2020–2024
“Kóva ha’e Che Evanhélio”—“Kóva ha’e Che Tupao”
Conferencia General Octubre 2024-gua


13:49

“Kóva ha’e Che Evanhélio”—“Kóva ha’e Che Tupao”

Kóva ha’e pe Salvador evanhelio, ha kóva Itupao (Tojehecha 3 Nefi 27:21; Mosiah 26:22; 27:13). Ha katu umi mokõi elemento ñembojoaju ipoderoso ha omoambuekuaa heta mba’e.

Siglo-re, pe pólvora hũ ha’ékuri pe explosivo ipu’akavéva oĩva disponible. Opoikuaa umi kañón bála, ha katu ndovaléi hetave umi minería ha tape jejapo rehegua proyecto-pe g̃uarã. Ikangyeterei ojoka hag̃ua itakuéra.

1846-pe peteĩ químico italiano hérava Ascanio Sobrero ombyaty oñondive peteĩ explosivo pyahu, pe nitroglicerina. Ko fluido iñandyrýva mil jey rupi jepe ipu’akave pe pólvora hũgui. Hasy’ỹ ojoka hag̃ua itakuéra. Ñembyasyrã, pe nitroglicerina ndaha’éikuri estable. Rehejárõ ho’a michĩmi jepe peteĩ yvatekue karape’imígui, okapukuaa. Hakuetereíramo, okapukuaa. Ho’ysãitereíramo, okapukuaa. Ojehejárõ jepe ha’eño peteĩ koty ro’ysã ha iñypytũvape, okapukuaa sapy’ánte. Hetave tetãnguéra ombotove ijegueraha ha heta ombotove ijejapo.

1860-pe peteĩ químico Sueco hérava Alfred Nobel oñepyrũ oñeha’ã oestabilisa pe nitroglicerina. Siete ary rire oexperimentahague, ohupyty iméta omboipytévo nitroglicerina peteĩ sustancia ndovaleiléntovape ojeikuaáva tierra de diatomeas térã kieselguhr ramo. Kieselguhr ha’e peteĩ ita ikuapáva ikatúva oñemongu’i ojejapo peve chugui peteĩ mba’eku’i ifínova. Oñembojoajúrõ nitroglicerina reheve, pe kieselguhr oipyte pe nitroglicerina, ha pe pasta oikóva chugui ikatu oñemoldea “barra”-icha. Upéicha, pe nitroglicerina ijestableve. Ikatu oñeñongatu, ojegueraha ha ojeiporu iseguroveháicha oñemomichĩ’ỹre ipu’aka okapu hag̃ua. Nobel ohenói “dinamita” pe nitroglicerina ha kieselguhr ñembojoajúpe.

Pe dinamita omoambue ko mundo. Ha avei ombopirapire hetaiterei Nobel-pe. Peteĩ estabilizador ỹre, pe nitroglicerina ipeligrosoiterei oñembohepy hag̃ua, Ascanio Sobrero ohechakuaaháicha. Ijehegui rei, ha’ehaguéicha, pe kieselguhr, pokã ovale. Ha katu umi mokõi elemento ñembojoaju ojapókuri pe dinamita tomoambuekuaa heta mba’e ha tahepy.

Upeichaite avei, pe Jesucristo evanhélioha Jesucristo Tupao Santokuéra Ára Pahapegua ñembojoaju ome’ẽ ñandéve umi mba’e ojapo porãva ñanderehe ipu’akapáva ha oporomoambuéva. Pe evanhélio iperfecto, ha katu oñeikotevẽ peteĩ tupao divínamente komisionádovare omosarambi hag̃ua, oñongatu hag̃ua imarane’ỹ ha oadministra hag̃ua umi iñordenánsa isagrádova pe Salvador pu’aka ha autorida reheve.

Pekonsiderami pe Salvador evanhélio ha Itupao ñembojoaju, omoĩ haguéicha Alma, pe Mormón Kuatiañe’ẽmegua proféta. Pe Tupao ha’ékuri responsable opredika hag̃ua “mbaʼeve ndahaʼéiramo pe arrepentimiénto ha jeguerovia Ñandejárare, [orredimítava] itavayguakuérape.” Oiporúvo Tupã autorida, pe Tupao ha’ékuri responsable oadministra hag̃ua pe bautismo ordenánsa “Ñandejára rérape, testimónio ramo henondépe [ojejapohague] peteĩ konvénio hendive … [oñ]eipytyvõtaha chupe ha oñeñeʼẽrendutaha hembiapoukapykuérare,.” Umi tapicha oñemongaraiva’ekue ojagarra hi’arikuéra Jesucristo réra,ojoaju Itupao rehe,ha oñepromete chupekuéra tuicha pu’aka pe Espíritu ñeñohẽ rupive.

Tapichakuéra oho aty guasúicha Mormón Ykuérape ohendu hag̃ua Alma-pe opredikávo pe evanhélio. Jepe ha’ekuéra orreverensia umi y ha ka’aguy oĩva ijejére, Ñandejára Tupao ndaha’éikuri peteĩ tenda térã peteĩ ogaguasu, ni ndaha’éi avei ko árape. Pe Tupao ha’e simplemente umi tapicha común ha corriente, Jesucristo discipulo-kuéra, ijatýva ha oñemohendáva peteĩ estructura divinamente oñeseñalávape, oipytyvõva Ñandejárape okumpli hag̃ua Ipropositokuéra. Pe Tupao ha’e pe tembiporu ñañemoarandúva rupi Jesucristo ha Iñexpiasiõ funsiõ central Túva Yvagapegua plan-pe rehe. Pe Tupao oikuave’ẽ pe tape autorisádo tapichakuéra opartisipa hag̃ua ordenansakuérape ha ojapo hag̃ua konveniokuéra hi’aréva Tupã ndive. Umi konvénio ñeñongatu ñanemo’ag̃uive Tupãre, ome’ẽ ñandéve acceso Ipu’akápe,ha ñanemoambue upe Ha’e oipotávape oiko ñandehegui.

Pe dinamita nitroglicerina ỹre ndaha’eiháicha mba’eguasu, pe Salvador Tupao imba’eguasu oñemopu’ãrõ Iñevanhélio ári añónte. Pe Salvador evanhélio ha pe autorida oñeadministra hag̃ua hi’ordenansakuéra ỹre,pe Tupao ndahechapyrãmo’ãi.

Pe kieselguhr efecto estabilisador ỹre, pe nitroglicerina orekóta pokã valor explosivo ramo. Tembiasakue ohechaukaháicha, Ñandejára Tupao’ỹre, yvyporakuéra ñeikumby Iñevanhéliogui ha’ékuri avei inestable—okañykuaáva pe doctrina-gui ha ojejokóva umi religión, cultura ha filosofía influencia rehe. Peteĩ umi influencia ñembojehe’a ojehechauka jepi peteĩteĩ dispensasiõme ouva’ekue ko ipaháva mboyve. Jepe ñepyruhãme pe evanhélio ojerrevela imarane’ỹme, upe evanhélio ñeikumby ha jeaplika mbeguekatu ojagarra peteĩ forma de divinida ndorekóiva pu’aka, pe Tupao divinamente ojeautorisáva noĩrigui presente.

Jesucristo Tupao Santokuéra Ára Pahapegua ojapo tojehupyty pe Tupã pokatu oĩgui autorisádo Hese ombo’e hag̃ua pe Cristo doctrina ha avei oikuave’ẽ hag̃ua umi evanhélio ordenánsa oporosalva ha oporoexaltáva. Pe Salvador-pe hi’ãiténte operdona ñane angaipakuéra, ñanepytyvõ jahupyty hag̃ua Ipokatu ha ñanemoambue hag̃ua. Ha’e ohasa’asy ñane angaipakuérare ha hi’ãnte chupe ñaneperdona pe castigo, upeicha’ỹro ñamereseva’erãmo’ã. Ha’e oipota oiko ñandehegui marangatuha tañañemoĩporãmbaite Ipype.

Jesucristo oguereko pe pu’aka ojapo hag̃ua upéva. Ha’e ndaha’éi opytávante iporiahuverekóvo ñande imperfección-kuérareha ombyasy ñane kondenasiõ eterno oúva angaipa rresultádo ramo. Nahániri, Ha’e oho mombyryve upévagui, mombyryve opave’ỹicha upévagui, ha orrestaura Itupao ojapo hag̃ua tajahupyty Ipu’aka.

Pe evanhélio esencia tupao ombo’éva ha’e Jesucristo oguerahahague “ñane mba’asykuéra ha ohasa’asy ñane ñembyasykuéra”. Ha’e “ogueraha hi’ári opavave ñane rembiapovaikuéra”. Ha’e “ogueropu’aka pe kurusu,”omondoho “pe ñemano jokuaha”,ojupi yvágape, ha … oguapy Tupã akatúape, ojerure hag̃ua Túvape iderécho poriahuverekorã”. Pe Salvador ojapo opa ko’ã mba’e Ha’e ohayhúgui Itúvape ha Ha’e ñanderayhúgui. Ha’e ohepyme’ẽma pe precio ijapyra’ỹva, upévare Ha’e ikatu “ojerure opavave hese ojeroviáva rehe [ha] oñemoĩ ijykére” hesekuéra—ñanderehe. Jesucristo oipotávante ha’e tañañearrepenti ha jaju Hendápe Ha’e ikatu hag̃uáicha ñandehustifika ha ñanemomarangatu. Ko potapýpe, Ha’e imbarete ha oñemova’ỹ.

Pe ikatuháicha jahupyty Tupã konveniogua pu’aka ha Imborayhu konveniogua ha’e Itupao rupive. Pe Salvador evanhélio ha Itupao ñembojoaju omoambue ñande rekove. Omoambue che sy gotyogua jarýi ha taita rekove. Che taita, Oskar Andersson omba’apókuri peteĩ yga ojejapohápe Högmarsö-pe, peteĩ isla Estocolmo archipiélago-pe. Hembireko, Albertina, ha mokõi ita’ýra oikókuri pe Suecia parte continental-pe. Peteĩ jey káda mokõi semana, pe sábado, Oskar opykúi hi’yga hóga gotyo fin de semana aja ojevy mboyve Högmarsö-pe Domingo pyhare. Peteĩ ára oĩ aja Högmarsö-pe, ha’e ohendu mokõi misionero Americano opredikávo pe Jesucristo evanhélio rrestaurádo. Oskar oñandu pe ohendúva ha’eha añetegua imara’ỹva, ha henyhẽ vy’apavẽ ijojaha’ỹvagui.

Oho jey vove hógape, Oskar kyre’ỹme omombe’upa Albertina-pe umi misionero-gui. Ha’e omohesakã ogueroviaha umi mba’e ha’ekuéra ombo’eva’ekue. Ha’e ojerure chupe omoñe’ẽ hag̃ua umi folleto ha’ekuéra ome’ẽva’ekue chupe, ha he’i chupe ha’e ogueroviaha ni peteĩ imitãnguéra oútava oñemongaraiva’erã imichĩete aja. Albertina ipochyeterei ha omombo umi folleto ytýpe. Noñe’ẽhetái hikuái Oskar oho mboyve omba’apo hag̃ua Domingo pyhare.

Osẽmi rire iména, Albertina ojagarra jey umi folleto. Ombojoja mbeguekatu idoctrinakuéra umi tekombo’e oĩva i-Biblia porupyrépe rehe. Oñemondýi oñandúvo pe omoñe’ẽva añeteguaha. Oskar ou jeývo hógape, oñemog̃uahẽ porãite, ha upéicha avei pe Mormón Kuatiañe’ẽ copia oguerahava’ekue hendive. Albertina omoñe’ẽ kyre’ỹ, ombojoja jeývo pe doctrina upe oĩva rehe i-Biblia-pe. Oskar-cha, ha’e ohechakuaa pe añetegua imara’ỹva, ha henyhẽ peteĩ vy’apavẽ ijojaha’ỹvagui.

Oskar, Albertina ha imitãnguéra ova Högmarsö-pe oñemo’ag̃uive hag̃ua umi pokã Tupaogua miembro upépe oĩvare. Peteĩ semana Oskar ha Albertina oñemongarai rire 1916-pe, Oskar oñehenói ha’e hag̃ua líder de grupo Högmarsö-pe. Heta konvérsoicha, Oskar ha Albertina ombohovake ñe’ẽ’api ijerovia pyahúre. Umi chokokue upepegua novendeséi chupekuéra kamby, upévare Oscar opykúi pe ygarapére káda ára ojogua hag̃ua kamby peteĩ chokokue ipy’aporãvévagui.

Upevére, umi ary oúvape, Tupao membresía Högmarsö-pe okakuaa, en parte Albertina testimonio mbarete rupi ha hembiapo misional kyre’ỹ. Pe grupo-gui oiko vove peteĩ rama, Oskar oñehenói Presidente de Rama peteĩha ramo.

Miembro-kuéra upe Högmarsö rama pegua omomba’eguasueterei pe isla. Kóva ha’ékuri chupekuéra g̃uarã i-Mormón Ykuéra. Upépe ha’ekuéra og̃uahẽ pe Irredentor jeikuaápe.

Arykuéra ohasávo, oñongatuháicha ikonvénio bautismal, Oskar ha Albertina oñemoambue Jesucristo pu’aka rupive. Ha’ekuéra ojaposeve konveniokuéra ha ohupytyse umi templo jehovasa. Ohupyty hag̃ua umi jehovasa, ha’ekuéra oemigra hógagui Suecia-pe opytaite hag̃uáicha Lago Salado-pe 1949-pe. Oskar oservíkuri Högmarsö pegua miembro-kuéra líder ramo 33 ary aja.

Pe nitroglicerina ha kieselguhr ñembojoaju ojapo pe dinamita tahepyeterei; pe Jesucristo evanhélio ha Itupao ñembojoajúpe g̃uarã ndaipóri precio ohupytýva. Oskar ha Albertina ohendu pe evanhélio rrestaurádogui peteĩ Tupã proféta ohenói, oasigna ha ombou haguére misionero-kuéra Suecia-pe. Mandáto divíno rupi, misionero-kuéra ombo’e pe Cristo doctrina ha sacerdocio autorida rupi obautisa Oskar ha Albertina-pe. Miembro ramo, Oskar ha Albertina oñemoarandu, okakuaa ha oservi meme hikuái ambuekuérape. Oiko chuguikuéra Santokuéra Ára Pahapegua oñongatu haguére umi konvénio ojapova’ekue.

Pe Salvador he’i Jesucristo Tupao Santokuéra Ára Pahapeguáre “che tupao” Ha’e okomisiona haguére chupe okumpli hag̃ua Ipropositokuéraopredikávo Iñevanhélio, oikuave’ẽvo Iñordenánsa ha konveniokuéra, ha ojapóvo Ipu’aka taikatu ñandehustifika ha ñanesantifika. Itupao ỹre, ndaipóri autorida, ndaipóri umi añetegua ojerreveláva Héra rupi jepredika, ndaipóri orenánsa ni konveniokuéra, ndaipóri divinida pu’aka jehechauka, ndaipóri transformasiõ oiko haĝua pe Tupã oipotáva toiko ñandehegui ha pe plan Ita’yrakuérape ĝuarã. Pe Tupao iñesensiál Iplan-pe ĝuarã ko dispensasiõme.

Poinvita peñekomprometembaite hag̃ua pe Salvador ndive, Iñevanhélio ha Itupao ndive. Upéicha pejapóvo, pehechakuaáta pe Salvador evanhélio ha Itupao ñembojoaju ogueruha pu’aka pende rekovépe. Ko pu’aka tuichaiteve rasa pe dinamita-gui. Omongu’íta umi ita oĩva pende rapére, ojapóta pendehegui peteĩ heredero Tupã reino-pe. Ha “[penerenyhẽta] pe vyʼapavẽ ijojahaʼỹva ha henyhẽva verapýgui.” Jesucristo rérape, amén.

Notakuéra

  1. Pe pólvora hũ ha’e peteĩ jehe’a nitrato de potasio (salitre), azufre ha carbón vegetal-gui. Oñemohenda peteĩ explosivo karape térã peteĩ explosivo de bajo rendimiento ramo itasa de descomposisiõ mbegue rupi, okáivo mbeguelento. Umi explosivo de alta potencia térã de alto rendimiento okapu okái rangue, ojapóvo peteĩ onda de choque supersónico.

  2. Dinamita opermiti “peteĩ jekakuaa ijojaha’ỹva umi túneles ferroviarios-pe, sistema de alcantarillado ha umi tren subterráneo opa ko mundo jerére, tuicha ingeniería proyecto-kuéra [ndoikokuaaiva’erãmo’ã] ndaha’éirõ umi ñembokapu controlado [opermitíva] pe dinamita. Haimete opavave umi ingeniería rehegua triunfo icónico umi [siglo 19 paha ha 20 ñepyrũha pegua] (metro de Londres, puente de Brooklyn, ferrocarril transcontinental ha pe canal de Panamá) odependékuri hetave upe explosivo pyahúgui.” (Steven Johnson, The Infernal Machine: A True Story of Dynamite, Terror, and the Rise of the Modern Detective [2024], 24).

  3. Nitroglicerina ndaha’éigui ijehegui comercialmente viable, Ascanio Sobrero ndaipirapire hetáikuri. Alfred Nobel omopu’ãrõ guare peteĩ fábrica de dinamita Avigliana, Italia-pe 1873-pe, Sobrero oñehenói peteĩ asesor ojehepyme’ẽ porãvape ohechakuaa ha ohenói hag̃ua chupe pe descubridor de la nitroglicerina ramo. Sobrero oĩ upe kárgope omano peve 1888-pe. (See G. I. Brown, The Big Bang: A History of Explosives [1998], 106.)

  4. Pólvora hũ, nitroglicerina ha dinamita rehegua ñemombe’urã, tojehecha Brown, The Big Bang, 1–121.

  5. Pe Jesucristo evanhélio ha’e sinónimo pe Cristo doctrina-gui.

  6. Tojehecha Mosiah 18:7, 2025:15, 22.

  7. Mosíah 18:10.

  8. Tojehecha 2 Nefi 31:13.

  9. Tojehecha Mosiah 18:1725:18, 23Alma 4:4–5Helamán 3:24–26 3 Nefi 28:18, 23

  10. Tojehecha 2 Nefi 31:12–14; Mosiah 18:10.

  11. Pe Tupao ha’e kláve oñeikuave’ẽ hag̃ua umi konvénio isagrádova Ñande Ru Yvagagua ta’ýra ha tajyrakuérape. Upévare pe investidura aja templo-kuérape, miembro-kuéra ojapo konvénio oñongatu hag̃ua pe konsagrasiõ léi. Kóva he’ise ha’ekuéra “odedikataha hi’ára, ikatupyrykue ha opa mba’e Ñandejára ohovasáva reheve chupekuéra omopu’ã hag̃ua Jesucristo Tupao ko yvy ári” (Manual General: Jesucristo Tupao Santokuéra Ára Pahapeguápe Jeservi, 27.2, Evanhélio Biblioteca).

  12. Tojehecha Russell M. Nelson, “Umi Mba’ehepy Espiritual,” Liahona, Nov. 2019, 77.

  13. Tojehecha Mosiah 18:22; Moises 6:68Guía para el Estudio de las Escrituras, “Hijos e hijas de Dios,” Biblioteca del Evangelio.

  14. Tojehecha 3 Nefi 27:13–21.

  15. Tojehecha Fe rehegua Artíkulo 1:5.

  16. Tojehecha Russell M. Nelson, “Pevy’a sacerdocio llavekuéra don-re,” Liahona, May 2024, 121; 3 Nefi 27:9–11.

  17. Pe Salvador “oĩ ome’ẽvape oiko hag̃ua apóstol ramo; ha ambuépe katu maranduhára; oĩ omoĩva omoherakuã hag̃ua pe marandu porã, ambuépe katu oisãmbyhy hag̃ua ha ombo’e hag̃ua” péicha “[jajoajupáne] peteĩcha ñande jeroviápe ha peteĩcha jaikuaáne Tupã Ra’ýpe. … ndajaikomo’ãvéima mitãicha jajererekóva águio pégotyo, térã jajererotyryrýva opa gotyo, ñahendúvo mba’e pyahu ombo’éva umi ñanembotavyséva, ha ojavyva’ekue hape” (Efesios 4:11, 13–14).

  18. Sincretismo ha’e pe término técnico ojeiporúva umi diferente religión, cultura térã escuela de pensamiento ñembojoajurã.

  19. Tojehecha José Smith—Tembiasakue 1:19.

  20. Tojehecha “Jesucristo Evanhélio Plenitu Restaurasiõ: Peteĩ Ñemomarandu Múndope g̃uarã Bicentenario rehe,” Evangelio Biblioteca. Presidente Russell M. Nelson omoñe’ẽ ko momarandu imensáhepe Conferencia General Anual 190, Abril 5, 2020-pe, Ciudad de Lago Salado, Utah-pe. (see “Ehendu Chupe,” Liahona, May 2020, 91–92).

  21. Ikatu jahupyty Tupã pokatu ñamomba’apóvo jerovia Jesucristo-re, ñañearrepenti ñane angaipakuéragui ha ñañongatu umi konvénio jajapóva ñande Ru Yvagagua ha Jesucristo ndive umi ordenánsa ñemongarai, investidura ha Santa Cena reheguápe.

  22. Tojehecha Gía Escritura-kuéra Ñemoarandurã, “JJustificación,” Biblioteca del Evangelio.

  23. Tojehecha Gía Escritura-kuéra Ñemoarandurã“Santificación,”Biblioteca del Evangelio.

  24. Tojehecha Moroni 10:32–33.

  25. Tojehecha Hebreos 4:15; tojehecha avei nota yvypegua a.

  26. Tojehecha Doctrina ha Konveniokuéra 19:15–18.

  27. Tojehecha Isaías 53:4–12.

  28. Hebreos 12:2.

  29. Mosíah 15:23.

  30. Tojehecha Moroni 7:27–28; tojehecha avei Doctrina ha Konveniokuéra 45:3–5.

  31. Tojehecha Mosíah 18:30.

  32. Tojehecha Inger Höglund and Caj-Aage Johansson, Steg i Tro: Jesu Kristi Kyrka av Sista Dagars Heliga i Sverige 1850–2000 (2000), 66–67.

  33. Doctrina ha Konveniokuéra 115:4

  34. Tojehecha Doctrina ha Konveniokuéra 84:19–21

  35. Pehupytýrõ Ñandejára Tupao ome’ẽva, peñeperfeccionakuaa Itupao oñeperfecciona mboyve, oñeperfeccionarõ alguna ves. Imeta niko pendeperfecciona peẽme, ndaha’éi Itupaópe. Iméta araka’eve ha’ékuri, metafóricamente, okonverti dinamíta diamante-pe; Imeta niko penderrefina oro puro-pe, pendesalva ha pende’exalta coherederos ramo hendive ñande Ru Yvagagua reino-pe. Upevére, upéva ha’eva’erã pende meta avei. Upéva niko pende decisión.

  36. Helaman 5:44.