Jolomil ch’utub’aj-ib’
Li choxahil tenq’ choq’ re li yu’am sa’ ruchich’och’
Jolomil ch’utub’aj-ib’ re abril 2025


14:41

Li choxahil tenq’ choq’ re li yu’am sa’ ruchich’och’

Lix k’uub’anb’il na’leb’ li qaChoxahil Yuwa’ naxk’e qatenq’ankil re qab’eresinkil chiru li qab’eenik sa’ li ruchich’och’.

I.

Rik’in li Profeet aj Jose Smith, li Qaawa’ kixk’utb’esi naab’al li na’leb’ chirix li yu’am naq maji’ nokoyo’la. Aran koowan chaq jo’ ralal xk’ajol li Dios sa’ musiq’ejil. Sa’ xk’ab’a’ naq li Dios kiraj xtenq’ankileb’ li ralal xk’ajol chi chaab’ilo’k, kixyo’ob’tesi jun li ruchich’och’ b’ar wi’ tooruuq raj chixk’ulb’al qatib’el, taqatzol qajunes qib’, taqataw li choxahil chaab’ilal, ut taayale’q qix re rilb’al ma te’qapaab’ lix taqlahom li Dios. Li te’wanq xk’ulub’ “taatiqmanq loq’alil sa’ xb’eeneb’ xjolom chi junelik q’e kutan” (Abraham 3:26).

Re xk’ojob’ankil xchaq’rab’il li choxahil k’uub’anb’il na’leb’ a’in, li Dios kixsik’ ru li Ralal Junaj Yo’lajenaq chiru re naq taawanq choq’ aj Kolol qe. Laj Lucifer, jo’ aj junpak’anel li taasachb’esinq raj re li xtaql xch’ool li winq, kiwulak chi wank jo’ laj Satanas ut “kikutman taq’a.” Chi isinb’il chiru li ruchich’och’ ut chi ramb’il chiru xk’ulb’al xtib’el, laj Satanas kik’ehe’ xna’aj re “xb’alaq’inkil ut xmutz’ob’resinkil ruheb’ li winq, ut xk’amb’aleb’ xb’e chi preexil jo’ chanru li rajom xch’ool, jo’ k’ihaleb’ li ink’a’ te’ab’inq chiru lix yaab’ xkux [li Dios]” (Moises 4:4).

Jun reheb’ li na’leb’ tz’aqal aajel ru sa’ lix k’uub’anb’il na’leb’ li Dios re lix k’iijikeb’ li ralal xk’ajol sa’ ruchich’och’ a’an naq te’xnaw ru “xka’pak’alil chixjunil li k’a’aq re ru” (2 Nefi 2:11). Jo’ naq li rich’mulil li qajunxaqalil ink’a’ neke’ru chi k’iik chi moko chi kawob’resiik wi ink’a’ na’eek’asiman, jo’kan ajwi’ li k’iik sa’ li yu’am a’in, naraj ru naq taqayal qaq’e chiru li aaleek xb’aan laj Satanas ut k’iila paay ru chi ka’pak’alink. Li k’a’ru jwal aajel ru choq’ re li k’iik sa’ musiq’ej a’an naq taqasik’ ru li k’a’ru us sa’ xyanq li k’a’ru ink’a’ us. Eb’ li neke’sik’ok ru li k’a’ru us te’chaab’ilo’q toj reetal naq te’wulaq sa’ li junelik na’ajej. Eb’ li neke’sik’ok ru li k’a’ru ink’a’ us—jo’ naqab’aanu chiqajunil xb’aan li aaleek wan sa’ li yu’am sa’ ruchich’och’—te’raj ru xtenq’, li ak kixk’e chaq li Dios.

II.

Li tenq’ k’a’jo’ xnimal xk’e chaq li Dios sa’ li ruchich’och’ a’an li Kolonel Jesukristo, li kixnumsi rahilal re xtojb’al qix ut xk’eeb’al xkuyb’al xmaak li ani tixjal xk’a’uxl. Lix tojb’al rix li maak naxch’olob’ k’a’ut naq li paab’aal chirix li Jesukristo a’an li xb’een na’leb’ sa’ li evangelio. Lix tojb’al rix li maak “naxk’e chi uxmank lix waklijikeb’ li kamenaq chi yo’yo” (Alma 42:23), ut “naxtoj rix lix maak li ruchich’och’” (Alma 34:8), narisi li qamaak chiqajunilo li naqajal qak’a’uxl ut li naqak’e xwankil li Kolonel chiqisinkil sa’eb’ li qayajel sa’ ruchich’och’.

Li Kolonel Jesukristo.

Lix k’uub’anb’il na’leb’ li qaYuwa’ sa’ Choxa aj rahonel moko ka’ajwi’ ta narisi ut naxkuy qamaak, naxk’e aj b’an wi’ qe xkomoneb’ chik li maatan li neke’xkol qib’, ut naxkol ajwi’ qix chiruheb’ li maak sa’ xtiklajik. Li qayu’am sa’ ruchich’och’ natikla rik’in jun yuwa’b’ej ut jun na’b’ej. Chaab’il wi’chik naq wankeb’ sa’ kab’ichal re naq toohe’xb’eresi rik’ineb’ lix maatan sa’ li qak’iijik. Wi ink’a’ nak’ulman chi jo’kan, naq maak’a’ junaq reheb’, a’an jun ka’pak’alil li tento taqaq’ax ru.

III.

Lix k’uub’anb’il na’leb’ li qaChoxahil Yuwa’ naxk’e xkomon chik qatenq’ankil re qab’eresinkil chiru li qab’eenik sa’ li ruchich’och’. Tin’aatinaq chirix kaahib’ reheb’ a’an. B’aanuhomaq usilal, mineeram chixyeeb’al yal kaahib’, xb’aan naq eb’ li tenq’ a’in neke’tam. Jo’kan ajwi’, wankeb’ chik xkomon li tenq’ a’in.

Xb’een, nin’aatinak chirix lix Saqen malaj lix Musiq’ li Kristo. Sa’ lix hu laj Moroni, laj Moroni na’aatinak chirix li raatin lix yuwa’ b’ar wi’ naxye naq “kʼeebʼil lix Musiqʼ li Kristo re li junjunq chi winq re taaruuq tixnaw b’ar wan li us ut li ink’a’ us” (Moroni 7:16). Naqil ajwi’ li na’leb’ a’in sa’ li k’utb’esinb’il na’leb’ reheb’ li qakutankil:

“Ut li Musiqʼej naxkʼe saqen re li junjunq chi winq li nachal saʼ li ruchichʼochʼ; ut li Musiqʼej naxkutanobʼresi li junjunq chi winq chiru li ruchichʼochʼ, li naʼabʼink chiru lix yaabʼ xkux li Musiqʼej” (Tzol’leb’ ut Sumwank 84:46).

Ut wi’chik: “Xbʼaan naq lin Musiqʼ taqlanbʼil saʼ li ruchichʼochʼ re xkutanobʼresinkil li tuulanebʼ xchʼool ut li kubʼenaqebʼ li raam, ut re xjitbʼalebʼ li moko usebʼ ta” (Tzol’leb’ ut Sumwank 136:33).

Li Awaʼbʼej Joseph Fielding Smith kixch’olob’ li raqal a’in: “Li Qaawa’ moko naxkanab’eb’ ta li winq (naq neke’yo’la sa’ li ruchich’och’) chi tz’eqtz’o, yal chixsik’b’al li saqen ut li yaal, li junjunq b’an chi winq … nayo’la chi wan xk’ulub’ re xk’ulb’al xb’eresinkil, xnawom, ut xna’leb’ rik’in lix Musiq’ li Kristo malaj lix Saqen li Yaal.”

Xtzolbʼalebʼ li loqʼlaj hu.

Li xkab’nimla tenq’ k’eeb’il xb’aan li Qaawa’ re qatenq’ankil chixsik’b’al ru li k’a’ru us a’an jun ch’uut chi santil na’leb’ sa’ li loq’laj hu jo’ xcha’al li k’uub’anb’il na’leb’ re li kolb’a-ib’ (ut re li sahil ch’oolejil). Eb’ li tenq’, a’aneb’ li taqlahom, k’ojob’anb’il k’anjel, ut eb’ li sumwank.

Li taqlahom neke’xk’ojob’ li b’e kixk’ut li qaChoxahil Yuwa’ re naq toowulaq toj sa’ li junelik yu’am. Li kristiaan neke’xk’oxla naq li Dios naroksiheb’ li taqlahom re xnawb’al ani tixk’e xtojb’a-maak ink’a’ neke’xtaw ru li rajom lix k’uub’anb’il na’leb’ li Dios re sahil ch’oolejil. Sa’ li b’e a’an, chi ka’ch’inq naru naqak’ojob’ li qasumwanjik rik’in li qaKolonel ut naqataw qak’ulub’ chixk’ulb’al xnimal lix wankil re qatenq’ankil sa’ li qab’eenik toj sa’ li na’ajej naraj li Dios naq toowulaq wi’. Li qaChoxahil Yuwa’ naraj naq chixjunileb’ li ralal xk’ajol te’sutq’iiq sa’ li choxahil loq’alil, b’ar wi’ nawan li Dios ut li qaKolonel, ut naq te’xk’ul ajwi’ li yu’am jo’ li reheb’ li neke’wan sa’ li choxahil loq’alil.

Li k’ojob’anb’il k’anjel ut li sumwank a’aneb’ xcha’al li chaq’rab’ li nak’ojob’an re li b’e toj sa’ li junelik yu’am. Li k’ojob’anb’il k’anjel ut li loq’laj sumwank noko’ok wi’ rik’in li Dios, aajeleb’ ru ut neke’k’anjelak jo’ li xuq’ chiru li qab’eenik. Nawulak chiwu xk’oxlankil naq lix k’anjeleb’ li sumwank a’an xk’utb’al naq, rub’el xwankil lix na’leb’ li Dios, li rosob’tesihom li q’axal taqenaqeb’ neke’k’eeman reheb’ li ani neke’xyeechi’i xpaab’ankileb’ li taqlahom ut roxloq’inkil li yeechi’ihom a’an.

Wankeb’ chik xkomon li tenq’ naxk’e qe li Dios re xsik’b’al ru li k’a’ru us, lix k’utb’esihom li Santil Musiq’ej a’an jun reheb’. Li Santil Musiq’ej, a’an roxil li komon sa’ roxichal li Dios. Lix k’anjel, jo’ ch’olob’anb’il sa’ li loq’laj hu, a’an xch’olob’ankil resil li Yuwa’b’ej ut li Alalb’ej, xk’utb’al chiqu, xjultikankil chixjunil li k’a’aq re ru, ut qab’eresinkil toj sa’ li yaal. Sa’ li loq’laj hu wankeb’ naab’al li aatin chirix lix k’utb’esihom li Santil Musiq’ej, jo’ jun xnawom ch’oolej li naxsume junaq patz’om chirix lix yaalil lix Hu laj Mormon. Tento naq li k’utb’esihom ink’a’ taa’ilmanq jo’ li maatan re li Santil Musiq’ej, li nak’ulman chirix li kub’iha’.

Jun reheb’ li nimla tenq’ naxk’e li Dios choq’ reheb’ li ralal xk’ajol tiikeb’ a’an li maatan re li Santil Musiq’ej. Lix aajelil ru li maatan a’in nak’utun xb’aan naq nak’eeman chi ch’olch’o ru chirix naq na’uxman li jalb’a-k’a’uxlej ut li kub’iha’ sa’ ha’, “ut chirix a’an [chan sa’ li loq’laj hu] nachal li risinkil lee maak xb’aan xam ut xb’aan li Santil Musiq’ej” (2 Nefi 31:17). Li kristiaan li neke’xk’ul xkuyb’al lix maak—ut chirix a’an neke’x’ak’ob’resi li saqob’resiik a’an chi kok’ aj xsa’ rik’in xjalb’aleb’ xk’a’uxl wulaj wulaj ut xyu’aminkileb’ li sumwank neke’ok wi’ rik’in li loq’laj wa’ak— neke’wan xk’ulub’ re naq li Santil Musiq’ej, lix Musiq’ li Qaawa’, “taaruuq taawanq junelik … rik’ineb’” (Tzol’leb’ ut Sumwank 20:77).

Awaʼbʼej Joseph F. Smith

Li Awa’b’ej Joseph F. Smith kixk’ut naq li Santil Musiq’ej “naxkutanob’resi lix k’a’uxleb’aaleb’ li kristiaan choq’ re li k’a’ru re li Dios, re naq te’xnaw, sa’ li hoonal naq neke’xjal xk’a’uxl, naq yookeb’ chixb’aanunkil li rajom li Yuwa’b’ej, ut nakana rik’ineb’ a’an jo’ jun xnawom li taa’ochb’eeninq reheb’, ut li nak’amok xb’eheb’ sa’ chixjunil li yaal ut naxnujob’resiheb’, wulaj wulaj, rik’in sahil ch’oolejil re naq wanqeb’ rajom chixb’aanunkil li us choq’ reheb’ li ras riitz’in, re te’xnumsi li rahilal sa’ xna’aj naq te’rahob’tesinq, re naq te’wanq xchaab’ilal ut ruxtaan, te’kuyu’q ut te’rahoq. Chixjunileb’ li neke’tawok re li maatan a’in, li q’ol a’in nim xtz’aq, rajlal neke’xsik’ li k’a’ru tiik. Wi maak’a’ lix tenq’ li Santil Musiq’ej,” chan li Awa’b’ej Smith, “maajun li winq naru chi b’eek chiru li b’e laatz’ ut ka’ch’in ru.”

IV.

Rik’in chixjunileb’ li xninqal ru tenq’ a’in li nokohe’xb’eresi sa’ li qab’eenik sa’ li ruchich’och’, k’a’jo’ xrahil naq naab’aleb’ li kristiaan ink’a’ kawresinb’ileb’ choq’ re lix xaqlijikeb’ chiru li qaKolonel ut aj Tojol qix, a’ li Jesukristo. Lix jaljookil ru aatin chirixeb’ li lajeeb’ chi tuq’ixq, li ak k’iilasutinb’il sa’ li ch’utub’aj-ib’ a’in, naxye naq, re chixjunileb’ li b’oqb’ileb’ chixk’ulb’al, ka’ajwi’ lix yijach kawresinb’ilaqeb’.

Li lajeeb’ chi tuq’ixq.

Chiqajunilo qilomeb’ li ani moko kawresinb’ileb’ ta: komon ak sutq’ijenaqeb’ chaq sa’ xmision li neke’xram lix k’iijikeb’ sa’ musiq’ej xb’aan naq neke’xnajtob’resi rib’, saaj li neke’xk’e sa’ xiwxiw lix k’iijikeb’ sa’ musiq’ej xb’aan naq ink’a’ neke’tz’aqon sa’eb’ li tzolok ut kok’ k’anjel sa’ li Iglees, winq li neke’b’ay xk’ulb’al li Tijonelil re Melkisedek, winq ut ixq—wan naq a’aneb’ ralal xk’ajol li chaab’il najteril komon ut na’b’ej yuwa’b’ej tiikeb’—li neke’xnajtob’resi rib’ chiru xb’ehil li sumwank sa’ xna’aj ok sa’ sumwank sa’ li santil ochoch ut roxloq’inkileb’ a’an.

Li tijok sa’ junesal.

Naab’al reheb’ li sachk a’an neke’k’ulman naq eb’ li komon ink’a’ neke’xtaaqe li k’uub’anb’il na’leb’ re xkawob’resinkil li musiq’ej, a’ li tijok, xtzolb’aleb’ li loq’laj hu, ut xjalb’al li k’a’uxlej chi kok’ aj sa’. Junjunq neke’xkanab’ x’ak’ob’resinkil lix sumwank rajlal xaman rik’in naq ink’a’ neke’tz’aqon sa’ li loq’laj wa’ak. Junjunq neke’xye naq moko yookeb’ ta chi tenq’aak xb’aan li Iglees; neke’xk’e chi uub’ej li k’a’ru yal neke’raj a’an sa’ xna’aj li k’a’ru naxye li Qaawa’ sa’eb’ lix k’utum ut li hoonal naxk’e qe re naq took’anjelaq chiruheb’ li qas qiitz’in.

Li tuulanil ut li xkanab’ankil qib’ sa’ ruq’ li Qaawa’ a’aneb’ lix b’anol li sachk a’an. Jo’ nak’utman sa’ lix Hu laj Mormon, li Qaawa’ “narosob’tesiheb’ ut naxk’e chi usaak li ani neke’xkanab’ rib’ chiru” (Helaman 12:1). Li kanab’ank-ib’ sa’ ruq’ li Qaawa’ aajel ru choq’ reheb’ li ani li, sa’ xmajelal xna’leb’eb’, neke’juntaq’eetan re lix taqlahom li Dios ut lix k’utumeb’ lix profeet rik’ineb’ lix tawom ut lix nawom li winq.

Xin’aatinak chirixeb’ li k’iila tenq’ naxke’ li qaChoxahil Yuwa’ reheb’ li ralal xk’ajol re xtenq’ankileb’ chi sutq’iik rik’in. Laa’o tento taqakanab’ qib’ sa’ ruq’ li Dios ut te’qoksi li tenq’ a’an, jo’ lix tojb’al rix li maak xb’aan lix raarookil Alal, laj Kolol qe ut laj Tojol qix, li Jesukristo. Nintz’aama naq taqak’ut ut taqayu’ami li na’leb’ a’an, sa’ xk’ab’a’ li Jeuskristo, amen.