Jolomil ch’utub’aj-ib’
“Rik’in a’in chixjunileb’ te’nawoq re naq laa’ex intzolom”
Jolomil ch’utub’aj-ib’ re abril 2025


15:5

“Rik’in a’in chixjunileb’ te’nawoq re naq laa’ex intzolom”

Li qarahom choq’ re li Dios ut choq’ reheb’ li ralal xk’ajol a’an jun xnimal ch’olob’ahom choq’ re li ruchich’och’ naq a’in tz’aqal lix Iglees li Kolonel.

K’iila chihab’ chaq, li Hermana Uchtdorf ut laa’in yooko chi xik sa’ xtz’e releb’aal li saq’e aran Alemania. B’ab’ay rub’elaj li Paswa kiqab’oq jun li qachaab’il amiiw, li moko komon ta sa’ li Iglees, re naq toorochb’eeni sa’ li Iglees sa’ domingo. Q’axal naqara li qamiiw a’an, jo’kan naq moko ch’a’aj ta chiqu xwotzb’al rik’in li qeek’ahom chirix li Kolonel ut lix Iglees, ut xb’oqb’al ajwi’ chi chalk ut chi ilok. A’an kixk’ulub’a li qab’oqom ut kichal chiqix sa’eb’ li qach’utam sa’ jun li uq’ej nach’ wan.

Wi aak’amom junaq aawamiiw sa’ li Iglees xb’een sut, maare nakanaw k’a’ru kiweek’a sa’ li domingo a’an eq’la. Kiwaj naq us taa’elq chixjunil. Li qamiiw a’an jun kristiaan wan xnawom ut chaab’il xmusiq’. Kiwoyb’eni chi yaal naq eb’ li ch’utam sa’ li uq’ej a’an te’xtoch’ xch’ool ut chaab’il li te’xk’ut chirix li Iglees.

Sa’ li uq’ej a’an neke’xch’utub’ rib’ sa’ jun to’ninb’il kab’l sa’ lix kab’ tasal jun li k’ay. Re wulak aran, tento naq kootaqe’ chiru li taqleb’aal chirix li kab’l, koonume’ b’ar wi’ k’uulanb’ileb’ li k’a’aq re ru neke’k’ayiman aran li kaweb’ xb’ook.

Naq kitikla li ch’utam re li loq’laj wa’ak, ki’ok ink’a’uxl chirix li wamiiw li yoo chirilb’al a’an xb’een sut, ut kink’e reetal junjunq li k’a’aq re ru li kixrahob’tesi b’ayaq inch’ool. Li b’ich, moko na’eek’an ta jo’ tz’aqal li Coro re li Tabernaculo. Sa’ li loq’laj wa’ak wankeb’ li kok’al yookeb’ chi choqink ut chi eek’ank. Eb’ laj aatinanel ke’xyal xq’e, a’b’an moko jwal seeb’eb’ ta chi aatinak. Ch’i’ch’i’ b’ayaq kinwan sa’ li ch’utam, kiwoyb’eni naq usaq wi’chik taa’elq li Dominkil Tzoleb’aal.

Moko jo’kan ta kik’ulman.

Chiru chixjunil li eq’la kiwan ink’a’uxl chirix li k’a’ru tixk’oxla li qamiiw chirix li Iglees b’ar wi’ kiqak’am.

Chirix a’an, naq yooko chi sutq’iik sa’ li qochoch, kin’ok chi aatinak rik’in li qamiiw. Kiwaj xch’olob’ankil chiru naq a’an jun uq’ej ka’ch’in ut naq moko jo’kan ta tz’aqal li Iglees. A’b’an rub’elaj naq tin’ok raj chi aatinak, ki’aatinak a’an.

“Xchaq’al ru a’an,” chan.

Maak’a’ kinru chixyeeb’al.

Kixye ajwi’, “K’a’jo’ naq sachso inch’ool chirix lix wanjikeb’ li kristiaan sa’ li Iglees. Chanchan naq jalan jalan xxe’toonileb’, a’b’an ch’olch’o naq neke’xra rib’ chirib’ileb’ rib’ chi yaal. Jo’kan tz’aqal chan ru naq li Kristo naraj naq taawanq lix Iglees.”

Jo’kan naq sa’ junpaat kinjal ink’a’uxl chirix lin k’a’uxl li moko tiik ta. Kiwaj naq tz’aqal re ru te’elq li ch’utam re naq li wamiiw taaril a’an. A’b’an li k’a’ru wan reheb’ li komon sa’ li uq’ej a’an, a’an li raameb’ wankeb’ xrahom, xchaab’ilal, xkuyum, ut xtoq’ob’ahom.

Re naq li paabʼaal taanimanq ajwiʼ saʼ li ruchichʼoch’

Ex was wiitz’in, ex raarookil wamiiw, k’a’jo’ naq nawulak chiwu Lix Iglees li Jesukristo reheb’ laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan. A’an tz’aqal lix yaalil ut yo’yookil Iglees li Kolonel, ut naxk’ut xtz’aqalil lix evangelio li Jesukristo, li k’ojob’anb’il wi’chik. Lix wankilal li tijonelil wan arin. Li Jesukristo naxb’eresi li Iglees a’in, rik’ineb’ lix moos li naxb’oqeb’ a’an ut naxk’eheb’ xwankil, ut rik’in jun li yo’yookil profeet, a’an ajwi’ li Awa’b’ej Russell M. Nelson. Li Kolonel xk’e reheb’ laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan jun k’anjel re xch’utub’ankileb’ li ralal xk’ajol li Dios ut xkawresinkil li ruchich’och’ choq’ re li xkab’ xk’ulunik li Kolonel. Ninch’olob’ xyaalal naq tz’aqal yaal chixjunil a’in.

A’b’an aajel ru xjultikankil naq naq eb’ li kristiaan neke’wulak sa’ lix Iglees li Jesukristo xb’een sut, moko yookeb’ ta chi k’oxlak chirix lix wankilal li tijonelil, chirix li k’ojob’anb’il k’anjel, chi moko chirix lix ch’utub’ankil Israel. Li maare k’a’ru te’xk’e reetal, sa’ xb’een chixjunil, a’an k’a’ru neke’reek’a naq wankeb’ sa’ qayanq ut chan ru li qawanjik.

“Chera eerib’ cherib’il eerib’,” chan li Jesus. “Rik’in a’in chixjunileb’ te’nawoq re naq laa’ex intzolom.” Sa’ xtiklajik, li xb’een xnawom xch’ool junaq kristiaan chirix li Jesukristo nak’ulman naq nareek’a lix rahomeb’ lix tzolom li Jesukristo.

Li Kolonel kixye naq a’an kixk’ojob’ wi’chik lix Iglees “re naq li paab’aal taanimanq ajwi’ sa’ li ruchich’och’.” Naq eb’ li kristiaan neke’wulak sa’ li Iglees, li Kolonel naraj naq te’elq aran chi kawob’resinb’ileb’ lix paab’aal chirix a’an. Li rahom te’reek’a li qamiiw sa’ qayanq tixk’eheb’ a’an chi nach’ok rik’in li Jesukristo! Jo’ lix Iglees li Jesukristo, a’an jun reheb’ li qajayalihom rajal sut naqach’utub’ qib’.

Yalaq ani li yoo chixsik’b’al xnimob’resinkil lix paab’aal chirix li Kristo, malaj nach’ok rik’in li qaChoxahil Yuwa’, tento raj taareek’a naq wan sa’ kab’l sa’ Lix Iglees li Jesukristo reheb’ laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan. Xb’oqb’aleb’ chi wulak sa’ li Iglees tento raj naq chanchanaq chik xb’oqb’aleb’ chi wulak sa’ li qochoch.

Li k’a’ru tz’aqalaq raj re ru ut li tz’aqal wan

Anajwan, nink’e reetal naq yookin chi aatinak chirix li k’a’ru tz’aqalaq raj re ru. Ut sa’ li yu’am sa’ li ruchich’och’, moko nokowulak ta chirilb’al li k’a’ru tz’aqal re ru. Ut “toj reetal li tz’aqal kutan,” junelik taawanq xyanq li k’a’ru tz’aqalaq raj re ru ut li k’a’ru tz’aqal wan. Jo’kan ut, k’a’ru tento taqab’aanu naq li Iglees chanchan naq moko a’an ta li tz’aqal kutan? Jo’q’e naqeek’a naq li qateep, maak’a’ naxye k’a’ut, toj maji’ naxch’oolani li paab’aal malaj li tza’qal rahok? Malaj jo’q’e naqeek’a naq moko k’ulb’ilo ta?

Jun li na’leb’ tento naq ink’a’ taqatz’eqtaana a’an li k’a’ru tz’aqal re ru!

Sa’ li perel re xjolomil li aatin sa’ lix Hu laj Mormon wan jun li esil aajel ru: “Wi wan li majelal,” chan, “a’an lix sachomeb’… li winq; jo’kan ut, meetz’eqtaana xloq’al li k’a’ru re li Dios.”

Ma naru naq junaq hu—malaj junaq iglees malaj junaq kristiaan—wanq “xmajelal” ut “xsachik” ut toj taawanq choq’ xk’anjel li Dios?

Lin sumehom a’an hehe’!

Jo’kan naq, wi naqayal qaq’e chixyu’aminkil lix taqenaqil na’leb’ li Qaawa’, choowanq ajwi’ rik’in kuyuk rik’ineb’ li qas qiitz’in. Chiqajunilo, laa’o jun yiib’ahom li toj yoo chi chaab’ilo’k ut chiqajunilo naqaj ru li Kolonel choq’ re li chaab’ilo’k naqaj ru. Yaal a’an choq’ qe jo’ kristiaan, ut yaal a’an choq’ re li rawa’b’ejihom li Dios sa’ li ruchich’och’.

Li Qaawa’ nokoxb’oq moko ka’aj ta wi’ xjunajinkil qib’ sa’ li rawa’b’ejihom, nokoxb’oq aj b’an wi’ chixq’axtesinkil qib’ chixk’ojob’ankil a’an. Li Dios naraj jun li tenamit li “junajeb’ xch’ool ut junajeb’ xk’a’uxl.” Ut choq’ re li junajil ch’oolej, tento naq saqaqeb’ ru li qaam, ut a’an naraj ru jun li nimla jalok sa’ li qaam.

A’b’an a’an moko naraj ta naxye naq tinjal lin ch’ool re xjayalinkil rik’in laa we laa’at. Ink’a’ ajwi’ naraj naxye naq teejal lee ch’ool laa’ex re xjayalinkil rik’in li we laa’in. Naraj b’an naxye naq chiqajunilo taqajal li qach’ool re xjayalinkil qib’ rik’in li Kolonel.

Wi toj maji’ naqab’aanu a’an, chejultika naq rik’in xtenq’ li Qaawa’, maak’a’ k’a’ru ink’a’ ta naru chi uxmank.

Chaab’ilob’resink ut k’ulub’ank

Wi nekereek’a jun sutaq naq moko k’ulub’anb’ilex ta, chenaw naq moko eejunes ta wankex. Ma ink’a’ qeek’ahom jun sutaq sa’ li qayu’am naq chanchan naq ka’ajwi’ laa’o jalano sa’ junaq na’ajej? Laa’in week’ahom a’in k’iila sut. Naq wan chaq junlaju chihab’ we, tento naq kiqakanab’ li qochoch jo’ junkab’al ut kooq’axon sa’ jun na’ajej jalan. Chixjunil jalan chiru li k’a’ru k’aynaqin wi’ chaq. Ut li xyaab’ li waatin naxk’utb’esi chiruheb’ chik li kok’al naq laa’in jalanin chiru li k’a’ru k’aynaqeb’ wi’ a’an. Naq kiweek’a naq nawaj ru xtawb’aleb’ wamiiw ut k’ulub’aak, kiweek’a naq injunes wankin ut moko k’ulub’anb’ilin ta.

Arin sa’ li ruchich’och’, lix k’ihaleb’ li jalan jalanqil naqil—li jalan jalanqil neke’roksi junjunq re xtz’ilb’aleb’ rix li ras riitz’in—wankeb’ rilom rik’in li k’a’ru re ruchich’och’; li tib’elej, li tenamit, li aatinob’aal, li t’ikr, li b’aanuhom, ut wan chik xkomon. A’b’an “li naril li Dios, maawa’ a’ li naril li winq. Li winq naril chanru na’ilok junaq, a’b’an li Qaawa’ naril li ch’oolej.”

Sa’ rilob’aal a’an, wan jun li jwal aajel wi’chik ru sa’ xb’een chixjunil: a’an naq laa’o ralal li Dios. Ut chiqajunilo k’ulub’ejo choq’ re a’an.

Ak re naq naqaj wank rik’ineb’ li kristiaan li neke’ril rib’, neke’aatinak, neke’wan ut neke’k’oxlak jo’ laa’o. Wan naq us ajwi’ xb’aanunkil a’an.

A’b’an sa’ lix Iglees li Kolonel naqach’utub’eb’ chixjunileb’ li ralal xk’ajol li Dios li neke’raj ch’utub’aak ut yookeb’ chixsik’b’al li yaal. Moko a’an ta li qatib’el, li qak’a’uxl chirix li politica, li qawanjik, malaj li qach’uut li najunajin qe. Moko a’an ta li na’ajej nokochal wi’ chaq li najunajin qe. A’an b’an li qajom, li qarahom choq’ re li Dios ut li qarahom choq’ re li qas qiitz’in, li qateneb’ankil rik’in li Jesukristo ut lix evangelio li k’ojob’anb’il wi’chik. Laa’o “juno ajwi’ rik’in li Kristo.”

Li junajil naqasik’ moko naraj ta naxye naq chixjunileb’ te’wanq sa’ jun ajwi’ chi na’ajej; a’an b’an naq chixjunileb’ te’ilo’q sa’ jun ajwi’ li na’ajej—a’an rik’in li Jesukristo. Juno ajwi’, moko xb’aan ta li na’ajej wanjenaqo wi’, a’ b’an xb’aan b’ar naqayal qaq’e chi wulak, moko xb’aan ta aniho, a’ b’an xb’aan chan ru naqayal wulak chi wank.

A’an li tz’aqal rajom lix Iglees li Kristo li tz’aqal yaal.

Jun chi junxaqalil

Wi nekera li Dios, wi nekeraj xnawb’al ru a’an chi us naq neketaaqe li Ralal, ak yookex chik chi tz’aqonk. Wi yookex chixyalb’al eeq’e chixpaab’ankileb’ lix taqlahom li Kolonel, us ta toj maji’ tz’aqal eere eeru, ak tz’aqal eere eeru choq’ re Lix Iglees li Jesukristo reheb’ laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan.

Ut wi jalanex chiruheb’ li kristiaan wankeb’ sa’ eesutam? A’an moko naraj ta naxye naq moko k’ulub’anb’ilex ta—aajel b’an eeru jo’ xcha’al xjunxaqalil li Kristo. Chixjunileb’ aajeleb’ ru sa’ lix junxaqalil li Kristo. Li xikej neke’rab’i li k’a’ru maajun wa te’ril li xsa’ uhej. Li oqej neke’xb’aanu li k’a’ru maajun wa te’xb’aanu li uq’ej.

A’an moko naraj ta naxye naq laa k’anjel a’an xjalb’aleb’ chixjunileb’ re naq juntaq’eetaqeb’ aawik’in laa’at. Naraj b’an naxye naq wan jun aak’anjel aajel ru—ut wan k’a’ru aajel ru tento taatzol!

Jun xyaab’ kuxej

Sa’ li junjunq chi ch’utam re li jolomil ch’utub’aj-ib’, osob’tesinb’ilo chirab’inkileb’ li musiq’ejil b’ich sa’ xyaab’ xkuxeb’ li chaab’il coro. Naq nekerab’i, maare nekek’e reetal naq moko juntaq’eet ta xyaab’ xkuxeb’ laj b’ichanel. Wan naq jun chi ch’uut nak’utun lix yaab’eb’ xkux. A’b’an chixjunileb’ neke’xk’e xsahilal xyaab’, ut junajinb’ileb’ ru chi tz’aqal. Li junjunq chi komon sa’ li coro jun ajwi’ li rajomeb’: xloq’oninkil li Dios ut xwaklesinkil li qaam chiru a’an. Chixjunileb’ tento naq te’wanq lix k’a’uxl ut li raam chi jayalinb’il sa’ jun ajwi’ li choxahil ajom. Ut naq nak’ulman a’an, chanchan naq jun ajwi’ li xyaab’ kuxej na’eek’an.

Wi toj maji’at komon sa’ Lix Iglees li Jesukristo reheb’ laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan, nakatqab’oq chixjunajinkil aawib’ qik’in naq nasaho’ qach’ool rik’in “lix bʼich [li Kolonel] re rahok li natojok ix.” Aajel eeru choq’ qe. Nekexqara. Li Iglees tixchaab’ilob’resi lix yalb’al eeq’e chi k’anjelak chiru li Qaawa’ ut chiruheb’ li ralal xk’ajol a’an.

Wi ak eek’utb’esihom, rik’in li kub’iha’ ut rik’in li ok sa’ sumwank rik’in li Dios, lee rajom chi “ok sa’ lix korral li Dios, ut xtenamit a’an texk’ab’a’iiq,” b’antiox eere naq nekextz’aqon sa’ li xnimal ru ut loq’laj k’anjel a’in ut naq nekek’e chi uxk li k’a’ru naraj li Kolonel naq taa’uxq sa’ lix Iglees li Jesukristo.

Jo’ li kintzol rik’in li wamiiw aran Alemania, li qarahom choq’ re li Dios ut choq’ reheb’ li qas qiitz’in a’an jun xnimal ru ch’olob’ahom choq’ re li ruchich’och’ naq a’an a’in lix Iglees li Kolonel li tz’aqal yaal.

Li Dios taxaq chi’osob’tesinq qe re naq rik’in kuyuk a’b’an chi yalb’il qaq’e taqayal wank jo’ chanru naroyb’eni li qaKolonel, laj Tojol qix, ut laj Tzolol qe—re naq chixjunileb’ te’xnaw naq laa’o lix moos a’an. Sa’ lix loq’laj k’ab’a’ li Jesukristo, amen.

Eb’ li raqalil

  1. Jwan 13:34–35.

  2. Tzol’leb’ ut Sumwank 1:21.

  3. Chi’ilmanq Tzol’leb’ ut Sumwank 46:5–6.

  4. Tzol’leb’ ut Sumwank 50:24.

  5. Moises 7:18.

  6. Chi’ilmanq Tzol’leb’ ut Sumwank 97:21.

  7. Chi’ilmanq Alma 5:14.

  8. Chi’ilmanq Lukas 1:37.

  9. 1 Samuel 16:7.

  10. Chi’ilmanq Russell M. Nelson, “Decisiones para la eternidad” (ch’utam choq’ reheb’ li saaj sa’ chixjunil li ruchich’och’, 15 mayo, 2022), Biblioteca del Evangelio.

  11. Galatas 3:28.

  12. Chi’ilmanq Tzol’leb’ ut Sumwank 6:36.

  13. Chi’ilmanq 1 Korintios 12:12–27. Sa’ lix junxaqalil li Kristo naqak’e reetal lix jalanil ut ink’a’ yal naqak’ulub’a. Naqab’antioxi lix k’anjel li junjunq chi komon, re naq nak’anjelak chixjunil li junxaqalil.

  14. Jo’ naq moko us ta raj naq li xikej tril raj li junxaqalil ut tixye raj, “Laa’in maawa’in xsa’ uhej; jo’kan naq moko xcha’alin ta li tz’ejwalej,” jo’kan ajwi’ naq moko us ta raj naq li xsa’ uhej tixye raj re li xikej, “Maak’a’ nakat-ok wi’ we” (chi’ilmanq 1 Korintios 12:16, 21).

  15. Alma 5:26.

  16. Mosiah 18:8. Naq nakub’e qaha’, naqach’olob’ xyaalal, sa’ xyanq chixjunil, naq naqaj ok sa’ li tenamit li “neke’xk’am riiq chirib’ileb’ rib’” ut “neke’yaab’ak rik’ineb’ li neke’yaab’ak” ut “neke’xk’ojob’ xch’ool li neke’ajok k’ojob’aak xch’ool” (raqal 8–9). Sa’ jalan chik aatin, naq noko’ok sa’ lix Iglees li Jesukristo, naqaye—rik’in tuulanil, a’b’an chi ch’olch’o ru—naq naqaj wulak chi wank jo’ li qaraarookil Kolonel, ut naqaj xb’aanunkil a’an sa’ junajil.