Jolomil ch’utub’aj-ib’
Maakawob’resi laa waam
Jolomil ch’utub’aj-ib’ re abril 2025


11:6

Maakawob’resi laa waam

Wi taqajal qak’a’uxl chi anchal qach’ool, taqatuulanob’resi qib’, ut taqapaab’ ut taqakanab’ qib’ sa’ ruq’ li Qaawa’, taaq’unob’resiiq li qaam.

Lix k’ojob’ank’il wi’chik lix evangelio li Jesukristo kitikla naq li Dios li Yuwa’b’ej ut lix Raarokil Alal ke’xk’ut rib’ chiru laj Jose Smith, ut ke’xsume lix tij. Sa’ li k’ojob’ank wi’chik, laj Jose Smith kixjaltesi ru jun li najter tz’iib’anb’il esil rik’in lix maatan ut xwankil li Dios. Li tzʼiibʼanbʼil esil a’in naxye resil “lix bʼaanuhom li Dios najter saʼ li nimla chʼochʼ America, ut wan chi saʼ lix tzʼaqalil li evangelio li junelik nakana.”

Naq saajin chaq, naq kiwil xsa’ lix Hu Laj Mormon, kink’oxla chi kok’ aj xsa’ k’a’ut naq laj Laman ut laj Lemuel moko ke’xpaab’ ta li yaal ke’xk’ul, us ta ke’ril jun x’anjel li Qaawa’ li ki’aatinak rik’ineb’. K’a’ut naq laj Laman ut laj Lemuel ink’a’ ke’xtuulanob’resi rib’ ut ke’xpaab’ li raatin lix yuwa’, laj Lehi, ut li riitz’in, laj Nefi?

Kintaw jun lix sumenkil li patz’om a’in sa’ li 1 Nefi, li naxye naq laj Nefi “ra xch’ool xb’aan xkawileb’ li raam.” Laj Nefi kixpatz’ reheb’ li ras, “Chan put ru naq k’a’jo’ xkawil lee raam, ut k’a’jo’ xmutz’il lee k’a’uxl?”

K’a’ru naraj naxye naq kaw li aamej?

Sa’ li aatinob’aal Koreano li aatin “kawob’resink” sa’ lix Hu Laj Mormon a’an 완악 (Wan-Aak: 頑惡). Li aatin a’in naroksi jun li aatin Chino “Wan” (頑), ut naraj naxye “jip xk’a’uxl,” ut “Aak” (惡), li naraj naxye “aj maak.” Naq naqakawob’resi li qaam, naqamutz’ qib’, ut moko taqak’ul ta li chaab’ilal sa’ li qaam malaj sa’ li qak’a’uxl. Naqajipob’resi qak’a’uxl ut noko’ok chirajb’al li k’a’ru re li ruchich’och’, yooko ajwi’ chixtz’apb’al li qaam chiru li k’a’ru re li Dios. Naqasik’ ka’ajwi’ li qak’oxlahom ut moko naqak’ul ta lix k’oxlahom ut lix b’eresihom li qas qiitz’in. Naqasik’ xtz’apb’al li qaam chiru li k’a’ru re li Dios, a’b’anan naqate li qaam chiru li k’a’ru re li ruchich’och’ ut laj tza. Naq kawob’resinb’il li qaam, naqatz’eqtaana li Santil Musiq’ej. “Timilo chixjultikankil li Qaawa’,” ut rik’in xnumik li hoonal “laa’o numenaq qeek’ahom” chiru li raatin.

Laj Alma kixk’ut chiruheb’ li tenamit aj Ammoniah naq wan “li ke’ajok re xtz’eqtaanankil lix Musiq’ li Dios sa’ xk’ab’a’ lix kawileb’ li raam.” Jo’kan ajwi’ kixk’ut naq “ebʼ li ani teʼxkawobʼresi li raamebʼ, rehebʼ aʼan kʼeebʼil xnawbʼal jun raqal li aatin li yal kaʼchʼin, toj reetal naq maakʼaʼ nekeʼxnaw chirix lix muqmuukil naʼlebʼ.” Taak’ulmanq naq taarisi rib’ li Musiq’ej, ut li Qaawa’ “taarisi li raatin” chiru li ani te’xkawob’resi li raameb’, chanchan ajwi’ laj Laman ut laj Lemuel. Xb’aan naq laj Laman ut laj Lemuel ke’xkawob’resi li raameb’, ke’xtz’eqtaana li Santil Musiq’ej, ut ke’xsik’ xtz’eqtaanankil li raatin lix yuwa’ ut laj Nefi, ke’xsik’ ajwi’ xtz’eqtaanankil lix na’leb’ li Dios.

Chi jalan chiru laj Laman ut laj Lemuel, laj Nefi kixtuulanob’resi rib’ rajlal, ut kixsik’ b’eresiik xb’aan lix Musiq’ li Qaawa’. Jo’kan naq li Qaawa’ kixq’unob’resi li raam laj Nefi. Laj Nefi kixwotz naq a’an “ki’elajin chiru li Qaawa’; ut k’ehomaq reetal naq a’an kinrula’ani, ut kixq’unob’resi li waam jo’kan naq kinpaab’ chixjunil li aatin yeeb’il chaq xb’aan lin yuwa’.” Li Qaawa’ kixtenq’a laj Nefi chixk’ulbal, chixtawb’al ru, ut chixpaab’ankileb’ chixjunileb’ lix muqmuukil na’leb’ li Dios ut li raatin. Laj Nefi kiruhan chixk’ulb’al li Santil Musiq’ej choq’ rochb’een rajlal.

K’a’ru tooruhanq chixb’aanunkil re naq moko kawob’resinb’ilaq ta li qaam?

Xbeen, naru naqajal qak’a’uxl wulaj wulaj.

Li qaKolonel kixk’ut, “Ani naxjal xk’a’uxl ut nachal wik’in chanchan jun ch’ina al, a’an tinkul.” Li qaraarookil profeet, li Awa’b’ej Russell M. Nelson, kixye:

“Li jalb’a-k’a’uxlej a’an aajel ru re xik chi uub’ej. Li tz’aqal paab’aal nokoxtiikob’resi chi uub’ej sa’ lix b’ehil li sumwank.

“Meexuwa ut meeb’ay xjalb’al eek’a’uxl. Laj Satanas nasaho’ xch’ool xb’aan lix rahil eech’ool. … Tikib’omaq anajwan xyalb’al li sahil ch’oolej re risinkil cherix li ruchich’och’il winq. Li Kolonel junelik nokoxra, a’b’an jwal wi’chik naq naqajal qak’a’uxl.”

Naq naqanumsi xsahil xq’unob’resinkil li qach’ool ut chalk rik’in li Qaawa’, nokowulak “chanchan jun ch’ina al, kub’enaq ratawom, aj kuyunel, nujenaq rik’in rahok, wank xch’ool chixk’eeb’al rib’ rub’el chixjunil li k’a’aq re ru tixk’oxla li Qaawa’ naq us xk’eeb’al sa’ xb’een, jo’ chanru naq jun li ch’ina al naxk’e rib’ rub’el xwankil lix yuwa’.”

Xkab’, naru naqatuulanob’resi li qach’ool.

Taatuulano’q li qach’ool wi naqajal qak’a’uxl wulaj wulaj. Naqaj xtuulanob’resinkil li qach’ool chiru li Qaawa’, jo’ jun ch’ina al li na’ab’in chiru lix yuwa’. Chi jo’kan ut toorochb’eeni rajlal li Santil Musiq’ej, ut taaq’uno’q li qaam.

Li wixaqil, xSue, ut laa’in kiqanaw ru jun chaab’il sumal kaahib’ chihab’ chaq. Naq kiqanaweb’ ru, li b’eelomej ak ki’ok chi paab’ank sa’ li Iglees, a’b’anan li rixaqil toj yoo chi tzolok chirix li evangelio rik’ineb’ li misioneer. Naab’aleb’ li misioneer ke’raj xtenq’ankil a’an chi chalk rik’in li Kristo. Kiqeek’a naq kaw lix nawom xch’ool chirix li evangelio ut naq naxnaw naq tz’aqal yaal li Iglees. A’an kireek’a li Musiq’ej naq laa’o kiqula’ani ut naq a’an ki’oken sa’ chixjunileb’ li ch’utam. A’an kiwulak chiru wank sa’ xyanqeb’ li chaab’il komon sa’ li teep. A’b’anan, a’an kixk’e reetal naq ch’a’aj xk’eeb’al rib’ chi ok sa’ xha’il li kub’iha’. Sa’ jun li kutan kiril Moroni 7:43–44, li naxye:

“Ut joʼkan wiʼchik, kʼehomaq reetal, ninye eere naq inkʼaʼ naru nawan xpaabʼaal ut xyoʼonihom, kaʼajwiʼ wi tuulan, ut kubʼenaq xchʼool.

“Wi ta joʼkan, maakʼaʼ xyaalal laa paabʼaal ut laa yoʼonihom, xbʼaan naq maajun kʼulubʼanbʼil chiru li Dios, kaʼajwiʼ li tuulan ut kubʼenaq xchʼool.”

Naq kirileb’ li raqal a’in, a’an kixtaw ru li k’a’ru tento tixb’aanu. A’an kixk’oxla naq ak naxtaw ru xyaalalil li wank chi q’un ut chi tuulan xch’ool. A’b’anan, lix nawom moko tz’aqal ta re taawanq xpaab’aal ut xyo’onihom re xpaab’ankileb’ lix taqlahom li Dios. A’an tento kixkanab’ xjipil xk’a’uxl ut lix na’leb’. A’an ki’ok chixtuulanob’resinkil rib’ rik’in li tz’aqal jalb’a’-k’a’uxlej. A’an ki’ok chixtawb’al ru li tuulanil jo’ li Dios naril. A’an kixkanab’ rib’ sa’ ruq’ lix Choxahil Yuwa’ ut kixtz’aama naq taaq’unob’resiiq li raam. Rik’ineb’ li tij, a’an kireek’a li Musiq’ej chixch’olob’ankil naq li qaChoxahil Yuwa’ naraj naq taakub’eeq xha’.

Li sumal a’an ke’xwotz naq sa’ xtuulanob’resinkileb’ rib’, kiniman lix nawomeb’ chirix li raatin li Dios, ut eb’ li raam ke’q’uno’ re xpaab’ankil li raatin li Qaawa’ Jesukristo.

Rox, naru naqapaab’ ut naqakanab’ qib’ sa’ ruq’ li Kolonel.

Laj Nefi kixk’ut chan ru naq kiq’uno’ li raam naq kixkanab’ rib’ sa’ ruq’ li Qaawa’. A’an kixye, “Laaʼin xinkanabʼ wibʼ chawu, ut tinkanabʼ wibʼ chawu chi junelik. Inkʼaʼ tinkanabʼ wibʼ chiru lix tel li tzʼejwalej.” Jo’kan ajwi’, sa’ jun li k’utb’ensinb’il naleb’ kixk’e chaq re li profeet aj Jose Smith, li Qaawa’ kixye, “Kanab’ awiib’ chiru li Musiq’ej a’an li nak’amok b’e chixb’aanunkil li chaab’il—relik chi yaal, chixb’aanunkil li tiik ru.” Naq naqakanab’ qib sa’ ruq’ li Qaawa’ ut naqapaab’ a’an, a’an tixq’unob’resi li qaam, ut tootenq’aaq sa’ li qach’a’ajkilal, lix yalb’al qix, ut li qarahilal.

Wi taqajal qak’a’uxl chi anchal qach’ool, taqatuulanob’resi qib’, ut taqapaab’ ut taqakanab’ qib’ sa’ ruq’ li Qaawa’, taaq’unob’resiiq li qaam. Toja’ naq a’an tixhoy sa’ qab’een lix Musiq’ ut tixk’ut chiqu li choxahil na’leb’. Taqapaab’ chixjunil li raatin, ut li qanawom taanimanq.

Li qaKolonel, Jesukristo, kireetali tz’aqal li tuulanil. Sa’ 2 Nefi 31:7 naqil, “Aʼut us ta sant, naxkʼut chiruhebʼ li ralal xkʼajolebʼ li winq naq saʼ li tzʼejwalej naxtuulanobʼresi ribʼ chiru li Yuwaʼbʼej, ut naxkʼut xyaalal re li Yuwaʼbʼej naq taaʼabʼinq chiru rikʼin xpaabʼankil lix taqlahom.” Us ta sant ut tz’aqal re ru, a’an kixtuulanob’resi rib’ chiru li Yuwa’b’ej ut ki’ab’in chiru naq kikub’e xha’.

Sa’ xraqik lix yu’am, li Jesukristo kixkub’si rib’ chiru lix Yuwa’ naq ki’uk’ak chire li k’ahil sek’. Li rahilal a’in kixk’e “chi siksotk xb’aan xrahil ut chi elk xkik’el ruuchil tiqob’, ut chixnumsinkil xrahil li tz’ejwalej jo’ ajwi’ li musiq’ej.” Li Kolonel kixtz’aama, “ink’a’ raj tinwuk’ li k’ahil sek’, ut tinka’ch’inob’resi raj wib’.” “Aʼbʼanan,” chan a’an, “rehaq taxaq li Yuwaʼbʼej li loqʼalil, ut [a’an] kiʼukʼak ut kixchoy lix kawresihom choqʼ rehebʼ li ralal xkʼajolebʼ li winq.”

Ex was wiitz’in, laa’o kiqak’ul xtaql qach’ool. Tooruhanq chixkawob’resinkil li qaam, malaj tooruhanq chixq’unob’resinkil li qaam. Sa’eb’ li qayu’am, tooruhanq chixb’aanunkil li k’a’ru nab’oqok lix Musiq’ li Kolonel chi chalk ut chi wank sa’ li qaam. Ninnaw naq wi naqasik’ ru xb’aanunkil a’an, wan li tuqtuukilal ut li sahilal.

Chiqayal qaq’e chixtaaqenkil li qaKolonel, Jesukristo, li kitaaqen re li rajom li Yuwa’b’ej. Naq naqab’aanu chi kama’an, li Kolonel naxyeechi’i qe, “Xb’aan naq k’e reetal, teb’inch’utub’ jo’ jun xan kaxlan naxch’utub’eb’ li kok’ kaxlan rub’el xxik’, wi ink’a’ texkawob’resi li raameb’.” Sa’ xk’ab’a’ li Jesukristo, amen.