Xaqxo toowanq sa’ li paab’aal li ke’xra qayuwa’ junxil

Naq xinwulak sa’ li santil ochoch re Nashville Tennessee choq’ re jun lin k’anjel aran, xe’xk’e inhoonal chixb’eresinkil xsa’ li ochoch, re naq tinwil ut tinnaw chi us a’ chaab’il rochoch li Qaawa’. Xtoch’e’ lin ch’ool xb’aan jun li jalam-uuch b’onb’il xb’aan li xMary Wanlas, a’an Chi uub’ej xk’ab’a’, li luklu sa’ lix oficiin li matriarca.

Tinch’olob’ k’a’ru naxk’utb’esi li jalam-uuch a’an:

“Aran Missouri sa’ 1862, 14 chihab’ wan re li xMary Wanlas ut kamk re lix suegra. Kixye re lix suegra naq tixyal xq’e re naq lix yuwa’ li yaj [jo’ ajwi’ eb’ li riitz’in jwal ka’ch’ineb’] toj te’wulaq sa’ li ru taq’a aran Lago Salado. … Li xMary kixk’am xb’eheb’ li wakax li ke’xkelo li b’eleb’aal b’ar wi’ wan lix yuwa’ chi ch’aat, ut kixweentiniheb’ ajwi’ li … riitz’in. Wulaj wulaj naq neke’raqe’ chi b’eek, naxk’eheb’ xtzakemq rik’in xsik’inkil chaq li pim, li utz’u’uj, ut li ru che’. Maak’a’ lix k’amleb’ b’e—yal xe’xye re naq tixjayali li rokeb’aal saq’e “toj reetal naq eb’ li choql neke’xsutq’isi rib’ chi ninqi tzuul.”

“Ke’wulak Utah chiru li po septiembre, chirix naq ak ke’b’eek k’iila po chaq. Kikam lix yuwa’ junpaat chirix lix k’ulunikeb’ Utah, b’ar wi’ li xMary kisumla ut kixk’iresiheb’ lix kok’al.”

Li esilal a’in, a’an jun reetalil lix paab’aal ut lix kawilal jun li saaj ixq aj 14 chihab’, li naru tooxtenq’a laa’o anajwan re naq “yal tooxik chi uub’ej.”

Li aatin “yal tooxik chi uub’ej”—chi jaltesinb’il ru sa’ li waatinob’aal Holandes, a’an Gewoon doorgaan—ut a’an ajwi’ li neke’xye lin na’ lin yuwa’ rajlal.

Lin na’ lin yuwa’ ut eb’ lix komon li wixaqil, a’aneb’ aj tehol b’e sa’ qajunkab’al. Ak ke’xb’eresi chaq li “najtil b’e,” chanchaneb’ li toj yookeb’ chi ok sa’ li Iglees, lix korral li Qaawa’, wulaj wulaj anajwan. Maak’a’ li wakax ut li b’eleb’aal sa’ xyu’ameb’, a’b’an nim xwankil xyu’ameb’ choq’ reheb’ li riyajil.

Ke’xpaab’ li evangelio ut ke’kub’e’ xha’ naq toj saajeb’ chaq. Ch’a’aj ke’wan lin na’ lin yuwa’ sa’ xka’ch’inaleb’. Lin yuwa’ xk’i chaq sa’ li tenamit Java aran Indonesia. Sa’ li Guerra Mundial II, ki’isiik chi puersinb’il sa’ lix junkab’al ut kikana b’ar wi’ neke’ch’utla li preex, ut aran kixnumsi li rahilal jwal yib’ ru naq toj saaj chaq.

Lin na’ xk’i sa’ jun li junkab’al b’ar wi’ ch’a’aj wankeb’, ut kixnumsi ajwi’ li tz’okaak ut li rahilal sa’ li Guerra Mundial II. Wan naq junes xxe’ utz’u’uj naxket. Xmaak xpaaltil lix yuwa’ ut lix jachb’al rib’ rik’in lix na’, wan naq ch’a’aj choq’ re lin na’ xnawb’al naq li qaChoxahil Yuwa’ narahok jo’ yuwa’b’ej.

Lin na’ kixnaw ru lin yuwa’ xb’een sut sa’ jun li k’anjel re li Iglees, ut chirix a’an ke’sumla sa’ li santil ochoch re Berna Suiza. Naq ke’royb’eni chaq li tren, ak ke’xsach chixjunil lix tumin xmaak li pasaaj, ut ink’a’ chik neke’xnaw chan ru te’xtaw li k’a’ru aajel ru choq’ reheb’, a’b’an ke’xpaab’ naq toj te’xtaw. Ut ke’xtaw ajwi’!

Ke’ok chixk’iresinkileb’ xkok’al sa’ jun li ch’ina apartamento sa’ xb’een jun li ochoch sa’ li tenamit Amsterdam. Chirix naq ke’xb’aanu li puch’uk chi uq’ej chiru k’iila chihab’, ke’xch’utub’ xtumin re naq te’xloq’ jun li puch’leb’ re luz. Naq okeb’ re chixloq’b’al, xwulak li obiisp rik’ineb’ ut xpatz’ reheb’ naq te’xsi b’ayaq xtumin choq’ re xkab’lankil li iglees aran Amsterdam. Ke’xk’e chixjunil li tumin xe’xch’utub’ chaq, ut ink’a’ ke’xkanab’ li puch’uk chi uq’ej.

Eb’ lin komon laa’in xe’xk’ul li ch’a’ajkilal, chanchan li neke’xk’ul yalaq ani. Li ch’a’ajkilal a’in naxk’e qakawilal ut naxtenq’a li qapaab’aal chirix li Jesukristo, chanchan ajwi’ li kixye laj Alma re laj Helaman, li ralal, naq kixye naq “kikawresiik sa’ li jar paay chi yalok-ix ut chi rahilal” xb’aan naq kixkanab’ rib’ chiru li Qaawa’ Jesukristo.

Chan ta wi’ ru naq wiib’eb’ li kristiaan li jwal ch’a’aj ke’wan naq yookeb’ chi k’iik ke’ru chi wulak jo’ li na’b’ej yuwa’b’ej jwal chaab’il choq’ we? Ch’olch’o chan ru a’an: ke’xpaab’ li evangelio chi anchaleb’ xch’ool ut toj neke’xyu’ami anajwan!

Chirix 65 chihab’ xsumlajikeb’, lin na’, li kixk’ul ajwi’ li yajel Alzheimer, xkam sa’ li febrero xnume’. Lin yuwa’, li 92 chihab’ wan re, rajlal nawulak chirilb’al lin na’ toj reetal xkamik. Junxil chaq lin yuwa’ kixye reheb’ li wiitz’in naq li nimla rahilal li kixk’ul jo’ aj preex aran Indonesia sa’ li Guerra Mundial II kixkawresi chaq re naq q’unaq lix ch’ool rik’in li rixaqil naq yaj wan chiru k’iila chihab’ ut timil timil na’oso’ xmetz’ew, ut re ajwi’ naq kawaq lix ch’ool sa’ li kutan naq kixq’axtesi li rixaqil reheb’ jalan chik aj ilol re, ut ink’a’ chik kiru chirochb’eeninkil. Li aatin neke’xye chalen chalen, a’an “yal tooxik chi uub’ej,” rik’in tz’aqal xlemtz’unkil li yo’onink re naq te’waqlesiiq sa’ roso’jik li kutan ut te’wanq rik’in li Kristo.

Lix paab’aaleb’ ut lix nawomeb’ naxk’e xmetz’eweb’ li ralal xk’ajol re naq te’xik ajwi’ chi uub’ej.

Sa’ li k’aleb’aal b’ar wi’ xk’i chaq li wixaqil, lix na’ xyuwa’ neke’paab’an, ut ke’xpaab’ li evangelio naq toj saajeb’ sa’ xsumlajik ut naq kiwan yal jun ajwi’ lix ka’ch’in, a’an li wixaqil naq yal wiib’ chihab’ wan re. Naq ke’ok sa’ Lix Iglees li Jesukristo reheb’ laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan, ke’xk’ul nimla ch’a’ajkilal xb’aan naq xik’ ke’ile’ xb’aaneb’ li rech kab’al ut li komon sa’ li k’aleb’aal. Ke’xnumsi k’iila chihab’, ke’xye naab’al li aatin re rahok, ut ke’xb’aanu naab’al li tenq’ank sa’ li tenamit toj reetal naq ke’k’ule’ wi’chik sa’ komonil rik’ineb’.

Naq lix yuwa’ li wixaqil yoo chi k’anjelak jo’ obiisp, ki’isiik sa’ xk’anjel chi junpaat yal sa’ xk’ab’a’ jun lix q’ab’ankil. Lin suegra xraho’ xch’ool chi us, ut xpatz’ re lix b’eelom ma toj te’xik sa’ li iglees. Lix b’eelom xye naq toj te’xik, xb’aan naq li iglees a’in moko reheb’ ta li winq; re b’an li Jesukristo.

Timil timil, eb’ li komon ke’xnaw li yaal ut ke’xpatz’ xkuyb’al xmaak rik’ineb’. Naq ke’el raj sa’ li Iglees, lix paab’aleb’ kixk’ul b’an xkawilal sa’ xk’ab’a’ li ch’a’ajkilal a’an.

Chan ta wi’ ru taqaye naq yal jo’maajo’ lix paab’aaleb’ ut lix nawomeb’ li qana’ qayuwa’ wi ke’xkuy li paab’ank us ta neke’xk’ul ch’a’ajkilal? Ma taqak’oxla naq yal ka’ch’in xna’leb’eb’ chirix li k’a’aq re ru? Moko b’alaq’inb’ileb’ ta! K’iila sut b’an ak ke’xk’ul li Santil Musiq’ej, ut rochb’een li profeet aj Jose Smith, neke’ru chixyeeb’al “ninnaw a’an, … ut ink’a’ ninru chixtz’eqtaanankil xyaalal.”

Ma ink’a’ jwal nawulak chawu li b’ich chirix lix teep aj pleet laj Helaman, li wan sa’ li B’ichleb’aal choq’ reheb’ li Kok’al?

Us ta maare ink’a’ xqak’ul chi jo’kan sa’ qayu’am, chanchan li kixk’ul chaq lin na’ sa’ xka’ch’inal, naru naq laa’aqat jun reheb’ li chaab’il na’b’ej yuwa’b’ej a’an, ut taak’ut li k’a’ru chaab’il chiruheb’ laa was aawiitz’in.

Ma tz’aqal yaal naqapaab’ li b’ich a’an naq naqab’icha? Ma nekepaab’ naq laa’ex “chanchanex xteepal laj Helaman” ut naq teek’am “raatin li Qaawa’ reheb’ ralal xk’ajol”? Laa’in xweek’a a’an k’iila sut naq xinb’icha li b’ich a’an sa’eb’ li k’anjel re PFJ, ut xkomon chik li k’anjel reheb’ li saaj.

Jo’kan ajwi’, k’a’ru naqeek’a naq naqab’icha li b’ich “Xaqxo toowanq”?

Ninye reheb’ li saaj, yalaq b’ar wankex wi’ ut yalaq k’a’ru lee wanjik, chetawaq lee na’leb’ ut lee metz’ew rik’in lix paab’aaleb’ ut lix nawomeb’ li ani ak ke’wan chaq. Taak’e reetal naq ink’a’ naru taak’ul malaj taakawresi laa paab’aal wi ink’a’ nakakuy li mayejak, ut naq “xbʼaan mayejak nakʼeeman chaabʼilal.”

Naq nakatz’il rix k’a’ru li mayej taak’e laa’at, chak’oxla ut chattijoq chirix li raatin li qaprofeet, li Awa’b’ej Russell M. Nelson, li kixye naq “chixjunileb’ li saaj winq li k’ulub’ejeb’ te’xkawresi rib’ ut te’k’anjelaq jo’ misioneer. Choq’ reheb’ li saaj winq aj santil paab’anel, li k’anjelak choq’ misioneer a’an xteneb’ahom li tijonelil. …

“Choq’ reheb’ li saaj ixq, … nim xwankil li xik sa’ mision, a’ut moko teneb’anb’il ta.”

Naru tatk’anjelaq jo’ misioneer aj tenq’anel malaj jo’ misoneer aj k’utunel. Li wiib’ chi misioneeril a’an neke’k’anjelak sa’ komonil re xk’amb’aleb’ chaq li qas qiitz’in rik’in li Kristo, ut nim xwankileb’ li wiib’.

Sa’ jun reheb’ li wiib’ chi k’anjel a’an, taak’ut chiru li Qaawa’ naq nakara, ut naq nakawaj xnawb’al ru a’an. “Xbʼaan naq chan ta wiʼ ru naq junaq winq tixnaw ru laj eechal kʼanjel li moko xkʼanjelak ta wiʼ chiru, ut li moko nawbʼil ta ru xbʼaan, ut li najt wan rikʼin lix kʼoxlahom ut li rajom lix chʼool?”

Chiqajunilo, ma ak xe’wan li qaxe’ qatoon sa’ li evangelio malaj ink’a’, tento taqapatz’, K’a’ru esilal taayeemanq chirix li qapaab’aal, li qametz’ew, ut lix yalb’al qaq’e sa’ xyanqeb’ li qalal qak’ajol?

Chiqayal qaq’e chixnawb’al ru laj Kolol qe, li Jesukristo, ut chixk’eeb’al a’an tz’aqal sa’ xyi li qayu’am. A’an li pek tento tookab’laq wi’ re naq tookanaaq chi xaqxooqo naq yoo chi nume’k li ch’a’ajkilal.

“Saʼ li paabʼaal li keʼxra qayuwaʼ junxil, saʼ li paabʼaal keʼkamsiik wiʼ laj paabʼanel, xaqxo toowanq, tiik toopaabʼanq, joʼ xmoos li Dios junelik toowanq.” Sa’ xk’ab’a’ li Jesukristo, amen.