Ọgbakọ Zuru ọha
Tụgharịa Obi Gị Nʻebe Kraist Nọ: Onyinye Dị nsọ nke Egwu Ndị Praịmarị
Ọgbakọ zuruọha nke Ọktoba 2025


10:36

Tụgharịa Obi Gị Nʻebe Kraist Nọ: Onyinye Dị nsọ nke Egwu Ndị Praịmarị

Ukwe ndị Praịmarị niile bụ okwu chukwu maka ndị na-eso ụzọ Jizọs Kraịst, ama niile nye ịbụ eziokwu nke ozi ọma ahụ eweghachitere, na ekpere niile ehiwere nye egwu.

Otu niime ngọzi nke ozi m na Praịmarị bụ na obi m amụtawo inwe ịhụnaanya nʻasụsụ niile nke ire m na-anaghị asụ. E nwetawo m ọn̄ụ nʻijikọta mụ na Ndị nsọ ibe m site na asụsụ nke egwu dị nsọ anyị na-ekwe. Ma kachasị site na ukwe dị mfe nke ndị Praịmarị, Mmụọ Nsọ agafewo ihe niile gbochiri asụsụ ma mejuputa obi m site na ntakanye ụka Ya. Nʻolu nke ụmụntakịrị, ịhụnaanya nke Chineke na Ọkpara Ya, Jizọs Kraịst, ka ana ekwusawo nʻeziokwu doro anya, na-adufu obi.

Na-agbanyeghị na m etolitaghị na Praịmarị, Mmụọ ahụ akuziworo m ọsịsọ ịdị nsọ nke ukwe ya niile, ma ha aghọwo akụkụ ofufe nke mụ onwe m. Ukwe ndị Praịmarị enyewo mmetụta dị nsọ niime ndụ m ma ebuliwo mkpụrụ obi m, kuziere m eziokwu niile dị ebighị ebi, ma dọtawo m nso nʻebe Onye Nzọpụta nọ ma nʻozi ọma Ya.

Onyeisi Dallin H. Oaks otu mgbe ekwuwo na: “Ịbụ abụ bụ otu ụzọ niime ụzọ ndị kachasị mma iji mụọ ozizi nke ozi ọma eweghachitere.” Okwu ndị ahụ bụ eziokwu maka anyị niile ma nke ka nke dị otu ahụ maka ụmụntakịrị. Egwu ndị Praịmarị bụ otu niime ngwá ọrụ nke Chineke kachasị dị nro maka ịkụnye mkpụrụ nke ama niime obi nke ndị na-eso ụzọ kachasị nta nke Onye Nzọpụta. Ndị nne na nna, ndị ndu, na ndị nkuzi na-enye mkpụrụ ahụ ọzụzụ mgbe ha na-agba ama enye ma na-akpọbata ama niile nke ụmụntakịrị banyere ihe niile ha na-abịa ịmata banyere Nna nke Eluigwe; Ọkpara Ya, Jizọs Kraịst; na Mmụọ Nsọ.

Niime ọtụtụ afọ ikpeazụ ndị a nke ije ozi m, etinyewo m oge ikwe ukwe na ịmụta ihe site na ukwe ndị Praịmarị mgbe m na-atụgharị uche na ajụjụ ole ma ole:

  • Kedụ otu ukwe ndị Praịmarị a mụrụ oge adị nta si na-aghọ asụsụ nke ime mmụọ ụmụntakịrị na-eji na-agba ama oge ndụ ha niile

  • Kedụ otu ikwe ukwe eziokwu niile nke ozi ọma na-esi enyere ụmụntakịrị aka cheta Onyenwe anyị dị ka akụkụ nke ọgbụgba ndụ ha ma kwadoo ha maka emume nsọ Ya niile?

  • Ma kedụ otu ukwe ndị Praịmarị niile nwere ike i si enye aka dee iwu nke Chineke nʻobi nke ndị na-eso ụzọ ndị a kachasị nta?

Mgbe amalitere Praịmarị na 1878, onyeisi nke mbụ ya, Aurelia Spencer Rogers, hụtara na “ikwe ukwe dịịrị mkpa.” Egwu abụworịị mgbe niile isi ihe dị nʻikuziri ụmụntakịrị ozi ọma. Ukwe ndị Praịmarị nwere ike ịghọ asụsụ ime mmụọ mbụ nke nwata niihi olu abụ dị mfe, ana echeta echeta na-enye olu nʻeziokwu nke ozi ọma niile. Ukwe ndị a ji ike ịnọgide niime ụmụntakịrị ruo oge ndụ ha niile, na-aghọ akụkụ nke ịbụ onye na-eso ụzọ ha na ụzọ eke na ụzọ kwesịrị ekwesị ha ga-eji agba ama banyere Onye Nzọpụta.

Ikuzi Ozizi nke Jizọs Kraịst Site na Ukwe

Ukwe ndị Praịmarị nwekwara ike ịbụ ngwà ndị eji akuzi ozizi. Ụfọdụ ukwe na-akọ akụkọ ndị gbasara ndụ na ije ozi nke Onye Nzọpụta. Ndị ọzọ na-akuzi maka njirimara Ya, ụdị dị ka Okwukwe Ya, olileanya Ya, na afọ ọma Ya. Ma ukwe ndị kachasị nsọ na-agba ama maka Aja mgbaghara mmehie Ya na-enweghị nsọtụ na ịhụnaanya na-esi na ihe omume nke nzọpụta ahụ apụta.

Onye amụma nke Onyenwe anyị, Onyeisi Russell M. Nelson, akuziwo na: [Egwu] nwere ike tinye nʻọrụ mmetụta na-aganiihu maka ọdịmma gafee nke ukwuu oge niile mgbe ụmụntakịrị dị nta. … [O] nwere [ike] nke iweta ọzụzụ nke ime mmụọ. O nwere ike ọgwụgwọ. O nwere ike [ahụ] iji kpalite ofufe; ọ na enye anyị ohere ịtụgharị uche na Aja mgbaghara mmehie [nke Onye Nzọpụta] na Mweghachite nke ozi ọma ya na ụkpụrụ niile nke nzọpụta na emume nsọ mbuli elu niile ya. Egwu na-eweta ike maka anyị ikwuputa ekpere ndị echebara echiche ma gbaa ama banyere eziokwu niile dị nsọ.”

Dị ka nne na nna, ndị ndu, na ndị nkuzi, mbọ anyị gunyere inyere ụmụntakịrị aka nweta nkwa ndị a ekwere na nkwà na echiche eziokwu niile nke ozi ọma ahụtara na egwu ahụ. Onyeisi Nelson kuzikwara na “ụmụntakịrị nwere ike mụta ozizi ahụ mgbe ha na-amụ ikwe ukwe dịkwa ka ha nwere ike mụta ozizi ahụ niime klaasị.” Egwu ndị a nwere ike weta ebe nchekwa nke okwuchukwu juputara nʻokwukwe nke na-echewe ihu ụmụntakịrị nʻebe Onye Nzọpụta nọ ma nyere ha aka wulite nnukwu ịhụnaanya nye ozi ọma Ya.

Akwụkwọ nsọ na-akuzi na “abụ nke ndị ezi omume nke si nʻobi abịa bụ mmasị nye Onye Nzọpụta. E nwere m ike iche naanị mmasị nke olu ndị na-eso ụzọ nke Onye Nzọpụta kachasị nta na-eweta. Ama m na abụ nke ekpere ha na-eru eluigwe dị ka ngosipụta nke okwukwe na-akpọbata Mmụọ Nsọ ime ka amata eziokwu dị ebighị ebi niile ma jiri nwayọ na obi dị nro kpọkuo ndị ọzọ ịnabata oku nke Onye Nzọpụta anyị isoro Ya ma lọta nʻebe obibi. Dị ka Okenye Henry B. Eyring si chetarala anyị, ọ bụ nʻoge ndị ahụ nke inwe mmetụta Mmụọ ahụ ka anyị na-enwe aka ebe banyere Aja mgbaghara mmehie nke Onye Nzọpụta na-arụ ọrụ niime ndụ anyị.

Ịbịanye Eziokwu nʻObi

Abụ ndị Praịmarị nwere ike ịbụ ọrụ ebube ebu na-aga ogologo ndụ akụkụ ihe dị okirikiri nke ịbụ onye na-eso ụzọ nke ụmụ anyị ga-aga. Abụ a mụrụ nʻogo afọ isii nwere ike ịnọgide niime anyị—ma nwere ike ịlọghachi ka ọtụtụ iri afọ gasịrị nʻoge niile nke mkpebi, ọnwụnwa, iru uju, ma ọ bụ ọn̄ụ. Ikekwe nʻafọ anyị ndị nke na-esote, abụune nke “Aga M Eso Atụmatụ nke Chineke” nwere ike rụọ ọrụ dị ka alịrịka nke ime mmụọ nke nwere ike in̄omi nke ọma aka ebe nke Pọl Onyeozi banyere ịbụ eziokwu nke nkwà Chineke niile nye anyị. Ma ọ bụ ha nwere ike chetara anyị na niihi Chineke na-edobe nkwà Ya niile, ọgbụgba ndụ Ya niile na-enye nkasi obi siri ike na ebe mgbaba ma na-akpọku anyị itinyesi ike olileanya anyị na mmasi obi ike na Jizọs Kraịst na niime ike aja mgbara Ya.

Ndị otù ndị dimkpa nʻofe ụwa gburugburu, nʻoge ihe isi ike, ọtụtụ mgbe na-echeta ma tinye uche na-abụ ndị Praịmarị niile ha mụrụ dị ka ụmụntakịrị. Nʻebe ọtụtụ ndị nọ, abụ ndị a kwadoro akịtechọ isi mbido nke okwukwe ha niime Jizọs Kraịst ma ọtụtụ mgbe bụ ebe mbụ ebe ntọghata nye ozi ọma Ya malitere. Ndị nne na nna, ndị ndu, na ndị nkuzi zụrụ okwukwe ahụ niime afọ niile site na nkuzi, ikwe ukwe, na ịgba ama nye ụmụntakịrị na mkpachapụ anya.

Otu nwanne nwanyị gwara m na egwu ndị Praịmarị na-atọ ya ụtọ, ma ka afọ 20 gasịrị o nyere ya ọnọdụ site na ntọghata ya garaniihu ọkụ ọkụ nye ozi ọma nke Jizọs Kraịst. Onye otu ọzọ gbara ama na Praịmarị kụnyere mọstad seed nke okwukwe mgbe ọ bụụrụ nwata nwoke ma bụụrụ ihe kpatara o ji nwee ike ịlọghachite na Nzukọ nsọ nke Onyenwe anyị nʻoge ogo afọ 30 ya. Onye Nzọpụta kwere nkwa na, “Onye nkasi obi … ga-akuziri gị ihe niile, ma wete ihe niile na ncheta gị.” Abụ ndị Praịmarị nwere ike bụrụ otu ụzọ nke esi mezuo nkwà ahụ.

Otu abụ ndị Praịmarị ọzọ dị ịhụnaanya nwetere ike nke okwukwe dị mfe na ama na-adịgide:

Ka m na-eje mụ na Jizọs ala nʻebe obibi m nʻigwe,

Ọ ga-eji Mmụọ Ya gọzie m ma mejuputa m nʻịhụnaanya Ya,

Gbanwee obi m ruo mgbe ebighị ebi ma nyere m aka hụzie ụzọ nke ọma.

Aga m eso Jizọs jee ije, ma Ọ ga-eso m jee ije.

Dị ka ụmụntakịrị na-ekwe ukwe, ha na-egosipụta ọchịchọ nke onye na-eso ụzọ na ịmụ nsoro nke ibi ndụ ọgbụgba ndụ. Mmụọ ahụ nwere ike iji abụ kanye eziokwu niile dị ebighị ebi niime obi ha dị nro. Ma ka oge na-aga, ụmụntakịrị nwere ike họrọ ịhazi ma tụgharịa obi ha na ndụ ha nʻebe Jizọs Kraịst nọ site na ime na idobe ọgbụgba ndụ niile dị nsọ ha na Ya.

Icheta Ọgbụgba ndụ Anyị niile na Ịkwado maka Emume nsọ niile

Abụ dị nsọ nwere ike inye aka dee ozizi nke Kraịst niime mkpụrụ obi ma kwadoo anyị ịnata emume nsọ Ya niile. Ọ na-ejikọ ozizi nke Onye Nzọpụta nʻuche anyị ma uche nye ịbụ onye na-eso ụzọ nye Ya.

Dị ka ndị ndu ndị Praịmarị, anyị nwere ohere na oke na ọrụ dị nsọ iji hụ na egwu niime Praịmarị bụ ihe akuziri nʻọn̄ụ, jiri nghọta nke ozizi, ma jiri Mmụọ ahụ. Nke a gụnyere ịkpọbata ụmụntakịrị ịhụta ihe ha chere dị ka ha na-ekwe ukwe ma na-enyere ha aka ịmata na mmetụta ndị ahụ na-abịa site na Mmụọ Nsọ. Mbọ ndị a na-enye aka akwado ụmụ anyị maka emume nsọ niile dị nsọ, ụdị dị ka baptizim na ime onye otu, tinyekwara uche ọgbụgba ndụ ha na-akpakemmụọ dị ka ha na-emegharị ọhụrụ esepụghị aka nkwa ha niile nye Chineke.

NʻOriri Anyasị Ikpeazụ, mgbe Onye Nzọpụta hiwechara oriri nsọ, Matiu dedatara na “mgbe ha bụsịworo otu abụ, ha pụrụ banye nʻugwu Olives.” Izu ụka ọbụla, ndị otu e mere baptizim ma mee ndị ọtu ndị otu nke Nzukọ nsọ nke Onyenwe anyị eweghachitere, gụnyere ụmụntakịrị e mere baptizim gbara afọ asatọ, na-akwado iri oriri nsọ nke Onyenwe anyị. Site nʻịbụ abụ dị nsọ, ndị ọgbakọ nke ụmụ Chineke ka ana enye ohere ịkwado obi ha maka emume nsọ ahụ dị nsọ iwekwasị onwe ha aha Ya, icheta Ya mgbe niile, na idobe iwu nsọ Ya niile.

Ama Mmechi

Ezi ndị enyi, ana m agba ama na Ukwe ndị Praịmarị na-akuzi eziokwu na ozizi ndị dị ebighị ebi nke na-eduba anyị na Jizọs Kraịst na ozi ọma Ya. Ana m akpọku unu itule olee eziokwu ntọala niile a na-edewo niime obi unu site na nkuzi niile dị mfe banyere ukwe ndị a na ịgba ama banyere eziokwu ndị ahụ nye ndị na-eso ụzọ kachasị nta nke Onye Nzọpụta dị ka ị na-akuziri ha ozi dị mma banyere ozi ọma site nʻukwe.

A maara m na Chineke Nna anyị, nʻịhụnaanya Ya na-enweghị nsọtụ, zitere Ọkpara Ya Ọ hụrụ naanya nʻụwa ikuziri anyị ihe, igosị anyị ụzọ ahụ, na ịgbapụta anyị site na Aja mgbaghara mmehie Ya.

A maara m na ndụ na ozi nke Onye Nzọpụta bụ eziokwu na nke onwe onye. Akwụkwọ nsọ jupụtara na ọtụtụ akụkọ banyere ọgwụgwọ Ya, obi ọma Ya, na ọrụ ebube niile Ya.

A maara m na Nna nke Eluigwe na-anụ ma na-aza ekpere niile nke ụmụ Ya si nʻobi, na-agbanyeghị afọ ole ha gbara, ọnọdụ ha nọ niime ya, ma ọ bụ asụsụ. Ọ na an̄a ntị nʻekpere ndị si anyị nʻobi dị jụụ.

Ana m agba ama na Getsemani, Jizọs Kraịst buru ibu nke mmehie anyị niile, mwute anyị niile, na ihe mgbu anyị niile. Ọ tara ahụhụ jiri obi Ya niile niihi ịhụnaanya Ya maka anyị ma mee ka okwe omume anyị ịbụ ndị aga agbaghara ma ịlọghachi nʻebe obibi.

A maara m na anyị bụ ụmụ nke Chineke mụrụ, e kere nʻoyiyi Ya, nwere onyinye juru nʻike ime ihe sinachi, na akpọkuru ịlọta ibinyere Ya ma ọ bụrụ na anyị ahọrọ isoro Jizọs Kraịst.

A maara m na Jizọs Kraịst bụ onye ọmụmaatụ anyị zuru oke, ma dị ka anyị na-esoro Ya site na ije ozi, ịdị na agbaghara, na ịdị na ahụ ndị ọzọ naanya, anyị na-abịa adị ka Ya karịa si nʻụbọchị ruo nʻụbọchị.

Ma a maara m na temple nsọ niile nke Onyenwe anyị bụcha ụlọ Ya ebe a nʻelu ụwa. Niime ha, anyị na-eme ọgbụgba ndụ niile dị nsọ, nata ngọzi niile dị ebighị ebi, ma mụtakwuo ihe banyere Ya ma nwekwuo mmetụta nke ịnọ nso Ya. Tempụl bụ ebe ọmụmụ ihe, udo na ime nkwadobe maka ndụ anyị.

Ana m agba ama na mbọ niile anyị na-agba iji kuzie ihe ma kwee ukwe nke ndị Praịmarị ndị a nye ụmụ anyị abụghị naanị nnọọ akụkụ omenaala okpukperechi anyị dị mma. Ha bụ okwuchukwu maka ndị na-eso ụzọ nke Jizọs Kraịst, ama niile nye ịbụ eziokwu nke ozi ọma ahụ eweghachitere, na ekpere niile ehiwere nye egwu. Abụ dị nsọ nwere ike inye aka mụkee Ihe nke Kraịst nʻonye na-anụ anụ ma nwere ike wụba ya niime obi nke onye na-ekwe ukwe. Ezi ndị enyi, Jizọs nọkwa na-achọ anyị ịbụ uhiri. Ana m agba ama site otu a n’aha dị nsọ nke Jizọs Kraịst, amen.

Hụba ama

  1. Dallin H. Oaks, “Ife Ofufe site nʻUkwe; Ensign, Nọv. 1994, 10.

  2. “Abụ nke ndị ezi omume bụ ekpere nye m” (Ozizi na Ọgbụgba ndụ niile 25:12).

  3. “Egwu dị nsọ bụ otu akụkụ dị oke mkpa nke nzukọ oriri nsọ na nzụkọ Nzukọ nsọ ndị ọzọ. Ndị otu na-agbakọ na nzukọ oriri nsọ icheta Jizọs Kraịst site nʻiri oriri nsọ. Ha na-agbakọ iwulite okwukwe na ama na ife Nna nke Eluigwe na Jizọs Kraịst ofufe. Ekwesịrị ịhọrọ egwu iji nye aka nwete ebumnoobi ndị a. … Abụ oriri nsọ kwesịrị ịrụtụ aka na oriri nsọ nʻonwe ya ma ọ bụ na aja nke Onye Nzọpụta” (Akwụkwọ Ntuziaka Izugbe: Ije ozi na Nzukọ nsọ Ahụ nke Jizọs Kraịst nke Ndị nsọ Ụbọchị ikpeazu a, 19.3, 19.3.2, Ọba akwụkwọ Ozi ọma).

  4. “Aga m etinye iwu m niime ime ahụ ha, ma dee ya niime obi ha” (Jeremaya 31:33).

  5. Aurelia Spencer Rogers, niime “Agụgụala nke Otu Praịmarị,” history.ChurchofJesusChrist.org.

  6. Russell M. Nelson, “Ike na Nchekwa nke Egwu Tozuru oke Wetere” (Brigham Young University devotional, Me 4, 2008), 4, 5, speeches.byu.edu.

  7. Russell M. Nelson, niime “Nọgide Na-ekwe Ukwe ndị Na-akuzi Ozizi, Ka Onyeisi Nelson kwuru” (vidiio), ChurchofJesusChrist.org.

  8. “Anyị nwere olileanya na ndị ndu, na ndị otu bụ ndị a kpọrọ oku ikwu okwu ga-eleba anya ọtụtụ mgbe na akwụkwọ abụ iji chọta okwuchukwu ndị etinyere nʻụzọ siri ike na ụzọ ndị mara ezi mma nʻọdịnọọgbara. …

    “Egwu nwere ike na-enweghị oke maka ime ka ndị ezi na ụlọ gaaniihu ruo ogo nke ime mmụọ na nnukwu ịhụnaanya dị ukwuu nye ozi ọma. Ndị nsọ Ụbọchi ikpeazụ a kwesịrị iji ụda nke egwu tozuru oke mejuputa ebe obibi ha. …

    “Kuziere ụmụntakịrị gị ịhụ abụ naanya. Kwee ha nʻụbọchị Izu ike, niime ebe obibi mgbede, nʻoge ọmụmụ akwụkwọ nsọ, nʻoge ekpere. Kwee ukwe dị ka unu na arụ ọrụ, ka unu na-egwu egwu, na ka unu na eme njem. Bụọnụ abụ dị ka egwu ngụgụ nwa iji wulite okwukwe na ama niime ụmụntakịrị unu”(“Okwu mmalite nke Otu Ndịisi Mbụ,” Abụ, ix, x).

  9. Lee Ozizi na Ọgbụgba ndụ niile 25:12.

  10. “Ọ bụrụ na inwetawo mmetụta nke Mmụọ Nsọ … , i nwere ike iwere ya dị ka aka ebe na Aja mgbaghara mmehie na-arụ ọrụ niime ndụ gị” (Henry B. Eyring, “Onyinye niile nke Mmụọ maka Oge Ihe isi ike niile” [Brigham Young University devotional, Sept. 10, 2006], 5, speeches.byu.edu).

  11. Lee Ndị Hibru 6:17–19.

  12. Lee Moronaị 7:41.

  13. Jọn 14:26.

  14. “Aga M eso Jizọs Jee ije,” Abụ—Maka Ebe obibi na Nzukọ nsọ, Ọba akwụkwọ Ozi ọma.

  15. Matiu 26:30.

  16. “Na-agbanyeghị na emume nsọ nke oriri nsọ bụ maka ndị otu Nzukọ nsọ, enweghị ihe aga eme iji gbochie ndị ọzọ site nʻiketa oke ya” (Akwụkwọ ntuziaka Izugbe, 18.9.3). Nke ka nke, o kwesịrị ekwesị ụmụntakịrị iketa oke oriri nsọ tupu ha eruo ogo afọ nke inye nkọwapụta nke ga-eme ha enwee ike zulite obi ekele dị ukwuu maka aja nke Jizọs Kraịst ma kwadoo ha ịbanye niime ọgbụgba ndụ niile ha na Chineke nʻọdịniihu.

  17. Lee “O Zitere Ọkpara Ya,” Akwụkwọ abụ nke Ụmụntakịrị, 34–35.

  18. Lee “Kọọrọ M Akụkọ niile banyere Jizọs,” Akwụkwọ ukwe nke Ụmụntakịrị, 57.

  19. Lee “Ekpere nke Otu Nwata,” Akwụkwọ ukwe nke Ụmụntakịrị, 12–13.

  20. Lee “Getsemani,” Abụ—Maka Ebe obibi na Nzukọ nsọ.

  21. Lee “Abụ M Nwa Chineke,” Akwụkwọ egwu nke Ụmụntakịrị, 2–3.

  22. Lee “Ana m Agba mbọ Ịdị ka Jizọs,” Akwụkwọ ukwe nke Ụmụntakịrị, 78–79.

  23. Lee “Ọ Na-amasị M Ịhụ Tempụl,” Akwụkwọ abụ nke Ụmụntakịrị, 95.

  24. Lee “Jizọs Chọrọ M maka Uhiri,” Akwụkwọ egwu nke Ụmụntakịrị, 60.