Li hoonal taa’ak’ob’resiiq wi’ chixjunil li k’a’aq re ru
(Hechos 3:21)
Li “chaab’il esilal” q’axal aajel ru ut nim xwankil a’an naq li Qaawa’ Jesukristo ak kixk’ojob’ wi’chik lix evangelio ut lix Iglees sa’ roso’jikeb’ li kutan a’in.
Kik’uub’aman Lix Iglees li Jesukristo reheb’ laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan 195 chihab’ chaq anajwan, sa’ li 6 re abril re 1830.
Jun ch’ina ch’uut chi aj paab’anel ut amiiw ke’ch’utla choq’ re li sahil hoonal a’an jwal nim ru. Kihoyman li Musiq’ej ut ke’osob’tesiik chixjunileb’ li ke’tz’aqon naq kijek’iman li loq’laj wa’ak, kik’eeman li maatan re li Santil Musiq’ej, ke’k’ojob’aak li komon sa’ li tijonelil, ut ke’jultikaman li yaalil na’leb’ re lix evangelio li Jesukristo.
Naq kixk’ojob’ wi’chik lix Iglees, chi k’utb’esinb’il li Qaawa’ kixsik’ ru laj Jose Smith, li wan 24 chihab’ re, choq’ aj jolominel sa’ xb’een sa’ li ruchich’och’: “Jun aj ilol naʼlebʼ, jun aj jaltesinel ru aatin, jun profeet, jun xʼapostol li Jesukristo, jun xbʼeenil saʼ li iglees xbʼaan li rajom li Dios Yuwaʼbʼej, ut li rusilal lee Qaawaʼ Jesukristo.”
Nintz’aama naq tinxtenq’a li Santil Musiq’ej naq yooqo chixtz’ilb’al rix lix aajelil ru li hoonal a’an k’a’jo’ xloq’alil chalen chaq xk’ojlajik li ruchich’och’.
Li Xbʼeen Kʼutbʼesink
Lix k’uub’ankil Lix Iglees li Jesukristo reheb’ laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan a’an lix tz’aqob’resinkil ru naab’aleb’ li sachb’a-ch’oolej li ke’chal rub’elaj. Li xb’een kik’ulman lajeeb’ chihab’ chaq rub’elaj a’an sa’ li estado Nueva York.
Sa’ xtijlajik li saq’ehil re 1820, jun saaj winq, aj Jose Smith xk’ab’a’, ki’ok sa’ li k’iche’ nach’ rik’in li rochoch re tijok. Kiwan xpatz’om chirix lix kolb’al li raam, ut kirataw “xnawb’al bʼarwan re chixjunilebʼ li jar [iglees] tzʼaqal yaal, re naq tixnaw bʼarwan tixjunaji wiʼ ribʼ.” Laj Jose kixpaab’ naq li Dios tixsume lix tij ut tixb’eresi.
K’e reetal naq laj Jose ink’a’ kitjok yal re xnawb’al b’ar wan li us. Kitijok b’an re xnawb’al b’ar wan li us re naq truuq tixb’aanu li us. Laj Jose kipatz’ok rik’in paab’aal ut kixk’e xch’ool chixk’anjelankil xsumenkil lix patz’om.
“Re xsumenkil lix tij, li Dios Yuwa’b’ej ut li Jesukristo, li Ralal, ke’xk’ut rib’ chiru laj Jose ut ke’xtikib’ “rak’ob’resinkil chixjunil li k’a’aq re ru” (Hechos 3:21) jo’ yeeb’il junxil sa’ li Santil Hu. Sa’ li k’utb’esink a’in, laj Jose kixtzol naq chirix lix kamikeb’ li najteril apostol, lix Iglees li Kristo sa’ li Ak’ Chaq’rab’ kisache’ chaq sa’ li ruchich’och’.” Laj Jose Smith taatenq’anq chixk’ojob’ankil wi’chik li tzol’leb’, li wankilal, ut eb’ li sumwank ut li k’ojob’anb’il k’anjel re lix najteril Iglees li Kolonel.
Laj Jose kixye: “Kiwil wiibʼ chi Winq, li inkʼaʼ naru chi yeemank chanru xlemtzʼunkilebʼ ru ut xloqʼalebʼ, xaqxookebʼ chi kutankil saʼ inbʼeen. Jun rehebʼ kinraatina, kixpatzʼ inkʼabʼaʼ, ut kixye, rikʼin xkʼutbʼal chi ruqʼ li jun chik—Aʼin li Walal Raaro Inbʼaan. Chawab’i a’an!”
Rik’in li k’utb’esink a’in ut xkomoneb’ chik li sachb’a-ch’oolej, laj Jose Smith kixtaw ru naq li Dios ut li Jesukristo ke’xnaw ru a’an, ke’xk’oxla lix kolb’al a’an chi junelik, ut ke’xkawresi jun k’anjel tento tixb’aanu a’an. Kixtzol ajwi’ xninqal ru na’leb’ chirix lix chaab’ilal, lix wanjik, ut lix tz’aqalil re ru li Roxichal li Dios—ut naq li Yuwa’b’ej ut li K’ajolb’ej jalan li jun rik’in li jun chik. Li Jesukristo a’an li ralal li Dios sa’ musiq’ej ut sa’ tib’elej.
Laj Jose Smith kixch’olob’ naq wankeb’ xxaqalil li qaChoxahil Yuwa’ ut li Jesukristo. Aʼan kixye, “Li Yuwaʼbʼej wan jun xxaqalil li tibʼ ut bʼaq okenaq, li naru nachʼeʼman joʼ chanru li re li winq; joʼkan ajwiʼ li Kʼajolbʼej; aʼbʼan li Santil Musiqʼej maakʼaʼ xxaqalil re tibʼ ut bʼaq; musiqʼejil winq bʼan aʼan.”
Ninch’olob’ xyaalal naq lix k’utb’esinkil rib’ li Yuwa’b’ej ut li K’ajolb’el chiru laj Jose Smith kixtikib’ “lix kʼojobʼankil wiʼchik chixjunil li kʼaʼaq re ru yeebʼil rikʼin xtzʼuumalebʼ re chixjunilebʼ li santil profeet chalen chaq naq kitikla li ruchichʼochʼ.”
Lix Hu laj Mormon
Xkab’il li sachb’a-ch’oolej li kitehok xb’e lix k’uub’ankil lix Iglees li Kolonel li k’ojob’anb’il chi ak’il a’an lix jaltesinkil ru ut lix k’utunik lix Hu laj Mormon.
“Kik’eeman re laj Jose Smith lix maatan ut xwankil li Dios re xjaltesinkil ru jun li najteril esil: lix Hu laj Mormon—Jun chik Ch’olob’anb’il Esil chirix li Jesukristo. … Sa’eb’ lix perelil li loq’laj hu a’in wan resil lix k’anjel li Jesukristo sa’ xyanqeb’ li tenamit sa’ li nimla ch’och’ America, ka’ch’in chirix lix waklijik chi yo’yo. [Lix Hu laj Mormon] naxk’ut k’a’ru li rajom li yu’am a’in, ut naxch’olob’ li tzol’leb’ re li Kristo, li wan sa’ xch’oolil li ajom a’an. Jo’ jun loq’laj hu rochb’een li Santil Hu, lix Hu laj Mormon naxk’ut xyaalal naq chixjunileb’ li yo’lajenaqeb’ a’aneb’ ralal ut xrab’in jun Yuwa’b’ej aj rahonel sa’ Choxa, naq a’an wan jun xk’uub’anb’il na’leb’ choq’ re li qayu’am, ut naq li Jesukristo, li Ralal, na’aatinak anajwan jo’ sa’ najter kutan.”
Jo’ komon sa’ lix Iglees li Kolonel li k’ojob’anb’il chi ak’il, “Laaʼo naqapaabʼ naq li Santil Hu aʼan raatin li Dios aʼ yaal joʼ jaltesinbʼil ru chi tiik; naqapaabʼ ajwiʼ naq lix Hu laj Mormon aʼan raatin li Dios.” Lix Hu laj Mormon a’an jun chik ch’olob’anb’il esil chirix li Jesukristo, li naxk’ut xyaalal li Santil Hu, ut naxk’ojob’ wi’chik li na’leb’ li saqen ru ut loqʼ li kisachman saʼ li Santil Hu.
Li tijonelil k’ojob’anb’il wi’chik
Lix Iglees li Jesukristo reheb’ laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan naxk’ut naq li Iglees li kixk’ojob’ li Kolonel najter, rik’in lix choxahil wankilal, lix tzol’leb’, ut eb’ lix sumwank ut k’ojob’anb’il k’anjel, kisach sa’ li ruchich’och’. Jo’ xcha’al lix kʼojobʼankil wiʼchik chixjunil li kʼaʼaq re ru sa’ roso’jikeb’ li kutan, eb’ li najteril profeet ut apostol ke’xk’ojob’ li wankilal re li tijonelil sa’ xb’een laj Jose Smith ut ke’xq’axtesiheb’ li laaw re li tijonelil re. A’an a’in li rox li sachb’a-ch’oolej li kitikib’anq re lix k’uub’ankil lix Iglees li Kolonel li k’ojob’anb’il chi ak’il.
Li wankilal re li tijonelil naxkanab’eb’ lix moos li Dios “chixb’aanunkil ruuchil li Dios ut chi k’anjelak sa’ xk’ab’a’ a’an.” “Eb’ lix laawil li tijonelil, a’aneb’ li wankilal chixb’eresinkil chan ru taa’oksimanq li tijonelil choq’ reheb’ li ralal xk’ajol li Dios.”
Chi b’eresinb’il xb’aan li Yuwa’b’ej ut li K’ajolb’ej, laj Jwan aj Kub’ishom Ha’, li ak waklijenaq chi yo’yo, kixk’ojob’ wi’chik li wankilal re kub’sink ha’ chi subʼbʼil rubʼel haʼ re risinkilebʼ li maak sa’ 1829. Sa’ ajwi’ li chihab’ a’an, oxib’ reheb’ li Kab’laju chi Apostol—laj Pedro, laj Santiago, ut laj Jwan—ke’xk’ojob’ wi’chik li apostolil ut xkomon chik li wankilal ut laaw re li tijonelil.
Waqib’ chihab’ chik chirix lix k’uub’ankil li Iglees, sa’ li santil ochoch re Kirtland, laj Moises, laj Eliyah, ut laj Elias ke’xq’axtesi re laj Jose xkomon chik li wankilal li ki’ajman ru re xb’aanunkil li xk’anjel li Dios sa’ roso’jikeb’ li kutan.
Laj Moises kixq’axtesiheb’ li laaw re xch’utub’ankil Israel.
Laj Eliyah kixq’axtesi lix k’ojlajik li evangelio re laj Abraham, li naxk’am ajwi’ chaq lix k’ojlajik wi’chik li sumwank re laj Abraham.
Laj Elias kixq’axtesiheb’ li laaw re li wankilal re li tz’apok sa’ junajil, li naxk’e naq li k’ojob’anb’il k’anjel li neke’b’aanuman sa’ ruchich’och’ wanqeb’ xwankil chi junelik, jo’ li xjunajinkileb’ li junkab’al chi junelik chirix li kamk.
Nak’uub’aman lix Iglees li Jesukristo
Naq laj Jose Smith yoo chaq chixjaltesinkil ru lix Hu laj Mormon, kik’utb’esiman chiru naq taak’ojob’aaq wi’chik lix Iglees li Jesukristo. A’b’an li Qaawa’ kixtaqla laj Jose naq maji’ tixk’uub’ lix Iglees. “Rikin li musiqʼej re profeetil aatin ut kʼutbʼesink,” li Qaawa’ kixk’utb’esi chiru laj Jose “tzʼaqal li kutan, … li taaʼok wiʼ chixkʼuubʼankil lix iglees jun sut chik arin saʼ ruchichʼochʼ.”
Li Iglees kik’uub’aman chi tustu ka’ajwi’ chirix naq ak k’ojob’anb’il wi’chik li tijonelil ut puktesinb’il lix Hu laj Mormon. Kitz’aqlok ru li risinkil lix Hu laj Mormon chiru hu sa’ li 26 re marzo re 1830, ut li Iglees kik’uub’aman sa’ li 6 re abril.
“Lix Iglees li Jesukristo reheb’ laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan a’an lix Iglees li Jesukristo sa’ li Ak’ Chaq’rab’, chi k’ojob’anb’il wi’chik. Li Iglees wan chi xaqxo sa’ lix tz’aqal re ru yu’am li xb’eenil pek sa’ xxuk, li Jesukristo, ut sa’ lix tojb’al rix li maak xb’aan a’an, ut lix waklijik a’an chi yo’yo. Li Jesukristo ak xb’oqeb’ wi’chik li apostol ut ak xk’e xwankil li tijonelil reheb’. A’an nokoxb’oq chiqajunilo chi chalk rik’in a’an ut rik’in lix Iglees, chixk’ulb’al li Santil Musiq’ej, eb’ li k’ojob’anb’il k’anjel re li kolb’a-ib’, ut chixtawb’al li sahil ch’oolejil li ink’a’ na’oso’.”
Lix k’ojlajik lix tz’aqalil ru li kutan
Lix k’utb’esinkil rib’ li Yuwa’b’ej ut li K’ajolb’ej chiru laj Jose Smith, lix jaltesinkil ru ut lix k’utunik lix Hu laj Mormon, ut lix k’ojob’ankil wi’chik li wankilal ut li laaw re li tijonelil ki’ajman ru re xk’uub’ankil lix Iglees li Qaawa’ li k’ojob’anb’il chi ak’il, 195 chihab’ chaq anajwan.
Sa’ li Najter Chaq’rab’, li profeet aj Daniel kixk’ut xyaalal jun matk’ chirix jun pek li kʼokbʼilaq chaq saʼ li tzuul moko xbʼaan ta uqʼej li tixnujob’resi chixjunil li ruchich’och’. Jun chihab’ chirix lix k’uub’ankil li Iglees, li Qaawa’ kixye re laj Jose Smith naq eb’ li laaw re lix awa’b’ejihom li Dios ak “qʼaxtesinbʼilebʼ [wi’chik] re li winq saʼ li ruchichʼochʼ” ut naq “taatololnaq [lix] evangelio [li Jesukristo] chi uubʼej toj saʼ xmaril li ruchichʼochʼ, chanchan naq li pek li kʼokbʼil chaq saʼ li tzuul moko xbʼaan ta uqʼej.”
Ninch’olob’ xyaalal naq li Qaawa’ yoo chixtz’aqob’resinkil ru li kixyeechi’i. Lix Iglees li Qaawa’ li k’ojob’anb’il chi ak’il yoo chi k’uub’amank chiru li ruchich’och’ ut a’an li k’anjeleb’aal li taaroksi li Dios re “xxaqab’ankil li Kristo chi xjolomil chixjunil li wan sa’ choxa ut li wan sa’ ruchich’och’.”
Lix k’anjel li Qaawa’ sa’ roso’jikeb’ li kutan “a’an jun k’anjel li k’oxlanb’il xb’aaneb’ lix tenamit li Dios chalen chaq xtiklajik; a’an jun na’leb’ ke’xk’oxla li profeet, eb’ laj tij, ut eb’ li rey rik’in nimla sahil ch’oolejil; ke’royb’eni chi saheb’ xch’ool li kutan li wanko wi’, ut chi musiq’anb’il xb’aan li choxahil yo’onink, ke’b’ichan ut ke’tz’iib’an ut ke’aatinak jo’ profeet chirix li qakutan a’in.”
Sa’ lix k’ojlajik li evangelio a’in li naq’axok ru ut naraqok re chixjunileb’ chik, “taaʼuxmanq ut taakʼutbʼesimanq jun li junajil li tzʼaqal ut choybʼil, ut jun xjunajinkil li jar kʼojlajik, ut li jar laaw, ut li jar wankilal, ut li jar loqʼalil, chalen chaq xkutankil laj Adan toj reetal ajwiʼ li kutan aʼin. Ut moko kaʼaj ta wiʼ aʼin, joʼkan ajwiʼ li kʼaʼaq re ru li maajun wa kʼutbʼesinbʼil chalen chaq saʼ xkʼojlajik li ruchichʼochʼ … taakʼutbʼesimanq … saʼ aʼin, li jun kʼojlajik re lix tzʼaqalil ru li kutan.”
Li profeet aj Jose kixye ajwi’, “Chixjunileb’ li k’ojob’anb’il k’anjel ut teneb’ankil li teneb’anb’ileb’ chaq xb’aan li Tijonelil, chi b’eresinb’il ut taqlanb’il xb’aan li Nimajwal chalen chalen, te’k’anjelamanq sa’ li k’ojlajik li wan sa’ roso’jik, … ut chi jo’kan natz’aqlok ru li k’ojob’ank wi’chik yeeb’il xb’aan xtz’uumal reheb’ chixjunileb’ li santil profeet.”
Yeechi’ink ut ch’olob’ank
Xinyal inq’e chixyeeb’al resileb’ li xb’eenil na’leb’ re li “chaab’il esilal” q’axal aajel ru ut nim xwankil li taaruuq raj chixk’ulb’al yalaq ani sa’ li ruchich’och—resil naq li Qaawa’ Jesukristo ak kixk’ojob’ wi’chik lix evangelio ut lix Iglees sa’ roso’jikeb’ li kutan a’in.
Ninb’oqeb’ chixjunileb’ li kristiaan chixyalb’al rix li aatin a’in. Ninye naq “eb’ li neke’tzolok re li esilal chirix li k’ojob’ank wi’chik rik’in tijok ut neke’xk’anjela li paab’aal, te’osob’tesiiq [rik’in lix wankilal li Santil Musiq’ej] chixk’ulb’al xnawomeb’ xch’ool chirix lix choxahilal ut chirix li rajom, a’an xkawresinkil li ruchich’och’ choq’ re li xkab’ xk’ulunik li Qaawa’ ut qaKolonel Jesukristo, li ak yeechi’inb’il chaq.” Naq tattijoq chi anchal aach’ool re xk’ulb’al ut xk’anjelankil lix sumehom li Dios, jo’ kixb’aanu laj Jose Smith, laa wankilal re xk’eeb’al reetal ut xsumenkil li choxahil nawom a’an taanimanq.
Ninch’olob’ xyaalal naq li Dios, li Junelik Yuwa’b’ej, a’an li qaYuwa’. Ninch’olob’ xyaalal naq li Jesukristo a’an lix Raarookil Alal li Yuwa’b’ej, ut li Junaj Yo’lajenaq chiru sa’ li tz’ejwalej. A’an aj Kolol qe ut aj Tojol qix.
Ut chi sa inch’ool ninch’olob’ xyaalal naq li Yuwa’b’ej ut li K’ajolb’ej ke’xk’ut rib’ chiru li ch’ajom aj Jose Smith, ut chi jo’kan kitikla lix k’ojob’ankil wi’chik lix evangelio li Jesukristo sa’ roso’jikeb’ li kutan. Lix Hu laj Mormon a’an jun chik ch’olob’anb’il esil chirix li Jesukristo, ut natawman li raatin li Dios chi sa’. Li wankilal re li tijonelil re xb’aanunkil ruuchil li Kolonel ut k’anjelak sa’ xk’ab’a’ natawman wi’chik sa’ li ruchich’och’. Ut Lix Iglees li Jesukristo reheb’ laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan, a’an lix Iglees li Jesukristo sa’ li Ak’ Chaq’rab’, chi k’ojob’anb’il wi’chik. Ninch’olob’ xyaalal naq tz’aqal yaal chixjunil a’in, sa’ lix santil k’ab’a’ li Qaawa’ Jesukristo, amen.