Us xaq reheb’ li neke’k’anjelak chirix li tuqtuukilal

K’oxla chiru junpaat naq laa’at jun saaj kristiaan aran Cafernaum, chire li Palaw re Galilea, sa’ xkutankil lix k’anjel li Jesukristo. Na’ok chi ab’imank resil jun Rabbi—jun aj tzolonel—ut wankeb’ k’iila tenamit li xe’ok chirab’inkil li raatin. Eb’ laa wech kab’al neke’xye naq te’xik chiru jun tzuul nach’ rik’in li palaw, re rab’inkil a’an.

Laa’at nakat-ok chi b’eek sa’eb’ li b’e aran Galilea, chirixeb’ a’an. Naq nakatwulak aran, nasach aach’ool rik’in li k’iila tenamit li ch’utch’uukeb’ chirab’inkil li Jesus. Wankeb’ li neke’xhasb’a li aatin, “Mesias.”

Nakat-ab’in. Li raatin a’an naxtoch’ aach’ool. Naq yookat chi sutq’iik sa’ kab’l, ch’anch’ookat ut ink’a’ nakawaj aatinak.

Nakak’oxlaheb’ li sachb’a-ch’oolejil na’leb’—li na’leb’ li nim wi’chik xwankil chiru lix chaq’rab’ laj Moises. A’an x’aatinak chirix xk’ulub’ankil li rahob’tesiik, ut chirix xraab’aleb’ li xik’ neke’ilok aawe. A’an naxye, “Us xaq reheb’ li neke’k’ojob’ank re li tuqtuukilal, xb’aan naq eb’ a’an, ralal xk’ajol li Dios taayeemanq reheb’.”

Sa’ laa yu’am, naq nakanumsiheb’ li ch’a’ajkil kutan, wan wi’ xsachik li na’leb’ ut li xiw, chanchan naq najt wan li tuqtuukilal.

Nakaseeb’a aawib’, ut nakatwulak chi lub’lu sa’ laa wochoch. Neke’xch’utub’ rib’ laa junkab’al, ut laa yuwa’ naxye, “Ye qe k’a’ru xawab’i ut k’a’ru xaweek’a.”

Nakaye naq li Jesus xye naq taakanab’ chi lemtz’unk laa saqen chiruheb’ laa was aawiitz’in, naq taasik’ li tiikilal, us ta rahob’tesinb’ilat. Nat’il b’ayaq lix yaab’ aakux naq nakaye li raatin: “Us xaq reheb’ li neke’k’ojob’ank re li tuqtuukilal, xb’aan naq eb’ a’an, ralal xk’ajol li Dios taayeemanq reheb’.”

Laa’at nakapatz’, “Ma naru naq nink’ojob’ li tuqtuukilal naq sa’ li ruchich’och’ wan li raaxiik’, naq lin ch’ool nujenaq rik’in xiw, ut naq chanchan naq li tuqtuukilal mas najt wan?”

Laa yuwa’ na’ilok wan wi’ laa na’, ut naxye chi q’un xyaab’ xkux, “Naru. Natikla sa’ li na’ajej li mas nach’ wan qik’in—sa’ li qach’ool. Chirix a’an, sa’ li qochoch, ut rik’ineb’ li qakomon. Naq naqab’aanu aran, li k’ojob’ank tuqtuukilal naru naxpuktesi rib’ sa’eb’ li qab’e, ut sa’eb’ li qak’aleb’aal.”

Anajwan, ak numenaqeb’ chik wiib’ mil chihab’. Ink’a’ yal k’oxlank yooko—arin wanko. Maare jalaneb’ li ch’a’ajkilal neke’xnumsi li ani yookeb’ chi k’iik sa’ li tasal tenamit a’in, chiru li xe’xnumsi saaj kristiaan aran Galileo—wan li ka’pak’alink, xkanab’ankil li paab’aal, li eeqajunk, li josq’il chiru b’e, li josq’il chirix li k’a’aq chik re ru, ut li josq’o’k sa’ li redes sociales—anajwan jo’ najter, wan li wech’ok-ib’ ut li ch’a’ajkilal sa’ li tenamit wanko wi’.

A’ut eb’ li saaj winq ut ixq sa’ li kutan a’in neke’rab’i ajwi’ li aatin jo’ li kixye li Jesus chiru li tzuul: sa’ seminario, sa’eb’ li ch’utub’aj-ib’ PFJ, ut sa’ Kim, Taaqehin. Arin neke’k’ehe’ ajwi’ xb’oqb’aleb’ xb’aan li Qaawa’ naq te’xk’e chi lemtz’unk lix saqen chirueb’ li ras riitz’in, naq te’xsik’ li tiikilal us ta rahob’tesinb’ileb’, ut naq te’xraheb’ li xik’ neke’ilok reheb’.

Neke’xk’ul ajwi’ lix chaab’il aatineb’ li yo’yookil profeet sa’ li Iglees k’ojob’anb’il wi’chik: “Ajb’ileb’ ru li te’k’ojob’anq re li tuqtuukilal.” Chaab’ilaq lee raatin, us ta moko wankex ta sa’ aatin. Sa’ xna’aj li wech’ok-ib’ ut li q’etq’etil, chesik’ li kuyuk maak ut li rahok. Cheyiib’ xq’ahil li k’anjelak sa’ komonil ut li junajink-ib’ sa’ xna’aj li xik’ ilok ut li jachok-ib’. Ut junelik yeechi’inb’il: “Us xaq reheb’ li neke’k’ojob’ank re li tuqtuukilal, xb’aan naq eb’ a’an, ralal xk’ajol li Dios taayeemanq reheb’.”

Eb’ li yookeb’ chi k’iik anajwan nujenaq lix ch’ooleb’ rik’in li paab’aal chirix li Jesukristo, ut rik’in xyo’onihomeb’ chirix li k’a’ru taachalq. A’ut eb’ a’an neke’xpatz’ ajwi’, “Ma naru nink’ojob’ li tuqtuukilal naq wan li raaxiik’ sa’ li ruchich’och’, naq nujenaq inch’ool rik’in li xiw, ut naq chanchan naq mas najt wan li tuqtuukilal?”

Jun sut chik, lix sumenkil a’an naq naru! Laa’o naqara li raatin li Kolonel: “Tuqtuukilal ninkanab’ eerik’in; lin tuqtuukilal nink’e eere. … Miyot’e’ eeraam, chi moko chexxuwaq.”

Anajwan, li k’ojob’ank tuqtuukilal natikla sa’ li na’ajej q’axal nach’—sa’ li qach’ool. Chirix a’an, sa’eb’ li qochoch, ut rik’ineb’ li qajunkab’al. Wi naqayal qaq’e aran, li k’ojob’ank tuqtuukilal tixpuktesi rib’ sa’ li na’ajej wanko wi’, ut sa’ li qatenamit.

Nawaj naq taqak’oxla oxib’ chi na’ajej b’ar wi’ jun aj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan naxk’ojob’ li tuqtuukilal.

Li xb’een, a’an sa’ li qach’ool. Naq naqil resil lix k’anjel li Kristo, naqak’e reetal chan ru naq eb’ li kok’al ke’nach’ok rik’in a’an. Naqataw jun na’leb’ rik’in a’an. Wi naqil lix ch’ool jun ch’ina al, li saq ru ut li nak’ojob’an tuqtuukilal, naru nawaklesiman li qach’ool laa’o. A’an a’in li k’a’ru xe’xsume wiib’ oxib’ li kok’al li neke’xik sa’ li Tzoleb’aal reheb’ li Kok’al naq xpatz’man reheb’, “K’a’ru xyaalal li k’ojob’ank tuqtuukilal?”

Tinye li aatin li x’el sa’ xch’ooleb’ a’an. Laj Lukas xye, “Junelik xtenq’ankileb’ li qas qiitz’in.” Li xGraciela xye naq aajel ru xkuyb’al xmaakeb’ li qas qiitz’in, us ta chanchan naq moko tiik ta li xe’xb’aanu. Li xAna xye, “Laa’in xwil jun ixqa’al li yal wan xjunes, ut xkohin chi b’atz’unk rik’in a’an.” Li xLinda xye naq xk’ojob’ankil li tuqtuukilal, a’an xtenq’ankileb’ li qas qiitz’in. “Chirix a’an, nanume’ rik’in jalan chik kristiaan. Naxik chi uub’ej ut chi uub’ej.” Laj Liam xye, “Maalab’ali junaq kristiaan, us ta a’an nakatxlab’ali.” Li xLondon xye, “Wi wan ani na’eetz’unk aawe malaj ink’a’ us naxb’aanu aawe, taaye, “Chab’aanu usilal, maab’aanu a’an.”” Laj Trevor xye, “Wi jun ajwi’ li saa’us wan, ut chixjunileb’ neke’raj li re, teewotz a’an.”

Li raatineb’ li kok’al a’in neke’xk’ut chiqu naq chiqajunilo ak wan li diosil na’leb’ qik’in naq nokoyo’la, jo’ li chaab’ilal ut li toq’ob’ank-u. Lix evangelio li Jesukristo naxch’oolaniheb’ ut naxjunajiheb’ li diosil na’leb’ a’in, jo’ ajwi’ li k’ojob’ank tuqtuukilal, sa’ li qach’ool, ut a’an nokorosob’tesi sa’ li yu’am a’in ut sa’ li yu’am chalel.

Xkab’, naqak’ojob’ li tuqtuukilal sa’ li qochoch naq naqoksi li na’leb’ k’eeb’il xb’aan li Qaawa’ chirix li wank sa’ komonil: li najtil oyb’enink, li q’unal ch’oolej, li tuulanil, ut li rahok chi moko pak’b’il ta.

Tinye jun esilal li naxk’ut chan ru naq jun li junkab’al xe’xk’anjelaheb’ li na’leb’ a’in re xk’ojob’ankil li tuqtuukilal sa’ li rochocheb’.

Eb’ li kok’al sa’ li junkab’al a’an wankeb’ xch’a’ajkilal rik’in jun nimla kristiaan sa’ li junkab’al, li josq’, li narahob’tesin ch’oolej, ut li kaw li raatin. Eb’ li kok’al raheb’ xch’ool, ut xe’ok chixk’oxlankil naq ka’ajwi’ rik’in ajwi’ li ink’a’ usil na’leb’ a’an te’ruuq chi xik chi uub’ej.

Sa’ jun q’ojyin, eb’ li komon sa’ li junkab’al xe’ok chi aatinak chirix li ch’a’ajkilal a’in, ut chirix li rahilal neke’reek’a rik’in a’an. Sa’ li hoonal a’an kiwakli jun na’leb’—moko re ta xtuqub’ankil li ch’a’ajkilal, yal re xyalb’al rix.

Xe’xye naq ruuchil sumenk chi ch’anch’o malaj rik’in eeqajunk, eb’ li kok’al te’xb’aanu li k’a’ru moko oyb’eninb’il ta: te’sumenq rik’in chaab’ilal. Ink’a’ yal te’xram li kawil aatin, chi anchaleb’ xch’ool b’an te’roksi li q’unil aatin ut li chaab’il b’aanuhom, maak’a’ naxye k’a’ru taab’aanumanq reheb’ a’an. Chixjunileb’ xe’xk’uub’ xna’leb’ naq te’xb’aanu a’in chiru wiib’ oxib’aq kutan, ut chirix a’an te’aatinaq chirix, ut te’xk’e reetal k’a’ru xk’ulman.

Wankeb’ li xe’k’oxlan re naq ch’a’aj b’ayaq a’an, a’ut xe’xye naq te’xb’aanu chi anchaleb’ xch’ool.

Li k’a’ru kik’ulman chirix a’an, a’an jun sachb’a-ch’oolej.

Ki’ok chi q’unaak li kawil aatin. Kichal li sahilal sa’ xna’aj li josq’il. Li nimla kristiaan a’an, li josq’ ut kaw xch’ool sa’ xtiklajik, ki’ok chi jalaak. Eb’ li kok’al, li ke’xk’e xch’ool chi k’amok b’e rik’in li rahok, ke’saho’ xch’ool chirilb’al li k’a’ru kik’ulman. Mas nim li jalaak, ut ink’a’ chik ki’ajman li ch’utub’ank-ib’ re aatinak chirix li k’a’ru xe’xk’uub’. Li chaab’il ch’oolej ak xb’aanu lix k’anjel.

Chirix xnumikeb’ li kutan, kikana li tz’aqal rahok sa’ li ochoch a’an, ut ke’waklesiik xch’ool chixjunileb’ li komon. Re xk’ojob’ankil li tuqtuukilal, naqakuyeb’ xmaak ut naqawaklesiheb’ xch’ool li qas qiitz’in, ink’a’ naqasacheb’ xwankil.

Rox, xwaklesinkil li tuqtuukilal sa’ li qatenamit. Sa’eb’ li rahil chihab’ sa’ li Segunda Guerra Mundial, li Elder John A. Widtsoe kixye: “Ka’ajwi’ naru xwaklesinkil li tuqtuukilal sa’ li tenamit wi naqawaklesiheb’ li winq ut li ixq li neke’rahok re ut neke’k’ojob’ank re li tuqtuukilal. Li junjunq chi kristiaan, rik’in li tzol’leb’ a’in li kixk’ut li Kristo, … naxk’am sa’ li ruq’ lix tuqtuukilal [chixjunil] li ruchich’och’.”

Li seraq’ tinye anajwan naxk’ut chi us li na’leb’ a’in.

Wiib’ oxib’ chihab’ chaq, wiib’ li winq—jun imam aj Musulman ut jun pastor aj Kristiano aran Nigeria—ke’wan sa’ wiib’ ch’uut chi paab’aal li neke’xka’pak’ali rib’ chi kaw. Sa’ kab’ichal, wan li nimla rahilal xe’xk’ul. A’ut rik’in li k’irtesink li nachal rik’in li kuyuk maak, ke’xsik’ ru b’eek chiru li b’e sa’ junajil.

Li Imam Muhammad Axafa ut li Pastor James Wuye ke’ok choq’ ramiiweb’ rib’, ut ke’ok chixsik’b’al li tuqtuukilal sa’ komonil. Sa’ wiib’al ke’xk’uub’ jun na’ajej re xk’oxlankil rix li wank sa’ komonil sa’ jalan jalanq paab’aal. Anajwan, neke’xk’ut chiruheb’ li ras riitz’in naq te’xsik’ li yo’onink sa’ xna’aj li xik’ ilok. Wiib’ sut xe’wan choq’ candidato re li premio Nobel de la paz, ut toja’ xe’xk’ul li xb’een Premio de la Paz de la Commonwealth.

Eb’ li winq a’in, li xik’ neke’ril rib’ junxil, anajwan neke’b’eek sa’ wiib’al re xyiib’ankil li k’a’ru po’jenaq, ut eb’ a’an neke’xk’ut xyaalal naq li raatin li Kolonel chirix xk’ojob’ankil li tuqtuukilal, ink’a’ yal naru chi b’aanumank—naxk’am chaq nimla wankilal.

Naq nokowulak chixnawb’al ru lix loq’al li Dios, “moko taawanq ta chik qach’ool chixrahob’tesinkil qib’ chiqib’il qib’, re b’an wank sa’ tuqtuukilal.” Sa’eb’ li qach’utam ut sa’eb’ li qatenamit, chiqasik’aq ru rilb’al qib’ chiqib’il qib’ jo’ ralal xk’ajol li Dios.

Sa’ xraqik, nawaj xk’eeb’al jun eeb’oqb’al. Re xk’ojob’ankil li tuqtuukilal, tento too’ok chi k’anjelak—k’a’ru li k’anjel naru naqab’aanu chiqajunqal, re xtikib’ankil wulaj? Ma naru nekek’oxla xtikib’ankil jun k’anjel, oxib’ xcha’al, chiru jun xamaan, re xk’ojob’ankil li tuqtuukilal?

1. Risinkil li wech’ok-ib’ sa’ li ochoch: Naq natikla li wech’ok-ib’, chexaqab’ eerib’ ut chextiklaaq wi’chik rik’in chaab’il aatin ut b’aanuhom.

2. Li chaab’ilal chiru internet: Rub’elaj naq teek’e junaq esil, junaq sumenk, malaj junaq aatin chiru internet, teepatz’, Ma tixk’e a’in chi wank li junajil? Wi ink’a’, maab’aanu. Maatoch’ li boton “enviar.” Sa’ xna’aj a’an, chawotz li chaab’ilal. Chapuktesi li tuqtuukilal b’ar wi’ wan li xik’ ilok.

3. Yiib’ank ut junajink: Li junjunq chi komon sa’ li junkab’al naru naxk’oxla ani xwan xch’a’ajkilal rik’in a’an, re tixpatz’ xkuyb’al xmaak, re taatenq’anq, re taayiib’anq, ut re taajunajinq.

Ak wiib’ oxib’ po chik anajwan naq xink’ul li musiq’anb’il na’leb’ choq’ re li aatin a’in: “Us xaq reheb’ li neke’k’ojob’ank re li tuqtuukilal.” Sa’ roso’jik, nawaj xwotzb’al wiib’ oxib’ li na’leb’ li xe’ok sa’ lin ch’ool chiruheb’ li kutan a’an.

Xk’ojob’ankil li tuqtuukilal, a’an jun chaab’ilal li nachal rik’in li Kristo. Eb’ li neke’k’ojob’ank re li tuqtuukilal wan naq nayeeman naq yal maak’a’eb’ xna’leb’ malaj naq yal q’uneb’ xmetz’ew. A’ut li ani nak’ojob’ank re li tuqtuukilal moko q’un ta xmetz’ew, wan b’an xkawil xmetz’ew li moko tawb’il ta ru xb’aan li ruchich’och’. Re xk’ojob’ankil li tuqtuukilal, na’ajman ru naq kawaq qach’ool ut naq taqak’ulub’a li ani jalan, a’ut ink’a’ naqakanab’ li qapaab’aal laa’o. Naq nak’ojob’aman li tuqtuukilal, nateeman li ch’oolej, ink’a’ natz’apman li k’a’uxlej. Na’ajman ru nach’ok rik’in li qas qiitz’in chi ye’yo li quq’, moko chi moch’mo ta li quq’. Xk’ojob’ankil li tuqtuukilal moko ak’ ta, moko toja’ ta xk’oxlaman. Kik’ute’ xb’aan li Jesukristo, chiruheb’ li ani wankeb’ sa’ li Santil Hu ut chiruheb’ li ani wankeb’ sa’ lix Hu laj Mormon. Xk’ute’ ajwi’ li k’ojob’ank tuqtuukilal xb’aaneb’ li profeet re roso’jikeb’ li kutan, chalen chaq naq kik’ojob’aman wi’chik li evangelio toj reetal li kutan a’in.

Naqab’aanu li qak’anjel jo’ ralal xk’ajol li qaYuwa’ aj rahonel naq naqayal qaq’e chixk’ojob’ankil li tuqtuukilal. Ninch’olob’ xyaalal li Jesukristo, a’an li Awa’b’ej re Tuqtuukilal, li Ralal li yo’yookil Dios, sa’ xk’ab’a’ li Jesukristo, amen.