Li Qaawa’ naril li ch’oolej
Li naraj li Dios re xk’anjelankil li rajom ut re qatenq’ankil chi wulak jo’ naraj, a’an naq taqasutq’isi li qach’ool chi tz’aqal rik’in a’an.
Naq kitaqlaak chixsik’b’al jun ak’ rey re Israel sa’ xyanqeb’ li ralal laj Jese, li profeet aj Samuel, chirix naq kiril laj Eliab, li asb’ej, kixjap re chixyeeb’al, “Ch’olch’o naq a’in li sik’b’il ru xb’aan li Qaawa’.” A’b’an laj Eliab maawa’ li sik’b’il ru xb’aan li Qaawa’. Li Kolonel kixye re laj Samuel, “Maak’e reetal chan ru na’ilok, chi moko li xnajtil roq. Moko a’an ta li sik’b’il ru inb’aan. Li naril li Dios, maawa’ a’ li naril li winq: li winq naril chan ru na’ilok junaq, a’b’an li Qaawa’ naril li ch’oolej.”
Maare moko jwal nim ta xmetz’ew chi moko xseeb’al laj David chiruheb’ li ras, a’b’an k’a’jo’ xkawil xch’ool sa’ rilob’aal li Dios. A’an kixra li Dios chi anchal xch’ool ut kiraj xpaab’ankil a’an. Jwal kaw lix paab’aal chirix lix rahom, lix wankil, ut li rusilal li Dios, ut kixk’ut a’an naq kixpleeti laj Goliat ut kinumta sa’ xb’een chi tenq’anb’il xb’aan li Qaawa’.
Li seraq’ a’in naxk’ut chiqu naq li naraj li Dios re xk’anjelankil li rajom ut re qatenq’ankil chi wulak jo’ naraj naq toowulaq, a’an naq taqasutq’isi li qach’ool chi tz’aqal rik’in a’an. Re laj nawol chaq’rab’, a’an kixye, “Taara li Qaawa’ laa Dios chi anchal laa ch’ool.” Re li profeet aj Jose Smith, kixye, “Kʼehomaq reetal, li Qaawaʼ naxpatzʼ li aamej, ut li kʼaʼuxlej li kʼeekʼo xchʼool.” Ut reheb’ laj Nefita, li Kolonel kixye: “Teeqʼaxtesi choqʼ mayej we jun yotʼbʼil chʼoolej ut jun tuulanil musiqʼej.”
K’a’ut naq jo’kanan? Li Kolonel kixye naq wi taqasutq’isi chi tz’aqal li qach’ool rik’in a’an, ut sa’ xk’ab’a’ lix mayej re xtojb’al qix, naru naqak’ul li kawilal ut li musiq’ejil na’leb’ re numtaak sa’ xb’eeneb’ li qach’a’ajkilal, re xtz’eqtaanankil li aaleek, xtawb’al qab’e ut qana’leb’, ut xk’ulb’al li sahil ch’oolejil ut li tuqtuukilal sa’ li qayu’am. “Rik’in li k’a’ru ka’ch’in na’el chaq li k’a’ru xnimal li ru.” Li Kristo kixye naq naru “tixkʼe li kʼaʼru qʼun xmetzʼew choqʼ kawilal” ut naru toorosob’tesi rik’in chixjunil naqaj ru re usaak sa’ li yu’am a’in ut re xk’ulb’al li junelik yu’am. “Us xaq reheb’ li saqeb’ ru xch’ool,” chan, “xb’aan naq te’ril ru li Dios.”
Maare sa’ xk’ab’a’ li na’leb’ a’in naq li Jesukristo naab’al sut kixch’iilaheb’ laj tz’iib’ ut laj Fariseo naq kiwan sa’ ruchich’och’. Us te ke’xyal xq’e chixpaab’ankil lix chaq’rab’, ink’a’ us li neke’raj. Li Jesus kixch’iilaheb’ naq kixye, “Li tenamit a’in rik’in xtz’uumal reheb’ nikine’roxloq’i, a’ut lix ch’ooleb’ najt wank wik’in.”
Li na’leb’ a’in naxjultika reheb’ lix moos naq moko k’a’aj ta wi’ aajel ru li k’a’ru naqab’aanu—li qaatin ut li qab’aanuhom—aajel aj b’an wi’ ru k’a’ut naq naqab’aanu li naxpatz’ li Jesukristo—li rajom qach’ool. A’an kixye, “Xbʼaan naq laaʼin, li Qaawaʼ, tinraqoq aatin chirix chixjunilebʼ li winq joʼ chanru lix kʼanjelebʼ, joʼ chanru li rajomebʼ lix chʼool.” Li qaChoxahil Yuwa’ ink’a’ naraj naq toopaab’anq ut took’anjelaq yal xb’aan naq k’aynaqo chixb’aanunkil. Naraj b’an naq taqab’aanu a’an chi anchal li rajom qach’ool, xb’aan naq naqara a’an chi anchal qach’ool. Naraj naq laa’o taqaj wulak jo’ chanru a’an.
Anajwan ut, wi a’an lix kawilal li qach’ool sa’ musiq’ej li naril li Kolonel—ut li naxsik’ rik’ineb’ lix tz’aqal moos—chan ru taqatz’il rix li qach’ool ut taqanaw naq tiik wanko sa’ rilob’aal li Dios?
Naq li wixaqil ut laa’in xooraqe’ sa’ li qamision aran Portugal, xqatz’il rix ma kaw li qajunxaqalil. Xqatz’il rix xkawilal li qaam—rik’in rilb’al li qakik’el, risinkil reetalil li qaam, ut xyalb’al rix lix metz’ew. Nink’oxla naq li Kolonel ak xk’e ajwi’ li na’leb’ naru naqab’is wi’ lix kawilal li qaam sa’ musiq’ej. Nawaj xwotzb’al wiib’ oxib’ reheb’.
Xtz’ilb’al rix laa ch’ool rik’in xyalb’al rix sa’ musiq’ej
Xb’een, a’an li k’a’ru naqajayali, li naqak’e xb’een xb’een, ut li naxik wi’ qach’ool
“Xbʼaan naq bʼar wan eebʼihomal, aran ajwiʼ wanq eechʼool,” chan li Jesus. Li b’ihomal naraj naxye li k’a’ru nim xloq’al sa’ qilob’aal, ut li naqak’e wi’ qach’ool. Li k’a’ru naqanumsi qahoonal chixb’aanunkil ut chixk’oxlankil, jo’ ajwi’ li k’a’ru naxik wi’ qach’ool, a’an naxk’ut chi us chan ru wanko sa’ li qaam. Li Kolonel kixye naq us ta naxb’oqeb’ naab’al, moko k’iheb’ ta li sik’b’ileb’ ru, “xbʼaan naq kʼaʼjoʼ naq kʼeebʼilebʼ xchʼool chirix li kʼaʼaq re ru re li ruchichʼochʼ aʼin, ut nekeʼxra ru nimaak ruhebʼ xbʼaanebʼ li winq.” Ma nink’e li Kolonel xb’een xb’een sa’ lin yu’am? Ma junaj ru lix saʼ wu rik’in lix loqʼal sa’ chixjunil li ninb’aanu?
Xkaab’ li na’leb’, a’an li rajom qach’ool chixtaaqenkil lix taqlahom li Dios
Sa’ li loq’laj hu, li Qaawa’ ut eb’ lix profeet neke’xjuntaq’eeta li q’etq’etil ut li q’etok aatin rik’in jun aamej kaw. Chan laj Nefi reheb’ li ras, “K’a’ put naq ink’a’ nekepaab’ lix taqlahom li Qaawa’? K’a’ put naq tex’oso’q, sa’ xk’ab’a lix kawil eeraam?” Reheb’ laj santil paab’anel aran Misuri, li Qaawa’ kixye: “Aʼbʼanan ani maakʼaʼ naxbʼaanu toj reetal naq taqlanbʼil, ut naxkʼul li taqlahom chi wiibʼ rix xchʼool, ut naxpaabʼ rikʼin qʼemal, aʼan ajwiʼ kʼeebʼil saʼ tojbʼa-maak.” Li Kolonel naxnaw naq ink’a’ tooruuq chixpaab’ankil chixjunileb’ lix taqlahom chi tz’aqal tz’aqal, a’b’an naxpatz’ naq taqayal qaq’e chixpaab’ankileb’ chi anchal qach’ool.
Rox li na’leb’, a’an xyalb’al qaq’e chirilb’aleb’ li loq’laj hu ut xsik’b’al li k’utb’esinb’il na’leb’
Li Qaawa’ kixye re laj Oliver Cowdery, “kʼuula li aatin aʼin saʼ aachʼool.” B’oqb’ilo chixtz’ilb’aleb’ rix li loq’laj hu ut, rik’in lix wankil li Santil Musiq’ej, chixsik’b’al qanawom sa’ qach’ool naq tz’aqal yaal li evangelio.
Li profeet aj Abinadi kixch’iilaheb’ laj tij re li maa’us aj Rey Noe xb’aan naq moko jo’kan ta ke’xb’aanu. Chan laj Abinadi, “Inkʼaʼ xekʼe eechʼool chixtawbʼal xyaalal; joʼkan naq moko wanjenaq ta eenaʼlebʼ.” Ma ninyal inq’e chirilb’aleb’ li loq’laj hu wulaj wulaj ut chixk’eeb’al inch’ool re xtawb’aleb’ ru rik’in tijok?
Xkaa li na’leb’, a’an li naqak’oxla ut li naqaye
Li Kolonel kixye naq “sa’ li ch’oolej na’el chaq li ink’a’ usil na’leb’” ut naq “rik’in lix numnujenaqil li ch’oolej na’aatinak li xtz’uumal re li winq.” Li k’a’ru naqak’oxla ut naqaye a’an naxk’ut ma saq ru li qach’ool. Ma junes yiib’ ru xna’leb’eb’ li was wiitz’in naq nink’oxla, malaj ma junes yiib’ ru naweek’a wib’? Ma ninwech’ rixeb’ li was wiitz’in sa’ junpaat? Ma yal ninkol wib’ chirixeb’ lin paaltil? Ut chan ru li waatin? Ma naxwaklesi xch’ooleb’ li was wiitz’in? Malaj ma naxyoob’ li wech’ok ut li xik’ ilok?
Chirix naq xtz’ile’ rix xkawilal injunxaqalil, laj b’anonel kixye we naq us, kaw rib’ li waam—a’ut toj wan’ lix k’a’uxl chirix lin kawilal li tento tintuqub’ chi seeb’ re naq ink’a’ taanimanq. Toja’ naq kixye k’a’ru tento tinjal sa’ inyu’am. Chi jo’kan ajwi’, naq nakatz’il rix xkawilal aawaam sa’ musiq’ej, ut naq nakak’e reetal naq yoo chi naqk li ink’a’ us, matxuwak! Li Kolonel naxk’e li musiq’ejil b’an re aak’irtesinkil ut aatenq’ankil. A’an kixye ajwi’ naq tixk’e jun ak’ ch’oolej aawe! Wahi’keb’ wiib’ oxib’ li naru taab’aanu re xkawob’resinkil xmetz’ew laa waam sa’ musiq’ej.
Xkawob’resinkil xmetz’ew laa waam sa’ musiq’ej
Li xb’een, a’an xnach’ob’resinkil aawib’ rik’in li Kristo
Wi naqasik’ nach’ok rik’in li Kristo wulaj wulaj, najala li qach’ool. Xtzolb’al li loq’laj hu wulaj wulaj, rik’in tijok chi anchal ch’oolej ut rik’in kuyuk sa’, tixnimob’resi laa rahom choq’ re li Kolonel ut tixkawob’resi laa paab’aal ut laa wajom chixjalb’al aak’a’uxl ut chixq’axtesinkil aach’ool re li Dios. K’e reetal li kixb’aanu laj Nefi: “Joʼkan naq kinʼelajin chiru li Qaawa’; ut k’ehomaq reetal naq a’an kinrula’ani, ut kixq’unob’resi li waam jo’kan naq kinpaab’ chixjunil li aatin yeeb’il chaq xb’aan lin yuwa’.”
Naq naqach’oolani li iyaj re paab’aal rik’in tiikilal, taasantob’resiiq li qach’ool jo’eb’ laj Nefita: “Keʼkuyuk saʼ ut keʼtijok chi kokʼ aj xsaʼ, ut kʼaʼjoʼ wiʼchik keʼkawu xmetzʼew saʼ xtuulanilebʼ, ut kʼaʼjoʼ wiʼchik keʼkana chi inkʼaʼ nekeʼeekʼan saʼ xpaabʼankil li Kristo, toj reetal naq kinujak raamebʼ rikʼin sahil chʼoolejil ut kʼojobʼaak chʼoolej, relik chi yaal, toj reetal ajwiʼ naq keʼsaqobʼresiik ru ut keʼsantobʼresiik xchʼoolebʼ, ut kichal li santobʼresiik aʼan xbʼaan xqʼaxtesinkil xchʼoolebʼ chiru li Dios.”
Xkab’ li naru taab’aanu, a’an xjunajinkil laa wajom rik’in li rajom li Kristo
Li Kolonel kixye, “Wi nikineera, teepab’ lin chaq’rab’.” A’an nokoxb’oq chixk’utb’al li qarahom rik’in li ok sa’ sumwank rik’in. Naq naqayal rajlal qaq’e chixpaab’ankil lix taqlahom, chixjalb’al qak’a’uxl chirix li qamaak, ut chi kuyuk sa’ xk’ulb’al lix k’ab’a’ a’an sa’ qab’een ut xjunajinkil li qajom rik’in li rajom a’an, naru too’ochb’eniiq rajlal xb’aan li Santil Musiq’ej.
Laj Nefi kixye, “Ninnaw naq wi teetaaqe li Kʼajolbʼej chi anchal li rajom eechʼool, chi maajun kaʼpakʼalil ut maajun bʼalaqʼil nekebʼaanu chiru li Dios, chi tiik bʼan eerajom, rikʼin xjalbʼal eekʼaʼuxl chirix lee maak, rikʼin xkʼutbʼal xyaalal re li Yuwaʼbʼej naq wan eechʼool chixkʼulbʼal saʼ eebʼeen lix kʼabʼaʼ li Kristo rikʼin kubʼihaʼ … , chirix aʼan teekʼul li Santil Musiqʼej.” Li Santil Musiq’ej tatxb’eresi ut tatxtenq’a chixnawb’al li rajom xch’ool li Qaawa’ ut chixb’aanunkil li us.
Xraqik li naru taab’aanu, a’an li k’anjelak chiru li Dios ut laa was aawiitz’in chi anchal aach’ool
Li Kolonel nokoxb’oq “chi kʼanjelak chiru chi anchal qachʼool.” Naq naqab’aanu chixjunil li naxtaqla li Qaawa’—a’an xpaab’ankil lix taqlahom, xk’ulb’al li loq’laj wa’ak, loq’onink sa’ li santil ochoch, ut xtenq’ankileb’ li qas qiitz’in—chi maak’a’ li b’alaq’ ut chi anchal qach’ool, chixjunil li naqab’aanu nokoxkawresi sa’ musiq’ej, naxkawresi li qapaab’aal ut qanawom, ut naxnujob’resi li qach’ool rik’in sahil ch’oolejil ut rahok choq’ re li Dios ut choq’ reheb’ li qas qiitz’in.
Toj wan xyaalal lix patz’om li profeet aj Alma sa’ li kutan a’in: “Ma xexyoʼla chi musiqʼejil rikʼin li Dios? Ma xekʼul xjalam-uuch aʼan saʼ lee rilobʼaal? Ma xeyal li nimla jalaak aʼin saʼ lee chʼool?”
Ex was wiitz’in, nekexinb’oq chixk’eeb’al anchal eech’ool re li Kolonel anajwan. Chexloq’oninq ut chexk’anjelaq chi anchal eech’ool ut eerajom. Chi’isiiq sa’ eech’ool lix na’leb’il li ruchich’och’, ut cheyal eeq’e chixsik’b’al li Qaawa’ wulaj wulaj. Chejal eek’a’uxl ut chexsutq’iiq rik’in li Kristo chi anchal eech’ool, ut a’an tixkuy eemaak ut texxqʼalu chi junelik saʼ ruqʼ lix rahom. Meesik’ li kʼaʼru re li ruchichʼochʼ aʼin, chex’iloq b’an chi junaj ru lix saʼ lee ru rik’in lix loqʼal li Dios ut chesik’ li kʼaʼru re jun li ruchich’och’ qʼaxal chaabʼil wiʼchik. Li Dios naxnaw laa k’a’uxl ut li rajom laa ch’ool, ut wi tatchalq rik’in, a’an tatrosob’tesi rik’in kawilal, tuqtuukilal, ut sahil ch’oolejil sa’ li yu’am a’in ut tixk’e laa na’aj sa’ lix choxahil awa’b’ejihom chi junelik q’e kutan.
Ninnaw naq yo’yo li Jesukristo. A’an aj Tojol qix. Nokoxra chi anchal lix ch’ool. Sa’ xk’ab’a’ li Jesukristo, amen.