Roxloq’inkil li k’a’ru loq’

Sa’ li hu Exodo, naxye resil naq chiru li tzuul Horeb, laj Moises kinajto’ rik’in xk’a’uxl re ruchich’och’—jo’ tento raj taqab’aanu chiqajunilo—re rilb’al li toon k’ix li wan xxamlel a’ut ink’a’ nak’at. Naq kinach’ok, “li Dios kixb’oq sa’ xyi li toon k’ix, ut kixye, Moises, Moises. Ut kixye, Wahi’in. Ut li Dios kixye, “Isiheb’ laa xaab’ chawoq, xb’aan naq li na’ajej li xaqxookat wi’ laa’at, a’an santil ch’och’.” Rik’in nimla oxloq’, tuulanil, ut xsachik xch’ool, laj Moises kirisheb’ lix xaab’ ut kixkawresi rib’ chirab’inkil li raatin li Qaawa’, ut chi wank chiru lix santil ilob’aal a’an.

Li loq’laj na’leb’ a’in chiru li tzuul, a’an jun na’leb’ kinumta wi’ li oxloq’, kixk’e laj Moises chixnaw naq a’an ralal li Dios, ut kixtenq’a chixjalb’al a’an, jun tuulanil aj ilol xul, choq’ jun nimla profeet, ut kixk’e chi ok sa’ jun ak’ b’e sa’ lix yu’am. Laa’o ajwi’ naru naq taqajal li qawanjik jo’ tzolom rik’in mas chik li musiq’ejil wankilal, wi naqayu’ami li oxloq’ink sa’ li qach’ool.

Li aatin reverencia sa’ kaxlan aatin nachal sa’ jun aatin sa’ Latin revereri, li naraj naxye, “oxloq’ink.” Sa’ li evangelio, a’in naraj naxye naq nanumta sa’ li qach’ool li loq’onink, li rahok, ut li b’antioxink. Naq na’uxman a’in sa’ xch’ool li ani tuulan ut li ani q’axal naraj xtaaqenkil li Dios ut li Jesukristo, nanumta ajwi’ xsahil li raam a’an.

Roxloq’inkil li k’a’ru loq’ naxk’ut li musiq’ejil na’leb’ wan sa’ qach’ool; naxk’ut naq wan santilal sa’ li qayu’am, ut naq naqara ut nach’ wanko rik’in li qaChoxahil Yuwa’, ut rik’in li Jesukristo, li qaKolonel. A’an ajwi’ jun reheb’ li na’leb’ q’axal nim naru naxk’ul li qaam. Li oxloq’ink naxb’eresi li qana’leb’, li qach’ool, ut li qayu’am rik’in li Dios. Li oxloq’ink maawa’ yal xcha’al li musiq’ejil wank, a’an b’an tz’aqal xch’oolil a’an—tz’aqal lix k’ub’elal li musiq’ejil wank, li nokoxjunaji rik’in li Dios, jo’ neke’xk’ut li qakok’al naq neke’xb’icha, “Naq nawoxloq’i, ak ninnaw sa’ lin ch’ool, Lin Yuwa’ sa’ choxa wan wik’in.”

Jo’ lix tzolom li Jesukristo, nak’utman chiqu naq tento taawanq li oxloq’ink sa’ li qayu’am re naq mas wi’chik taawanq qasumwanjik rik’in li Dios ut li Jesukristo, li Ralal, li taanimanq wi’ li qamusiq’ejil na’leb’. Wi wan li na’leb’ a’in sa’ li qach’ool, mas wi’chik li sahil ch’oolejil wan sa’ li qayu’am, ut nak’os li rahil ch’oolejil. Tento taajultiko’q qe naq wi naqoxloq’i li k’a’ru loq’, wan chik xyaalalil li k’a’ru naqab’aanu wulaj wulaj, ut naniman li qab’antioxihom—mas wi’chik naq naqak’e reetal, naqanima xwankil, ut naqara li k’a’ru chaab’il ut li k’a’ru sant.

A’ut wanko sa’ jun ruchich’och’ b’ar wi’ ink’a’ chik mas na’oxloq’iman li k’a’ru loq’. Relik chi yaal naq sa’ li ruchich’och’ nimanb’il ru li k’a’ru moko loq’ ta, jo’ naru na’ilman sa’eb’ li hu, sa’ li television, malaj sa’ li internet. Naq maak’a’ li oxloq’ choq’ re li k’a’ru loq’, naniman li jo’maajo’il na’leb’ ut b’aanuhom, ut sa’ xk’ab’a’ a’an, li tasal tenamit a’in naru nakana chi maak’a’eb’ xpaab’aal, ut li tasal tenamit jun chik naru nakana sa’ nimla rahilal.

Naq maak’a’ li oxloq’ink qik’in, a’an naru ajwi’ nokoxnajtob’resi rik’ineb’ li qasumwank rik’in li Dios, re naq ink’a’ chik taqeek’a li qateneb’ankil chiru a’an. Naru noko’ok chixk’oxlankil yal li qachaab’ilal laa’o, ut noko’ok yal chixsik’b’al li k’a’ru atawanb’il qab’aan, ut sa’ xraqik naru noko’ok chixz’eqtaanankil li k’a’ru loq’, ut li Dios ajwi’, jo’ ajwi’ li qawanjik jo’ ralal xk’ajol li qaChoxahil Yuwa’. Wi ink’a’ naqoxloq’i li k’a’ru loq’, naqak’am chi uub’ej lix k’anjel laj tza, xb’aan naq narame’ chiqu li k’utb’esinb’il na’leb’, li aajel ru re xkolb’al li qamusiq’ejil yu’am sa’ li kutan wanko wi’.

Yalaq b’ar sa’eb’ li loq’laj hu, natawman resil lix yaalalil ut rajelil ru li oxloq’ink choq’ re li k’a’ru loq’. Jun raqal sa’ li Tzol’leb’ ut Sumwank naxk’ut naq eb’ li ani neke’wulak sa’ li choxahil awa’b’ejihom, tento naq te’roxloq’i li qaChoxahil Yuwa’ ut li Jesukristo, li Ralal.

Jo’ iglees, k’a’jo’ naq naqayal qaq’e chiroxloq’inkil ut chixnimankil xloq’al li Yuwa’b’ej ut li K’ajolb’ej, jo’ ajwi’ chan ru naq naqak’utb’esi lix jalam-uucheb’. A’ li Santil Musiq’ej naxk’ut chiqu chan ru naq eb’ li jalam-uuch a’in tento te’xk’ut lix loq’alil ut lix diosil wankilal li Yuwa’b’ej ut li K’ajolb’ej. Naqayal qaq’e re naq maajo’q’e taqak’ut li k’a’ru taaramoq qu chixjayalinkil qib’ rik’in li qaChoxahil Yuwa’ ut li Ralal, li Jesukristo, ut lix tzolomeb’ a’an, ut naqab’aanu weent rik’ineb’ li ak’ k’anjeleb’aal jo’ li inteligencia artificial naq yoo chi tz’iib’amank li hu ut chi yiib’amank li jalam-uuch.

A’an ajwi’ li na’leb’ naqoksi rik’in yalaq paay chi na’leb’ li natawman sa’eb’ li k’anjeleb’aal re li Iglees. Chixjunileb’ li tzolom, li hu, ut li esil sa’ li Iglees tz’iib’anb’ileb ut k’ulub’anb’ileb’ jo’ chanru naq b’eresinb’ilo xb’aan li Musiq’ej, re naq taakole’q rix li chaab’ilal, li loq’alil, ut li chaq’rab’ li wankeb’ sa’ lix evangelio li Jesukristo. Sa’ jun aatin choq’ reheb’ li adultos jovenes sa’ li Iglees, li Elder David A. Bednar xye, “Re xb’eresinkil qib’ chi us sa’ li paab’ank rochb’een li tecnologia, laa’o aj santil paab’anel tento tootijoq chi tuulan qach’ool re naq (1) taqataw li musiq’ejil na’leb’ li tixk’ut chan ru naq taqoksi li tecnologia, ut (2) taqayal qaq’e re naq toorochb’eeni li Santil Musiq’ej ut taqak’ul li qana’leb’ rik’in li Dios.”

Ex was wiitz’in, us ta k’a’jo’ xnimal li k’anjel naru nab’aanuman rik’in li ak’ tecnologia, a’an ink’a’ naru chixk’amb’al sa’ li qach’ool li oxloq’ ut li sachok ch’oolej li naru naqataw rik’in reek’ankil li oxloq’ink naxk’e li Santil Musiq’ej. Jo’ aj taaqenel re li Jesukristo, aajel ru naq ink’a’ taqanajtob’resi qib’ rik’in li Dios ut li Ralal rik’in roksinkil chi ink’a’ us li k’a’ru yiib’anb’il xb’aan li inteligencia artificial. Tento taajultiko’q qe naq eb’ li ak’ k’anjeleb’aal a’in, a’aneb’ “lix tel li tz’ejwalej,” ut ink’a’ naru neke’xk’ul xna’aj li musiq’anb’il na’leb’, li chaab’ilal, ut lix nawom qach’ool li ka’ajwi’ nachal rik’in lix wankil li Santil Musiq’ej. Jo’ kixye laj Nefi: “At Qaawaʼ, laaʼin xinkanabʼ wibʼ chawu, ut tinkanabʼ wibʼ chawu chi junelik. Inkʼaʼ tinkanabʼ wibʼ chiru lix tel li tzʼejwalej.”

Sa’ jun chik k’utb’esinb’il na’leb’, kiyeeman re li profeet aj Jose Smith naq eb’ li santil ochoch li kab’lanb’ileb’ choq’ re li Qaawa’, tento naq a’anaqeb’ na’ajej re roxloq’inkil a’an. Sa’ chixjunil lix yu’am, li qaraarookil profeet, li Awa’b’ej Russell M. Nelson, x’aatinak k’iila sut chirix li oxloq’ink ut li loq’onink sa’ li santil ochoch. Sa’ li rochoch li Qaawa’, nak’ehe’ qana’leb’ re taaruuq too’ok chiru lix santil ilob’aal li Yuwa’b’ej ut li K’ajolb’ej. Laa’in junelik nink’oxla naq nak’ehe’ qana’leb’ ut nawaklesiik li qach’ool rajlal sut naq noko’ok sa’ li santil ochoch, xb’aan naq re xkawresinkil qib’ chixk’ulb’aleb’ li k’ojob’anb’il k’anjel aran, xb’een wa naqisi li qaxaab’ ut naqatiqib’ qib’ rik’in saqi aq’ej. Jo’ laj Moises, wi naqak’oxla chi us li k’a’ru naqab’aanu, naru naqak’e reetal naq tento taqisi lix xaab’il li ruchich’och’ re taaruuq too’ok chiru santil ch’och’ ut taajale’q li qayu’am rik’in li k’a’ru sant.

Ex was wiitz’in, moko aajel ta ru naq tootaqe’q sa’ xb’een jun li tzuul jo’ laj Moises re taqeek’a li oxloq’ choq’ re li k’a’ru sant, ut re taqanima ut taqachamob’resi li qapaab’aal jo’ tzolom. Naru naqab’aanu a’in naq naqayal qaq’e chixkolb’al rix li k’a’ru na’uxman sa’ li qochoch chiru lix na’leb’ li ruchich’och’. Naru naqab’aanu a’in naq nokotijok chi anchal li qach’ool chiru li qaChoxahil Yuwa’ sa’ xk’ab’a’ li Jesukristo, ut naqasik’ xnawb’al ru li qaKolonel rik’in xtzolb’al chi us li raatin li Dios li natawman sa’eb’ li loq’laj hu ut sa’ li raatineb’ li qaprofeet. Naru ajwi’ naqak’ul li musiq’ejil jalaak a’in naq naqayal qaq’e chixpaab’ankileb’ li sumwank xoo’ok wi’ rik’in li Qaawa’, ut naq naqayu’ami ut naqapaab’eb’ li taqlahom. Naq naqab’aanu chi jo’kan, naru nachal jun ch’anch’ookilal sa’ li qach’ool. Wi naqajayali qib’ rik’in li na’leb’ a’in, ch’olch’o naq naru naqajal li qochoch choq’ xna’aj li oxloq’ink ut li musiq’ejil wank—choq’ xmuheb’aal li paab’aal b’ar wi’ nawan li Musiq’ej, jo’ li tzuul li kiwan wi’ laj Moises.

Naru ajwi’ naqeek’a li musiq’ejil jalaak a’in naq nokotz’aqon sa’ li loq’onink sa’ li Iglees, jo’ naq naqaq’axtesi li qach’ool chiru li Qaawa’ rik’in xb’ichankileb’ li loq’laj b’ich. Naq naqisi qib’—jo’ laj Moises—chiru li k’a’aq re ru re ruchich’och’, jo’ chiru li qacelular, ut li k’a’aq chik ru moko naxk’am ta rib’ rik’in xloq’alil li hoonal a’an, naru naqajayali qib’ rik’in xk’ulb’al li loq’laj wa’ak, naru naqajayali li qak’a’uxl ut li qach’ool rik’in li Jesukristo ut lix mayej a’an re xtojb’al rix li maak, jo’ ajwi’ li sumwank xoo’ok wi’ laa’o. Wi naqab’aanu chi jo’kan sa’ li loq’laj wa’ak, taa’ak’ob’resimanq li qasumwanjik rik’in li Kolonel, ut li hilob’aal kutan taa’ok choq’ sahil ch’oolejil chiqu, ut tixjal li qayu’am.

Sa’ roso’jik, naru naqak’ul li musiq’ejil jalaak sa’ li qayu’am naq nokowulak chi kok’ aj xsa’ sa’ xtzuulil li rochoch li Qaawa’—a’eb’ li santil ochoch—ut naqayal qaq’e chi kanaak chi k’ojk’o sa’eb’ li qasumwank, ut q’axal wi’chik naq naqanumsiheb’ li ch’a’ajkilal sa’ li yu’am a’in.

Laa’in ut li wixaqil xqanumsi li musiq’ejil hoonal rik’in oxloq’ink jo’ kik’ulman chiru li tzuul a’an, naq xqayal qaq’e chixyu’aminkileb’ li na’leb’ a’in sa’ li qayu’am, ut rik’in a’an xjalman li qawanjik jo’ xtzolom li Kristo. Toj jultik we li kutan naq kinb’eek chiru li kamposant naq kiqamuq li xkab’ qalal, li kiyo’la chi mas ka’ch’in ut moko kikana ta chi yo’yo, naq li wixaqil toj wan sa’ li hospital. Najultiko’ we naq kintijok rik’in oxloq’ ut chi anchal inch’ool chiru li Dios, ut kinpatz’ qatenq’ankil chiru a’an sa’ li ch’a’ajkilal a’in. Sa’ li hoonal a’an, kink’ul jun saqen ruhil musiq’ejil na’leb’ sa’ inch’ool: Us taakanaaq chixjunil sa’ li qayu’am wi laa’in ut li wixaqil xaqxooqo chi paab’aank, chi chapcho chiru li sahil ch’oolejil li nachal sa’ lix evangelio li Jesukristo. Li k’a’ru kiwan chaq jo’ nimla rahil ch’oolejil ch’a’ajkilal, ki’ok choq’ jun loq’laj hoonal, xhoonalil li oxloq’ink, li xtenq’an qe chi kanaak sa’ li qapaab’aal, ut xk’e qakawilal chirixeb’ li sumwank xoo’ok wi’ rik’in li Qaawa’, ut chirixeb’ lix yeechi’ihom a’an choq’ we laa’in ut choq’ re lin junkab’al.

Ex was wiitz’in, roxloq’inkil li k’a’ru loq’ naxk’am chaq li b’antioxink, naxnimob’resi xsahil li qach’ool, naxk’e chiqeek’a li k’utb’esinb’il na’leb’, ut naxk’am chaq li chaab’ilal sa’ li qayu’am. Naxk’e li qoq chiru santil ch’och’, ut naxwaklesi li qach’ool rik’in li Dios.

Ninch’olob’ xyaalal cheru naq wi naqayal qaq’e chixk’ulb’al li na’leb’ a’in sa’ li qayu’am, taanimanq li qatuulanil, taqataw ru li rajom li Dios choq’ qe, ut kawaq wi’chik qach’ool chirix li k’a’ru yeechi’inb’il qe sa’eb’ li sumwank xoo’ok wi’ rik’in li Qaawa’. Ninch’olob’ xyaalal naq wi naqak’ul li maatan a’in, wi naqoxloq’i li k’a’ru loq’—sa’ xtzuulil li rochoch li Qaawa’, sa’ li qach’utleb’aal, malaj sa’ li qochoch—toonujob’resiiq rik’in li sache’k ch’oolej naq naqak’e reetal lix nimal xrahom li qaChoxahil Yuwa’ ut li Jesukristo. Rik’in oxloq’ ninch’olob’ xyaalaleb’ li na’leb’ a’in, sa’ lix loq’laj k’ab’a’ laj Kolol qe ut laj Tojol qix, a’ li Jesukristo, amen.