Wiadze Mfɛndzanan Ehyiadzi
Ehumbɔbɔr ho Nhyehyɛɛ no
Ebɔbira 2025 wiadze mfɛndzanan ehyiadzi


11:5

Ehumbɔbɔr ho Nhyehyɛɛ no

Ewuradze yɛ mbɔbɔrhufo na hɛn Ɔsor Egya no nkwagye ho nhyehyɛɛ no nokwar mu ara yɛ ehumbɔbɔr ho nhyehyɛɛ.

Nkɔnhyɛnyi ne Nsato

Mfeda Ebɔbira, nsɛm dɛw dɛ Asɔr no atɔ Kirtland Temple, n’ekyir ntsɛmara no, President Russell M. Nelson too nsa frɛɛ hɛn dɛ yensũa Kirtland Temple no tu hyɛ Nyame nsa mpaabɔ no, a wɔakyerɛɛw no wɔ Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi no ɔfã 109 no. President Nelson kãa dɛ, tu hyɛ Nyame nsa mpaabɔ no yɛ adzesũadze a ɔfa mbrɛ temple no ma emi na ɔwo tum a yɛdze behyia abrabɔ mu ɔhaw wɔ nda a odzi ekyir yinom mu.”

Minyim pefee dɛ w’adzesũa fa ɔfã 109 no maa nhumu a ohyiraa wo. Ewimbir yi, mekyɛ ndzɛmba kakra a musũae ber a midzii hɛn nkɔnkyɛnyi ne nsato do no. M’adzesũa no maa minyaa asomdwee dɛ Ewuradze yɛ mbɔbɔrhufo na hɛn Ɔsor Egya no nkwagye ho nhyehyɛɛ no nokwar mu ara yɛ ehumbɔbɔr ho nhyehyɛɛ.

Asɛmpasomafo Afoforfo a Wɔafrɛ hɔn Rosom wɔ Temple

Dɛ mbrɛ bia hom nyim no, “wɔhyɛ asɛmpasomafo afoforfo a wɔãfrɛ hɔn no nkuran dɛ wɔngye temple endowment no ntsɛmpanara dɛ mbrɛ ɔbɛyɛ yie no na wɔntaa nkɔ temple dɛ mbrɛ gyinabew horow bɛma ho kwan.” Wɔayɛ hɔn endowment ewie no, bia “wobotum so asom dɛ temple … edwumayɛfo ansaana wɔahyɛ hɔn asɛmpasomafo som ase.”

Mber a wodzi no wɔ temple ansaana wɔakɔ asɛmpasomafo ntsetsee asoɛ (MTC) no botum ayɛ nhyira nwanwa ama asɛmpasomafo afoforfo ber a wosũa temple ahyɛmudzi horow ho nsɛm ansaana wɔnye wiadze no akyɛ n’ahyɛmudzi horow ho nhyira no.

Naaso, murusũa ɔfã 109 no, musũae dɛ, temple mu no, Nyankopɔn dze tum hyɛ asɛmpasomafo afoforfo no—nokwar hɛn nyinara—wɔ kwan krɔnkrɔn, bi a ɔkã ho mu. Tu hyɛ Nyame nsa mpaabɔ no a wɔnam nyikyerɛ do dze mae no, Nkɔnhyɛnyi Joseph Smith bɔɔ mpaa dɛ “sɛ wo nkowaa befi wo fie mu efir edzi … dɛ wɔrekɛgye wo dzin ho dase a,” ama “nyimpa nyinara—nye “asaase do etsitsir” na “ehiafo na abɔbɔfo nyina, na [hɔn] a wɔhaw hɔn “akoma” ”aadwe.” Ɔbɔɔ mpaa dɛ “ama hɔn adwen bɔn no eefi akɔ sɛ wohu nokwar enyim no a, na wo nkorɔfo enya enyimpa wɔ obiara enyim; ama asaase ano nyina eehu dɛ hɛn, wo nkowaa, yɛatse wo ndze, na dɛ ɔwo na asoma hɛn.”

Iyi yɛ anohoba a ɔyɛ ahomka ma asɛmpasomafo afoforfo a wɔafrɛ hɔn—dɛ ɔbɛma adwen bɔn no “eefi akɔ wɔ nokwar enyim,” na “[wo]enya enyimpa wɔ obiara enyim,” [wɔama] wiadze ehu dɛ Ewuradze na Ɔasoma hɔn. Nokwar ara hɛn mu kor biara hia nhyira horow kor yinom ara. Ebɛn nhyira na ɔbɛyɛ dɛ akoma bɔgow ber a yɛnye hɛn fipamfo na edwumayɛfo afɛfo nya nkitahodzi. Tu hyɛ Nyame nsa mpaabɔ no nnkyerɛkyerɛ hɛn pɔkyee ara mbrɛ mber a yedzi no wɔ temple no besi bɔgow nkaafo hɔn akoma mu, naaso mowɔ gyedzi dɛ ɔnye mbrɛ mber wɔ Ewuradze fie si gow hɛnara hɛn akoma ber a otsim hɛn wɔ Jesus Christ na N’ehumbɔbɔr do no nam.

Ewuradze Yi Joseph Smith n’Ehumbɔbɔr Ntotɔserɛ Ano

Ber a musũaa Kirtland tu hyɛ Nyame nsa mpaabɔ no, okenyaa me dɛ Joseph wɔɔw do, na osii do totɔe serɛɛ ehumbɔbɔr—maa Asɔrmba, maa Asɔr n’atamfo, maa ɔman ne baanodzifo, maa asaase do amnaman. Na, ɔnoara ankasa so, ɔtotɔe serɛɛ Ewuradze dɛ ɔnkaa no na onhu no dɔfo Emma na hɔn mba mbɔbɔr.

Ebɛn atsenkã na Joseph nyae ber a, dapɛn kor ekyir, Easter anapa, Ebɔbira 3, wɔ Kirtland Temple no, Agyenkwa no puee ɔno na Oliver Cowdery do na, dɛ mbrɛ wɔakyerɛɛw no wɔ Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi no ɔfã 110 mu, kãa dɛ, “Maagye fi yi ato mu, na me dzin bɛda do, na mbɔbɔrhu mu na mibeyi moho akyerɛ mo nkorɔfo wɔ fi yi mu.” Ehumbɔbɔr anohoba yi bɛyɛ mfaso tsitsir ama Joseph. Na dɛ mbrɛ President Nelson kyerɛkyerɛɛ no mfeda Ebɔbira no, anohoba yi so “fa temple biara a woetu ahyɛ Nyame nsa ndɛ ho.”

Yerinya Ehumbɔbɔr wɔ Ewuradze fie mu

Akwan horow pii wɔ hɔ a hɛn mu kor biara botum enya ehumbɔbɔr wɔ Ewuradze fie mu. Iyi ayɛ nokwar ofitsi ber a Ewuradze dzii kan hyɛɛ Israel mbra dɛ wonsi ehyiadzibuw na wɔmfa “mbɔbɔrhu egua” no nsi ne finimfin.’’ Temple mu no, yenya ehumbɔbɔr wɔ ahyɛmudzi horow a yɛyɛ no mu. Ahyɛmudzi horow no a enuma ahyɛmudzi kã ho no, kyekyer hɛn fam Egya na Ba no Hɔnho na ɔma hɛn kwan mbordo wɔ dza President Nelson akyerɛkyerɛ dɛ ɔyɛ “ɔdɔ soronko tsitsir na ehumbɔbɔr bi a … wɔfrɛ no hesed’’ wɔ Hebrew kasa mu.

Yenya ehumbɔbɔr wɔ kwan no dɛ wɔsɔw hɛn nye hɛn ebusua ebusua ano ma mfesantsen mu. Temple mu no, yɛba bɛtse ase pefeeyɛ kɛsenara mu dɛ Mbɔe no, Asehwe no, Agyenkwa no werdam afɔrbɔ, na hɛn ahom dɛ yɛbɛhɛn Ɔsor Egya n’enyim bio no—nokwar, nkwagye ho nhyehyɛɛ ne fã biara no—yɛ ehumbɔbɔr a ɔda edzi. Wobotum akã dɛ nkwagye ho nhyehyɛɛ no yɛ enyigye ho nhyehyɛɛ pɛpɛɛpɛ osiandɛ ɔyɛ “ehumbɔbɔr ho nhyehyɛɛ.”

Yɛrohwehwɛ Bɔnfakyɛ Bue Sunsum Krɔnkrɔn n’Abow

M’enyi sɔ ahomka anohoba no wɔ ɔfã 110 mu dɛ ehumbɔbɔr mu na Ewuradze beyi Noho akyerɛ wɔ Ne temple horow mu. M’enyi so sɔ dza oyi kyerɛ fa mbrɛ Ewuradze besi beyi Noho akyerɛ ho wɔ ehumbɔbɔr mu mber biara a hɛn, tse dɛ Joseph no, totɔ serɛ ehumbɔbɔr.

Nna Joseph Smith n’ehumbɔbɔr ntotɔserɛ a ɔwɔ ɔfã 109 no nnyɛ mber a odzi kan a n’ehumbɔbɔr ntotɔserɛ kenyaan nyikyerɛ. Kwaa krɔnkrɔn mu no, Joseph kumabaa bɔɔ mpaa nnyɛ dɛ obohu Asɔr a ɔyɛ nokwar ara, mbom ɔkãa so dɛ “osũi frɛɛ Ewuradze dɛ obenya ehumbɔbɔr, osiandɛ nna obiara nnyi hɔ a obotum enya ehumbɔbɔr efi no hɔ.” Biribi ntsi, n’adzehu dɛ nna ohia ehumbɔbɔr a Ewuradze nko botum dze ama no boae buee ɔsor ntokura no. Mfe ebiasa ekyir no, Bɔfo Moroni yii noho kyerɛe, a odzi dza Joseph kãa dɛ ɔyɛ ne “mpaabɔ na ntotɔserɛ ma Otumfo Nyankopɔn ma ɔdze mo bɔn na mo mfom nyinara akyɛ me” n’ekyir no.

Nyikyerɛ ho nhwɛdo yi a odzi ehumbɔbɔr ntotɔserɛ ekyir no, yɛ dza yenyim wɔ kyerɛwsɛm mu. Enos tsee Ewuradze ne ndze nko wɔ no bɔnfakyɛ mpaa ekyir no. Ɔhen Lamoni n’egya ne nsakyeree no dze ne mpaabɔ hyɛɛ ase dɛ: “Mibegyaa mo bɔn nyina yɛ ama meehu wo.” Bia wɔnnkɛfa sũahu horow nwanwa kor noara dɛ iyinom ehyira hɛn, naaso hɔn a ɔtɔfabi a wodzi aper dɛ wɔbɛtse mpaabɔ nyiano no, wɔrohwehwɛ Ewuradze n’ehumbɔbɔr nye akwan horow dodow mu kor a tum wɔ mu dɛ ebɛtse Sunsum Krɔnkrɔn ne dase nkã.

Erodwendwen Nyankopɔn n’Ehumbɔbɔr ho no Bue Dasegye wɔ Mormon Nwoma no ho.

Wɔakyerɛkyerɛ fapem a ɔsɛ ahomka mu ara wɔ Moroni 10:3–5. Yɛtaa bɔ nyiyimu yinom tɔw dze kyerɛkyerɛ dɛ, ɔnam nokwar mpaabɔ do no, yebotum esũa sɛ Mormon Nwoma no yɛ nokwar a. Naaso tɔwbɔ yi botum ebu enyi egu ehumbɔbɔr no dwuma a ohia do. Hom ntsie mbrɛ Moroni si hyɛ n’afotu ase: “Hwɛ, mutu hom fo, dɛ sɛ hom kenkan dɛm ndzɛmba yi, … hom nkaa mbrɛ Ewuradze n’ehumbɔbɔr a ɔwɔ ma adasamba no tse, fitsi ber a wɔbɔɔ Adam mpo dze besi ber a hom nsa bɛkã dɛm ndzɛmba yi na hom adwendwen ho wɔ hom akoma mu.”

Moroni hyɛ hɛn dɛ mma yɛnnkenkan ndzɛmba yinom nko—nkyerɛwɛɛ no a nna ɔrobɔsɔw ano no—mbom yɛndwendwen ho so dza Mormon Nwoma no yi kyerɛ fa ho wɔ hɛn akoma mu “mbrɛ Ewuradze n’ehumbɔbɔr a ɔwɔ adasamba do no tse.” Yɛrodwendwen Ewuradze n’ehumbɔbɔr ho na osiesie hɛn ma “[ye]bisa Nyankopɔn, Onnyiewiei Egya no wɔ Christ ne dzin mu, dɛ sɛ dɛm ndzɛmba yinom nnyɛ nokwar a.”

Ber a yɛdwendwen Mormon Nwoma ho no, yebotum ebisa dɛ: Ana ɔyɛ nokwar ankasa, dɛ mbrɛ Alma kyerɛkyerɛɛ no, dɛ Nyankopɔn n’ehumbɔbɔr ho nhyehyɛɛ no ma nyimpa biara a ɔatsena asaase yi do da no awerɛhyɛmu dɛ ɔbɔsoɛr efi owu mu na ndzɛmba nyina “bɛsan ananmu esisi ne sibew … ma edzi mu’’ Ana Amulek yɛ nokwafo—Agyenkwa n’ehumbɔbɔr no botum apata pɛrpɛrdzi n’ebisadze wenwen ankasa nyinara a nkyɛ wɔbɛhyɛ hɛn ma yeetua na mbom ɔdze ahotɔ abasa “[etwa hɛnho] ehyia’’?

Ana ɔyɛ nokwar, dɛ mbrɛ Alma gyee dase, dɛ Christ ennhu hɛn bɔn ho amandze nko mbom hɛn “bɔn na haw’’ so amandze ama Oetum “ehu … mbrɛ obesi aboa no nkorɔfo dɛ mbrɛ hɔn mberɛwyɛ tse’’? Ana ɔyɛ nokwar dɛ Ewuradze yɛ mbɔbɔrhufo ankasa dodow, dɛ mbrɛ Ɔhen Benjamin kyerɛkyerɛɛ dɛ, dɛ akyɛdze kwa no, Ɔbɔɔ “hɔn a … wowui a nna wonnyim Nyankopɔn ne pɛ fa hɔnho no, anaa hɔn a wɔyɛɛ bɔn a nna wonnyim no’’?

Ana ɔyɛ nokwar, dɛ mbrɛ Lehi kãa dɛ “Adam hwee ase ama adasa aabɛtesna ase, ama woeenyas enyigye’’? Na ɔyɛ nokwar ankasa, dɛ mbrɛ Abinadi gyee ho dase, a ɔserɛɛ kãa Isaiah, dɛ Jesus Christ “wopiraa no wɔ hɛn mbrato ntsi, woposoow no wɔ hɛn emumuyɛ ntsi; wɔdze hɛn asomdwee ho ntsẽa too no do; na ne mbaa ano na wɔdze asa hɛn yarba’’?

Yɛbɔ no tɔw a, ana Egya ne nhyehyɛɛ no dɛ mbrɛ wɔakyerɛkyerɛɛ wɔ Mormon Nwoma mu no yɛ mbɔbɔhu ankasa? Megye dase dɛ ɔyɛ nokwar na dɛ asomdwee na enyidado ehumbɔbɔr nkyerɛkyerɛ a ɔwɔ Mormon Nwoma mu no yɛ nokwar.

Meda ho susu dɛ bia binom ridzi aper, a hom nokwar akenkan na mpaabɔ nyina ekyir no, dɛ wobohu Moroni n’anohoba dɛ Ɔsor Egya “ɔnam Sunsum Krɔnkrɔn no tum do bɛda nokwar a ɔwɔ mu no edzi akyerɛ hom.’’ Minyim aperdzi yi osiandɛ metsee ne nkã, mfe pii a abɛsen kɔ no mber a mara mo Mormon Nwoma n’ahyɛse akenkan ber no ɔamma me mpaabɔ ne nyiano pefee hɔ noara.

Sɛ hom ridzi aper a, hom mma monto nsa mfrɛ hom dɛ hom ndzi Moroni n’afotu do dɛ hom ndwenden akwan horow a Mormon Nwoma no kyerɛkyerɛ “mbrɛ Ewuradze esi akyerɛ mbɔbɔrhu [ama[ adasamba’’? Mara mo sũahu do no, mowɔ enyidado dɛ sɛ hom yɛ a, Sunsum Krɔnkrɔn n’asomdwee no botum ahɛn hom akoma mu, na hom hu, agye edzi, na hom atse nkã dɛ Mormon Nwoma na ehumbɔbɔr ho nhyehyɛɛ a ɔkyerɛkyerɛ no yɛ nokwar.

Mekyerɛ m’enyisɔ ma Egya no n’ehumbɔbɔr ho nhyehyɛɛ kɛse na Agyenkwa no ne pɛ dɛ ɔbɛma wɔaba mu no. Minyim dɛ obeyi Noho akyerɛ wɔ ehumbɔbɔr mu wɔ Ne temple krɔnkrɔn mu na wɔ hɛn abrabɔ n’afã biara mu sɛ yɛbɔhwehwɛ No a. Jesus Christ ne dzin mu, amen.

Nsɛnsin

  1. Russell M. Nelson, “Rejoice in the Gift of Priesthood Keys,” Liahona, Esusow Aketseaba 2024, 121.

  2. Russell M. Nelson, “Rejoice in the Gift of Priesthood Keys,” 121.

  3. General Handbook: Serving in The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints, 24.5.1, Gospel Library.

  4. Na dɛ ma temple nhyira horow tse no, Nyankopɔn bɛma nhyira horow yinom no gyina yebesie ahyɛmudzi horow a yɛyɛ no wɔ temple no do. Hwɛ Russell M. Nelson, “Overcome the World and Find Rest,” Liahona, Ɔberɛfɛw 2022, 96: “Nyimpa kor biara a odzi ahyɛmu … wɔ temple mu—na osie no nya Jesus Christ no tum ho kwan kɛse.”

    Dɛ mfatoho kor so no, hwɛ President a Odzi Kan na n’Apamfo hɔn asɛnkã wɔ yɛrehyɛ temple garment no ho: ”Ber a isie w’ahyɛmu horow no a, ndzinoa krɔnkrɔn dɛ ebɛhyɛ garment no kã ho dɛ mbrɛ wɔkyerɛkyerɛɛ no wɔ ahyɛse ayɛdze mu no, ibenya Sunsum no n’ehumbɔbɔr, bambɔ, ahoɔdzen, na tum ho kwan kɛse ara yie” (General Handbook, 26.3.3.2; Gospel Library; oetsi mu akã ho).

  5. Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 109:55–57.

  6. Hwɛ Russell M. Nelson, “The Lord Jesus Christ Will Come Again,” Liahona, Ɔberɛfɛw 2024, 121–22: “M’anohoba ma hom nyina nye yi: Obiara a ɔhwehwɛ Jesus Christ nokwar mu no bohu No wɔ temple mu. Ebɛtse n’ehumbɔbɔr nkã.’’

  7. Hwɛ Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 109:34: “Hu wo nkorɔfo yi mbɔbɔr, na dɛ mbrɛ nyimpa nyina yɛ bɔn no, fa wo nkorɔfo hɔn mbrato kyɛ hɔn, na pepa fi hɔ afebɔɔ.”

  8. Hwɛ Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 109:50.

  9. Hwɛ Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 109:54. Joseph bisaa Ewuradze so dɛ “hu Jacob ne mba mbɔbɔr, ama ofi dɛm dɔn yi mu wɔaahyɛ ase dɛ wɔropon Jerusalem; ama wɔaahyɛ ase dɛ worububu nkowaasom kɔndua a ofi David fi no; na Judah, ne mba aahyɛ ase dɛ wɔresan akɔ asaase a ɔwo dze maa hɔn egya, Abraham” (Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 109:62-64).

  10. Hwɛ Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 109:68.

  11. Hwɛ Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 109:69. The Oxford English Dictionary kyerɛkyerɛ ehumbɔbɔr mu dɛ “mpatafir na ayamuhyehye a wɔkyerɛ ma obi a ogyina gyinabew a onnyi tum biara” (“mercy,” oed.com). Ehumbɔbɔr, tse dɛ adom, kyerɛ Nyankopɔn no dɔ na ayamuyie—Ne hesed. Ber a ehumbɔbɔr tsim worisianka ntsẽa a ɔsɛ hɛn no, adom taa kyerɛ Nyankopɔn rema hɛn nhyira horow a yɛmmfata na Ɔnnhwɛ dza yɛsɛ ho.

  12. Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 110:7.

  13. Ankorankor ehumbɔbɔr a ɔdaa no edzi no, wɔkãa kyerɛɛ Joseph na Oliver dɛ, “Hwɛ, wɔdze hom bɔn akyɛ hom; hom ho atsew wɔ m’enyim; dɛm ntsi, hom mma hom tsir do na hom ndzi dɛw” (Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 110:5).

  14. Russell M. Nelson, “Rejoice in the Gift of Priesthood Keys,” 119. President Nelson kãa dɛ, “Moto nsa frɛ hom ma hom adwendwen Ewuradze n’anohoba n’asekyerɛ ma hom ankorankor.”

  15. Hwɛ Kyerɛwsɛm no Kwankyerɛ, “Ehyiadzibuw”: “Krɔnkrɔn Bea nna adze kor pɛr na osi mu: Ahyɛmudaka no … Adaka no do na ɔyɛ dɛ no mbuado no nna ɔyɛ ehumbɔbɔr-egua no. Adaka no hyɛ ase no, nna ɔtse dɛ afɔrmbukyia a werdambɔ a ɔkrɔn koraa ma Jewfo no wɔyɛ no wɔ do. Ɔno no do na Werdambɔ Da no wɔpetse bɔn ayɛyɛdze bɔgyaa no (Lev. 16:14–15). Nna ehumbɔbɔr-egua no nye bea a Nyankopɔn da n’enyimnyam edzi kyerɛ (Ex. 25:22).”

  16. Russell M. Nelson, “The Everlasting Covenant,’’ Liahona, Ɔbɛsɛ 2022, 5. Dɛ mbrɛ President Nelson kyerɛkyerɛ mu no, hesed nnyi no Borɔfo kasa pɛpɛɛpɛ, naaso ne nkyerɛase a ɔnnyɛ nã wɔ Ahyɛmu Dadaw mu no nye ehumbɔbɔr. Mpɛn 248 a kasafua hesed pue wɔ Ɔhen James ne Ahyɛmu Dadaw Dze no mu no, ehumbɔbɔr pue mpɛn 149, ayamuyie mpɛn 40, na ɔdɔ ayamuyie mpɛn 30 (hwɛ Blue Letter Bible, blueletterbible.org/lexicon/h2617/kjv/wlc/0-1/).

  17. Hwɛ General Handbook, 27.2 Agyenkwa no kyerɛkyerɛ hɛn dɛ hɛn mu kor biara nnkotum akɔ Egya ne nkyɛn gyedɛ ɔnam No do (hwɛ John 14:6). Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi mu no, Agyenkwa no kã No ntotɔserɛ ma ehumbɔbɔr yi ma hɛn ho asɛm ahomka mu ara.

    “Hom ntsie nyia ɔyɛ dzimafo no wɔ Egya n’enyim, nyia ɔserɛ hom asɛm ma hom wɔ n’enyim no—

    “Rese dɛ: Egya, hwɛ nyia ɔannyɛ bɔn no n’amandzehu na no wu, ɔno a ɔsɔ w’enyi no; hwɛ wo Ba no bɔgyaa a okyii no, nyia iyii no mae ama oeekyi no bɔgyaa aahyɛ wo enyimnyam;

    “Dɛm ntsi, Egya, gye mo nuanom yinom a wɔgye me dzin dzi no, ama wɔaaba mo hɔ na woeenya daapem nkwa” (Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 45:3–5).

  18. Mber bi President Jeffrey R. Holland kãa dɛ: “Nokwar mu ara adze a Nyankopɔn n’enyi gye ho dodow dɛ ɔyɛ Nyankopɔn nye ahomka no dɛ ɔyɛ mbɔbɔrhufo, nkanka ma hɔn a hɔn enyi nnda ho kwan na wɔtaa tse nkã dɛ wɔmmfata no“ (“The Laborers in the Vineyard,” Liahona, Esusow Aketseaba 2012, 33). Hwɛ iyi so Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 128:19: “Seseiara, ebɛn asɛm na yɛatse efi asɛmpa a hɛn nsa akã yi mu? Enyigye ndze! Ehumbɔbɔr ndze a ofi sor; nye nokwar ndze a ofi asaase mu; enyigyesɛm dze ma ewufo; enyigye ndze dze ma atseasefo nye ewufo; enyigyesɛm a ɔyɛ dɛw kɛse.“

  19. Alma 42:15. Aber nyina ehumbɔbɔr ayɛ nkwagye ho nhyehyɛɛ n’asɛntsitsir. Christ no somdwuma kyerɛwsɛm ebiasa yɛ nkyerɛkyerɛ mu. Nephi wiei Mormon Nwoma no ne tsir a odzi kan no ankasa ber a ɔkãa dɛ, “Mbom hwɛ, emi, Nephi, mebɛkyerɛ hom dɛ Ewuradze n’adɔyɛ mbɔbɔrhu wɔ hɔ ma hɔn a ɔasan mu eyi hɔn no, osian hɔn gyedzi ntsi, na ɔbɛma hɔn ahoɔdzen a wɔdze fi ɔhaw mu (1 Nephi 1:20).

    Exodus 34:6 mu no, Ewuradze bɔɔ Ne dzin kyerɛɛ Moses dɛ “Ewuradze Nyankopɔn, mbɔbɔrhufo na yamuyiefo, ɔwɔ penkyɛr, ne papayɛ na no nokwar dɔɔ sõ.” Binom esusu dɛ Ahyɛmu Dadaw mu nkɔnhyɛfo no kãa nyiyimu yi no ho asɛm kyɛn nyiyimu biara a ɔwɔ Ahyɛmu Dadaw no mu (hwɛ, mfatoho, Bible Project, “The Most Quoted Verse in the Bible,” bibleproject.com/podcast/most-quoted-verse-bible/).

    Ahyɛmu Fofor mu no, Luke nwoma mu no, ɔkãa dɛ Zacharias tɔɔ “mmum, na nna onntum nnkasa“ mber a ɔgyee sor ɔbɔfo n’anohoba no ho kyim dɛ Elisabeth wɔ ne mpanyinyɛ mu no bɔwo babanyin, a ɔbɛyɛ John Onumanyi no (Luke 1:20). Mber a wogyaa Zacharias ne ndze mu no, “Sunsum Krɔnkrɔn no hyɛɛ no mã“ na, wɔ bagua mu a odzi kan no ɔpaa mu kãa dɛ mber asõ dɛ Messiah no bɛba no, “ɔhyɛɛ nkɔm“ dɛ Ewuradze bɛba “abɛyɛ ehumbɔbɔr no a ɔdze bɔɔ hɛn egyanom anohoba no, na ɔakaa n’ahyɛmudzi krɔnkrɔn no; ntam a ɔkãa kyerɛɛ hɛn Egya Abraham no“ (Luke 1:67, 72–73; oetsĩ mu akã ho).

  20. Gospel Topics Essays, “First Vision Accounts,” Gospel Library; hwɛ nkanka the 1832 account.

  21. Joseph Smith—Abakɔsɛm 1:29. Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 20:5–6 ma nkasaho bi so fa nnuho n’asɛdze wɔ enyido-adzehu ebien yinom a tum wɔ mu no. Joseph kãa dɛ “onnyi dɛ obiara susu dɛ midzi fɔ wɔ bɔn kɛse anaa ndzeyɛbɔn bi ho,“ mbom ɔtsee dɛ “odzi fɔ wɔ [ne] mberɛwyɛ na [n’]esintɔ ho“ na ohia bɔnfakyɛ (Joseph Smith—Abakɔsɛm 1:28–29

  22. Hwɛ Enos 1:1–8.

  23. Alma 22:18. Alma ne mpaabɔ dɛ, “O Jesus, ɔwo a eyɛ Nyankopɔn ne Ba, hu me mbɔbɔr,“ ma nyikyerɛ na nyimdzee mbordo na ahomgye fi yaw mu (hwɛ Alma 36:17–20). Mber bi President Jeffrey R. Holland kãa Alma no ntotɔserɛ ho asɛm dɛ: “Bia mpaabɔ a ɔtse dɛm no bɔ no, kansa ɔyɛ tsiabaa dze, nye adze tsitsir dodow a wobotum abɔ no wɔ wiadze a ɔahwe ase mu. Mpaabɔ biara so a yɛbɔ no, ehiadze biara so a yɛwɔ no, ne nyinara san ba ntotɔserɛ no dɛ: ‘O Jesus, ɔwo a eyɛ Nyankopɔn ne Ba, hu me mbɔbɔr’“ (Our Day Star Rising: Exploring the New Testament with Jeffrey R. Holland [2022], 170–71).

  24. Elder Kyle S . McKay kyerɛkyerɛɛ no ahomka mu ara dɛ, “Joseph n’abrabɔ a ɔyɛɛ daa daa nnuho no ma me ahotodo dɛ ‘[memmfa] ndamyɛ mbra adom ahengua no enyim, na [mi]nya ehumbɔbɔr’“ (“The Man Who Communed with Jehovah,” Liahona, Ɔberɛfɛw 2024, 61).

  25. Moroni 10:3.

  26. Moroni no ntotɔserɛ no yɛ Nephi n’asɛnkã n’ewiei wɔ Mormon Nwoma no n’ahyɛse ankasa, a ɔkãa ɔnoara no botae a ɔdze kyerɛɛw mprɛtse no do dɛ “Mbom hwɛ, emi, Nephi, mebɛkyerɛ hom dɛ Ewuradze n’adɔyɛ mbɔbɔrhu wɔ hɔ ma hɔn a ɔasan mu eyi hɔn no, osian hɔn gyedzi ntsi, na ɔbɛma hɔn ahoɔdzen a wɔdze fi ɔhaw mu (1 Nephi 1:20).

  27. Moroni 10:4.

  28. Hwɛ Mormon 9:13.

  29. Alma 40:23: “Wɔdze ɔkra bɛsan ama nyimpadua no, na nyimpadua no so asan ama ɔkra no; nyew, na wobenya nsa na anan dze ama nyimpadua no; nyew, nhwi kor mpo rennyew; mbom ndzɛmba nyina bɛsananmu esisi ne sibew ma edzi mu.“

  30. Alma 34:16. Sɛ yɛhwɛ mbrɛ Ewuradze esi ayɛ mbɔbɔrhufo a, bia ɔbɛyɛ nsɔhwɛ ama hɛn dɛ yɛbɛtsew ehumbɔbɔr efi pɛrpɛrdzi ho—dze adwen dɛ hɛn Ɔsor Egya no dɔ ehumbɔbɔr no nko botum edzi pɛrpɛrdzi do. Naaso dɛ mbrɛ Alma kyerɛkyerɛɛ dɛ, “ehumbɔbɔr ho nhyehyɛɛ no runntum mmba mu gyedɛ wɔnam werdambɔ do; dɛm ntsi Nyankopɔn nankasa dze noho ayɛ werdambɔ dze ama wiadze bɔn nyina, ama ehumbɔbɔr ho nhyehyɛɛ no aaba abɛpata pɛrpɛrdzi n’ahwehwɛdze, ama Nyankopɔn aayɛ Nyame a odzi mu, Nyame a ɔtsen, nye Nyame a ɔwɔ ehumbɔbɔr so” (Alma 42:15; woetsĩ mu akã ho).

    Agyenkwa no n’ehumbɔbɔr dɔ ma hɛn no nnkotum agye hɛn. Mbom, nna ɔyɛ N’amandzehu no ankasa na pɛrpɛrdzi n’ahwehwɛdze yaayaw na ɔgye hɛn. Nokwar, iyi mmpepa No dɔ no ho hia mmfi hɔ. Nokwar mu ara, nna ɔyɛ No dɔ ma hɛn—na Ne pɛ dɛ ɔbɛyɛ Egya ne pɛ, a ɔdɔ hɛn so—na ɔmaa Ɔno nyaa pɛ dze hun amandze (hwɛ John 3:16; Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 34:3 Naaso ɔdɔ nkotsee nnkotum ayɛ edwuma.

    Ɔtɔfabi a, yetsim dodoodow wɔ No dɔ ma hɛn do wɔ mbrɛ yɛtse yi ara ma dɛ yennhu nokwar no dɛ mbrɛ yɛtse yi ara—dɛ honammufo mbarimba na mbaa a hɔn suban nndzi mu dɛ yɛdze mbrasɛm no robɔ bra no—otwar dɛ pɛrpɛrdzi nsa kã ne dze. Sɛ yɛanntse ase na yɛhwɛ No dɔ no dɛ yɛrepam pɛrpɛrdzi n’ahwehwɛdze a , yɛpepa no werdam afɔrbɔ akyɛdze na amandzehu a ɔyɛe dze tuaa pɛrpɛrdzi n’akatua huhuhu no. Awerɛhow mu ara ɔbɛyɛ abagura sɛ yɛtse No dɔ ma hɛn no ase dɛ ɔno ntsi No werdam afɔrbɔ no nnhia a. Mbrɛ osi beye koraa dɛ yɛbɔhwɛ pɛrpɛrdzi n’ahwehwɛdze nokwar mu na nkyii hɛn enyi asɔ dɛ Ɔdɔɔ hɛn yie ma ogyinae soaa ahwehwɛdze no ankasa dze maa hɛn.

  31. Alma 7:11–12.

  32. Mosiah 3:11.

  33. 2 Nephi 2:25.

  34. Mosiah 14:5.

  35. Moroni 10:4.

  36. Moroni 10:3.

  37. President M. Russell Ballard hyɛɛ hɛn nkuran dɛ yɛngye dase mfa “dza yenyim na yɛgye dzi na dza yɛtse ho nkãho’’ (“Remember What Matters Most,” Liahona, Esusow Aketseaba 2023, 107).

  38. Merema nsusui yi no, mennkyerɛ dɛ merema “nhyehyɛɛ“ ahyɛ ananmu ama Mormon Nwoma no anaa asɛmpa no nokwaryɛ ho dase. Dɛ mbrɛ Elder David A. Bednar akyerɛkyerɛɛ no, nyikyerɛ botum aba tse dɛ “kandzea a wɔasɔ wɔ dan a no mu yɛ sum mu,“ a nyikyerɛ no wonya no “ntsɛntsɛm, emu mu ara na ne nyinara prɛko pɛr.“ Obotum so aba tse dɛ “kan a ɔrehyerɛn rinyin nkakrankakra fi wipuei mu, … nsensenaba tsia nsensenaba, ahyɛdze tsia ahyɛdze (2 Nephi 28:30. … Nkɔmbɔdzi a ɔtsetse dɛm a ofi Ɔsor Egya hɔ no nkakrankakra na bɔkɔɔ no ‘bɔsosɔ [hɛn akra do] tse dɛ bɔw a ofi sor’ [Nkyerɛkyerɛ na Ahyɛmudzi 121:45]. Nyikyerɛ nhwɛdo yi yɛ dɛ ɔnnyɛ nã kyɛn ɔyɛ nã“ (“The Spirit of Revelation,” Liahona, Esusow Aketseaba 2011, 88).