Amansan Nhyiamu
“Wodɔ Me?”
Ahinime 2025 amansan nhyiamu


11:42

“Wodɔ Me?”

Sɛ yɛpɛ sɛ yɛkyerɛ yɛn dɔ kyerɛ Onyankopɔn a, ɛsɛ sɛ yɛte sɛdeɛ Ɔhunu yɛn dɔ no ase.

Wɔ ɔba desɛefoɔ abɛbusɛm mu no, ɛyɛɛ den maa onua panin no sɛ ɔbɛdi ahurisie berɛ a ne nua kumaa no san baa fie wɔ berɛ a na wayi deɛ ɛnyɛ na “wakɔ[sɛe] n’ahodeɛ wɔ akohwibra mu.” Onua panin no ahomasoɔ ne n’ani so teneneeyɛ twee no firii ne nua no nnuho mmaeɛ anigyeɛ no mu. Yɛn nso bɛtumi afa yɛn nsɛm ne nneyɛɛ so ama akwanya apa yɛn ho, a yɛmma yɛn adɔfoɔ nhunu yɛn nokorɛ dɔ a yɛwɔ ma wɔn.

Yɛwɔ nhwɛsoɔ a akɛseɛ bebree wɔ twerɛnsɛm no mu fa nokorɛ dɔ a wɔkyɛeɛ na wɔgyeeɛ: Naomi ne Ruth, Ammon ne Ɔhene Lamoni, ɔba desɛefoɔ ne n’agya, Agyenkwa no ne N’asuafoɔ.

Sɛ yɛde ɔdɔ ma kwa na yɛgye no nokorɛ mu a, ɛma ɔdɔ yɛ kɛseɛ wɔ deɛ ɔde ma ne deɛ ɔgyeɛ no ntam.

Onyankopɔn dɔ wie pɛyɛ, ɛnni ano, ɛgyina kɔsi awieeɛ, na “ɛne deɛ ɛyɛ dɛ pa ara.” Ɛde “anigyeɛ kɛseɛ mmorosoɔ” hyɛ ɔkra no ma.” Nanso, ɛtɔ da a εyε den sɛ yεbεtumi ahunu Onyankopɔn dɔ wɔ yεn abrabɔ mu. Nanso, ɛyɛ yɛn Soro Agya dɔfoɔ a ɔwie pɛyɛ no pɛ yie pa ara sɛ yɛbɛhunu Ne dɔ enti “Ɔkasa kyerɛ [yɛn] sɛdeɛ [yɛn] nteaseɛ teɛ.” Ɔno kyerɛ Ne dɔ ma yɛn wɔ akwan a yɛn, ankorankoro, bɛtumi ahunu. Yɛbɛtumi ahunu Onyankopɔn dɔ ma yɛn berɛ a yɛhunu abɔdeɛ fɛ, anaa yɛnya mmuaeɛ ma mpaebɔ, anaa yɛnya nsusuiɛ a ɛba yɛn adwene mu berɛ a yɛhia no ara mu, anaa yɛnya ɔdɛ wɔ anigyeɛ berɛ mu. Yɛn Soro Agya dɔ kɛseɛ pa ara ma yɛn a ɛda adi a nteaseɛ wɔ mu wɔ adwene ne akoma nyinaa mu yɛ berɛ a Ɔmaa kwan sɛ Ne Dɔ Ba mfa N’ankasa ho nyɛ mpata no.

Te sɛ ɔba desɛefoɔ nua panin no, yɛn adwene taa si yɛn ankasa so. Yɛde yɛn ho hyɛ adanseɛ a ɛkyerɛ Onyankopɔn dɔ ma yɛnhwehwɛ mu ara ma yɛn aba mu bu berɛ a yɛnhunu. Nanso anwanwasɛm fɛɛfɛ ne sɛ, mpɛn dodoɔ a yɛyɛ yɛ adwene sɛ yɛrekyerɛ yɛn dɔ ama Onyankopɔn no, dodoɔ no ara na ɛyɛ mmerɛ ma yɛhunu Ne dɔ ma yɛn. Ebia yei nti na Agyenkwa no de saa ɔfrɛ titire tiawa yi buaa asɛmmisa “Mmaransɛm no mu deɛ ɛwɔ he na ɛyɛ kɛseɛ?” no sɛ: “Fa w’akoma nyinaa, ne wo kra nyinaa, ne w’adwene nyinaa dɔ Awurade wo Nyankopɔn.”

Ɛtɔ da a kwan a yɛfa so kyerɛ yɛn dɔ kyerɛ wɔn a wɔsom boɔ ma yɛn no nyɛ kwan a wɔhunu ɔdɔ saa. Yei bɛtumi ayɛ abamu buo ma deɛ ɔde ma ne deɛ ɔgyeɛ no nyinaa. Ɛbɛtumi aboa sɛ yɛbɛbisa wɔn a yɛdɔ wɔn no, sɛdeɛ wɔhunu ɔdɔ a yɛkyerɛ. Saa ara nso, sɛ yɛpɛ sɛ yɛkyerɛ yɛn dɔ ma Onyankopɔn a, ɛsɛ sɛ yɛte sɛdeɛ Ɔhunu yɛn dɔ no ase. Yɛn ti yɛ, Wakyerɛkyerɛ akwan bebree pefee wɔ twerɛnsɛm no mu a yɛbɛtumi akyerɛ yɛn dɔ akyerɛ No.

Wodɔ Me Kɛse Sene Yeinom?

Wɔ nsesa akwankyerɛ wɔ Petro ne Awurade a wasɔre no ntam wɔ Tiberias Po ho no, yɛsua akwan a yɛbɛtumi afa so akyerɛ yɛn dɔ ama Awurade.

“Yesu see Simon Petro, Simon, Yonas ba sɛ,wodɔ me kɛse sene yeinom? Ɔsee no sɛ, Aane, Awurade; wonim sɛ medɔ wo.”

Asɛmmisa titire a ɛwɔ saa Awurade asɛmmisa mu no yɛ “Wodɔ me kɛse sene yeinom?” Yɛkyerɛ yɛn dɔ kyerɛ Awurade berɛ a yɛma No sene “yeinom”, na “yeinom” tumi yɛ obiara, dwumadie biara, anaa biribiara a ɛyi No firi hɔ sɛ nkɛntɛnsoɔ kɛseɛ pa ara wɔ yɛn abrabɔ mu.

Yɛrennya berɛ a ɛbɛso da wɔ da koro, nnawɔtwe baako, bosome baako, anaa afe baako mu sɛ yɛde bɛwie biribiara a yɛpɛ anaa yɛhia sɛ yɛyɔ. Ɛwuo tebea sɔhwɛ fa bi ne sɛ yɛde berɛ a ɛsom boɔ no bɛyɛ deɛ ɛho hia kɛse ma yɛn ɛnniawieeɛ yieyɔ na yɛgyae nneɛma a ɛho nhia kɛse.

Titenani Russell M. Nelson kaa sɛ: “Asɛmmisa ma yɛn mu biara yɛ adekorɔ. Ɛyɛ wo pɛ sɛ wobɛma Onyankopɔn ayɛ nkɛntɛnsoɔ a ɛho hia pa ara wɔ w’abrabɔ mu? Wobɛma Ne nsɛm, Ne mmaransɛm, ne N’apam anya nkɛntɛnsoɔ wɔ deɛ woyɛ no da biara so? Wobɛma Ne nne ayɛ adehia kɛse akyɛn foforɔ biara? Wowɔ ɔpɛ sɛ wobɛma deɛ Ɔhia sɛ woyɛ biara adi wo botaeɛ foforɔ biara so? Wowɔ ɔpɛ sɛ wobɛma Ne pɛ amene adi wo deɛ so?” Yɛda yɛn asuafoyɛ ne ɔdɔ ma Onyankopɔn adi berɛ a yɛyɛ No yɛn adehia a ɛdi kan.

Ma Me Nnwan Aduane

Wɔ nkyekyɛmu a ɛtoa nkɔmmɔ korɔ yi ara so wɔ Petro ne Agyenkwa no ntam no, yɛsua kwan foforɔ a Awurade fa so hunu sɛdeɛ yɛkyerɛ yɛn dɔ: “[Awurade] see no bio ne mprɛnu so sɛ, Simon, Yonas ba, wodɔ me? Ɔsee no sɛ, Aane, Awurade; wonim sɛ medɔ wo. Ɔsee no sɛ, Ma me nnwan aduane.”

Yɛkyerɛ ɔdɔ ma yɛn Soro Agya berɛ a yɛsom, tie, dɔ, pagya, anaa som Ne mma. Saa ɔsom no bɛtumi ayɛ tiawa sɛ yɛhunu afoforɔ nokorɛ mu a atemmuo nka ho. Wɔ Nkyerɛkyerɛ ne Apam ɔfa 76 hɔ, Yɛnya nteaseɛ fa wɔn a wɔbɛnya sɛlɛstia animuonyam adi no suban: “Wɔhunu sɛdeɛ wɔhunu wɔn, na wɔnim sɛdeɛ wɔnim wɔn.” Wɔhunu afoforɔ sɛdeɛ Onyankopɔn hunu wɔn, na Ɔhunu wɔn sɛdeɛ wɔbɛtumi de animuonyam kronkron nimdeɛ abɛyɛ.

Mefiri m’asɛmpatrɛ adwumayɛ mu baa fie akyire no, mefaa efie anim nsensan so hwɛ adwuma a me ne me nuanom hyɛɛ aseɛ mmabunu berɛ mu too me so. Na menni adagyeɛ nso wɔ me suapɔn adesua mu. Fefɛberɛ nnawɔtwe bi mu, osutɔ kɛseɛ ne nsɔhwɛ a ɛtwa toɔ a na ɛreba bunkamm me so ma mekaa akyire wɔ m’adihɔ adwuma ho.

Ɛwie mu tetee wɔ nnawɔtwe no mfinfini, na mehyehyɛɛ sɛ mepɔn sukuu a mɛwie adihɔ adwuma no. Nanso berɛ a meduruu fie no, na m’adwumayɛ kaa ne nneɛma no nni hɔ. Ne nwanwaa nti, mekɔhwɛɛ mmea a na mahyehyɛ sɛ mɛyɛ adwuma no; na wɔatwitwa ɛmu biara so fɛfɛɛfɛ dada. Wɔ adihɔ ahyehyɛeɛ a ɛtwa toɔ no so, mehunuu me nua kumaa sɛ ɔdi afidie a yɛde dɔ no akyi. Ɔhunuu me, sereeɛ, na ɔhimm ne nsa. M’ani sɔ boroo so, na mebamm no daa no ase. Ne som a ɛsom boɔ yi hyɛɛ me dɔ ne nokorɛdie ma no mu den yie. Yɛresom yɛn ho yɛn ho yɛ kwan sononko a yɛkyerɛ yɛn dɔ ma Onyankopɔn ne Ne Dɔ Ba no.

Pae mu ka Ne Nsa wɔ Nneɛma Nyinaa mu

Yɛnam aseda akoma a yɛwɔ so nso da yɛn dɔ ma Onyankopɔn adi. Awurade kaa sɛ, “onipa mfom Onyankopɔn wɔ biribiara mu, gye sɛ wɔn a wɔmpae mu nka ne nsa wɔ nneɛma nyinaa mu.” Yɛkyerɛ yɛn dɔ ma Onyankopɔn berɛ a yɛhunu No sɛ nneɛma papa nyinaa fibea wɔ yɛn abrabɔ mu.

Nna a ɛdi kan wɔ adwuma anobue mu no, na me ne m’adwuma hokafoɔ bɔ mpaeɛ anibere so ansa na yɛayɛ nhyiamu titire biara, srɛ Ɔsoro Agya mmoa. Onyankopɔn buaa yɛn mpaebɔ mpɛn pii, na yɛn nhyiamu biara kɔɔ yie. Nhyiamu baako awieeɛ no, m’adwuma hokafoɔ no kaa sɛ, yɛyɛ ntɛm bisa mmoa nanso yɛyɛ nnyaa da ase. Ɛfiri hɔ no, yɛhyɛɛ da taa bɔɔ aseda mpaeɛ nokorɛ mu, hunuu Awurade nsa wɔ yɛn nkonimdie biara mu. Yɛkyerɛ yɛn dɔ ma Onyankopɔn wɔ “aseda suban so.”

Sɛ Modɔ Me a, Monni Me Mmaransɛm So

Kwan foforɔ a yɛkyerɛ yɛn dɔ ma Ɔsoro Agya ne Ne Dɔ Ba ne sɛ yɛbɛyi sɛ yɛtie Wɔn. Agyenkwa no kaa sɛ, “Sɛ modɔ me a, monni me mmaransɛm so.” Saa setie yi nyɛ anifraeɛ anaa ɔhyɛ na mmom ɛyɛ nokorɛ ne ɔpɛ dɔ a yɛda no adi. Agya a ɔwɔ Soro pɛ sɛ yɛpɛ sɛ yɛbɛyɛ setie. Onua baa Tamara W. Runia frɛɛ yei “ɔdɔ setie.” Ɔkaa sɛ, “Ɛwom sɛ yɛnni setie a ɛwie pɛyɛ nanso, yɛbɔ mmɔden wɔ ɔdɔ setie ho seesei, yi sɛ yɛbɛka, daa ne daa, ɛfiri sɛ yɛdɔ No.”

Ɔsoro Agya maa yɛn ɔpɛ sɛ ɛbɛkanyan yɛn ma yɛapɛ sɛ yɛbɛyi No. Ɛnyɛ N’adwuma ne animuonyam nko ara ne sɛ ɔde yɛn nkwa a ɛnni awieeɛ ba na mmom anidasoɔ sɛ yɛn pɛ kɛse pa ara ne sɛ yɛbɛsan aba Ne nkyɛn ka ho. Nanso, Ɔrenhyɛ yɛn sɛ yɛntie da. Yɛto wɔ nnwom “Know This, That Every Soul Is Free” mu sɛ:

Ɔbɛfrɛ, akasa akyerɛ, akyerɛ deɛ ɛtene,

Na Ɔde nyansa, ɔdɔ, ne hann ahyira,

Wɔ akwan a yɛnnim so yɛ papa ne ayamyɛ,

Mmom ɛnhyɛ onipa adwene da.

Sɛ asɛmpatrɛ akannifoɔ no, asɛmpatrɛfoɔ bebree a wɔyii sɛ wɔbɛyɛ setie a ɛnyɛ sɛ ɛyɛ asɛmpatrɛ susudua nko ara nti na mmom wɔpɛɛ sɛ wɔkyerɛ wɔn dɔ ma Awurade na wɔnam ahobrɛaseɛ so yii sɛ wɔbɛgyina ama No, hyɛɛ me ne me yere Christina nkuran.

Elder Dale G. Renlund kaa sɛ: “Ɛnyɛ yɛn Soro Agya botaeɛ wɔ awofoyɛ mu ne sɛ ɔbɛma Ne mma ayɛ deɛ ɛtene; ɛyɛ sɛ ɔbɛma Ne mma ayi sɛ wɔbɛyɛ deɛ ɛtene na awieeɛ no wɔabɛyɛ te sɛ Ɔno. Sɛ na Ɔpɛ sɛ yɛyɛ setie kɛkɛ a, anka Ɔbɛfa mprempren akatua ne asotwe de akɛntɛn yɛn nneyɛɛ so.” Yɛkyerɛ ɔdɔ ma Onyankopɔn berɛ a yɛyi sɛ yɛbɛtie na yɛadi N’akyiri.

Yɛn Soro Agya ne yɛn Agyenkwa no hunu ɔdɔ a yɛkyerɛ ma Wɔn berɛ a yɛma Wɔdi kan wɔ yɛn abrabɔ mu, som yɛn ho yɛn ho, kyerɛ aseda kɛseɛ ma nhyira biara a ɛfiri Wɔn hɔ, na yɛyi sɛ yɛbɛtie na yɛadi Wɔn akyi.

Medi adanseɛ sɛ nokorɛ mu yɛn mu biara yɛ Onyankopɔn ba na Ɔdɔ yɛn yie. Medi adanseɛ sɛ Ɔhwehwɛ sɛ yɛbɛte Ne dɔ nka wɔ akwan a yɛhunu na yɛte aseɛ so. Na anwanwasɛm fɛɛfɛ a ɛwɔ mu ne sɛ yɛbɛte Ne dɔ a ɔwɔ ma yɛn nka yie mpo kɛse berɛ a yɛkyerɛ ɔdɔ a yɛwɔ ma No. Wɔ Yesu Kristo din mu, amen.

Atwerɛ.

  1. Luka 15:13.

  2. Hwɛ Romafoɔ 8:35–39; Dale G. Renlund, “Experience God’s Love” (Brigham Young University devotional, Dec. 3, 2019), speeches.byu.edu; Russell M. Nelson, “Ɔdɔ Kronkron,” Liahona, Ogyefuo 2023, 12–17.

  3. 1 Nephi 8:11.

  4. 1 Nephi 8:12.

  5. 2 Nephi 31:3.

  6. Hwɛ Yohane 3:16.

  7. Hwɛ 1 Yohane 4:19.

  8. Mateo 22:36–37

  9. Berɛ a yɛmmfa yɛn nneyɛɛ so nnya Onyankopɔn dɔ no, Ɔrehwɛ kwan sɛ ɔbɛhunu yɛn dɔ a yɛkyerɛ ma No nam yɛn mpaebɔ a Ɔbɛte so, ahyira yɛn, na waboa yɛn ma yɛhunu Ne dɔ a ɔwɔ ma yɛn.

  10. Yohane 21:15.

  11. “Ɛsɛ sɛ yɛma Onyankopɔn di kan wɔ biribiara mu wɔ yɛn abrabɔ mu. Ɛsɛ sɛ ɔba kane.

    “Sɛ yɛma Onyankopɔn di kan a, nneɛma nkaeɛ nyinaa totɔ n’akwan mu anaa firi yɛn abrabɔ mu. Yɛn dɔ ma Awurade bɛdi yɛn apɛdeɛ, yɛn berɛ a wɔhwehwɛ, anigyedeɛ a yɛdi akyire, ne yɛn adehia ho nhyehyɛeɛ so” (Teachings of Presidents of the Church: Ezra Taft Benson [2014], 40). San hwɛ Dallin H. Oaks, “Good, Better, Best,” Liahona, Obubuo 2007, 104–8.

  12. Russell M. Nelson, “Let God Prevail,” Liahona, Obubuo 2020, 94.

  13. Yohane 21:16.

  14. Hwɛ Mosiah 2:17.

  15. Nkyerɛkyerɛ ne Apam 76:94.

  16. Nkyerɛkyerɛ ne Apam 59:21.

  17. Hwɛ Filemon 1:4–7.

  18. Thomas S. Monson, “An Attitude of Gratitude,” Ensign, Kɔtɔnima 1992, 54.

  19. Yohane 14:15.

  20. Tamara W. Runia, “Your Repentance Doesn’t Burden Jesus Christ; It Brightens His Joy,” Liahona, Kɔtɔnima 2025, 92.

  21. Hwɛ 2 Nephi 10:23–24; Helaman 14:30–31.

  22. Hwɛ Mose 1:39.

  23. “Know This, That Every Soul Is Free,” Hymns, no. 240.

  24. Hwɛ Mosiah 5:2–5.

  25. Dale G. Renlund, “Choose You This Day,” Liahona, Obubuo 2018, 104.

  26. Hwɛ Patrick Kearon, “Receive His Gift,” Liahona, Kɔtɔnima 2025, 121–24.

  27. “Ɛnniawieeɛ berɛ nyinaa mu mmaransɛm kɛseɛ a ɛdi kan ne sɛ yɛde yɛn akoma, tumi, adwene ne ahoɔden bɛdɔ Onyankopɔn—ɛno ne mmaransɛm kɛseɛ a ɛdi kan. Nanso nokorɛ kɛseɛ a ɛdi kan wɔ ɛnniawieeɛ nyinaa mu ne sɛ Onyankopɔn dɔ yɛn de N akom, tumi, adwene, ne ahoɔden” (Jeffrey R. Holland, “Tomorrow the Lord Will Do Wonders Among You,” Liahona, Kɔtɔnimma 2016, 127).

  28. Hesed yɛ ɔdɔ ne ahummɔborɔ sononko a Onyankopɔn te nka na ɔde ma wɔn a wɔne No ayɛ apam. Yɛn nso yɛde hesed ma No.

    Ɛsiane sɛ Onyankopɔn wɔ hesed ma wɔn a wɔne No akɔ apam nti, Ɔbɛdɔ wɔn. Ɔbɛkɔ so ne wɔn ayɛ adwuma na wama wɔn akwanya sɛ wɔbɛsesa. Ɔde bɛkyɛ wɔn berɛ a wɔsakyera. Na sɛ wɔfom kwan a, Ɔbɛboa wɔn ama wɔahunu kwan asane aba ne nkyɛn.

    “Berɛ korɔ a wo ne me ne Onyankopɔn akɔ apam no, yɛne No abusuabɔ ba bɛtwe bɛn ho kɛse kyɛn sɛdeɛ na yɛnkɔɔ apam no” (Russell M. Nelson, “Daapem Apam no,” Liahona, Ahinime 2022, 6).