra no bɔboa hɛn ma yeedua abrabɔ no nsɔhwɛ horow mu no wɔ Ewuradze no kwan mu.
Ɔtɔfabi a yebu ahoɔdzen a yenya fi nyɛe a ɔnnyɛ dzen tse dɛ mpaabɔ, akɔnkye, kyerɛwsɛm nsũae, daa daa nnuhu, yeridzi sacrament no dapɛn dapɛn, na Ewuradze fie nkɔree ntaataado no tootooba. Mbom sɛ yehu dɛ yennhia dɛ “[yɛ]yɛ adze kɛse bi” na yɛdze hɛnho tsim nkyerɛkyerɛ a ɔyɛ mberɛw na krɔngyenn do a, yɛhyɛ ase hu mbrɛ asɛmpa no si “[yɛ] edwuma anwanwadze mu ara” ma hɛn, mpo wɔ nsɔhwɛ dzendzen gyinabew horow mu. Yenya ahoɔdzen na “awerɛhyɛmu wɔ Nyankopɔn n’enyim,” mpo sɛ yedzi yaw a. Elder M. Russell Ballard abɔ hɛn nkaa mpɛn pii dɛ, “Dɛm botooyɛ mu no na [yebenya] … asomdwee, dɛwdzi, na enyigye.”
Yɛdze botooyɛ a ɔwɔ Christ mu no ridzi dwuma no ma nyimpa na dza wohia ho hia hɛn sen dza ɔwɔ dɛ wɔyɛ na ɔma onnyiewiei nkitahodzi hia hɛn sen suban a wɔwɔ mu sesei. Yetsim wɔ “ndzɛmba a ohia papaapa” do wɔ Nyankopɔn no nkwagye na nkwagye ntowdo edwuma mu kyɛn dɛ yɛdze hɛn ɔsom dwuma kyekyer hɛnho. Yegyaa hɛnho mu dze yɛ ndzɛmba a [ye]botum ayɛ kyɛn dɛ yɛbɛma ndzɛmba a [yen]nnkotum ayɛ bɛhyɛ hɛn do. Ewuradze bɔɔ hɛn nkaa dɛ: “Dɛm ntsi, mma hom mmberɛ wɔ papayɛ ho, osiandɛ hom rotow dwumadzi kɛse bi ne fapem. Na ndzɛmba nkakraba mu na dza ɔyɛ akɛse fi mu ba.” Nkuranhyɛ bɛn na tum wɔ mu dɛ yebedzi dwuma wɔ botooyɛ na ahobrɛadze mu, ma hɛn gyinabew tse biara no.
3. Oma Cziesla
Nna me nana basia Marta Czielsa yɛ ɔbaa nwanwafo a ɔyɛ “ndzɛmba nkakraba a ɔnnyɛ kyinkyinɛnn” ma ndzɛmba akɛse ba mu ho fasusu. Ɔdɔ muara nna yɛfrɛ no Oma Cziesla. Oma nye me nana kansowa gyee asɛmpa no wɔ Selbongen a ɔwɔ Prussia Epuei n’ekuraase wɔ Esusow Aketseaba 30, 1926 da no.
Marta Cziesla (nyimfa) wɔ n’enuma da no.
Nna ɔdɔ Ewuradze na N’asɛmpa na osii enyimpi dɛ obesie ahyɛmudzi horow a ɔayɛ no. Afe 1930 mu no, ɔwaar me nana banyin, a nna ɔnnyɛ Asɔrba. Mber yi no ɔyɛɛ dzen maa Oma dɛ ɔbɔkɔ Asɔr nhyiamu horow, osiandɛ nna me nana banyin ne haban no mmbɛn mboanofo no koraa. Naaso otsimii wɔ dza nna obotum ayɛ no do. Oma kɔr do bɔɔ mpaa, kekaan kyerɛwsɛm no, na ɔtoow Zion ndwom.
Nna binom hɔn adwen nye dɛ ne gyedzi abotow, na nna dɛm no nnyɛ nokwar koraa. Mber a wɔwoo me aunt na m’egya no, a obiara nnkitsa asɔfodzi wɔ fie hɔ na Asɔr nhyiamu horow anaa kwan wɔ ayɛdze horow ho mmbɛn no no, ɔyɛɛ dza obotum ayɛ no bio na otsimii wɔ ɔrekyerɛkyerɛ ne mba “dɛ wɔmbɔ mpaa, na wɔnnantsew nokwar mu wɔ Ewuradze enyim” do. Ɔkenkaan kyerɛwsɛm no kyerɛɛ hɔn, nye hɔn toow Zion ndwom, na nokwar ɔnye hɔn bɔɔ mpaa—da biara. Nna ebusua no hɔn Asɔr si hɔn fie ankasa.
Afe 1945 mu no, nna me nana banyin rosom wɔ ɔsatu mu ekyirekyir fii fie koraa. Mber a atamfo bɛɛn hɔn haban no, Oma faa ne mba beenu nkakraba no na ogyaa hɔn haban a nna ɔda akoma ho no ekyir dze kɔhwehɛɛ guandɔbea wɔ bea a ahotɔ wɔ. Nkõdzen na esian akwantu ekyir no wokenyaa guandɔbea wɔ Germany etsifi apaamu wɔ afe 1945 Esusow Aketseaba mu. Nna wonnyi biribiara gyedɛ efuradze a nna ɔhata hɔn nyimpadua ho. Naaso Oma kɔr do yɛɛ dza nna obotum ayɛ no: ɔnye ne mba bɔɔ mpaa—da biara. Ɔnye hɔn toow Zion ndwom a nna oesũa egu ne tsir mu—da biara.
Nna abrabɔ yɛ dzendzen ankasa, na mfe pii no otsimii wɔ dza ɔda famu ara do dɛ wobenya edziban edzi. Naaso afe 1955 mu no, a nna m’egya edzi mfe 17 no, nna ɔkɔ nsaano edwuma skuul wɔ Rendsburg kuropɔn mu. Ɔnantseew dan bi ho na ohun ahyɛnsew kakraba bi wɔ dan no ho a nna ɔkã dɛ “Kirche Jesu Christi der Heiligen der Letzten Tage”—“Jesus Christ N’Asɔr a ɔwɔ hɔ ma Nda a Odzi Ekyir Ahotseweefo.” Ɔdween ho dɛ, “Ɔyɛ nwanwa; iyi yɛ me Maame n’asɔr.” Ntsi no, ber a ɔbaa fie no, ɔkãa kyerɛɛ Oma dɛ oehu n’asɔr.
Ibotum esusu nkãtse a onyae wɔ bɛyɛ mfe 25 a ɔnye Asɔr no nnyaa nkitahodzi biara no ekyir a. Osii enyimpi dɛ ɔbɔkɔ Kwesida a odzi do no na ɔdzɛfɛɛw m’egya dɛ ɔnye no nkɔ. Nna Rendsburg yɛ bɔbor borɔfo kwansin 20 (32 km) fi ekuraase a nna wɔtse mu no. Naaso iyi ennsiw Oma n’asɔr nkɔree kwan. Kwesida a ɔtoa do no, ɔnye m’egya foow hɔn bicycle na wotwuwee kɔr asɔr.
Mber a wɔhyɛɛ sacrament nhyiamu ase no, nna m’egya tsena ngua a osi ekyir no do, a nna n’enyidado nye dɛ wobowie ntsɛm. Nna iyi yɛ Oma n’asɔr na nnyɛ nedze. Dza ohunii no annyɛ nkuranhyɛ koraa: mbaa mpanyimfo kakra nko na wɔwɔ hɔ na asɛmpasomafo beenu a nna wɔyɛ biribiara yie wɔ nhyiamu no mu. Nkyii wɔhyɛɛ ase dɛ wɔrotow ndwom, na wɔtoow Zion ndwom a nna m’egya atse ofitsi ber a nna ɔyɛ banyimba kakraba no: “Hom Mbra Esiarfo,” ” “O M’Egya,’’ “Ayɛyi Nkã Nyia a.” Ɔtsee dɛ kuw ketseaba yi rotow Zion ndwom a ɔatse fitsi ne mbafober mu no hwiraa n’akoma mu, na ntsɛmara nna ohunii a ekyingye biara innyi mu dɛ Asɔr no yɛ nokwar.
Sacrament nhyiamu a odzi kan a me nana basia kɔr no mfe 25 ekyir no, yɛ nhyiamu a hɔ no m’egya nyaa nankasa ne pisi fa Jesus Christ n’asɛmpa a wɔdze asan ananmu no nokwaryɛ ho. Adapɛn ebiasa ekyir no wɔ Fankwa 25, 1955 da no, wonumaa ɔno na me nana banyin na me aunt.
Wɔabor mfe 70 fitsi dɛm sacrament nhyiamu ketseketse no wɔ Rendsburg. Metaa dwen Oma ho, nkãtse a onyae wɔ anafua a nna ɔaka ɔno nko no, na ɔreyɛ ndzɛmba nketsenketse a ɔnnyɛ dzen no a otumii yɛɛ no, tse dɛ ɔrobɔ mpaa, ɔrekenkan, na ɔrotow ndwom. Dɛ migyina ha ndɛ wɔ wiadze mfɛndzanan ehyiadzi ase mu na merekã me Oma no ho asɛm, n’enyimpisi dɛ obesie n’ahyɛmudzi horow na ɔdze no werɛ atwer Ewuradze a nna n’aperdzi mmfa noho no, dze ndaase na ahobrɛadze hyɛ m’akoma mu mã—mma ɔno nko mbom dze ma hɛn Ahotseweefo anwanwafo pii a wɔwɔ wiadze nyina a wotsim wɔ botooyɛ wɔ Christ mu do wɔ hɔn nsɔhwɛ gyinabew horow mu, bia wohu nsesa kakraba sesei naaso wɔwɔ awerɛhyɛmu dɛ ndzɛmba akɛse bɛba da bi.
4. Ndzɛmba Nketseketse a Ɔda Famu
Meesũa fi mara mo sũahu mu dɛ asɛmpa ne ndzɛmba nketseketse a ɔda famu na gyedzi mu ara yeritsim wɔ Christ do no gya hɛn kɔ nokwar dɛwdzi ho, ɔdze anwanwadze akɛse ba, na ɔma hɛn ahotodo dɛ anohoba nhyira horow nyinara bɛba mu. Iyi yɛ nokwar ma wo dɛmara dɛ ɔyɛ nokwar ma me. President Jeffrey R. Holland ne nsɛm mu no, “Nhyira binom ba ntsɛmara, binom ka ekyir, na binom mmba kesi dɛ ɔsor bɛba; naaso ma hɔn a wofua Jesus Christ asɛmpa no, ɔba.’’ Iyi na moso megye ho dase wɔ Jesus Christ ne dzin mu, amen.