Chi utz’u’ujinb’il qu rik’in li chaab’il ch’anch’ookilal

Sa’ mayo re 2021, naq yooko chaq chirilb’al li k’anjel yoo chi uxmank sa’ li santil ochoch re Lago Salado, li Awa’b’ej Russell M. Nelson kisach xch’ool chirix lix k’anjeleb’ li najteril komon naq, rik’in yal junjunq li k’anjeleb’aal ut rik’in nimla paab’aal, ke’xkab’la li loq’laj kab’l a’an, li toj wan chi xaqxo chirix xnumik li hoonal. A’b’anan, kixk’e ajwi’ reetal naq yookeb’ chi itz’e’k li pek ke’k’eeman chaq choq’ xk’ub’el li santil ochoch ut xb’aan a’an ki’ok chi q’unaak lix k’ub’elal, xb’aan a’an naq kik’eeman reetal naq aajel ru x’ak’ob’resinkil lix k’ub’el.

Li qaraarookil profeet kixk’ut chiqu naq, jo’ naq aajel ru x’ak’ob’resinkil lix k’ub’elal li santil ochoch re naq tixkuy xmetz’ew chixjunil li k’a’ru nawan sa’ qasutam, tento ajwi’ naq laa’o taqa’ak’ob’resi li qak’ub’elal—maare rik’in xb’aanunkil k’a’ruhaq maajun wa qab’aanuhom—re xkawob’resinkil li qak’ub’elal sa’ musiq’ej chiru li Jesukristo. Sa’ li raatin, kixk’e wiib’ li patz’om li naru naqatz’il rix sa’ junjunqal: Jo’k’ihal xkawil lee k’ub’elal? Ut k’a’ru na’ajman ru re xkawob’resinkil lix nawom eech’ool ut lee nawom chirix li evangelio?”

Lix evangelio li Jesukristo naxk’ut chiqu li musiq’ejil na’leb’ li chaab’ileb’ re xkolb’al rix li qaam chiru li musiq’ejil po’jik, ut naxkawob’resi li qak’ub’elal ut nokoxtenq’a chixkolb’al rix li qapaab’aal chiru li q’unaak ut chiru lix lajik xnawom qach’ool ut qanawom chirixeb’ li loq’laj yaal re li evangelio. Jun li na’leb’ li tz’aqal nim xloq’al re xk’eeb’al chi uxmank li na’leb’ a’an natawman sa’ li tasal 12 re li Tzol’leb’ ut Sumwank, jun k’utb’esinb’il na’leb’ kixk’ul li profeet aj Jose Smith choq’ re laj Joseph Knight, jun li chaab’il winq li kixyal xq’e chixtawb’al ru li rajom li Qaawa’, ink’a’ yal choq’ re li jalaak, re b’an kanaak sa’ lix b’ehil li tzolomil—“chi xaqxo chi kaw jo’ lix k’ub’elal li choxa.” Li Qaawaʼ kixye:

“Kʼe reetal, nakatwaatina laaʼat, ut joʼkanebʼ ajwiʼ chixjunil li wankebʼ rajom xkʼeebʼal chi kʼutmank ut xxaqabʼankil li kʼanjel aʼin;

“Ut maajun naru chi tenqʼank saʼ li kʼanjel aʼin, kaʼajwiʼ wi tuulan xchʼool ut nujenaq chi rahok, ut wan rikʼin li paabʼaal, li yoʼonink, ut li tzʼaqal rahok, chi kuybʼil ribʼ chiru chixjunil li kʼaʼaq re ru, li joʼ kʼihal taakʼeheʼq chixkʼuula.”

Li na’leb’ naxk’e qe li Kolonel, li tz’iib’anb’il sa’ li loq’laj k’utb’esinb’il na’leb’ a’in, naxjultika qe naq li ch’anch’ookilal aajel ru re xxaqab’ankil jun qak’ub’elal rik’in li Jesukristo. A’an jun reheb’ li tz’aqal chaab’il na’leb’, moko k’a’aj ta wi’ choq’ reheb’ li b’oqb’ileb’ chi k’anjelak, reheb’ b’an chixjunileb’ li okenaqeb’ sa’ loq’laj sumwank rik’in li Qaawa’ ut neke’xk’ulub’a xtaaqenkil a’an chi tiik. Li ch’anch’ookilal naxk’am rib’ ut naxkawob’resi xkomoneb’ chik li chaab’ilal naru naxtaw jun aj Kristiano li wankeb’ sa’ li k’utb’esinb’il na’leb’ a’in: tuulanil, paab’aal, yo’onihom, rahok, ut li tz’aqal rahok li nachal chaq rik’in a’an. Jo’kan ajwi’, xk’eeb’al chi k’iik li ch’anch’ookilal nokoxtenq’a chixkolb’al rix li qaam chiru li musiq’ejil po’jik li nachal chi ka’ch’inq xb’aan li k’a’ru re ruchich’och’ li neke’xq’unob’resi li qak’ub’elal rik’in li Jesukristo.

Sa’ xyanqeb’ li chaab’il na’leb’ li nanawman wi’ ru ani tz’aqal xtzolom li Kristo, li ch’anch’ookilal nak’utun jo’ tz’aqal xjalam-uuch li Kolonel, jun xchaq’al ru ruuchinihom li Musiq’ej, li naru neke’xtaw li ani nak’ulub’an re lix choxahil wankilal. Naxk’am chaq chaab’ilal sa’ li aamej, naxtuqub’eb’ ru li atawom ut li eek’ahom rik’in chaab’il na’leb’ ut ch’anch’ookilal. Sa’ li loq’laj hu, nak’utman naq li ch’anch’ookilal a’an xcha’al lix chaab’ilob’resinkil qib’ sa’ musiq’ej, li naxk’e chi wank qakuyum, qachoxahilal ut qatoq’ob’ahom, naq naxq’unob’resi ajwi’ li qeek’ahom, li qaatin, ut li qab’aanuhom.

Lix tzolom li Kristo li neke’xsik’ xk’iiresinkil li chaab’ilal aj Kristiano a’in, k’a’jo’ wi’chik naq te’tuulano’q ut te’nujaq xrahom. Taayo’laaq sa’ xch’ooleb’ jun kawilal ut te’ruuq chixramb’al lix josq’ileb’, chixk’iiresinkil li kuyuk ut te’wanq rik’in rahok, oxloq’ink, ut saqil na’leb’ rik’ineb’ li ras riitz’in, us ta kaw na’apun li riq’ul li xik’ na’ilok. Te’xyal xq’e chi wank chi eek’anb’il, te’xsik’ ru roksinkil lix chaab’il na’leb’ li musiq’ej, te’b’eresiiq xb’aan li tuulanil ut lix ki’il eek’asihom li Santil Musiq’ej. Chi jo’kan, neke’wulak chixkolb’al rib’ chiru li musiq’ejil po’jik xb’aan naq, jo’ chanru kixk’ut li apostol aj Pablo, neke’xnaw naq chixjunil naru chiruheb’ rik’in li Kristo, li nakawresin reheb’ us ta wan li raalenkileb’ li naxyal xluktasinkil lix nawom xch’ooleb’.

Sa’ lix hu choq’ re laj Tito, laj Pablo kixk’e loq’laj na’leb’ choq’ reheb’ li neke’raj k’anjelak chiru li Kolonel ut xb’aanunkil li rajom a’an rik’in paab’aal ut yalok q’e. Kixye naq k’eek’ooqeb’ xch’ool chi tenq’ank, aj ajaqeb’ ru, tiikaqeb’ ut santaqeb’—chaab’il na’leb’ b’ar wi’ nak’utun li ch’anch’ookilal.

A’b’anan, laj Pablo kixye naq “moko q’etq’etaq ta, ink’a’ chipo’q, … [ut] maawa’aq aj yoob’anel ch’a’ajkilal.” Eb’ li na’leb’ a’an moko a’an ta li wan sa’ xk’a’uxl li Kolonel, ut neke’xram li tz’aqal k’iijik sa’ musiq’ej. Sa’ li loq’laj hu, li “q’etq’et” a’an li nawan rik’in xnimankil rib’ ut rik’in q’etq’etil; “li ink’a’ napo’” a’an li naxk’e reetal naq ink’a’ nach’a’ajko’ sa’ junpaat; ut “li maawa’ nayoob’an ch’a’ajkilal” a’an li ani ink’a’ naxk’ulub’a li wech’ink-ib’, li tawasink ut li rahob’tesink sa’ tib’elej ut sa’ musiq’ej. Naq naqayal qaq’e chixjalb’al li qawanjik rik’in paab’aal ut tuulanil, naru nokokana chi chapcho chi kaw chiru lix pekal li rusilal a’an ut naru nokowulak chi wank choq’ saq ruhil ut chaab’il k’anjeleb’aal sa’ lix santil uq’ a’an.

Naq nink’oxlak chirix lix aajelil ru xk’eeb’al chi k’iik li ch’anch’ookilal, najultiko’ we li raatin li xAna, lix na’ li profeet aj Samuel, jun li ixq k’a’jo’ xnimal xpaab’aal li kixb’icha jun li b’ich re b’antioxink chiru li Qaawa’ us ta kixnumsi xninqal li yale’k. A’an kixye, “Meenaab’alob’resi lee q’etq’etil aatin, mi’el chi xtz’uumal eere li xnimankil eerib’, xb’aan naq li Qaawa’ a’an jun Dios li naxnaw chixjunil, a’an naraqok aatin sa’ xb’een li junjunq.” Lix b’ich moko yal a’an ta jun tij—a’an jun b’oqom re wank rik’in tuulanil, kawil ch’oolej, ut kuyuk-ib’. Li xAna naxjultika qe naq li tz’aqal kawilal sa’ musiq’ej ink’a’ nak’utun rik’in li josq’o’k malaj li nimank-ib’, rik’in b’an kuyuk ut rik’in li wank chi eek’anb’il li naxk’am rib’ rik’in lix chaab’il na’leb’ li Qaawa’.

Wan naq li ruchich’och’ nasaho’ rik’in li ani narahob’tesin, li naxnima rib’, li maak’a’ xkuyum, ut li ink’a’ nareek’a xb’aanuhom, ut neke’xye naq neke’wan chi jo’kan xb’aan xlaatz’il ru li kutan ut li rajb’al li k’ulub’aak ut li nawe’k-u. Naq naqanajtob’resi li qilob’aal chiru li ch’anch’ookilal ut naqatz’eqtaana lix toch’om li Santil Musiq’ej sa’ li k’a’ru naqab’aanu ut naqaye, nokot’ane’ sa’ li ra’al laj xik’ ilonel, li nokoxk’am chi yehok aatin ut chixb’aanunkil li k’a’ru ink’a’ raj naqaj, maare rik’ineb’ li qamiiw, qajunkab’al ut sa’ li Iglees. Lix evangelio li Jesukristo nokoxb’oq chi wank sa’ ch’anch’ookilal mas wi’chik sa’ ch’a’ajkil hoonal, xb’aan naq aran tz’aqal nak’utun xna’leb’ li junjunq chi kristiaan. Jo’ kixye laj Martin Luther King Jr., “Lix na’leb’ li winq moko nak’utun ta naq yal sa ut ch’anch’o wan, a’ b’an naq natawman sa’ ch’a’ajkilal ut sa’ wech’ink.”

Jo’ xtenamit li sumwank, b’oqb’ilo chi wank rik’in li qaam chi chapcho chi kaw rik’ineb’ li loq’laj yeechi’ihom qab’aanuhom rik’in li Qaawa’, rik’in xtaaqenkil li b’e kixk’ojob’ a’an rik’in tz’aqal lix k’utum. Choq’ ruuchil, a’an kixye, “Chi yaal, chi yaal, ninye eere, naq a’in lin tzol’leb’ ut ani nakab’lak sa’ xb’een a’in nakab’lak sa’ xb’een insaqoonaq, ut li rokeb’aal xb’alb’a ink’a’ taanumtaaq sa’ xb’eeneb’ a’an.”

Li Kolonel, naq kixb’aanu lix k’anjel sa’ ruchich’och’ kiwan xch’anch’ookilal sa’ chixjunil lix na’leb’. Rik’in lix b’aanuhom tz’aqal re ru kixye qe, “Aj kuyunelaqat sa’ li ch’a’ajkilal; maahob’eb’ li neke’hob’ok.” Naq kixk’ut chiqu naq ink’a’ toojosq’o’q xb’aan li ch’e’ink-ib’ ut li wech’ink, kixye, “Tento teejal eek’a’uxl, ut tex’ok chanchan jun ch’ina al.” Kixk’ut ajwi’ naq chixjunileb’ li neke’raj chalk rik’in a’an chi tz’aqal re ru li rajom xch’ooleb’ tento te’xk’am rib’ sa’ usilal rik’ineb’ li wankeb’ wi’ xjosq’il malaj rik’ineb’ li wankeb’ wi’ junaq xch’a’ajkilal. Rik’in ch’anch’ookilal ut li raam aj rahonel, a’an kixye qe naq wi noko’aatinaak rik’in kawil aatin, rik’in xik’ ilok, chi maak’a’ li oxloq’ malaj chi maak’a’ li chaab’ilal, lix chaab’ilal a’an ink’a’ tooxkanab’ ut li tuqtuukilal naxyeechi’i sa’ lix sumwank ink’a’ taa’isiiq sa’ li qayu’am.

Wiib’ oxib’ chihab’ chaq, li wixaqil ut laa’in kiqak’ul jun qosob’tesinkil naq kiqach’utub’ qib’ rik’ineb’ junjunq li komon sa’ li Iglees sa’ li tenamit Mexico. Naab’al reheb’ a’an, a’aneb’ malaj lix komoneb’, ke’xnumsi xninqal ru ch’a’ajkilal, li chape’k, li kamsiik, ut wankeb’ chik xkomon li rahil ch’a’ajkilal.

Naq kiqil li rilob’aaleb’ laj santil paab’anel a’an, moko kiqil ta josq’il, chi moko xik’ ilok malaj rajb’al eeqajunk. Kiqil b’an jun chaab’il tuulanil. Us ta nak’utun li rahilal sa’ li rilob’aaleb’, neke’xk’utb’esi ajwi’ jun rajomeb’ chi k’iraak ut chi k’ojob’aak xch’ooleb’. Us ta li raameb’ rahob’tesinb’il xb’aan li rahilal, eb’ laj santil paab’anel a’in toj neke’xik chi uub’ej rik’ineb’ lix paab’aal chirix li Jesukristo, chi ink’a’ ke’xkanab’ naq lix ch’a’ajkilaleb’ tixlajtesi lix paab’aaleb’ malaj tixq’unob’resi lix nawom xch’ooleb’ chirix li evangelio.

Naq kiraqe’ li loq’laj ch’utam a’an, kiqak’e xsahileb’ xch’ool chi junjunqal. Li junjunq chi sahil ch’oolej ut chi q’alunk kiwulak chi wank choq’ qanawom naq, rik’in xtenq’ li Qaawa’, naru naqasik’ ru kanaak chi ch’anch’o sa’ xhoonalileb’ li rahil ch’oolejil ut rahilal sa’ li qayu’am. Lix wanjikeb’ sa’ ch’anch’ookilal ut tuulanil kooxb’oq chi b’eek chiru lix b’e li Kolonel rik’in ch’anch’ookilal sa’ chixjunil li k’a’aq re ru. Kiqeek’a naq chanchan ta wi’ wanko sa’ xyanqeb’ li anjel.

Li Jesukristo, li xnimal ru sa’ xyanq chixjunil, kixk’ul rahilal sa’ qak’ab’a’ toj reetal naq ki’el xkik’el jo’ tiqob’, a’b’an ink’a’ kixk’e xna’aj li josq’il sa’ li raam, chi moko kixye junaq aatin re rahob’tesink, re hob’ok, ut re lab’alink. Rik’in ch’anch’ookilal ut xnimal ru tuulanil, ink’a’ ki’ok xk’a’uxl chirix rib’ xjunes, kixk’oxlaheb’ b’an chixjunileb’ li ralal xk’ajol li Dios—li ak ke’wan chaq, li wankeb’ anajwan, ut li toj te’wanq. Li apostol aj Pedro kich’olob’an chirix lix q’unal xna’leb’ li Kristo naq kixye, “Naq kihob’e’, ink’a’ kisumen rik’in hob’ok; naq kirahob’tesiik, ink’a’ kimajewan, kixq’axtesi b’an rib’ sa’ ruq’ li naraqok aatin sa’ tiikilal.” Li Kolonel kiwan ajwi’ sa’ ch’anch’ookilal li tz’aqal re ru naq yoo chixnumsinkil li xnimal ru rahilal. A’an kixye, “A’b’anan, rehaq taxaq li Yuwaʼbʼej li loqʼalil, ut kinʼukʼak ut kinchoy lin kawresihom choqʼ rehebʼ li ralal xkʼajolebʼ li winq.”

Ex raarookil was wiitz’in, nink’e xkawil lin b’oqom choq’ qe chiqajunilo naq taqutz’u’uji li qak’a’uxl ut li qaam rik’in lix chaab’ilal li ch’anch’ookilal, jo’ jun xloq’laj sumenkil lix profeetil b’oqom li qaraarookil Awa’b’ej Russell M. Nelson. Naq naqak’e qach’ool rik’in paab’aal ut naqayal qaq’e chixkemb’al li ch’anch’ookilal sa’ li qab’aanuhom ut sa’ li qaatin, ninch’olob’ xyaalal naq taqakawob’resi ut taqachap li qayu’am chi kaw rik’in lix k’ub’elal laj Tojol qix.

Ninch’olob’ xyaalal naq li xsik’b’al li ch’anch’ookilal naxsaqob’resi ru li qaam ut naxsantob’resi li qaam chiru li Kolonel, nokoxnach’ob’resi rik’in a’an ut nokoxkawresi, rik’in yo’onihom ut tuqtuukilal, choq’ re li loq’laj kutan naq naqataw qib’ rikin a’an sa’ li Xkab’ Xk’ulunik. Ninch’olob’ xyaalaleb’ li santil na’leb’ a’in, sa’ xk’ab’a’ li Kolonel Jesukristo, amen.