2025
ʻOku ʻIkai Fakamafasia Hoʻo Fakatomalá kia Sīsū Kalaisi; ʻOku Fakalahi Ai ʻEne Fiefiá
Mē 2025


11:44

ʻOku ʻIkai Fakamafasia Hoʻo Fakatomalá kia Sīsū Kalaisi; ʻOku Fakalahi Ai ʻEne Fiefiá

Ko e fakaafe ke fakatomalá ko hano fakahaaʻi ia ʻo e ʻofa ʻa e ʻOtuá. Ko e tali ʻio ki he fakaafe ko iá ko hano fakahaaʻi ia ʻetau ʻofá.

ʻI he ngaahi taʻu kuohilí ʻi haʻaku folau ki Folōlita, naʻá ku tangutu ai ʻo laukonga ʻi tuʻa. Naʻe fokotuʻu mai ʻe he hingoa ʻo e tohí te tau kei lava pē ʻo ʻalu ki hēvani, neongo ʻoku ʻikai ke tau haohaoa ʻi he taimí ni. Naʻe lue hake ha fefine peá ne fehuʻi mai, “ʻOkú ke pehē ʻoku malava?”

Naʻá ku hanga hake ʻi heʻeku puputuʻú, peá u fakatokangaʻi ko ʻene ʻuhinga ki he tohi naʻá ku laú. Naʻá ku fai ha tali fakavalevale ʻo pehē ange, “ʻOku teʻeki lahi e konga kuó u laú, ka te u toki tala atu hono fakamulitukú.”

Pehē ange mai naʻá ku lava ʻo fakafoki ʻa e taimí! Te u talaange, “ʻIo, ʻoku malava! Koeʻuhí he ko hēvaní ʻoku ʻikai maʻá e kakai kuo haohaoá; ka ʻoku maʻá e kakai kuo fakamolemoleʻí, ʻa ia ʻoku nau toutou fili maʻu pē ʻa Kalaisí.”

ʻI he ʻaho ní, ʻoku ou fie lea ki he niʻihi ʻiate kitautolu ʻoku faʻa ongoʻi, “ʻOku hangē ʻoku ʻaonga ʻa e fakatomalá mo e fakamolemolé ki he tokotaha kotoa tukukehe pē au.” Ko kinautolu ʻoku nau fifili fakalongolongo, “Koeʻuhí ʻoku ou toutou fai ʻa e fehalaaki tatau, mahalo ko hoku tuʻungá pē ʻeni.” Ko kinautolu ʻoku hangē ko aú, ʻo ongoʻi he ngaahi ʻaho ʻe niʻihi ʻoku fuʻu lilika ʻa e hala ʻo e fuakavá, ʻoku meimei hangē ia ha kaka ʻi he moʻunga ʻo e fuakavá!

Naʻe vahevahe ʻe ha faifekau lelei ʻi ʻAositelēlia ko ʻEletā Kangikā mei Fisi, ha fakamoʻoni tatau ʻi heʻene fakamoʻoni kae ʻosí: “ʻOku ou ʻilo ʻoku ʻofa ʻa e ʻOtuá ʻiate au, ka ko e taimi ʻe niʻihi ʻoku ou fifili ai, ʻʻOku ʻafioʻi nai ʻe he ʻOtuá ʻoku ou ʻofa ʻiate Ia?’ Koeʻuhí he ʻoku ʻikai ke u haohaoa, pea ʻoku ou kei fai pē ha ngaahi fehalaaki.”

ʻI he foʻi fehuʻi ongoʻingofua mo fakamanavahē ko iá, naʻe fakamatalaʻi fakalūkufua ai ʻe ʻEletā Kangikā ʻa e meʻa kuó u faʻa hohaʻa ki aí. Mahalo ʻokú ke fifili foki mo koe, ʻo fakakaukau, “ʻOku ou feinga mālohi ʻaupito, ka ʻoku ʻafioʻi nai ʻe he ʻOtuá ʻoku ou feinga moʻoni? ʻI heʻeku faʻa tōnounoú, ʻoku ʻafioʻi nai ʻe he ʻOtuá ʻoku ou kei ʻofa pē ʻiate Ia?”

ʻOku fakamamahi ke u tala moʻoni ʻeni, ka naʻá ku faʻa fuatautau hoku vā fetuʻutaki mo e Fakamoʻuí ʻaki e founga ʻoku ou moʻui haohaoa aí. Naʻá ku fakakaukau naʻe ʻuhinga ʻa e moʻui talangofuá he ʻikai teitei fiemaʻu ke u fakatomala. Pea ʻi heʻeku fai ha ngaahi fehalaākí, ʻa ia ko e ʻaho kotoa pē, naʻá ku fakamamaʻo mei he ʻOtuá, ʻo fakakaukau, “Pau pē ʻoku siva ʻEne ʻamanaki mai kiate aú.”

ʻOku ʻikai pē ke moʻoni ia.

Kuó u ako kapau te te tatali kae ʻoua kuó te maʻa feʻunga pe haohaoa feʻunga kae toki ʻalu ki he Fakamoʻuí, tā ʻoku ʻikai mahino kiate kita ʻa e tefitoʻi taumuʻá!

Fēfē kapau naʻa tau fakakaukau ki he ngaahi fekaú mo e talangofuá ʻi ha founga kehe?

ʻOku ou fakamoʻoni neongo ʻoku tokanga mai ʻa e ʻOtuá ki heʻetau ngaahi fehalaākí, ka ʻokú Ne tokanga lahi ange ki he meʻa ʻe hoko hili ʻetau fai ha fehalaākí. Te tau toe tafoki nai kiate Ia ʻi he taimi kotoa pē? Te tau nofo maʻu nai ʻi he vā fetuʻutaki fuakava ko ʻení?

Mahalo ʻokú ke fanongo ki he folofola ʻa e ʻEikí “Kapau ʻokú [ke] ʻofa kiate au, fai ʻeku ngaahi fekau” peá ke ongoʻi loto-foʻi koeʻuhí kuo teʻeki ke ke tauhi ʻa e ngaahi fekaú kotoa. Tuku muʻa ke u fakamanatu atu ko e fakatomalá ko ha fekau foki mo ia! Ko hono moʻoní, mahalo ko e foʻi fekau ia ʻoku lahi taha hono toutou lea ʻaki ʻi he folofolá.

ʻI he fakaʻānaua ʻa ʻAlamaá, “Taumaiā ko e ʻāngelo au, peá u lava ʻo maʻu ʻa e fakaʻamu ʻa hoku lotó … pea kalanga ʻaki ʻa e fakatomalá,” naʻe ʻikai ko ʻene feingá ke fakamaaʻi kitautolu ʻaki ʻene tuhuʻi mai ʻetau ngaahi fehalaākí. Naʻá ne loto ke kalanga ʻaki ʻa e fakatomalá koeʻuhí ke ta lava ʻo fakaʻehiʻehi mei he mamahi ʻi he māmaní. Ko ha ʻuhinga ʻe taha naʻe fehiʻa ai ʻa ʻAlamā ʻi he angahalá koeʻuhí ko ʻene fakamamahi kiate kitautolú.

Ko e taimi ʻe niʻihi kuo pau ke u manatuʻi, ʻo hangē ʻoku fakapipiki ha laʻipepa ʻi hoku laʻé, ko e ngaahi fekaú ko ha founga ia ke tauʻatāina ai mei he mamahí. Pea ʻoku pehē foki mo e fakatomalá. Naʻe pehē ʻe hotau palōfitá, “ʻOku ʻofeina maʻu pē kitautolu ʻe he Fakamoʻuí kae tautautefito ʻi he taimi ʻetau fakatomalá.”

Ko ia ko e taimi ʻoku folofola ai ʻa e ʻEikí, “Mou fakatomala, mou fakatomalá,” ʻe fēfē kapau te te fakakaukauloto ʻokú Ne folofola mai, “ʻOku ou ʻofa atu. ʻOku ou ʻofa atu.” Fakakaukauloto kiate Ia ʻokú Ne kōlenga atu ke siʻaki ʻa e ʻulungaanga ʻokú ne fakatupunga ho mamahí, ʻo fakaafeʻi koe ke ke mavahe mai mei he fakapoʻulí pea tafoki ki Heʻene māmá.

ʻI he uooti hoku ʻofefine ko Kalé, naʻe tūʻulutui ha taulaʻeiki foʻou ke tāpuakiʻi ʻa e sākalamēnití, pea naʻe ʻikai ke ne lea ʻo pehē, “Ke nau fai ia ʻi he fakamanatu ki he taʻataʻa ʻo ho ʻAló,” ka naʻe fehalaaki ʻene leá ʻo pehē, “Ke nau fai ia ʻi he fakamanatu ki he ʻofa ʻo ho ʻAló.” Naʻe fakatē loʻimata ʻa Kale ʻi he mahino kakato kiate ia ʻa e moʻoni ʻo e ngaahi lea ko iá.

Naʻe finangalo lelei ʻa e Fakamoʻuí ke fefaʻuhi mo e mamahi ʻo ʻEne Fakaleleí koeʻuhí ko ʻEne ʻofa ʻiate koé. Ko hono moʻoní, ko koe ʻa e “fiefia naʻe tuku ʻi hono ʻaó” lolotonga ʻEne mamahí.

Ko e fakaafe ke fakatomalá ko hano fakahaaʻi ia ʻo e ʻofa ʻa e ʻOtuá.

Ko e tali ʻio ki he fakaafe ko iá ko hano fakahaaʻi ia ʻetau ʻofá.

Fakakaukauloto ki he fakatātā ʻo Kalaisi ʻokú ke saiʻia taha aí. Fakakaukauloto leva ʻi he taimí ni ʻokú Ne malimali fiefia ʻi he taimi kotoa pē ʻokú ke fakaʻaongaʻi ai ʻEne meʻaʻofá, koeʻuhí he ko Ia ʻa e “ʻamanaki ʻoku mālohi haohaoá.”

ʻIo, ʻoku ʻikai fakamafasia hoʻo fakatomalá kia Sīsū Kalaisi; ʻoku fakalahi ai ʻEne fiefiá!

Tau akoʻi muʻa ia!

Koeʻuhí he ko e fakatomalá ʻa ʻetau ongoongo lelei tahá!

ʻOku ʻikai ke tau nofo ʻi he hala ʻo e fuakavá ʻaki ʻa e ʻikai ke tau teitei fai ha fehalaākí. ʻOku tau nofo ʻi he hala ʻo e fuakavá ʻaki ʻa e fakatomala ʻi he ʻaho kotoa peé.

Pea ko e taimi ʻoku tau fakatomala aí, ʻoku fakamolemoleʻi ʻe he ʻOtuá ʻo ʻikai ke Ne fakamaaʻi kitautolu, fakafehoanaki kitautolu ki ha taha kehe, pe tafuluʻi kitautolu koeʻuhí he ko e meʻa tatau pē ʻeni ne tau fakatomala mei ai he uike kuo ʻosí.

ʻOkú Ne vēkeveke ʻi he taimi kotoa pē ʻokú Ne ʻafio mai ai ʻoku tau tūʻulutui ʻo lotú. ʻOkú Ne fiefia ke fakamolemoleʻi kitautolu koeʻuhí he ʻokú Ne fiefia ʻiate kitautolu!

ʻIkai nai ʻokú ke ongoʻi ʻoku moʻoni ia?

Ko e hā leva ʻoku fuʻu faingataʻa ai ke tau tui ki aí?!

ʻOku fakaʻaongaʻi ʻe Sētane, ko e tokotaha fakakovi mo kākā lahí, ʻa e fakamāʻiá ke taʻofi kitautolu mei he ʻOtuá. Ko e fakamāʻiá ko ha fakapoʻuli ia ʻoku fakamafasia ʻaupito ʻa ia kapau te te toʻo mei hoto sinó, ʻe ʻi ai hano mamafa pe kavenga moʻoni.

Ko e fakamāʻiá ko e fakakaukau ia ʻokú ne fakaangaʻi koe ʻo pehē atu, “Ko e hā ho meʻa naʻe fakakaukauʻí?” “ʻOkú ke fai koā ha meʻa ʻo tonu?”

ʻOku ʻikai talamai ʻe he fakamāʻiá ia naʻa tau fai ha fehalaaki; ʻokú ne talamai ko hotau tuʻungá ʻetau ngaahi fehalaākí. Mahalo te ke fanongo ki ha pehē atu, “Toitoi.” ʻOku fai ʻe he filí ʻa e meʻa kotoa pē ke ke ongoʻi mafasia ai, ʻo talamai ʻoku fuʻu faingataʻa ke fakatomala, pea ʻe faingofua ange ke ʻoua ʻilo ki ai ha taha, ʻo siva ai ʻa e ʻamanakí.

Ko Sētane ʻa e kaihaʻa ʻo e ʻamanaki leleí.

Pea ʻoku fiemaʻu ke mahino eni kiate koe, ko ia ai te u lea leʻolahi atu: ʻOku ʻikai ko hoʻo tuʻunga totonú ʻa e ngaahi meʻa fakamamahi ʻokú ke fakakaukau ki aí pe ko e ngaahi fehalaaki kuó ke faí. Mahalo ʻe fiemaʻu foki ke ke lea leʻolahi ʻaki ia. Talaange kia Sētane, “ʻIkai ko e ʻahó ni.” Sītuʻa mei ai.

Ongoʻi ʻa e mālohi ko iá, ʻa e mamahi ʻoku taau mo e ʻOtuá ʻokú ne fakatafoki koe ki hoʻo Fakamoʻuí, pea mātā ʻEne ʻaloʻofá ʻi hoʻo moʻuí pea mo e moʻui ʻa e niʻihi ʻokú ke ʻofa aí. ʻOku ou palōmesi atu, ko e momeniti pē ʻoku tau omi loto-toʻa ai mo ha loto-mafesifesi kiate Iá, ʻokú Ne ʻi ai he taimi pē ko iá.

Kapau te ke sio ki ha taha ʻoku melemo, ʻikai nai te ke ala atu ke kaufakiʻi ia? Te ke lava nai ʻo fakakaukauloto ki hoʻo Fakamoʻuí ʻokú Ne fakasītuʻaʻi hoʻo ala atú? ʻOku ou fakakaukauloto atu ʻokú Ne hopo ki he loto vaí, ʻo hifo ki lalo ʻi he ngaahi meʻa kotoa pē ke hiki hake kitautolu koeʻuhí ke ʻoua naʻa tau ongoʻi mā! He ʻikai lava ha taha ʻo aʻu ki ha tuʻunga he ʻikai taʻe lava e maama ʻo Kalaisí ʻo aʻu ki ai.

ʻOku taʻengata ʻa e maama ange maʻu pē ʻa e Fakamoʻuí ʻi he fakapoʻuli ʻo e fakamāʻiá. He ʻikai ke Ne teitei ʻai koe ke ke ongoʻi taʻefeʻunga. Ko ia ai, vakai fakalelei.

  • Fakakaukauloto ʻoku fakafofongaʻi ʻe he nima ko ʻení ʻa e tuʻunga mahuʻingá.

  • ʻOku fakafofongaʻi ʻe he nima ko ʻení ʻa e talangofuá. Mahalo naʻá ke ʻā hake he pongipongí ni, fai haʻo lotu ʻuhingamālie, pea ako e folofolá ke maʻu ha fakahinohino mei he ʻOtuá. Kuó ke fai ha ngaahi fili lelei pea ʻokú ke anga faka-Kalaisi ki he kakai ʻokú ke feohi mo iá. ʻOkú ke fanongo ki he konifelenisi lahí! Ko hoʻo talangofuá ʻeni!

  • Pe mahalo kuo ʻikai ke ola lelei ha ngaahi meʻa. Kuó ke fāifeinga kimuí ni ke fai ʻa e fanga kiʻi meʻa iiki mo faingofuá ke fehokotaki mo e langí. Kuó ke fai ha ngaahi fili ʻokú ke ongoʻi mā ai.

  • Ko e fē hoʻo tuʻunga mahuʻingá? Kuo teitei ngaue nai ʻa e nima ko ʻení?

ʻOku ʻikai makatuʻunga hoʻo mahuʻingá ʻi he talangofuá. Ko hoʻo mahuʻingá ʻoku tuʻu maʻu pē ia; ʻoku ʻikai teitei liliu ia. Naʻe foaki atu ia ʻe he ʻOtuá maʻau, pea ʻoku ʻikai ha meʻa te ke lava ʻe koe pe ko ha taha kehe ʻo fai ke liliu ia. ʻOku ʻomi ʻe he talangofuá ha ngaahi tāpuaki; ko e moʻoní ia. Ka ʻoku ʻikai kau ai e tuʻunga mahuʻingá. Ko hoʻo mahuʻingá ʻoku “mahuʻinga lahi … ʻi he ʻao ʻo e ʻOtuá” maʻu ai pē, ʻo tatau ai pē pe ko e hā ʻa e nunuʻa ʻo e ngaahi fili kuó ke faí.

Neongo ʻoku ou fai ha ngaahi fehalaaki, ka ʻoku ou loto ke nofo ʻi ha vā fetuʻutaki fuakava mo Kalaisi, pea te u tala atu hono ʻuhingá.

Naʻá ku toʻo ha ngaahi kalasi tulihopo heʻeku tupu haké, peá u ako ai ko e taimi ʻoku fakamāuʻi ai ʻe he kau fakamāú ha tulihopó, ʻoku nau siofi e kamatá. Naʻe hangatonu lelei nai ʻa e sinó ʻi he tulihopo ki he vaí, ʻo tuʻu ʻete ʻa e louhiʻivaʻé pea siʻisiʻi pē meʻi vai naʻe mapuna haké? ʻOku nau fai leva ha meʻa ʻoku makehe mei he angamahení. ʻOku nau fakakau ki ai ʻa e tuʻunga ʻo e faingataʻá.

ʻOku tulihopo ʻa e taha kotoa mo honau takitaha tuʻunga ʻo e faingataʻá. Pea ko hoʻo Fakamoʻuí pē taha ʻokú Ne ʻafioʻi moʻoni ʻa e faingataʻa ʻokú ke tulihopo mo iá. ʻOku ou fiemaʻu ha vā fetuʻutaki mo e tokotaha ʻokú Ne maʻu ha mahino kiate aú, ʻokú Ne ʻiloʻi hoku lotó mo ʻeku feinga mālohí!

ʻOkú Ne ʻafioʻi ʻoku ʻalu hifo ʻa e ngaahi ʻao fakapoʻulí ʻiate kitautolu kotoa ko e kau fononga holó pea ʻoku fou atu ʻetau fonongá ʻi he vai ʻulí—ko ia, neongo ʻoku tau piki ki he vaʻa ukameá, ka kuo pau pē ke tau uesia ʻi he faiangahala ʻokú ne ʻākilotoa kitautolú.

Ko e haʻu kia Kalaisí ko e pehē ia, “Te ke tokoni mai?” mo e ʻamanaki kuo fakahā mai ha fakapapau ʻoku mafao mai maʻu pē Hono toʻukupú kiate koe. ʻOku ou tui ko e fakakaukau foʻou ko ʻeni ki he fakatomalá ʻoku ʻuhinga ia neongo ʻoku teʻeki ke haohaoa ʻetau talangofuá, ka ʻoku tau ʻahiʻahiʻi ʻa e talangofua ʻi he loto-ʻofá ʻi he taimí ni, ʻo toutou fili ke nofo-maʻu, koeʻuhí ʻoku tau ʻofa ʻiate Ia.

Manatuʻi ʻa e kakai ʻo e Tuʻi ko Penisimaní, ʻa ia naʻe ʻikai ke nau toe maʻu ha holi ke faikoví ka ke failelei maʻu ai peé? ‘Okú ke pehē naʻa nau fakamāʻopoʻopo ʻenau fale fehikitakí, foki ki ʻapi, pea ʻikai toe fai ha fehalaaki? ʻIkai! Ko e faikehekehé he naʻe ʻikai ke nau toe loto ke faiangahala. Naʻa nau maʻu ʻa e talangofua ʻi he loto-ʻofá! Naʻe fakatefito mo fakafalala honau lotó ki he ʻOtuá lolotonga ʻenau faingataʻaʻiá!

Naʻá ku ʻi he matātahí peá u sio ai ki ha manupuna ʻokú ne puna ki he matangí, ʻo ne kapatā mālohi hono kapakaú, ʻo hangē ʻoku ʻikai ke ne mapuleʻí, kae kei tuʻu maʻu pē ʻi he feituʻu tatau. Naʻá ku fakatokangaʻi leva mo ha manupuna ʻe taha, ʻokú ne kiʻi māʻolunga hake. Naʻá ne ʻi he uhouhonga ʻo ha feangiaki ʻo e havilí pea naʻá ne tēkinangofua, ʻo ʻikai mafasia ʻi he matangí. Ko e faikehekehe ia ʻo e feinga ke fai ʻeni ʻiate kitautolu peé pea mo e tafoki ki hotau Fakamoʻuí, ʻo tuku ke Ne hiki hake kitautolu, mo e “fakamoʻui ʻi hono kapakaú.”

ʻI heʻema hoko ko ha ongo taki fakamisiona ʻi ʻAositelēliá, lolotonga ʻema ʻaʻahi fakaʻosi ki he faifekau takitahá, naʻá ma talanoa fekauʻaki mo e 3 Nīfai 17, ʻa ia naʻe ofi ai ʻa e kakaí ki he Fakamoʻuí pea naʻa nau lava ʻo fanongo ki Heʻene lotua kinautolú. Naʻá ma fehuʻi ange, “Kapau te ke lava ʻo fanongo ki hono lotua koe ʻe he Fakamoʻuí, ʻokú ke pehē ko e hā ʻa e meʻa te Ne folofola ʻakí?”

Naʻe hoko ʻa e fanongoa ʻenau talí ko e taha ia ʻo e ngaahi aʻusia mohu Laumālieʻia taha ʻi heʻeku moʻuí. Naʻe kiʻi longo ʻa e faifekau kotoa pē, pea naʻa nau fakatē loʻimata ʻi heʻema fakamanatu ange kiate kinautolu, “ʻOku ʻafioʻi ʻe hoʻo Fakamoʻuí ʻa e tuʻunga faingataʻa ʻokú ke fouá. Kuó Ne ongoʻi ia!”

Ko e meʻa ʻeni naʻe vahevahe ʻi he angavaivai mo loto-ʻofa ʻe he kau faifekau ko iá: Naʻe pehē ʻe ha sisitā ʻe taha, “ʻE tala ʻe Sīsū ki he Tamaí, ʻʻOkú ne fai hono lelei tahá. ʻOku ou ʻilo ʻene feinga mālohí.’” Naʻe pehē ʻe ha ʻeletā, “ʻI he meʻa kotoa pē kuo hoko ʻi heʻene moʻuí, ʻoku ou laukau ʻaki ia.”

Tau ʻahiʻahiʻi angé ʻení. Kimuʻa peá ke lotu ʻi he pōní, fakakaukauloto ʻoku ʻi ho tafaʻakí ʻa Sīsū Kalaisi. Ko Ia ʻa hoʻo Taukapo ki he Tamaí. Fehuʻi pē kiate koe, “Ko e hā ha meʻa ʻe folofola ʻaki ʻe heʻeku Fakamoʻuí ki he Tamaí fekauʻaki mo aú?”

Peá ke fakalongolongo leva.

Fakafanongo ki he leʻo ko ia ʻokú ne tala atu ʻa e ngaahi meʻa lelei fekauʻaki mo koé—ʻa e leʻo ʻo e Fakamoʻuí, ko hoʻo kaungāmeʻa haohaoa tahá, pea mo hoʻo Tamai ʻi Hēvaní, ʻa ia ʻoku ʻi ai moʻoní. Manatuʻi, ʻoku maʻongoʻonga maʻu pē ʻEna ʻofá mo hoʻo mahuʻingá, ʻo tatau ai pē pe ko e hā!

ʻOku ou tuʻu atu heni ʻo fakamoʻoni ʻoku foaki ʻe Sīsū Kalaisi ʻa e māmá ki he niʻihi ʻoku nofo ʻi he fakapoʻulí. Ko ia ai, ʻi he ngaahi ʻaho ko ia ʻokú ke fanongo ai ki he leʻo ko ia ʻokú ne tala atu ke ke toitoí, ke ke toitoi toko taha ʻi ha loki fakapoʻulí, ʻoku ou fakaafeʻi koe ke ke loto-toʻa ʻo tui kia Kalaisi! Tafoki ki he Māmá—ʻa hotau ʻAmanakiʻanga ʻoku Mālohi Haohaoá.

ʻI hono tākiekina koe Heʻene māmá, te ke vakai ai ki ha kakai ʻokú ke feohi mo ia kuo nau ongoʻi tuenoa foki mo kinautolu, ka ʻi hoʻo maʻu ʻa e fakakaukau foʻou fakalaumālie ko ʻení, te mou fifili leva, “Ko e hā naʻa tau fuʻu ilifia ai ʻi he fakapoʻulí? Pea ko e hā naʻa tau nofo fuoloa ai ʻi aí?”

“Fakatauange ʻe ʻōʻōfaki koe ʻe he ʻEiki ʻo e Māmá ʻi Hono toʻukupú pea fakafiemālieʻi mo ʻofa maʻu pē ʻiate koe.” Fakatauange te tau ʻofa ʻiate Ia mo toutou fili maʻu pē Ia. ʻI he huafa ʻo Sīsū Kalaisí, ʻēmeni.