Jolomil ch’utub’aj-ib’
“Chexsutq’iiq wik’in … re taaruuq texink’irtesi”
Jolomil ch’utub’aj-ib’ re abril 2025


11:3

“Chexsutq’iiq wik’in … re taaruuq texink’irtesi”

Wan sahil ch’oolejil sa’ choxa sa’ xk’ab’a’ li neke’sutq’i chaq. Moko b’ayb’ookex ta chi sutq’ijik chaq.

Li qochoch sutsu chaq rik’in xchaq’aleb’ ru che’. Nach’ chiru li okeb’aal kiwan jun li xchaq’al ru sauce. Chiru jun q’ojyin, kichal jun kawil iq’ ut kit’ane’ li sauce. Kikana chi t’ant’o chiru li ch’och’ chi mich’b’il lix xe’ ut k’a’jo’ xrahil rilb’al.

Ak ok raj we chixlochb’al li motosierra re xsetb’al li che’ ut roksinkil choq’ si’ naq li qech kab’al ki’el chaq sa’ aanil chinramb’al. Kinxch’iila xb’aan naq maak’a’ chik xwaj rik’in li che’, ut kixtz’aama naq ink’a’ taqasach li che’ a’an. Chirix a’an kixk’ut chiqu naq wan xcha’al lix xe’ li toj wan sa’ li ch’och’ ut kixye naq wi naqaxaqab’ xtoon li che’, naqaset li ruq’, ut naqach’oolani, lix xe’ tixchap wi’chik rib’.

Jun sauce t’anenaq.
Jun xxe’ toj wan rub’el li ch’och’.

Ink’a’ kinpaab’ naq jun li che’ li ak t’anenaq ut wan xch’a’ajkilal taaruuq raj chi kole’k ut chi k’iik wi’chik. Kink’oxla naq us ta nak’i wi’chik, ink’a’ raj tixkuy naq taachalq junaq chik li kawil iq’. A’b’an sa’ xk’ab’a’ naq li qech kab’al kixpaab’ naq toj naru nakole’ li che’, kiqab’aanu li kixye.

Xtoon li che’ maak’a’ chik rix.
Yoo chi k’iik wi’chik li che’.

Ut, k’a’ru kik’ulman? Chirix xnumik li hoonal, kiqil naq li che’ ki’ok chi k’ulunk wi’chik xyu’am naq ki’ok chaq chi elk xxe’. Anajwan, 12 chihab’ chik chirix a’an, li che’ toj ch’ina-us ut wan xyu’am, kaweb’ lix xe’ ut naxk’e xch’ina-usal li qasutam.

Jun li che’ jwal ch’ina-us ut kaw rib’.

Naq ninch’utla rik’ineb’ laj santil paab’anel sa’ chixjunil li ruchich’och’, najultiko’ we li sauce a’an ut chan ru naq wan li oyb’enihom us ta chanchan naq maak’a’ chik k’a’ru nakana. Junjunqeb’ ke’wan chaq xnawom xch’ool chirix li evangelio li kaw ut xchaq’al ru jo’ li sauce. Chirix a’an, xb’aan xwanjikeb’ sa’ xyu’am, ke’q’una lix nawom ch’oolej a’an, li kisach wi’ xpaab’aaleb’. Wankeb’ chik li ke’xchap rib’ rik’ineb lix xe’ sa’ lix ch’och’il li evangelio.

K’iila sut, kine’xmusiq’a lix seraq’eb’ naab’al li ke’xsik’ ru rak’ob’resinkil lix tzolomileb’ ut ke’sutq’i sa’ li rochocheb’, a’ li Iglees. Sa’ xna’aj xkanab’ankil lix paab’aaleb’ jo’ li si’ maajo’nimal xtz’aq, ke’xk’ulub’a lix toch’om li Musiq’ej ut lix b’oqom a’an rik’in rahok re sutq’iik.

Kinwan chaq sa’ jun ch’utub’aj-ib’ re oqech aran Corea b’ar wi’ jun komon li yoo chi sutq’iik sa’ li Iglees kixwotz: “Ninb’antioxin chiruheb’ li komon xb’aan naq xine’xk’ulub’a chi maak’a’ inpaab’aal ut chi q’un inmetz’ew, xb’aan naq xe’xye li ruq’ we ut ninb’antioxin chiruheb’ li komon li chaab’ileb’ xna’leb’ wik’in. Toj wankeb’ li wamiiw li maji’ neke’sutq’i chaq. Ninse’e b’ayaq, a’b’an neke’xye chirib’ileb’ rib’ naq te’sutq’iiq sa’ li Iglees re xwaklesinkil lix paab’aaleb’. Nink’oxla naq chixjunileb’ neke’raj ru li paab’aal.”

Chixjunileb’ li neke’raj ru lix paab’aal, nekexqab’oq chi sutq’iik chaq. Ninyeechi’i eere naq lee paab’aal taakawuuq naq texloq’oninq wi’chik sa’ xyanqeb’ laj santil paab’anel.

Jun komon aj Africa li kiwan chaq choq’ misioneer kixtz’iib’a jun aj jolominel sa’ li Iglees re xpatz’b’al xkuyb’al xmaak chiru, xb’aan naq ch’i’ch’i’ kireek’a xb’aan lix k’utum a’an, ut xb’aan a’an naq kixkanab’ xik sa’ li Iglees. Rik’in tuulanil kixye: “Chi ra ninye naq nim xteram li xintoj rix sa’ xk’ab’a’ naq ch’i’ch’i’ kiweek’a 15 chihab’ chaq anajwan. Naab’al li k’a’ru kintz’eq—naab’al wi’chik chiru li kink’oxla. K’a’jo’ inxutaan xb’aan li rahilal li maare xinb’aanu chiru li b’e, a’b’an nasaho’ ajwi’ inch’ool naq xintaw wi’chik li b’e re sutq’iik.”

Laa’ex li nekereek’a naq xexsach, nekexqab’oq chi sutq’iik chaq re naq teeyal wi’chik lix sahil li ruuchinihom li evangelio.

Jun li komon ixq aj Estado Unidos kixkanab’ xik sa’ li Iglees chiru k’iila chihab’. Sa’ li seraq’ chirix lix sutq’ijik naqataw xninqal ru na’leb’ choq’ reheb’ li na’b’ej yuwa’b’ej ut junkab’alej li neke’raho’ xch’ool chirixeb’ lix komon li neke’sach. A’an kixtz’iib’a:

“Naru raj tintusub’ xyaalal k’a’ut naq kinnajtob’resi wib’ rik’in li Iglees, rikin li evangelio, ut naru ajwi’ ninye naq rik’in lin junkab’al. A’b’an maak’a’eb’ aj-e a’an. Moko jun ta xyaalal naq kinkanab’ li Iglees—maare naab’al li k’a’ru kinsik’ ru xb’aanunkil. A’b’an jun li na’leb’ li junelik kinnaw a’an naq lin na’ ut lin yuwa’ ke’xsik’ ru jun na’leb’ aajel ru ut ke’xchap rib’ chiru a’an. Ke’xsik’ ru inraab’al.

“Ink’a’ ninnaw jo’k’ihal xya’al ruheb’ kihoye’ sa’ ink’ab’a’, jarub’ li q’ojyin b’ar wi’ ink’a’ ke’ru chi wark, chi moko jarub’ li raatinul li tij ke’xye chiwix. Ink’a’ kine’xq’us sa’ xk’ab’a’eb’ lin maak; sa’ xk’ab’a’ b’an lin wanjik sa’ li maak. Ink’a’ xik’ kine’ril sa’eb’ li rochoch chi moko sa’eb’ li ch’utam sa’ junkab’al; eb’ li eek’ahom a’an yal ke’chal xb’aan lin sachik. Sa’ xna’aj a’an, toj kine’xk’ulub’a. Maare ke’xk’e reetal naq yoo chi chupk lin saqen. A’b’an ke’xnaw naq lin wanjik sa’ li hoonal a’an, yal a’an xmuhel li k’a’ru naru ninwulak chixb’aanunkil.

“Jo’ naq ch’a’aj ru lin b’e chi najt rik’in li Iglees, jo’kan ajwi’ xch’a’ajkil lin sutq’ijik chaq. A’b’an jun li k’a’ru ink’a’ ch’a’aj, a’an naq kiweek’a naq yookin chi wulak sa’ kab’l, b’ar wi’ k’ulub’anb’ilin.”

Li na’leb’ ninwotz anajwan a’an tz’aqal choq’ eere chejunilex li ak eereek’ahom chaq jun sutaq li Musiq’ej, a’b’an nekepatz’ eerib’ ma wan junaq li b’e re sutq’iik malaj junaq na’ajej choq’ eere sa’ lix Iglees li Jesukristo li k’ojob’anb’il wi’chik. A’an ajwi’ choq’ re li ani ink’a’ chik naraj wank arin malaj li na’aaleek chixnajtob’resinkil rib’.

Li na’leb’ ninwotz moko a’an ta jun yalok-ix chi moko teneb’ank tojb’a-maak. A’an jun b’oqom, k’eeb’il rik’in rahom ut ajom maak’a’ xb’alaq’, naq k’ulb’ilex chi k’ulunk sa’ lee musiq’ejil ochoch.

Xintijok re naq teereek’a lix ch’olob’ahom li Santil Musiq’ej naq teerab’i li raarookil b’oqom a’in ut xchaq’al ru yeechi’ihom li qaKolonel, Jesukristo:

“Ma ink’a’ anajwan texsutq’iiq wik’in, ut teejal eek’a’uxl chirix lee maak, ut taajale’q eech’ool re taaruuq texink’irtesi?”

Rajlal xamaan, naab’aleb’ li neke’k’ulub’an re lix b’oqom li Kolonel chi sutq’iik chaq sa’ li tzolomil ut sa’ li k’anjel sa’ li Iglees, rik’in xsik’b’al, sa’ ch’anch’ookilal ut sa’ tuulanil, li k’irtesink naxyeechi’i li Jesus. Ut re xka’pak’alinkil li nayeeman, naab’al xk’ihaleb’ li saaj li yookeb’ chixsik’b’al ru kanaak ut xnimob’resinkil lix paab’aaleb’ chirix li Jesukristo.

Naq junjunq reheb’ laj taaqenel re li Jesus aran Kapernaum ke’reek’a naq ch’a’aj lix k’utum ut ke’xsik’ ru elk aran, a’an kiraatinaheb’ lix apostol ut kixpatz’ reheb’, “Ma teeraj ajwi’ xik laa’ex?”

A’an a’in li patz’om li tento taqasume sa’ junjunqal naq nokonume’ sa’eb’ li hoonal re yale’k. Lix sumehom laj Pedro chiru li Jesus junelik nakana ut ch’olch’o ru: “Ani aj ik’in tooxik? Aawik’in wan li aatin nak’ehok li junelik yu’am.”

Jo’kan ut, naq naqil lix b’oqom li Kolonel re sutq’iik rik’in a’an, k’a’ru nakatzol sa’ li seraq’ chirix li sauce?

  1. Li sutq’iik moko yal sa ta chi moko yal sa’ junpaat ta, a’b’an chaab’il na’el. Naq kixaqli li qasauce, chixjunileb’ li ruq’ ke’setman. Moko ch’ina-us ta kikana. Laa’o ajwi’ naru naqeek’a naq maak’a’ chik nakana qik’in naq naqatz’eqtaana li k’a’ru k’ayjenaqo wi’ chaq ut na’el li qaq’etq’etil. Xjayalinkil lee paab’aal chirix li Jesukristo ut chirix lix evangelio—lix toon ut lix xe’—tixk’e eeyo’onihom ut eekawilal re naq teek’e li xb’een yokb’ re sutq’iik.

  2. Kib’ay naab’al chihab’ re naq li qasauce kikawu ut kich’ina’uso’ wi’chik. Anajwan jwal kaw wi’chik ut k’a’jo’ xchaq’al ru jo’ chaq junxil. Chiwanq eekuyum naq lee paab’aal ut lix nawom eech’ool yoo ajwi’ chi k’iik. A’in naraj ajwi’ naxye naq ink’a’ teech’i’ile eerib’ rik’in li k’a’ru nayeeman jo’ “B’ar xatwan chaq chixjunileb’ li chihab’ xe’nume’?”

  3. Li sauce ink’a’ raj kik’i wi’chik wi ta ink’a’ kich’oolaniman chi kok’ aj xsa’. Laa’ex teech’oolani lee paab’aal ut lix nawom eech’ool naq nekextz’aqon sa’ li loq’laj wa’ak rajlal xamaan ut naq nekexloq’onin sa’ li rochoch li Qaawa’.

  4. Jo’ ajwi’ naq li sauce kiraj ru xsaqen li saq’e re naq li ruq’ ut lix xaq kik’i wi’chik, jo’kan naq lix nawom eech’ool laa’ex taak’iiq naq yooqex chixk’ulub’ankil li reek’asihom ut lix ch’olob’ahom li Musiq’ej. Tzolomaq eerib’ rik’in laj Amulek, li ki’aatinak chirix li hoonal naq kixnajtob’resi rib’ ut kixye, “k’iila sut kinb’oqe’ ut ink’a’ kiwaj ab’ink.”

  5. Li wech kab’al kixnaw naq li sauce naru nawakli jun sut chik. Jo’kan ajwi’ naq li Qaawa’ naxnaw ru lee choxahilal ut li k’a’ru naru naxb’aanu lee paab’aal ut lix nawom eech’ool. A’an maajo’q’e tixkanab’ xyalb’al xq’e eerik’in. Rik’in lix tojb’al rix li maak xb’aan li Jesukristo, chixjunil li k’a’ru jorol naru nak’ira.

Ninch’olob’ xyaalal naq wan sahil ch’oolejil sa’ choxa sa’ xk’ab’a’ li neke’sutq’i chaq. Aajel eeru ut raab’ilex. Ninch’olob’ xyaalal naq li Jesukristo a’an li qaKolonel ut naq a’an naxk’e tuqtuukilal ut nimla sahil ch’oolejil reheb’ li te’sutq’iiq chaq rik’in. Eb’ lix tel aj uxtaan moko q’alq’ookeb’ ta, teetookeb’ ut ye’yookeb’ b’an cheru. Moko b’ayb’ookex ta chi sutq’ijik chaq. Chi anchal qach’ool, nekexqak’ul wi’chik. Sa’ xk’ab’a’ li Jesukristo, amen.

Eb’ li raqalil

  1. A’an chaq ut toj a’an ajwi’ anajwan li rochochil li mision sa’ li Mision Washington Spokane. Lix jalam-uuch li sauce ki’isiik chaq xb’aan li wixaqil, xJacqui.

  2. 3 Nefi 9:13. Chek’e reetal naq li b’oqom re xjalb’al qak’a’uxl a’an choq’ qe chiqajunilo. Chi’ilmanq 1 Jwan 1:8 (“Wi naqaye naq maak’a’ qamaak, naqab’alaq’i qib’ qajunes qib’”) ut lix b’oqom li Awa’b’ej Russell M. Nelson chixjalb’al qak’a’uxl wulaj wulaj: “Li wankilal re tiikisiik chi uub’ej sa’ musiq’ej,” Jolomil ch’utub’aj-ib’ re abril 2022.

  3. Chi’ilmanq Quentin L. Cook, “Facing Life and Faith Challenges” (ch’utam choq’ reheb’ li saaj sa’ chixjunil li ruchich’och’, 14 noviembre, 2023), Biblioteca del Evangelio: “Re naq teenaw, eb’ li saaj moko neke’xkanab’ ta wulak sa’ li Iglees chi moko neke’risi ta rib’ chi naab’al wi’chik chiru juxil, jo’ nayeeman. Lix k’ihaleb’ li misioneer neke’b’oqe’ chi k’anjelak yoo chi nimank. Lix k’ihaleb’ li saaj toj yookeb’ chi k’iik li neke’tz’aqon sa’ li Iglees yoo chi k’iik rajlal. Jo’kan ajwi’, lix k’ihaleb’ li saaj maji’ sumsuukeb’ li neke’wulak sa’ instituto yoo ajwi’ chi k’iik.”

    Chi’ilmanq ajwi’ D. Todd Christofferson ut Clark G. Gilbert, “Video: Elder Christofferson Challenges Narrative, Says Spirit Working in Youth,” Church News, Dec. 13, 2024, newsroom.ChurchofJesusChrist.org.

  4. Jwan 6:67.

  5. Jwan 6:68.

  6. Chi’ilmanq Alma 5:28.

  7. Chi’ilmanq Dieter F. Uchtdorf, “Chach’oolani lix xe’el ut eb’ li ruq’ te’k’iiq,” Jolomil ch’utub’aj-ib’ re octubre 2024: “Li Jesukristo ut lix tojb’al rix li maak a’aneb’ xxe’ lix nawom qach’ool. Chixjunileb’ chik lix komon a’aneb’ li ruq’. … Naq naqach’oolani lix nawom qach’ool chirix li Jesukristo, ninpatz’ wib’ ma naqak’e li uq’ej sa’ xna’aj li xe’. … Ch’ooolani lix xe’ ut eb’ li ruq’ te’k’iiq.”

  8. Chi’ilmanq Alma 32:41.

  9. Chi’ilmanq Russell M. Nelson, “Chak’oxla li k’a’ru re choxa!,” Jolomil ch’utub’aj-ib’ re ocubre 2023: “Wi nakanumsi laa hoonal sa’ li santil ochoch, taanimanq laa paab’aal. Ut li k’anjelak ut loq’onink sa’ li santil ochoch tatxtenq’a re taak’oxla li k’a’ru re choxa.”

    Chi’ilmanq Russell M. Nelson, “Chisaho’q aach’ool chirix li maatan reheb’ lix laawil li tijonelil,” Jolomil ch’utub’aj-ib’ re abril 2024: “A’an a’in li tinyeechi’i. Maak’a’ chik k’a’ru li jwal tatxtenq’a chixchapb’al li b’arb’ookil ch’iich’ jo’ li loq’onink sa’ li santil ochoch. … Maak’a’ chik k’a’ru li jwal tixkawob’resi lix nawom aach’ool chirix li Qaawa’ Jesukristo ut lix tojb’al rix li maak xb’aan a’an, malaj li jwal tatxtenq’a chixtawb’al chik ru lix nimal ru k’uub’anb’il na’leb’ li Dios.”

  10. Chi’ilmanq Alma 32:28.

  11. Alma 10:6.

  12. Chi’ilmanq Patrick Kearon, “Li rajom li Dios a’an xk’amb’al aab’e sa’ laa wochoch,” Jolomil ch’utub’aj-ib’ re abril 2024: “Li Dios rajlal yoo chesik’b’al.”

  13. Chi’ilmanq Jeffrey R. Holland, “Las cosas destrozadas pueden repararse,” Liahona, mayo 2006, 69–71.

  14. Chi’ilmanq Lukas 15:11–32; Tzol’leb’ ut Sumwank 18:13.

  15. Chi’ilmanq Jwan 15:9.

  16. Chi’ilmanq Alma 5:33.

  17. Chi’ilmanq Russell M. Nelson, “Li Qaawa’ Jesukristo taak’ulunq wi’chik,” Jolomil ch’utub’aj-ib’ re octubre 2024: “Moko mas eq’la ta, chi moko mas ewu ta, re naq tat-ok choq’ xtzolom li Jesukristo. Chirix a’an, tat-osob’tesiiq chi tz’aqal xb’aan lix tojb’al rix li maak kixb’aanu a’an.”

    Chi’ilmanq ajwi’ Russell M. Nelson, “Li wankilal re tiikisiik chi uub’ej sa’ musiq’ej”: “Wi nakaweek’a naq xat-elk chaq sa’ lix b’ehil li sumwank ut ink’a’ nakatru chi sutq’iik, moko yaal ta a’an.”