Jolomil ch’utub’aj-ib’
Li b’eresiik xb’aan li Jesukristo
Jolomil ch’utub’aj-ib’ re abril 2025


10:48

Li b’eresiik xb’aan li Jesukristo

Sa’ xjayalinkil li qayu’am rik’in li Kristo, taqataw li b’e re li qasutq’ijik, rik’in xyalb’al qaq’e ut chi saho’k qach’ool toj sa’ roso’jik.

Li Jesukristo kixjal lin yu’am naq xkub’e inha’ naq wan 26 chihab’ we sa’ lin raarokil Frutillar, Chile. Sa’ li hoonal a’an, lin trab’aaj kinxk’am chiruheb’ li palaw ut li nima’ re li chaq’al ru Patagonia Chilena. Chirix lin kub’iha’ xwil lin trab’aaj ut lin yu’am chi ak’ ut jalan chik, ut xink’e reetal chi yaal naq “chixjunil li k’a’aq re ru naxk’ut naq wan jun li Dios.”

Sa’ li che’k’aam eb’ li kar neke’yo’la sa’ lix yo’leb’aal li nima’. Sa’ jun hoonal re lix yu’ameb’, tento naq te’numxiq toj reetal naq te’wulaq sa’ li palaw, b’ar wi’ neke’xtaw lix tzakemq ut li k’a’ru aajel ru choq’ re lix k’iijikeb’.

A’b’an li palaw a’an jun na’ajej xiwxiw b’ar wi’ muqmuuqeb’ li xul neke’yohob’k ut b’ar wi’ wankeb’ laj kar li neke’xyal xq’e chixchapb’aleb’ li kar rik’in li chapleb’ kar chanchan tzakemq, a’b’an yal pak’b’il. Wi li kar te’ruuq chi kole’k chiruheb’ li xiwxiw a’in, kawresinb’ilaqeb’ re roksinkil lix seeb’al re b’eresink, re sutq’iik b’ar wi’ xe’yo’la, rik’in xnumsinkil li ak’ ch’a’ajkilal malaj li ak nawb’il ru. Eb’ laj tzolonel xe’xtzol chan ru neke’q’axon li kar chiru naa’b’al chihab’ ut xe’xtaw naq neke’roksi jun pay li mapa juntaaq’eet rik’in li GPS, re xb’eresinkileb’ toj chalen naq tz’aqal tz’aqal te’wulaq sa’ lix na’aj.

Sa’ jun kutan chiqajunilo tooruuq chi sutq’iik sa’ li qachoxahil ochoch, b’ar wi’ xoo’el chaq. Ut jo’eb’ li kar re nima’, wan li nak’amok qab’e, lix Saqen li Kristo, re qab’eresinkil aran. Li Jesus kixye reheb’ lix tzolom, “Laa’in li b’e, li yaal ut li yu’am. Maa’ani naxik rik’in li Yuwa’b’ej, wi ink’a’ ta sa’ ink’ab’a’.”

Sa’ xjayalinkil li qayu’am rik’in li Kristo, taqataw li b’e re li qasutq’ijik, rik’in xyalb’al qaq’e ut chi saho’k qach’ool toj sa’ roso’jik. Li Awa’b’ej Russell M. Nelson kixye naq “lix sahil li qach’ool ink’a’ nayo’la sa’ li k’a’ru naqak’ul. Nayo’la b’an sa’ li k’a’ru naqataaqe.”

Li qachoxahilal ut li qeechanihom

Sa’ li jek’inb’il aatin chirix li junkab’al naqil naq “li junjunq a’aneb’ raab’ileb’ musiq’ejil alalb’ej malaj rab’inb’ej chiru choxahil na’b’ej yuwa’b’ej ut xb’aan a’an, li junjunq wan xchoxahilal li ak xk’am chaq, ut li toj taareechani. … Sa’ li wanjik naq maji’ neke’yo’la, li musiq’ejil alalb’ej ut rab’inb’ej ke’xnaw ru ut ke’xloq’oni li Dios jo’ xJunelik Yuwa’, ut ke’xk’ulub’a lix k’uub’anb’il na’leb’, li te’ruuq wi’ li ralal xk’ajol A’an chixk’ulb’al xjunxaqalileb’ re tz’ejwalej, ut rik’in li te’xk’ul sa’ li ruchich’och’, chixk’amb’al li b’e li naxik sa’ li tz’aqalil re ru, ut chixtawb’al sa’ roso’jik li choxahilal li te’ruuq chixk’ulb’al jo’ aj eechanihom re li junelik yu’am.”

Rub’elaj lix yo’lajik sa’ li ruchich’och’, li Jesukristo kixk’ut rib’ chiru laj Moises ut kiraatina sa’ xk’ab’a’ li Yuwa’b’ej. Kixye re laj Moises naq wan jun li nimla k’anjel choq’ re. Chiru li ch’utam a’an, li Qaawa’ kixye re k’iila sut, “li walal.”

Chirix naq ak xk’ulman a’an, laj Satanas kichal chiraalenkil, ut kixye, “At Moises, ralalat li winq, loq’onihin.”

Laj Moises kixsume li aaleek rik’in xjultikankil lix choxahilal ut kixye, “Anihat laa’at? Xb’aan naq k’e reetal, laa’in jun ralal li Dios.” Li yaal kikolok re laj Moises chiru lix pleetihom laj tza.

Ex was wiitz’in, eb’ li qasachb’esinkil sa’ li ruchich’och’ a’an tz’aqal yaal. K’iila sut neke’aalenk, a’b’an wan jun li rajb’al, ut a’an qisinkil sa’ xb’ehil li yo’yookil ha’ li nak’amok qe rik’in li Yuwa’b’ej ut li junelik yu’am.

Ninnaw naq yaal tz’aqal naq wan li qasachb’esinkil sa’ li ruchich’och’. Sa’ jun li domingo, naq toj ak’in sa’ li paab’aal, yookin chixwotzb’al jun li tzolok, naq kiwakli jun li aatinak li ch’i’ch’i’ kinxkanab’. Xch’a’ajko’ chiwu xraqb’al li tzolok a’in. Kinjosq’o’ ut xweek’a naq laa’in li xrahob’tesiik. Chi maajun li aatin xinye, xin’el chaq ut xink’oxla naq maji’ wan chik tinsutq’iiq sa’ li Iglees.

Sa’ li hoonal a’an, jun li winq li wan li tijonelil rik’in, xaqxo chiwu. Rik’in rahok, kinxb’oq chixk’eeb’al inch’ool chirix li Kristo ut ink’a’ sa’ li kik’ulman sa’ li tzolok a’an. Naq kijultiko’ we li k’a’ru kink’ul rik’in, a’an kixye we naq kirab’i jun xyaab’ kuxej li kixye re, “Ayu chirix; aajel ru a’an choq’ we.”

Li Elder Vargas ut laj jolominel li xko’o chirix.

Ex raarokil wamiiw, chiqajunilo aajel qu choq’ re a’an. Li Awa’b’ej Nelson kixye naq “sa’ xk’ab’a’ li qasumwank rik’in li Dios, maajun wa tixkanab’ qatenq’ankil, ut maajun wa taa’oso’q lix chaab’il kuyum choq’ qe.” Li qachoxahilal ut li qawanjik sa’ sumwank rik’in li Dios neke’xk’e qak’ulub’ chixk’ulb’al li choxahil tenq’.

Lix aajelil ru li ch’oolanink

Jo’ naq li kar tento naxch’oolani rib’ sa’ li palaw re k’iik, aajel ajwi’ ru naq taqach’oolani qib’ sa’ musiq’ejil re naq ink’a’ tookamq chi ink’a’ kawresinb’il li qamusiq’. Li tijok, li loq’laj hu, li santil ochoch, ut li tz’aqonk sa’ li ch’utam re domingo aajel ru re xkawresinkil li qamusiq’.

Chiru li noviembre re 1956, laj Ricardo García kikub’e xha’ aran Chile, ut a’an li xb’een komon sa’ li Iglees sa’ lin tenamit. Tz’aqal jun kutan chi maji’ nakam, kixch’olob’ chiruheb’ lix junkab’al ut li ramiiw, “Naab’al chihab’ chaq anajwan, eb’ li misioneer xine’xb’oq chi saho’k inch’ool wochb’eeneb’ lin junkab’al. Laa’in jun winq sa xch’ool. Yehomaq reheb’ chixjunil arin Chile naq li evangelio a’an ajwi’ li sahil ch’oolejil.”

Chirix naq ak xch’oolaniik rik’in lix evangelio li Jesukristo, laj Ricardo kixq’axtesi lix yu’am chi k’anjelak rik’in rahok chiru li Dios ut rik’in xtenq’ankil li ras riitz’in. Lix b’aanuhom jo’ xtzolom li Dios a’an jun eetalil li narosob’tesi tasal tenamit ut jo’ ajwi’ laa’in. Li profeet aj Jose Smith kixk’ut naq “junaq li winq nujenaq rik’in lix rahom li Dios ink’a’ ka’ajwi’ nasaho’ xch’ool rik’in rosob’tesinkil lix junkab’al, naxik b’an sa’ chixjunil li ruchich’och’, chi anchal xch’ool re rosob’tesinkileb’ chixjunil li jar teepal chi winq.”

Sutq’iik sa’ li qachoxahil ochoch

Sa’ xchamal qach’ool wan li qajom chiqajunqal chi sutq’iik sa’ li qachoxahil ochoch, ut li Jesukristo a’an laj k’amol qab’e. A’an li b’e. Lix mayej aj tojol-ix naxsik’ xb’ehil naq tooruuq chi ok sa’eb’ li loq’laj sumwank rik’in li Dios. Naq ak xoo’ok sa’ sumwank, wan naq taqak’e reetal naq yooko chi numxik b’ar wi’ kaw roq li ha’. Li xiwxiw, li rahil ch’oolej, li aaleek, ut li ch’a’ajkilal te’xyal rix li qapaab’aal ut li qamusiq’ejil metz’ew. Patz’ aatenq’ankil. Li Jesukristo naxtaw ru ut junelik wan xch’ool chiqatenq’ankil rik’in xwotzb’al li qiiq.

Chijultiko’q eere naq a’an nawb’il ru jo’ “jun winq re rahil ch’oolejil, ut k’aynaq rik’in li rahil aamej.” Li Kolonel kixye, “Sa’ li ruchich’och’ teek’ul li rahilal: a’b’anan kawaq eech’ool; Laa’in xinq’ax ru xwankil li ruchich’och’.” Lix mayej aj tojol-ix naxkanab’ naq kuyb’ilaq li qamaak toj reetal naq ink’a’ chik najultiko’ re.

Maare ink’a’ taasachq sa qach’ool li qamaak, xb’aan naq a’an xkomon li qatzolb’al sa’ ruchich’och’, aajel ru naq taajultiko’q qe re naq ink’a’ taqaka’sutiheb’. Naraj b’an naq taajultiko’q li Kolonel qe sa’ xk’ulb’al li loq’laj wa’ak sa’ li Iglees rajlal domingo. Li k’ojob’anb’il k’anjel a’an jun raqal aajel ru re li loq’onink ut re lix k’iijik li qamusiq’. Naqeek’a li sahil ch’oolejil naq naqataw ru naq li hilob’aal kutan moko yalaq k’a’ru ta chi kutankil. “Li hilob’aal xaqab’anb’il choq’ re li winq,”re xk’eeb’al qahilaal chiru li ruchich’och’ ut re x’ak’ob’resinkil li qajunxaqalil ut li qamusiq’.

Naqajultika ajwi’ li Qaawa’ naq nokoxik sa’ li santil ochoch—li rochoch li Qaawa’. Eb’ li santil ochoch neke’xk’e xnimal qanawom chirix li Jesukristo naq a’an xb’eenil li qasumwank li nokoxk’am sa’ li junelik yu’am, li xnimal ru xmaatan li Dios.”

Li xik sa’ li santil ochoch naxk’e xk’ojob’ankil lin ch’ool ut xnimal woyb’enihom chirix li qeechanihom. Ak innumsihom li choxahil junajil rik’ineb’ li qas qiitz’in li yoyookeb’ ut li kamenaqeb’ ajwi’. Wilom li sachb’a-ch’oolej re k’irtesink sa’ xyu’ameb’ lin kok’al, wiib’ reheb’ a’an wankeb’ lix yajel ink’a’ na’ilman ru, a’b’an naraj li rilb’aleb’ wulaj wulaj chiru chixjunil lix yu’ameb’.

Sa’ li qajunkab’al, nasaho’ qach’ool naq noko’aatinak chirix li k’uub’anb’il na’leb’ re sahil ch’oolejil. Nasaqeno’ ru lix naq’eb’ ru lin kok’al naq neke’rab’i naq b’antiox re li Jesukristo, “lix tawasinkileb’ yal chiru jun ch’ina k’amok taawanq.” Naqaraheb’ li qakok’al chi anchal qach’ool, ut naqanaw naq sa’ jun kutan jo’ kixk’ut li Awa’b’ej Jeffrey R. Holland, “te’xaqliiq chiqu chi loq’oninb’ileb’ ut ninqeb’ xwankil chi tz’aqalaqeb’ re ru sa’ tz’ejwalej ut k’auxlej.” Eb’ li qasumwank nokohe’xnach’ob’resi rik’in li Qaawa’ toja’ re naq neke’xk’e chi uxmank li ink’a’ naru, ut neke’xnujob’resi chi saqen ut tuqtuukilal li na’ajej b’ar wi’ wan li q’ojyin ut kab’ rix ch’oolej.

B’antiox re li Jesukristo, wan li yo’onink ut li k’a’ru k’ojob’anb’il chi us, re naq toj yooqo chixraab’aleb’, chi tijok chirixeb’, ut chixtenq’ankileb’ li qas qiitz’in li aajeleb’ ru choq’ qe.

Ninnaw naq li Kristo yo’yo. Naxnaw qu ut nokoxra. A’an li b’e, li yaal, ut lix yu’am li ruchich’och’.

Sa’ li kutan a’in nekexinb’oq chejunilex chixjayalinkil eeyu’am rik’in li Jesukristo ut lix k’utum. Xbʼaanunkil aʼin tooxtenqʼa re naq inkʼaʼ toot’ane’q sa’ li aaleek, li josqʼil, ut li xtoqʼobʼankil qu. Tookanaaq jo’ eb’ li santil ochoch—oxloq’, kaw rib’, ut junelik wan. Te’qakuy li kaq-sut-iq’, ut toowulaq sa’ li qochoch, rik’in xyalb’al qaq’e ut chi saho’k qach’ool toj sa’ roso’jik. Sa’ xk’ab’a’ li Jesukristo, amen.

Eb’ li raqalil

  1. Laa’in kink’anjelak jo’ aj ingeniero re acuicultura chiru numenaq jun may chihab’ aran Chile.

  2. Alma 30:44.

  3. Chi’ilmanq Steve Lundeberg, “Magnetic Pulses Alter Salmon’s Orientation, Suggesting They Navigate via Magnetite in Their Tissue,” Oregon State University Newsroom, May 2, 2020, oregonstate.edu.

  4. Jwan 14:6.

  5. Russell M. Nelson, “Li sahil ch’oolejil ut kole’k sa’ musiq’ejil,” Jolomil ch’utub’aj-ib’ re octubre 2016.

  6. Li Junkab’al: Jun Jek’inb’il Aatin choq’ re li Ruchich’och’,” Biblioteca del Evangelio.

  7. Chiʼilmanq Moises 1:4–13.

  8. Russell M. Nelson, “El convenio sempiterno,” Liahona, octubre 2022, 6.

  9. Chi’ilmanq Dallin H. Oaks, “Nourishing the Spirit,” Ensign, diciembre 1998, 6–13.

  10. Chi’ilmanq Trent Toone, “Builders and Blessings: How Early Latter-day Saint Pioneers Shaped the Growth of the Church in Chile,” Church News, Feb. 18, 2025, thechurchnews.com.

  11. Seraq’ik rik’in li xPerla García, xrab’in laj Ricardo García.

  12. Enseñanzas de los Presidentes de la Iglesia: José Smith (2007), 454.

  13. Isaias 53:3.

  14. Jwan 16:33.

  15. Chi’ilmanq Tzol’leb’ ut Sumwank 58:42.

  16. Chi’ilmanq Neil L. Andersen, “Arrepentíos… para que yo os sane,” Liahona, noviembre 2009, 40–43.

  17. Chi’ilmanq ajwi’ Temas y preguntas, “Santa Cena,” Biblioteca del Evangelio.

  18. Markos 2:27.

  19. Chi’ilmanq Russell M. Nelson, “El convenio sempiterno,” 4–11.

  20. Tzol’leb’ ut Sumwank 14:7.

  21. Tzol’leb’ ut Sumwank 121:7.

  22. Jeffrey R. Holland, “Como una vasija quebrada,” Liahona, noviembre 2013, 42.

  23. Chi’ilmanq Hebreos 3:6.