Lix tojb’al rix li maak xb’aan li Jesukristo naxk’e li xnimal ru kole’k

Lix tojb’al rix li maak xb’aan li Jesukristo naxk’e li xnimal ru kole’k sa’ li yale’k-ix naqanumsi sa’ li yu’am a’in. Li Awa’b’ej Russell M. Nelson kixk’ojob’ sa’ inb’een xq’axtesinkil li santil ochoch re Casper, Wyoming, chiru xraqik li chihab’ xnume’. K’a’jo’ xmusiq’ejil, kixtoch’ ut kixsahob’resi inch’ool xb’aanunkil a’an. A’an kixk’utb’esi lix k’anjeleb’ li santil ochoch sa’ lix kolb’aleb’ li ralal xk’ajol li Dios rikin lix tojb’al rix li maak xb’aan li Kolonel.

Eb’ li oqech sa’ xsutam li santil ochoch re Casper, Wyoming, wankeb’ sa’ jun xcha’al li b’e ke’roksi li xb’eenil aj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan sa’eb’ chaq li chihab’ 1847 ut 1868. Naq kinkawresi wib’ re xq’axtesinkil li santil ochoch, kiwil wi’chik li resilal li b’e li wan chire li nima’ Platte, nach’ rik’in Casper, ut toj reetal Lago Salado. Li b’e a’an ki’oksiman xb’aaneb’ k’iila cient aj jalanil tenamit neke’el chaq sa’ rokeb’aal li saq’e. Laa’in kin’aatinak chirixeb’ li numenaq 60.000 chi komon aj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan ke’nume’ chiru li b’e a’an.

Lix k’ihaleb’ li komon a’an ke’wulak sa’ karreet, a’b’an maare 3.000 ke’nume’ aran sa’ lajeeb’ ch’uut chi karreet kelonb’il chi uq’ej. Waqxaqib’ reheb’ li ch’uut a’an ke’xnumsi li nimla b’eek a’an chi k’a’jo’ xchaab’ilal ut moko k’iheb’ ta li ke’kam. Eb’ li ch’uut chi karreet kelonb’il chi uq’ej re laj Willie ut laj Martin sa’ 1856 jalan chik b’ayaq ke’el.

Kiwileb’ li seraq’ chirix li ch’uut chi karreet kelonb’il chi uq’ej re laj Willie ut laj Martin chalen chaq naq kitikla xkawilal li hab’alq’e. Kink’e tz’aqal reetal li ch’a’ajkilal li natawman sa’ xq’axb’al ru li nima’ Sweetwater, Martin’s Cove, Rocky Ridge, ut Rock Creek Hollow.

Between Storms [Sa’ xyiheb’ li kaq-sut-iq’], xb’aan laj Albin Veselka

Maajun sut xinwulak chaq sa’ li santil ochoch re Casper rub’elaj lix q’axtesinkil. Naq kin’ok b’ar wi’ najalman li aq’ej, sa’ junpaat kink’e reetal jun xjalam-uucheb’ li karreet neke’keloman chi uq’ej li nakab’a’iman Rub’el kawil hab’. Ch’olch’o naq li jalam-uuch moko a’an ta re xk’utb’esinkil li rahilal kik’ulman. Naq yookin chirilb’al, kink’oxla, “Yaal li k’a’ru wan chiru li jalam-uuch a’in; lix k’ihaleb’ li xb’eenil komon li neke’xk’elo xkarreet chi ruq’eb’ ink’a’ ke’xnumsi rahilal.” Kiweek’a naq a’an chanchan li yu’am. Wan naq nokotawman rub’el kawil hab’ ut wan naq rub’el choql ut saq’e.

Heaven’s Portal [Rokeb’aal choxa], xb’aan laj Jim Wilcox

Naq kiwil jun chik li jalam-uuch junpak’al, li k’ab’a’inb’il Li rokeb’aal li choxa, kink’e reetal naq sa’ li xchaq’al ru jalam-uuch a’an li nareetali li saq’ehil ut k’ab’a’inb’il jo’ “Li rokeb’aal laj tza,” na’ilman li ch’anch’ookil ut saq ruhil nima’ Sweetwater, naxk’utb’esi li xchaq’alil ru lix yo’ob’tesihom li Qaawa’, moko ka’ajwi’ ta li rahilal ke’xnumsi li xb’een aj santil paab’anel chiru li hab’alq’e a’an.

Kin’ilok ut chi uub’ej, chirix li meex nak’utman wi’ li recomendacion, ut kiwil jun xchaq’al ru xjalam-uuch li Kolonel. A’an kixk’e xnimal ru b’antioxink sa’ li week’ahom. Sa’ li ruchich’och’ xchaq’al ru, wankeb’ ajwi’ xninqal ru ch’a’ajkilal. Naq naqasik’ li Jesukristo, laj Kolol re li ruchich’och’, a’an nokorisi sa’ lix kaq-sut-iq’ li yu’am rik’in lix tojb’al rix li maak, jo’ chanru natawman sa’ lix k’uub’anb’il na’leb’ li Yuwa’b’ej.

Choq’ we laa’in, li okeb’aal a’an jun chaab’il na’ajej re kawresink-ib’ choq’ reheb’ li k’ojob’anb’il k’anjel re li santil ochoch li nokohe’xtenq’a chixk’ulb’aleb’ li k’ojob’anb’il k’anjel re li taqenaqil loq’al, ok sa’ sumwank ut xk’ulb’aleb’ ut xyalb’aleb’ xsahil li rosob’tesihom lix tojb’al rix li maak xb’aan li Kolonel. Li k’uub’anb’il na’leb’ re sahil ch’oolejil kixk’uub’ li Yuwa’b’ej k’ojob’anb’il sa’ xb’een li tojok-ix naxb’aanu li Kolonel.

Lix numsihomeb’ li xb’eenil komon kixkanab’ reheb’ laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan jun k’uub’anb’il k’anjel ut jun xnimal ru ut musiq’anb’il na’leb’ choq’ reheb’ chixjunil. Choq’ reheb’ junjunq, li eelelik ki’uxman chiru k’iila chihab’ chirix naq ke’isiik chaq aran Misuri ut ajwi’ Nauvoo. Choq’ reheb’ junjunq chik, kitikla chirix naq li Awa’b’ej Brigham Young ki’aatinak chirixeb’ li karreet kelonb’ileb’ chi uq’ej, li neke’oksiman sa’ li xninqal ru b’eek. Li karreet kelonb’ileb’ chi uq’ej kub’enaqeb’ wi’chi xtz’aq chiru li kelonb’ileb’ xb’aan kawaay ut wakax.

Jun li misioneer aran Inglaterra, laj Millen Atwood, kixye naq chirix naq kiyeeman resileb’ li karreet kelonb’ileb’ chi uq’ej, “ki’ok chi pukank resil jo’ naq nak’at li chaqi pim, ut li raameb’ li komon neb’a’ neke’pisk’ok xb’aan xsahileb’ xch’ool.” Naab’aleb’ “ke’tijok ut ke’xkuy xsa’ wulaj wulaj, ut rajlal q’ojyin, re naq te’ruuq chi xik rochb’eeneb’ lix komon chiruheb’ li k’iche’.”

Lix k’ihaleb’ laj santil paab’anel li yookeb’ chi xik rik’ineb’ li karreet ke’xnumsi ch’a’ajkilal, a’b’an ink’a’ ke’xk’ul li k’a’ru jwal kaw wi’chik. A’b’anan, wiib’eb’ li ch’uut, li ch’uut Willie ut li ch’uut Martin, ke’wan xtz’okajik, ke’xnumsi xninqal li ke ut li kamk.

Lix k’ihaleb’ laj b’ehenel a’an ke’el chaq aran Liverpool, Inglaterra chiru li po mayo sa’ 1856 sa’ wiib’ chi jukub’. Ke’wulak b’ar wi’ neke’tawman li karreet aran Iowa City chiru li po junio ut julio. Us ta ke’xnaw naq ch’a’ajaq, li wiib’ chi ch’uut a’an ke’xchap xb’e re xik toj chiru li ru taq’a Lago Salado naq ak nahaye’ chaq li hab’alq’e.

Li Awa’b’ej Brigham Young kirab’i resileb’ li ch’uut a’an xb’een wan sa’ li 4 re octubre re 1856. Wulajaq chik, kiraatinaheb’ laj santil paab’anel aran Lago Salado ut kixye, “Naab’aleb’ reheb’ li qakomon yookeb’ chaq chixkelonkileb’ lix karret chi ruq’eb’, … ut tento te’k’ulunq arin; tento taqataqla xtenq’ankileb’ … rub’elaj naq taachalq li hab’alq’e.”

Kixpatz’ reheb’ li obiisp naq te’xtaqla 60 chi kawaay, numenaq 12 chi karreet, ut 12 tonelada (10,886 kg) chi hariin, ut kixye: “Ayuqex ut k’amomaqeb’ chaq li kristiaan a’an li wankeb’ chaq chiru b’e anajwan.”

Lix k’ihaleb’ li komon sa’ li ch’uut Willie ut Martin a’aneb’ tana 1100. Maare 200 reheb’ li chaab’il santil aj paab’anel a’an ke’kam chiru li b’e. Wi ta ink’a’ raj kiwulak li tenq’, naab’aleb’ raj chik li ke’kam.

Li kawil hab’ re li hab’alq’e kitikla wiib’ xamaan chik chirix naq eb’ laj xokonel ke’el aran Lago Salado. Lix seraq’eb’ li komon sa’ li ch’uut Willie ut Martin neke’xch’olob’ li xninqal rahilal ke’xnumsi chirix naq ke’tikla xninqal ru li hab’. Eb’ li seraq’ a’an neke’xch’olob’ ajwi’ li xnimal ru sahil ch’oolejil ke’reek’a naq ke’wulak laj xokonel.

Naq ki’aatinak chirix lix wulajikeb’, li xMary Hurren kixye: “Ki’el xya’al ruheb’ li winq ut eb’ li kok’al ke’xajok xb’aan xsahil xch’ooleb’. Naq eb’ li kristiaan ke’ch’ana xch’ooleb’, chixjunileb’ ke’wiq’la sa’ li saqb’ach ut ke’b’antioxin chiru li Dios.”

Wiib’ kutan chik chirix a’an, li ch’uut Willie tento naq ke’nume’ chiru li b’e li jwal ch’a’aj, ke’nume’ aran Rocky Ridge, rub’el xnimal li ke. Eb’ li ke’kana toj chi ixb’ej ke’wulak toj sa’ 5 hoor re eq’la wulajaq chik. Oxlaju chi kristiaan ke’kam ut ke’muqe’ sa’ jun nimla jul.

Sa’ li 7 re noviembre, li ch’uut Willie ke’nach’ok toj wan wi’ li ru taq’a Lago Salado, a’b’an sa’ li eq’la a’an toj ke’wan oxib’ li kamenaq. Wiib’ kutan chik chirix a’an, li ch’uut Willie kiwulak aran Lago Salado, b’ar wi’ ke’k’ule’ rik’in sahil ch’oolejil ut ke’k’ule’ sa’ rochocheb’ laj santil paab’anel.

Sa’ li kutan ajwi’ a’an, li ch’uut Martin toj wankeb’ chaq 523 kiloom chiru li b’e, rub’el li ke ut chi maak’a’eb’ xtzakemq. Wiib’ oxib’ kutan rub’elaj, ke’xq’ax ru li nima’ Sweetwater re wulak sa’ li na’ajej nawb’il ru anajwan jo’ Martin’s Cove, b’ar wi’ ke’royb’eni xtawb’al xkolb’aleb’ chiru li ke. Jun reheb’ laj santil paab’anel kixye, “A’an li nima’ k’a’jo’ xcha’a’ajkil xq’axb’al ru chiru li qab’e.” Junjunq reheb’ laj tenq’anel—jo’ lin xikin mama’, laj David Patten Kimball, li wan chaq 17 chihab’ re, rochb’eeneb’ lix saajil amiiw, “laj George W. Grant, laj Allen Huntington, laj Stephen Taylor, ut laj Ira Nebeker—naab’al li hoonal ke’xnumsi sa’ li kehil ha’,” re xtenq’ankil li ch’uut chixq’axb’al ru li nima’ Sweetwater.

Us ta nawb’il ru li seraq’ a’in, naq yookin chi tzolok chirixeb’ laj tenq’anel, kink’e reetal naq chixjunileb’ a’an neke’xtaaqe li profeet ut neke’xb’aanu xk’anjel re xkolb’aleb’ rix laj santil paab’anel li yookeb’ chi b’eek. Chixjunileb’ laj tenq’anel ke’oxloq’iik ru, jo’eb’ ajwi’ li komon ke’tenq’aak.

Naq xintzolok chirixeb’ a’an, xink’e reetal li xchaq’al ru sumwanjik ut li chaab’il na’leb’ wan sa’ xyanqeb’ li komon li yookeb’ chi b’eek. Laj John ut li xMaria Linford ut eb’ lix kok’al oxib’ ke’wan sa’ li ch’uut Willie. Laj John kikam wiib’ oxib’ oor rub’elaj naq ke’wulak laj tenq’anel. Kixye re li xMaria naq sa xch’ool xb’aan naq ke’xsik’ ru xik sa’ li ch’uut a’an. “Moko tinkuy ta wulak toj Lago Salado,” chan, “a’b’an laa’at ut eb’ li kok’al texruuq, ut ink’a’ nachal ink’a’uxl chirix chixjunil li k’a’ru naqanumsi wi eb’ li qakok’al te’ruuq chi k’iik’ ut chixk’iiresinkileb’ lix junkab’al aran Sion.”

Li Awa’b’ej James E. Faust kixye a’in: “Sa’ lix yalb’aleb’ xq’e li komon neke’xkelo xkarret chiruq’eb’, naqatzol jun xnimal ru na’leb’. Chixjunil tento taanume’q sa’ raq’ li xam nasaqob’resin, ut li k’a’ru maak’a’ xyaalal ut li k’a’ru ink’a’ aajel ru sa’ li qayu’am naru na’oso’ jo’ li mul ut naru naxk’e li qapaab’aal chi lemtz’unk, chi kanaak, ut chi kawuuk. Chanchan naq wan ch’a’ajkilal, rahilal, ut rahil ch’oolej choq’ re chixjunileb’, toj reetal li ani neke’xyal xq’e chixb’aanunkil li k’a’ru us ut neke’wan rik’in tiikilal. A’b’anan, a’an xcha’al li saab’esink nak’ulman re xnawb’al ru li Dios.”

Sa’ lix tojb’al rix li maak ut lix waklijik chi yo’yo li kik’ojob’an re li junelik q’e kutan, li Kolonel kixch’oq “lix b’ak’leb’ li kamk, chirix xq’axb’al ru li kamk” choq’ reheb’ chixjunil. Choq’ reheb’ li ani neke’xjal xk’a’uxl chirixeb’ lix maak, a’an “xk’ulum sa’ xb’een lix maa’usilaleb’ ut li q’etok aatin reheb’, chi ak xtojomeb’ rix, ut ak xk’ehom li elajinb’il xb’aan li tiik ruhil na’leb’.”

Wi ta maak’a’ raj lix tojb’al rix li maak, moko tooruuq ta raj chixkolb’al qib’ qajunes qib’ chiru li maak ut li kamk. Us ta maare li maak wan xk’anjel sa’ lix yalb’al qix, lix ch’a’ajkilal li yu’am neke’ninqan xb’aan li k’a’ru ink’a’ us nab’aanuman, li k’a’ru ink’a’ us nasik’man ru, li k’a’ru ink’a’ us neke’xb’aanu li qas qiitz’in, ut naab’al chik li k’a’aq re ru ink’a’ naru naqaram.

Predicad Mi Evangelio naxk’ut: “Naq naqakanab’ qib’ chiru li Jesukristo ut lix tojb’al rix li maak, a’an naru tooxtenq’a chixkuyb’al lix yalb’al qix, li qayajel, ut li qarahilal. Naru naqeek’a xsahil qach’ool, qatuqtuukilal, ut xk’ojob’ankil qach’ool. Chixjunil li k’a’ru ink’a’ tiik sa’ li yu’am a’in naru nayiib’aak rik’in lix tojb’al rix li maak xb’aan li Jesukristo.”

Chiru li kutankil a’in re Paswa, naqajayali li qana’leb’ rik’in li Kolonel ut rik’in lix mayej aj tojol-ix. Lix tojb’al rix li maak naxk’e qayo’onihom ut qasaqen sa’ jun kutankil li chanchan naq moymoy ut q’ojyin ru choq’ reheb’ naab’al. Li Awa’b’ej Gordon B. Hinckley kixye, “Naq natz’ilman rix chixjunil li seraq’, … maak’a’ chik … k’a’ru xchaq’al ru, nim xloq’al, k’a’jo’ xnimal jo’ li b’aanuhom a’in re usilal.”

Tinwotz oxib’ li na’leb’ li nink’oxla naq aajeleb’ ru sa’ li qakutankil.

Xb’een wa, meek’os x’aajelil ru xb’aanunkil li k’a’ru naru chiqu re xtenq’ankileb’ li qas qiitz’in wankeb’ xmajelal sa’ tib’elej ut mas wi’chik sa’ musiq’ej.

Xkab’, k’ulub’ahomaq lix tojb’al rix li maak xb’aan li Jesukristo rik’in b’antioxink. Chiqajunilo tento taqayal qaq’e chixk’utb’al xsahil qach’ool us ta yooko chixnumsinkil xch’a’ajkilal li yu’am. Li qajayalihom a’anaq wank chi sa qach’ool chiru li b’e b’ar wi’ nak’utun li saq’e. Wilom li raarookil ochb’een, xMary, chixb’aanunkil a’in chiru chixjunil lix yu’am. Nink’e reetal lix jayalinkil rib’ li nalemtz’un ut nawaklesin us ta naqanumsi ch’a’ajkilal chiru xnumikeb’ li chihab’.

Li rox li na’leb’ a’an naq teek’e eehoonal chi kok’ aj xsa’ re roxloq’inkil lix tojb’al rix li maak xb’aan li Kolonel. Naru nab’aanuman a’an chi k’iila paay ru naq nokoloq’onin sa’ li qayu’am. A’b’anan, li wulak sa’ li ch’utam re li loq’laj wa’ak ut li tz’aqonk sa’ li loq’laj wa’ak aajeleb’ tz’aqal ru.

Aajel ajwi’ ru wulak chi kok’ aj xsa’ sa’ li santil ochoch, yalaq ta b’ar naru. Li santil ochoch naxjultika qe lix tojb’al rix li maak xb’aan li Kolonel ut li k’a’ru naxq’ax ru a’an. Ut, li k’a’ru jwal aajel wi’chik ru, a’an naq li wulak sa’ li santil ochoch nokoxk’e chixk’eeb’aleb’ xmusiq’ejil tenq’ li qaxe’ qatoon kamenaqeb’ ut eb’ ajwi’ li qanajteril qaxe’ qatoon.

Li Awa’b’ej Russell M. Nelson, sa’ li jolomil ch’utub’aj-ib’ kinume’, kixjultika li na’leb’ a’in ut kixye, “Eb’ li osob’tesink [sa’ li santil ochoch] neke’tenq’an ajwi’ chixkawresinkil jun tenamit li te’kawresinq re li ruchich’och’ choq’ re li xkab’ xk’ulunik li Qaawa’!”

Tento naq maajun wa taasachq sa’ qach’ool lix mayejeb’ ut lix b’aanuhomeb’ li ani ke’wan chaq junxil, a’b’an li qana’leb’, qab’antioxihom, ut li qaloq’onihom tento naq jayalinb’ilaqeb’ rik’in laj Kolol re li ruchich’och’ ut rik’in lix tojb’al rix li maak xb’aan a’an. Ninch’olob’ xyaalal naq li raam lix k’uub’anb’il na’leb’ li qaYuwa’ re sahil ch’oolejil a’an lix tojb’al rix li maak xb’aan li qaKolonel, a’ li Jesukristo. Yo’yo a’an ut naxb’eresi lix Iglees. Lix tojb’al rix li maak xb’aan li Jesukristo naxk’e qakolb’al chiruheb’ li yale’k neke’qanumsi sa’ li yu’am a’in. Sa’ xk’ab’a’ li Jesukristo, amen.