Ko e ʻOfa ʻa e ʻOtuá
ʻOku ou fakamoʻoni fiefia ko e Fakamoʻui ko Sīsū Kalaisí ʻa e ʻofa ʻa e ʻOtuá. Ko ʻEne ʻofa kiate kitautolú ʻoku haohaoa, fakafoʻituitui, mo taʻe-fakangatangata.
Lolotonga ha fononga homau fāmilí ʻi ha feituʻu mamaʻo ʻi ha faʻahitaʻu māfana ʻe taha, naʻa mau mohe ʻi tuʻa ʻi ha pō tafitonga. Naʻe ʻasi lelei mei ʻolunga ʻa e Kanivá (Milky Way), fonu ʻi ha ngaahi fetuʻu taʻe-faʻalaua mo ha ngaahi fetuʻu-tō. Lolotonga ʻemau ofo ʻi he ngeia ʻo e fakatupu ʻa e ʻOtuá, naʻa mau ongoʻi ha fehokotaki mamalu mo Ia. Naʻe teʻeki aʻusia ʻe heʻema fānau kei iiki, naʻe tupu hake ʻi Hongo Kongó, ha faʻahinga meʻa pehē kimuʻa. Naʻa nau fehuʻi noa mai, pe naʻa mau nofo ʻi he lalo langi tatau mo ia ʻi ʻapí. Naʻá ku feinga ke fakamatalaʻi ange ko e langi tatau pē, ka naʻe fakapuliki ʻe he kovi ʻo e ʻeá mo e kohú ʻemau lava ʻo mamata ki he ngaahi fetuʻu ko ʻení neongo naʻa nau ʻi ai pē.
ʻOku akoʻi kitautolu ʻe he folofolá ko e “tuí ko ha tuʻunga ia ʻo e ngaahi meʻa ʻoku ʻamanaki lelei ki aí, ko e fakamoʻoni ʻo e ngaahi meʻa taʻe-hā-maí.” Neongo ʻoku fakapuliki ʻe he ngaahi fakahala mo e ngaahi ʻahiʻahi fakatelesitialé ʻetau vakai fakalaumālié, ka ko e taimi ʻoku tau tui ai ki he ʻOtuá mo Hono ʻAlo ko Sīsū Kalaisí, ʻoku tau maʻu ha fakapapau mahino ange ki Hona moʻoní pea mo ʻEna tokanga maí.
Naʻe mamata ʻa e palōfita ko Līhaí ʻi he Tohi ʻa Molomoná ki “ha fuʻu ʻakau, naʻe lelei hono fuá ke ngaohi ha taha ke fiefia” pea “melie ʻaupito ia, ʻo laka hake ʻi he meʻa kotoa pē.” ʻI heʻene ʻahiʻahiʻi ʻa e fuá, naʻe fiefia lahi hono lotó, pea fakaʻamu ke ʻahiʻahiʻi ʻe hono fāmilí. ʻOku tau ako ʻoku fakafofongaʻi ʻe he fuʻu ʻakaú ni ʻa e “ʻofa ʻa e ʻOtuá,” pea te tau lava, ʻo hangē ko Līhaí, ke maʻu ha fakamoʻoni fiefia ki he ʻOtuá kapau te tau fakaafeʻi Ia ki heʻetau moʻuí.
ʻOku fakafōtunga ʻe Sīsū Kalaisi e ʻofa ʻa e Tamai Hēvaní kiate kitautolú. ʻI Heʻene feilaulau fakaleleí, naʻá Ne toʻo ai kiate Ia ʻetau ngaahi angahalá mo fakavolu koeʻuhí ko ʻetau ngaahi vaivaí. Kuó Ne fuesia tonu ʻetau ngaahi mamahí, mo e loto-mamahí, mo toʻo kiate Ia ʻetau mamahiʻiá mo e mahamahakí. ʻOkú Ne fekau mai ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ke fakafiemālieʻi kitautolu, pea ʻoku kau ʻi he fua ʻo e Laumālié ʻa e fiefiá, nongá, mo e tuí, ʻa ē ʻokú ne fakafonu kitautolu ʻaki ʻa e ʻamanaki leleí mo e ʻofá.
Neongo ʻoku ʻatā e ʻofa ʻa e ʻOtuá ki he taha kotoa, pea kumia fakamātoato ʻe ha tokolahi, ʻoku feinga ha niʻihi ke ongoʻi e ʻofa ʻa e ʻOtuá ka ʻoku ʻikai ke nau tui ʻoku nau taau mo ia. ʻOku ʻi ai ha niʻihi kehe ʻoku nau feinga holiholivale ke pīkitai ki ai. ʻOku akoʻi kitautolu ʻe he folofolá mo e palōfita ʻa e ʻEikí te tau lava ke aʻusia maʻu pē e ʻofa ʻa e ʻOtuá, tuʻunga ʻi he ʻaloʻofa ʻa Sīsū Kalaisí, tau toutou fakatomala, faʻa fakamolemole, feinga ke tauhi ʻEne ngaahi fekaú, mo tokoniʻi taʻe-siokita e niʻihi kehé. ʻOku tau ongoʻi e ʻofa ʻa e ʻOtuá ʻi he taimi ʻoku tau fakahoko ai ʻa e ngaahi meʻa ʻoku nau ʻai ke tau ofi ange kiate Iá, hangē ko e fakataufolofola fakaʻaho kiate Ia ʻi he lotú mo e ako folofolá, mo taʻofi ʻa e ngaahi meʻa ʻoku nau ʻai ke tau mamaʻo meiate Iá, hangē koe hīkisiá, loto-tāngiá, mo e fakafāsifasí.
Kuo fakaafeʻi kitautolu ʻe Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni ke “tau takitaha siʻaki ʻa e ngaahi meʻa taʻeʻaonga ʻi heʻetau moʻuí, ʻaki e tokoni ʻa e Fakamoʻuí” mo “tuku ki he tafaʻakí ʻa e loto-ʻitá.” Kuó ne poupouʻi kitautolu ke fakamālohia hotau fakavaʻe fakalaumālié ʻaki hono fakatefito ʻetau moʻuí ʻi he Fakamoʻuí mo e ngaahi ouau mo e ngaahi fuakava ʻo Hono temipalé. Kuó ne palōmesi “ʻi heʻetau tauhi ʻetau ngaahi fuakava fakatemipalé, ʻoku tau maʻu ai ha faingamālie lahi ange ki he mālohi fakaivia ʻo e ʻEikí. … ʻOku tau aʻusia lahi ange ʻa e ʻofa haoahoa ʻa Sīsū Kalaisí mo ʻetau Tamai Hēvaní!”
ʻOku ʻi ai haku kaungāmeʻa naʻe tāpuekina ʻaki ha fāmili fakaʻofoʻofa mo ha ngāue maʻuʻanga moʻui lelei. Naʻe liliu ʻeni ʻi he taimi naʻe tuʻia ia ʻaki ha mahaki ʻo ʻikai toe lava ke ngāue, pea muiaki mai ai ha vete mali. Naʻe faingataʻa ʻa e ngaahi taʻu naʻe muiaki mai aí, ka naʻe fakamālohia ia ʻe heʻene ʻofa ki siʻene fānaú mo e ngaahi fuakava naʻá ne fakahoko mo e ʻOtuá. ʻI ha ʻaho ʻe taha, naʻá ne ʻilo ai kuo toe mali hono malí, pea kuó ne kole ke kaniseli ʻena sila ʻi he temipalé. Naʻá ne faingataʻaʻia mo puputuʻu. Naʻá ne kumi ha nonga mo ha mahino ʻi he fale ʻo e ʻEikí. ʻI he ʻaho hili ʻene temipalé, naʻá ku maʻu ha pōpoaki meiate ia naʻe pehē:
“Naʻá ku maʻu ha aʻusia fakaofo ʻi he temipalé ʻanepō. Te u pehē naʻe mahino naʻá ku kei loto-tāngia pē. … Naʻá ku ʻiloʻi kuo pau ke u liliu, pea kuó u lotua ʻi he uiké kakato ke u fakahoko ia. … Naʻá ku ongoʻi moʻoni ʻanepō ʻi he temipalé hono toʻo ʻe he Laumālié ʻa e tāufehiʻá mei hoku lotó. … Ko ha fakanonga moʻoni ke fakatauʻatāinaʻi kita mei ai. … Kuo huʻi atu ha kavenga fakamafasia lahi fau meiate au.”
Neongo ʻokú ne kei fekuki mo hono ngaahi faingataʻá, ka ʻoku fakamahuʻingaʻi ʻe hoku kaungāmeʻá ʻa e aʻusia ko ia ʻi he fale ʻo e ʻEikí ʻa ia naʻe tokoniʻi ai ia ʻe he mālohi fakatauʻatāina ʻo e ʻOtuá ke ne ofi ange ki he ʻOtuá, fakatuʻamelie lahi ange ʻi he moʻuí, mo siʻi ange ʻene hohaʻa ki hono kahaʻú.
ʻI he taimi ʻoku tau aʻusia ai e ʻofa ʻa e ʻOtuá, te tau lava ke fuesia faingofua ange ʻetau kavengá pea fakavaivai ʻi he faʻa kātaki mo e fiefia ki Hono finangaló. ʻOku tau falala ʻe manatuʻi ʻe he ʻOtuá ʻEne ngaahi fuakava mo kitautolú, ʻaʻahi mai ʻi heʻetau ngaahi mamahí, mo fakatauʻatāinaʻi kitautolu mei he pōpulá. Te tau toe loto foki ke vahevahe ʻa e fiefia ʻoku tau ongoʻí mo hotau fāmilí mo e ngaahi ʻofaʻangá. Hangē ko e fāmili ʻo Līhaí, ʻoku maʻu ʻe he tokotaha takitaha ha tauʻatāina ke fili ke kai ʻa e fuá pe ʻikai, ka ko hotau faingamālié ke ʻofa, vahevahe, mo fakaafeʻi ʻi ha founga pehē ʻe lava ke ongoʻi ai ʻe kinautolu ʻoku tau ʻofa aí, e ʻofa ʻa e ʻOtuá.
Ke tokoni ke ongoʻi ʻe he niʻihi kehé e ʻofa ʻa e ʻOtuá, ʻoku fiemaʻu ke tau tanumaki ʻiate kitautolu ʻa e ʻulungaanga faka-Kalaisí, hangē ko e loto-fakatōkilaló, manavaʻofá, loto-ʻofá, mo e faʻa-kātakí, pea tokoni ke fakatafoki ʻa e niʻihi kehé ki he Fakamoʻuí ʻaki haʻanau muimui ki he ongo fekau lahi ke ʻofa ki he ʻOtuá mo ʻofa ki hotau kāingá.
Naʻe fekuki ha taha ʻo ʻema fānau tangatá ke ongoʻi ʻoku kau mo ʻi ai hano mahuʻinga ʻi he lolotonga ʻo ʻene kei taʻu hongofulu tupú. Naʻá ku lotua mo hoku uaifí ke ma ʻilo e founga ke tokoni ai ki aí, pea naʻá ma loto ke fai ha meʻa pē ʻe fiemaʻu ʻe he ʻEikí ke ma fakahokó. ʻI ha ʻaho ʻe taha, naʻá ku ongoʻi hono ueʻi au ke u ʻeke ki heʻeku palesiteni ʻo e kōlomu ʻo e kaumātuʻá pe ʻokú ne ʻilo ha taha te ma lava ʻo ʻaʻahi ki ai mo hoku fohá. Hili haʻane fakakaukau, naʻá ne kole leva ke ma ʻaʻahi ki ha fefine ʻoku lahi ʻene ngaahi palopalema fakamoʻui leleí, pea ʻi he ngofua mei he palesiteni fakakoló, ke ʻave ʻa e sākalamēnití ki ai ʻi he uike kotoa. Naʻá ku fiefia mo toe hohaʻa fekauʻaki mo e fakafōtunga hoku fohá ki he tukupā fakaʻosinga uike ko ʻení.
ʻI heʻema ʻuluaki ʻaʻahí, naʻe uhu ki homa lotó siʻi fefine ʻofeiná ni, he naʻe siʻi felangaaki maʻu pē. Naʻá ne fakahoungaʻi lahi ʻa e sākalamēnití, pea naʻá ma fiefia ke talanoa mo ia mo siʻono husepānití. Hili haʻama kiʻi faʻa ʻaʻahi ki ai, naʻe ʻikai ke u ʻi ai ʻi ha Sāpate ʻe taha ke ʻalu mo hoku fohá ka naʻá ku fakamanatu pē ki ai homa fatongiá. Naʻe ʻikai ke u faʻa-tatali, ʻi heʻeku foki ki ʻapí, ke u fanongo ki he ola ʻo e ʻaʻahí. Naʻe tali mai ʻe hoku fohá naʻe ʻikai tui ia ʻe fie ʻalu hono kaungā-akó ke fai ha meʻa lelei peheni. Peá ne fakamatalaʻi naʻe haʻu mo hono tokouá ke tokoni, naʻe lele lelei ʻa e sākalamēnití, ka naʻe loto-mamahi siʻi fefine ʻofeiná ni ʻi he lolotonga ʻo e uiké he naʻá ne fakaafeʻi hano ngaahi kaungāmeʻa ki hono ʻapí ke nau sio heleʻuhila, ka naʻe maumau ʻa e mīsini vitioó ia. Naʻe pehē ʻe hoku fohá naʻá ne kumi ʻi he ʻinitanetí ʻo maʻu ʻa e palopalemá, peá ne ngaahi ai pē ʻi he taimi ko iá. Naʻá ne ongoʻi ʻaonga, fiefia, mo falalaʻanga ke fai ha faʻahinga meʻa naʻe fakafiefia ki he ʻaho ʻo e fineʻofá ni. Naʻá ne ongoʻi e ʻofa ʻa e ʻOtuá kiate iá.
Kapau, ʻoku fai ho lelei tahá, kae kei fihi pē moʻuí, kapau ʻokú ke ongoʻi ʻoku ʻikai ongona siʻo lotú, pea kapau ʻoku ʻikai ke ke ʻongoʻi e ʻofa ʻa e ʻOtuá, kātaki ʻo ʻiloʻi ʻoku mahuʻinga ʻa e meʻa kotoa ʻokú ke faí, pea hangē ko e ʻasi ʻa e ngaahi fetuʻú ʻi ʻolungá, ʻoku ʻafioʻi mo ongona, pea mo ʻofa ʻa e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻiate koe.
ʻI ha taimi ʻe taha naʻe ʻi ha vaka ai ʻEne kau ākongá, naʻe “tō-mo-hopo ʻi he peaú,” naʻe hāʻele atu ʻa e Fakamoʻuí ʻi he fukahi tahí ʻo fakapapauʻi ange, “Fiemālie pē; ko au pē; ʻoua te mou manavahē.” ʻI he taimi naʻe fie fononga ai ʻa Pita ʻi he fukahi tahí ki he Fakamoʻuí, naʻe ui ia ʻe Sīsū ʻo folofola ange, “Haʻu.” Pea ʻi he taimi naʻe mole ai ʻia Pita ʻene tokangá naʻe kamata ke ngalo hifo, pea mafao atu leva ʻe he Fakamoʻuí hono toʻukupú ke puke hake ia, ʻo ne pehē, “Akoe ʻoku siʻi hoʻo tuí, ko e hā ʻokú ke [fakaveiveiua] aí?”
ʻI he taimi ʻoku faʻaki-tonu ai ʻa e matangí ʻi heʻetau moʻuí, ʻoku tau loto nai ke kei fiefia mo loto-toʻa? ʻE lava fēfē ke tau manatuʻi ʻoku ʻikai liʻaki kitautolu ʻe he Fakamoʻuí pea mahalo ʻoku takaofi mai pē, ka ʻi ha ngaahi founga ʻoku teʻeki ke tau fakatokangaʻi? ʻOku tau fie ō nai kiate Ia ʻi he tuí, ʻo tautautefito ki he taimi ʻoku ngali taʻemalava ai ʻa e hala ʻi muʻa ʻiate kitautolú? Ko e hā ha ngaahi founga ʻokú Ne hiki hake ai kitautolu ke hao ʻi he taimi ʻoku tau faingataʻaʻia aí? Te tau lava fēfē ke sio kiate Ia ʻi he tui, ʻi he fakakaukau kotoa, ʻo ʻikai tālaʻa pe manavahē?
Kapau ʻokú ke fie ongoʻi lahi ange e ʻofa ʻa e ʻOtuá, ʻi hoʻo moʻuí, tuku ke u fakaafeʻi koe ke ke fakakaukauʻi e ngaahi meʻa ko ʻení:
-
ʻUluakí, kiʻi taimi hifo maʻu pē ke manatuʻi ko e fānau koe ʻa e ʻOtuá pea fakakaukau ki he ngaahi meʻa ʻokú ke fakahoungaʻí.
-
Uá, lotu fakaʻaho, ʻo kole ki he Tamai Hēvaní ke tokoni atu ke ke ʻilo pe ko hai ʻoku mou feohi ʻoku fiemaʻu ke ne ongoʻi ʻEne ʻofá.
-
Tolú, fehuʻi fakamātoato ʻa e meʻa te ke lava ke fai ke tokoni ki he taha fakafoʻituitui ko iá ke ne ongoʻi e ʻofa ʻa e ʻOtuá.
-
Pea ko e faá, ngāueʻi ʻi he taimi tonu ʻa e ueʻi fakalaumālie ʻokú ke maʻú.
Kapau te tau lotu taʻetūkua mo hūfia ʻa e niʻihi kehé, ʻe fakahā mai ʻe he ʻOtuá ʻa e kakai te tau lava ʻo tokoniʻí. Pea kapau te tau ngāueʻi ʻi he taimi tonu, te tau lava ʻo hoko ko e founga te Ne tali ai ʻenau ngaahi lotú. ʻI heʻetau fai iá, ʻe aʻu ki ha taimi, te tau maʻu e tali ki heʻetau ngaahi lotú, pea te tau ongoʻi e ʻofa ʻa e ʻOtuá ʻi heʻetau moʻuí.
ʻI he ngaahi māhina siʻi kuohilí, lolotonga haʻama fononga ʻi Vietinemi, naʻá ku folau ai mo hoku uaifí ʻi ha vakapuna naʻe mavahe lolotonga ha matangi mālohi. Naʻe kovi ʻaupito ʻa e ʻeá, pea fakapoʻuli ʻa e langí, ʻuha lōvai, peá te lava ʻo sio ki he tapa ʻa e ʻuhilá ʻi he matapā sioʻata homa tafaʻakí. Hili haʻamau hake lōloa mo fetōʻaki, naʻe fāifai pea hao hake homau vakapuná ʻi he ngaahi ʻao tokakoví ʻo aʻu ki ha tūkunga fakafiemālie. Naʻe fakamanatu mai ai kiate kimaua ʻa ʻetau Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi pea mo ʻEna ʻofa lahi kiate kitautolú.
Siʻi ngaahi kaungāmeʻa ʻofeina, ʻi heʻeku hoko ko ha taha kuó ne foua e ʻofa ʻa e ʻOtuá, ʻoku ou fakamoʻoni fiefia atu ko e Fakamoʻui ko Sīsū Kalaisí ko e ʻofa ia ʻa e ʻOtuá. Ko ʻEne ʻofa kiate kitautolú ʻoku haohaoa, fakafoʻituitui, mo taʻe-fakangatangata. ʻI heʻetau muimui faivelenga kiate Iá, ʻofa ʻe fakafonu kitautolu ʻaki ʻEne ʻofá pea ʻofa te tau hoko ko ha maama kamo ʻokú ne tataki ʻa e niʻihi kehé ki Heʻene ʻofá. ʻI he huafa ʻo Sīsū Kalaisí, ʻēmeni.