Li loq’onink

Jun paay chi loq’onink li mas nab’aanuman ut li mas aajel ru, a’an xch’utub’ankil qib’ sa’ jun na’ajej li santob’resinb’il, re xb’aanunkil li loq’onink. Li Qaawa’ kixye, “Ut re naq qʼaxal wiʼchik tatruuq chixkʼuulankil aawibʼ chi maakʼaʼ aatzʼajnil xbʼaan li ruchichʼochʼ, tatxik saʼ rochochil li tijok ut taaqʼaxtesi laa loqʼlaj kʼanjel chiru lin santil kutan.” Xb’aan a’in naq naqakab’laheb’ li ch’utleb’aal kab’l. Wi ut na’ajman ru, naru naqoksi yalaq paay chi na’ajej, us ta moko k’ojob’anb’il ta, wi naqak’am chaq li santilal aran.

Li k’a’ru mas aajel ru, a’an li k’a’ru naqab’aanu naq nokoch’utla sa’ lix kutan li Qaawa’. Junelik naqatiqib’ qib’ chi chaab’il a’ yaal li naru chiqu—ink’a’ rik’in chaq’al ru aq’ej, chi tiik b’an, re xk’utb’al chiru li Dios naq naqoxloq’i ut naqaloq’oni a’an. Li k’a’ru naqab’aanu aran naxk’ut ajwi’ li oxloq’ink ut li loq’onink. Nokoloq’onin rik’in tijok sa’ komonil; nokoloq’onin rik’in xb’ichankileb’ li b’ich (ink’a’ yal naqab’iheb’ li b’ich, naqab’ichaheb’ b’an); nokoloq’onin rik’in xtzolb’al qib’ ut xk’eeb’al qana’leb’ chiqib’il qib’. Li Jesus naxye, “Chijuliko’q aawe naq sa’ a’in, lix kutankil li Qaawa’, taaq’axtesi laa mayejahom [a’an naraj naxye naq “taaq’axtesi laa hoonal, laa seeb’al, ut li k’a’ru aawe re k’anjelak chiru li Dios ut chiru laa was aawiitz’in”] ut laa loq’laj k’anjel chiru li Q’axal Taqenaq Xwankil, ut taach’olob’ laa maak chiruheb’ laa komon, ut chiru li Qaawa’.” Nokoch’utla, moko re ta xb’aanunkil malaj xk’ulb’al li ajsink-u—jo’ qayehaq xb’aan junaq orkesta—re b’an xjultikankil a’an, ut re “tootzole’q chi tz’aqalaq chik re ru” chirix lix evangelio a’an.

Sa’ li jolomil ch’utub’aj-ib’ li toje’ xnume’, li Elder Patrick Kearon xye qe naq “ink’a’ nokoch’utla chiru li hilob’aal kutan yal re wulak sa’ li ch’utam re li loq’laj wa’ak ut xyeeb’al, us, xoowulak. Naqach’utub’ qib’ re loq’onink. Jwal jalan jalanqeb’ li na’leb’ a’an. Li wulak naraj naxye naq wanko sa’ jun na’ajej. A’ut li loq’onink naraj naxye xnimankil ru li Dios chi anchal qach’ool toja’ ut naq toojalaaq!”

Naq naqaq’axtesi li hilob’aal kutan choq’ re li Qaawa’ ut lix k’anjel a’an, a’ li loq’onink naqab’aanu. Junjunq chihab’ chaq, li Elder Russell M. Nelson kixye: “Chan ru naq naqasantob’resi li hilob’aal kutan? Naq saajin chaq, xintz’il rix li tz’iib’anb’il naq us xb’aanunkil ut ink’a’ us xb’aanunkil sa’ li hilob’aal kutan. Toj moqon xintaw ru naq sa’eb’ li loq’laj hu, lin b’aanuhom ut lin ch’ool sa’ li hilob’aal kutan wan choq’ jun eetalil wik’in laa’in ut rik’in lin Choxahil Yuwa’ [chi’ilmanq Exodo 31:13; Esekiel 20:12, 20]. Rik’in xtawb’al ru a’in, ink’a’ chik na’ajman xtz’iib’ankil li us ut li ink’a’ us xb’aanunkil. Naq nink’oxla ma us xb’aanunkil k’a’ruhaq sa’ li hilob’aal kutan, ninpatz’ wib’, “K’a’ru li eetalil li nawaj xk’eeb’al re li Dios?””

Li loq’onink chiru li hilob’aal kutan nokoxjayali rik’in li nimla mayej kixk’e li Jesukristo re xtojb’al rix li maak. Chaab’il ut us naq naqaninq’ehi lix waklijik a’an chi yo’yo rajlal chihab’ chiru li Rahil Kutan, a’ut naqab’aanu ajwi’ a’in rajlal xamaan naq naqak’uleb’ li reetalil lix mayej, jo’ ajwi’ lix waklijik chi yo’yo, rik’in li loq’laj wa’ak. Choq’ reheb’ li ani yot’b’ileb’ xch’ool, xk’ulb’al li loq’laj wa’ak a’an li na’leb’ q’axal nim sa’ li loq’onink chiru li hilob’aal kutan.

Li loq’onink sa’ komonil jo’ “lix junxaqalil li Kristo” naxk’e jun wankilal qe naq yooko chixtzolb’al qib’, chixtenq’ankil qib’, ut chixwaklesinkil qib’ chiqib’il qib’. Sa’ jun tz’ilok-ix li xb’aanuman sa’eb’ li kutan a’in, xtawman naq eb’ li neke’loq’onin yal xjuneseb’ rib’ ink’a’ mas k’eek’ookeb’ xch’ool chixsik’b’al li musiq’ejil k’iik, ink’a’ mas neke’xjayali rib’ rik’in lix paab’aaleb’, ut ink’a’ neke’xloq’oni li Dios chi kok’ aj xsa’. Naq wanko sa’ komonil jo’ aj santil paab’anel, naqawaklesi qib’ sa’ li loq’onink ut sa’ li paab’aal.

A’ut aajel ajwi’ ru naq ink’a’ nasach sa’ qach’ool li loq’onink naqab’aanu wulaj wulaj, qajunes malaj sa’ li qajunkab’al. Li Kolonel kixye qe, “Aʼbʼanan laa yeechiʼihom taaqʼaxtesimanq saʼ tiikilal saʼ chixjunil li kutan ut saʼ chixjunil li hoonal.” Jun ixq xye jun chaab’il na’leb’: “Maajun chik na’leb’ re xloq’oninkil li Dios nim wi’chik chiru xk’ulb’aleb’ li ralal xk’ajol a’an sa’ li qayu’am ut xch’oolaninkileb’, ut xk’utb’al lix k’uub’anb’il na’leb’ a’an chiruheb’.”

Laj Alma ut laj Amulek ke’xk’ut chiruheb’ laj Tzoramita li ke’isiik sa’eb’ lix ch’utleb’aal kab’l naq ink’a’ yal te’xloq’oni li Dios jun sut chiru li xamaan, a’b’anan wulaj wulaj, ut “sa’ b’araq chi na’ajej wankex wi’.” Ke’xye naq li tijok a’an ajwi’ loq’onink:

“Tento teehoy lee raam saʼ lee tzʼaptzʼookil naʼaj, ut saʼ lee muqmuukil naʼaj, ut saʼ lee yamyookil chʼochʼ.

“Relik chi yaal, ut naq ink’a’ nekex’elajin chiru li Qaawa’, chiwanq eech’ool chi nujenaq, ut k’eeb’ilaq junelik chi tijok chiru a’an.”

Ke’aatinak ajwi’ chirix xtz’ilb’aleb’ rix li loq’laj hu, xch’olob’ankil xyaalal li Kristo, k’anjelak chiru ras riitz’ineb’, xk’ulb’al li Santil Musiq’ej, ut wank chi b’antioxink wulaj wulaj. K’oxlahomaq li na’leb’ a’an: “wank chi b’antioxink wulaj wulaj.” A’an na’aatinak chirix li xkab’ lin na’leb’:

Naq naqeek’a ut naqaye li qab’antioxihom chiru li Dios, li loq’onink na’ok choq’ sahil ch’oolejil, ut ink’a’ yal junaq chik k’anjel li tento taqab’aanu.

Li tz’aqal loq’onink naraj naxye xraab’al li Dios ut xq’axtesinkil li qajom chiru li rajom a’an—a’an li maatan q’axal nim naru naqak’e. Naq kipatz’man re li Jesus k’a’ru li xnimal ru taqlahom sa’ chixjunil li chaq’rab’, li Jesus kixye, “Taara li Qaawaʼ laa Dios chi anchal aachʼool, ut chi anchal aawaam, ut chi anchal aakʼaʼuxl.” Kixye ajwi’ naq a’an li xbʼeen taqlahom.

Jo’ka’in ajwi’ naq li Jesus naxloq’oni li Yuwa’b’ej. Lix yu’am ut lix mayej re xtojb’al rix li maak, jayalinb’ileb’ rik’in lix loq’al li Yuwa’b’ej. Najultiko’ qe li k’a’ru kixtz’aama li Jesus chi anchal xch’ool naq wan sa’ xyi li nimla rahilal ut xyot’ik li raam: “At inYuwa’, wi taaruuq, chinume’q chaq chinb’een li uk’leb’ sek’ a’in,” a’ut chirix ka’an kixye, “a’b’an moko jo’ ta li nawaj laa’in, jo’aq b’an nakawaj laa’at.”

Li loq’onink, a’an xyalb’al qaq’e chixb’aanunkil jo’ chanru li na’leb’ a’in. Ink’a’ naru naqataw a’in chi tz’aqal re ru chiru jun kutan, a’ut wi wulaj wulaj “naqaq’axtesi choq’ mayej re a’an jun yot’b’il ch’oolej ut jun tuulanil musiq’ej,” a’an tixkub’si wi’chik qaha’ rik’in lix Musiq’, ut tooxnujob’resi rik’in li rusilal a’an.

Sa’ li xb’een tasal sa’ li Tzol’leb’ ut li Sumwank, li Qaawa’ kixk’e xjitb’al li ruchich’och’ rik’in li aatin a’in:

“Keʼel chaq rikʼinebʼ lin kʼojobʼanbʼil kʼanjel, ut keʼxqʼet lin sumwank li junelik nakana;

“Ink’a’ neke’xsik’ li Qaawa’ re xxaqab’ankil lix tiikilal; li junjunq b’an chi winq nab’eek chiru tz’aqal lix b’e, ut chirix xjalam-uuch tz’aqal lix dios, li wan xjalam-uuch chanchan li ruchich’och’.”

Us naq taajultiko’q qe li k’a’ru ke’xb’aanu li oxib’ saaj winq aj Judio, a’eb’ laj Ananias, laj Misael, ut laj Asarias, li ke’k’ame’ chi preexil aran Babilonia ka’ch’in chik chirix naq laj Lehi ut lix junkab’al ke’el chaq aran Jerusalen. Jun aj jolominel aj Babilonia kixk’ab’a’iheb’ a’an jo’ aj Sidrak, aj Misak, ut aj Abednago. Moqon, naq eb’ li oxib’ a’an ke’xye naq ink’a’ te’xloq’oni li jalam-uuch li kixxaqab’ laj Nabukodonosor, a’an kixtaqla naq te’kute’q sa’ jun k’atleb’aal li lochlo xxamlel, ut kixye reheb’, “Ani ut li Dios a’an li taakoloq eere chiru li wuq’?”

Najultiko’ eere li k’a’ru ke’xye naq ke’chaq’ok:

“Li Dios li nokok’anjelak wi’ naru chiqakolb’al chiru li k’atleb’aal li lochlo xxamlel, ut chiru laa wuq’ laa’at tooxkol, at rey.

“Wi ut ink’a’, chinawe’q aab’aan … naq ink’a’ took’ajelaq chiruheb’ laa Dios, chi moko taqaloq’oni li jalam-uuch re oor li xaxaqab’.”

Q’axal tiq li k’atleb’aal, ut ke’kam li oxib’ li ke’kutuk reheb’ chi sa’, a’ut laj Sidrak, laj Misak, ut laj Abednago maajun ra ke’xk’ul. “Ki’aatinak laj Nabukodonosor, ut kixye, “Osob’tesinb’ilaq taxaq lix Dios laj Sidrak, laj Misak, ut laj Abednago, li xkolok reheb’ lix moos li xe’xkanab’ rib’ sa’ ruq’ a’an, … ut xrach’ab’ lix tib’eleb’ a’an, re naq maajun chik dios te’xk’anjela ru, chi moko te’xloq’oni, ka’ajwi’ lix Dioseb’ a’an.” Eb’ a’an ke’xkanab’ rib’ sa’ ruq’ li Dios re te’kole’q; “wi ut ink’a’,” malaj ut wi li Dios rik’in xchaab’ilal xna’leb’ ink’a’ tixkoleb’ chiru li kamk, eb’ a’an te’kanaaq chi paab’ajel chiru a’an.

Chixjunil li k’a’ru naxk’ul xna’aj xloq’oninkil li Yuwa’b’ej ut li K’ajolb’ej, na’ok choq’ jalanil dios. Eb’ li neke’tz’eqtaanank re li Dios jo’ lix yo’leb’aal chixjunil li yaal, malaj ink’a’ neke’xsik’ k’ulub’aak xb’aan a’an, neke’ok a’an choq’ xdioseb’. Li ani naxk’e xch’ool chixtaaqenkil junaq kristiaan malaj junaq na’leb’ ruuchil li k’a’ru k’eeb’il xb’aan li Dios, yoo chixloq’oninkil jun jalanil dios. Eb’ li ani neke’yehok re naq neke’xloq’oni li Dios, a’ut ink’a’ neke’xpaab’eb’ lix taqlahom a’an, yookeb’ chi b’eek sa’ tz’aqal lix b’eheb’: “Rik’in xtz’uumaleb’ re neke’jilok wik’in, a’b’an najt wik’in wan lix ch’ooleb’.” Li ani naqaloq’oni, a’an ka’ajwi’ “li junaj chi yaalil Dios, ut li Jesukristo, li xtaqla chaq.”

Sa’ roso’jik, li tz’aqal oxloq’ink nak’utman rik’in chan ru naq nokowan sa’ li qayu’am. Re xk’utb’al li oxloq’, tento taqab’aanu li k’a’ru neke’xb’aanu li Yuwa’b’ej ut li K’ajolb’ej—naq toowanq jo’ chanruheb’ a’an. Rik’in xb’aanunkil li k’a’ru naxb’aanu jalan, yooko chixnimankil ru a’an, ut wi naqab’aanu li k’a’ru naxb’aanu li Dios, yooko chixloq’oninkil a’an. A’in naraj naxye naq rajlal taqak’e li qach’ool chixsik’b’al li santilal sa’ li qayu’am. A’ut li wank jo’ chanru li Kristo a’an ajwi’ li k’a’ru nak’ulman naq yooko chi loq’onink. Li raatin li Elder Kearon chirix li loq’onink “toj reetal naq nokojalaak” mas nim xwankil. Li tz’aqal loq’onink nokoxjal.

Xb’aan a’in naq ch’ina-us lix b’ehil li sumwank—a’an xb’ehil li loq’onink, li rahok, ut li paab’ajelil chiru li Dios. Noko’ok chiru li b’e rik’in li kub’iha’, naq naqak’ul sa’ qab’een lix k’ab’a’ li Jesukristo ut naqaye naq taqapaab’eb’ lix taqlahom a’an. Naqak’ul li maatan re li Santil Musiq’ej, li nak’amok resil li rusilal li Kolonel, li nakolok qe ut naxsaqob’resi qu chiru li maak wi naqajal qak’a’uxl. Naru naqaye naq wi naqajal qak’a’uxl, yooko chixloq’oninkil a’an.

Chirix a’an wankeb’ chik li k’ojob’anb’il k’anjel ut li sumwank noko’ok wi’ sa’ li rochoch li Qaawa’, li neke’santob’resink qe. Eb’ li loq’laj b’aanuhom ut k’ojob’anb’il k’anjel sa’ li santil ochoch, a’an jun paay chi loq’onink li q’asal taqenaq xloq’al.

Li Awa’b’ej Russell M. Nelson xye naq “li junjunq chi winq ut ixq li natz’aqon sa’eb’ li k’ojob’anb’il k’anjel re li tijonelil ut na’ok sa’eb’ li sumwank rik’in li Dios ut naxpaab’eb’ li sumwank a’an, naru naxk’ul lix wankil li Dios.” A’an maawa’ yal jun wankilal naqoksi re k’anjelak ut re osob’tesink. A’an ajwi’ jun wankilal li nak’anjelak sa’ li qach’ool re qatiikob’resinkil ut re xsaqob’resinkil qu. Naq nokob’eek sa’ xb’ehil li sumwank, “nak’utman li wankilal re choxahilal,” re xsaqob’resinkil qu.

Joʼebʼ laj Nefita ut laj Lamanita najter, “Chootʼaneʼq chiroq li Jesus, ut chiqaloqʼoni.” Jo’ kixtaqla li Jesus, “Chiqahupubʼ qibʼ ut chiqaloqʼoni li Yuwaʼbʼej saʼ lix kʼabʼaʼ [li K’ajolb’ej].” Chiqakʼul li Santil Musiqʼej ut chiqaq’axtesi li qach’ool chiru li Dios. Me’wan jalanil dios qik’in chiru a’an, ut jo’ xtzolom li Jesukristo, chiqab’aanu sa’ li qayu’am jo’ chanru kixb’aanu a’in. Laa’in ninch’olob’ cheru naq wi naqab’aanu chi jo’kan, taqak’ul xsahil qach’ool rik’in li loq’onink. Sa’ xk’ab’a’ li Jesukristo, amen.