Li Qaawa’ yoo chixseeb’ankil lix k’anjel

Sa’ xtiklajik li hu Un cuento de dos ciudades laj Charles Dickens kixtz’iib’a: “a’an chaq jun kutan q’axal chaab’il; a’an chaq jun kutan q’axal ch’a’aj.” Maare yaal a’in sa’ li qakutankil laa’o.

Wanko sa’ jun kutan naq “chixjunil li ruchichʼochʼ wan chi choqinbʼil.” Sa’ li eq’la a’in, li Elder Gary E. Stevenson xka’jultika li raatin li Awa’b’ej Russell M. Nelson naq, jo’ xtzolom li Jesukristo, tento taqak’ojob’ li tuqtuukilal. Aajel ru xb’aanunkil a’an re naq twanq li junajil, li tuqtuukilal, ut li k’irtesink sa’eb’ “li kutan q’axal ch’a’ajeb’.”

Wanko ajwi’ sa’ jun “kutan q’axal ch’aab’il,” li nawaj xka’jultikankil anajwan. Li Qaawa’, sa’ xtiklajik li Tzol’leb’ ut Sumwank, tasal 1, kixye naq lix tz’aqalil li evangelio “taajultikaaq … toj saʼ xmaril li ruchichʼochʼ.” Li Qaawa’ yoo chi chixseeb’ankil lix k’anjel sa’ li qakutan. Toob’antioxinq raj chirix li seeb’ank a’in, li naxik chi uub’ej us ta yoo li ch’a’ajkilal sa’ li kutankil anajwan. Wanko sa’ jun kutan naq wankeb’ xk’ulub’ laj paab’anel chirab’inkil lix yaab’ xkux li Qaawa’ ut chixsumenkil rik’in paab’aal. Eb’ li komon sa’ Lix Iglees li Jesukristo reheb’ laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan, li neke’xtaaqe li Kolonel chi anchal xch’ooleb’, neke’xtaw rajb’al xyu’ameb’ ut natuqla xch’ooleb’.

Chalen chalen sa’ li Iglees, wankatqeb’ hoonal naq jwal neke’tam li ak’ komon li neke’ok sa’ xb’ehil li sumwank. Chi jo’kan kik’ulman sa’ li chihab’ 1837 toj sa’ 1850. Ke’wan li apostol sa’ xtiklajik lix Iglees li Qaawa’ li ke’k’anjelak jo’ misioneer aran sa’ li Reino Unido. Xb’aan xk’anjeleb’ li apostol a’an, k’iila mil chi kristiaan ke’ok sa’ li Iglees, ut sa’ 1850 li rajlankileb’ li komon sa’ li Iglees aran sa’ li Reino Unido naxq’ax ru rajlankileb’ li komon sa’ Estados Unidos. Sa’ li kutan a’an, li Qaawa’ kixye reheb’ laj santil paab’anel a’an naq te’xik Utah. Ke’q’axon naab’aleb’, chi tenq’anb’ileb’ rik’in li Fondo Perpetuo para la Emigración.

Nawulak chiwu jun seraq’ chirix jun nimla ch’uut chi komon li ke’wulak sa’ li ru taq’a Lago Salado chalen Inglaterra ut Gales sa’ 1852. Li Xb’eenil Awa’b’ejil ut eb’ laj wajb’ re li Capitán Pitt ke’xk’ul li ch’uut a’an chirix naq kinume’ chaq sa’eb’ li tzuul. Li periodico Deseret News kixye naq a’aneb’ jun “molam aj pahol b’e, wankeb’ li ixq ut kok’al sa’ xyanqeb’, aj b’eheneleb’, toch’b’ileb’ xb’aan li saq’e ut li iq’, a’b’an moko sachenaq ta xyo’onihomeb’; nak’utun naq jwal sa xch’ooleb’ xb’aan naq se’se’ li ruheb’.”

Naq “ke’nume wan wi’ li santil ochoch, … ke’ch’utla k’iila cient chi winq, ixq, ut kok’al re chixjunil li tenamit re xk’ulb’aleb’ ut xk’eeb’al xsahileb’ xch’ool.” Li Awa’b’ej Brigham Young kixye reheb’: “Chi’osob’tesinq taxaq eere li Qaawa’ Dios re Israel. … Xootijok rajlal cherix; k’iila milatqeb’ li tij xqak’e cherix, wulaj wulaj, chiru li Dios li nokoxtaqla chixch’utub’ankil Israel, chixkolb’al li ralaleb’ li winq rik’in xjultikankil li evangelio, ut chixkawresinkileb’ choq’ re lix k’ulunik li Mesias.”

Chi musiq’anb’ilin xb’aan xsahilal li seraq’ a’in, ninye wi’chik reheb’ li ak’ komon ut li yookeb’ chi sutq’iik sa’ lix Iglees li Qaawa’: Nekexqara; naqaj eeru; li Qaawa’ naraj eeru. Maare ink’a’ texqak’ul rik’ineb’ laj wajb’ sa’ desfiil, a’b’an naqatz’aama naq li choxa chi’osob’tesinq eere sa’ lix yalb’al eeq’e chi b’eek sa’ xb’ehil li sumwank li nak’amok rik’in li Dios Yuwa’b’ej ut li Jesukristo sa’ li choxahil awa’b’ejihom.

Ch’olch’o ru naq yoo chi nimank li paab’aal chirix li Jesukristo sa’ li qakutan. Sa’ Lix Iglees li Jesukristo reheb’ laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan, k’a’jo’ xk’ihaleb’ li ak’ komon wan. Chiru li 36 po li toje’ xe’nume’, 900.000 chi kristiaan xe’kub’e xha’ sa’ li Iglees. Eb’ li ak’ komon a’in, a’aneb’ 5 por ciento re chixjunileb’ li komon sa’ li Iglees. Naqak’uleb’ li ak’ komon chi q’un li qach’ool ut rik’in oxloq’ink choq’ eere sa’ xk’ab’a’ li b’e xex’ok chixk’amb’al.

Xtamikeb’ li 900.000 chi ak’ komon chiru li 36 chi po a’in naxq’ax ru rajlankil chixjunileb’ li komon naq li Iglees kixket 110 chihab’ sa’ 1940; aran ke’wan 860.000 chi komon. Sa’ li chihab’ a’an kinyo’la laa’in, jo’ ajwi’ li Elder Jeffrey R. Holland ut li Elder Dieter F. Uchtdorf.

Eb’ li ak’ komon a’in neke’chal sa’ xkaaxukuutil li ruchich’och’. Chiru li waqib’ po sa’ xtiklajik li chihab’ a’in, ak xniman rajlankileb’ li ak’ komon 20 por ciento chiru li chihab’ xnume’ aran Europa, Africa, Asia, li Pacifico, ut America Latina. Sa’ Estados Unidos, xniman rajlankileb’ 17 por ciento. Lix k’anjel li Qaawa’ naxik chi uub’ej chi k’a’jo’ xmetz’ew. Li tamk a’in naxk’ut chi ch’olch’o naq li evangelio yoo chixtoch’b’al xch’ooleb’ ut xjalb’al xyu’ameb’ li kristiaan sa’ chixjunil na’ajej.

Sa’ li qakutan, eb’ li ak’ komon ink’a’ chik neke’el sa’ xtenamit re naq tooch’utlaaq sa’ jun ajwi’ li na’ajej. B’antiox re lix paab’aaleb’ li komon, neke’xq’axtesi li k’a’ru wan reheb’ ut nakana li tenq’ choq’ re xch’uutileb’ aj paab’anel re naq te’xkab’la xch’utleb’aaleb’ yalaq b’ar sa’ li ruchich’och’. Rik’in lix laawil li tijonelil ut li tenq’ q’axtesinb’il, nab’aanuman li k’ojob’anb’il k’anjel re li kolb’a-ib’ chiru xk’ihaleb’ li tenamit sa’ li ruchich’och’.

Maak’a’ naxye b’ar wanko, wankeb’ k’iila mil chi ak’ komon li naru taqak’uleb’ jo’ chan ru ke’k’ule’ li ak’ komon aj Inglaterra ut aj Gales junxil. Jwal xwulak chiwu li raatin li Elder Gerrit W. Gong sa’ li ch’utam a’in, li xye naq maa’ani raj taachunlaaq xjunes, ma sa’ xch’ool malaj sa’ xmusiq’.

Li qaloq’laj teneb’ankil, a’an xk’ulb’aleb’ sa’ qayanq li komon li ak’eb’ ut li yookeb’ chi sutq’iik. Naq li Qaawa’ naxseeb’a lix k’anjel, aajel ru naq taqara, taqach’oolani, ut taqileb’ li ak’ komon sa’ li Iglees. Naru taqawaklesi Sion, b’ar wi’ “junaj qachʼool ut junaj qakʼaʼuxl, ut nokowan saʼ tiikilal.” Re xjunajinkil qib’ rik’in li Qaawa’, tento taqajunaji qib’ rik’ineb’ li qas qiitz’in. Chiqajunilo sa’ li Iglees tento taqak’uleb’ li qas qiitz’in, maak’a’ naxye jo’q’e xkub’e qaha’.

Li ninye laa’in reheb’ li komon sa’ li Iglees, a’an naq te’xq’aluheb’ li chaab’il kristiaan li yookeb’ chixk’ulub’ankil lix evangelio li Jesukristo.

Li Awa’b’ej Gordon B. Hinckley kixye naq eb’ li ak’ komon neke’raj ru “jun li amiiw, jun li k’anjel, ut li ch’oolaniik xb’aan “lix chaab’il aatin li Dios.”” Laa’o naru naqak’ojob’ xch’ooleb’ li ak’ komon re naq te’xnaw naq k’ulb’ileb’ sa’ qayanq, ut naq maawa’eb’ yal aj numeleb’. Naru naqatenq’aheb’ chixnawb’al naq a’aneb’ xmoos li Jesukristo, naq naru neke’rileb’ li ras riitz’in ut naru neke’xk’ul xk’anjel sa’ li Iglees. Us naq eb’ li saaj li ak’eb’ sa’ li Iglees te’xk’oxla li xik sa’ mision. Ut maak’a’ naxye aniho, taqayal raj qaq’e chi wank jo’ li Kristo.

Naab’aleb’ neke’ok sa’ li Iglees us ta jwal ch’a’aj chiruheb’, ut jwal neke’raj ru rahe’k ut waklesiik xb’aaneb’ li rech aj santil paab’anel.

Ninye eere li yookex chi sutq’iik sa’ li paab’aal, wan ajwi’ li ch’a’ajkilal maare teek’ul. Maawech’ aawib’, ut wanq aakuyum. Eb’ li misioneer xe’xk’ut chawu li na’leb’ aajel ru ut xe’xch’olob’ li sumwank ut li loq’laj k’anjel re li awa’b’ejihom li yeeb’il resil sa’eb’ li loq’laj hu ut sa’ li tasal hu Predicad Mi Evangelio.

Li tz’aqonk sa’ li k’ojob’anb’il k’anjel ut li sumwank, ut xpaab’ankileb’ li taqlahom, a’an li aajel ru. Taajayali li sumwank li aajel ru choq’ re xk’ulb’al li taqenaqil loq’al. Rik’in li evangelio, naru taataqsiiq qaloq’al, ut a’an naraj naq too’ok sa’ loq’laj sumwank rik’in li Dios. Chirix li kub’iha’, li k’ojob’aak choq’ komon, ut li k’ojob’aak sa’ li tijonelil choq’ reheb’ li winq, noko’ok sa’ xkomon chik li sumwank rik’in li k’anjel sa’ li santil ochoch. Choq’ reheb’ li kamenaq, li k’ojob’anb’il k’anjel re li kolb’a-ib’ nab’aanuman ka’ajwi’ sa’ li santil ochoch. Jo’kan naq xkawresinkil aawib’ re tatxik sa’ li santil ochoch, a’an jun li k’anjel ink’a’ raj taab’ayq.

Wan naq taaweek’a naq wan xmajelal aanawom. Li qanawom sa’ li evangelio a’an jun nimla usilal li nak’eeman qe chi timil timil, a’ut moko nokoxkol ta. Li evangelio maawa’ jun yalb’a-ix chirix li qanawom. A’ut, jo’ kixye li Awa’b’ej Nelson: “Wi teetzol lix Hu laj Mormon wulaj wulaj, rik’in jun tij sa’ eech’ool, chaab’ilaq chik li teesik’ ru xb’aanunkil sa’ lee yu’am—wulaj wulaj. … Ninyeechi’i naq wi teek’oxla sa’ eech’ool li k’a’ru neketzol, te’tehe’q li rilob’aal li choxa, ut teek’ul xsumenkileb’ lee patz’om ut xb’eresinkil lee yu’am.”

Jo’kan ajwi’, rajlal chihab’ sa’ li Iglees naqatzol jun reheb’ li loq’laj hu sa’eb’ li qach’utam chiru li domingo—li Najter Chaq’rab’, li Ak’ Chaq’rab’, lix Hu laj Mormon, ut li Tzol’leb’ ut Sumwank. Timil timil taakawuuq aach’ool naq yoo chi nimank aanawom. Xtzolb’aleb’ li loq’laj hu chi kok’ aj xsa’ taarosob’tesi laa yu’am ut tixjal aach’ool rik’in lix evangelio li Jesukristo.

Xzolb’al lix na’leb’ li Kristo timil timil naraj chiru chixjunil li qayu’am, ma yooko chi tzolok na’leb’ malaj xyu’aminkil li tiiklilal. Li qasumwank rik’in li Dios naxk’ut li b’e taqak’am—a’an lix b’ehil li sumwank naqaye re. Chixjunil li na’leb’ a’in naqab’i chi k’utb’il xb’aan li Awa’b’ej Nelson. Chixjunileb’ li komon, a’ ajwi’ li ak’eb’ ut li yookeb’ chi sutq’iik, te’osob’tesiiq wi te’ril ut te’xyu’ami lix profeetil aatin a’an chirix li sumwank ut lix b’ehil li sumwank.

Wi taak’e aach’ool chi ok sa’ li sumwank li aajel ru re taak’ul li taqenaqil loq’al sa’ choxa, tatwanq chik sa’ li b’e li naxik sa’ li choxahil awa’b’ejihom. Li santil ochoch ut li k’ojob’anb’il k’anjel li wan aran, a’an li tento taqajayali. Wan naq naru noko’ok sa’ li sumwank chiqajunjunqal. A’b’an jun li sumwank, a’an li sumlaak chi junelik, naraj naq too’ok sa’ sumal. Li k’anjel taqajayali laa’o, a’an xtawb’al li qasum aatin.

A’ut, mipo’ aach’ool wi maji’ nakatru chi sumlaak. Eb’ li profeet ak ke’xye naq maajun li osob’tesiik taarame’q chiruheb’ li komon tiikeb’ chixpaab’ankileb’ li taqlahom. Li rey aj Benjamin, jun profeet sa’ lix Hu laj Mormon, kixye: “Eb’ li nekeʼpaabʼank rehebʼ lix taqlahom li Dios … osobʼtesinbʼilebʼ saʼ chixjunil li kʼaʼaq re ru, … ut wi … neke’paab’an toj sa’ roso’jik … teʼruuq chi wank rikʼin li Dios saʼ sahil chʼoolejil li maajoʼqʼe naʼosoʼ.”

Taak’e reetal, a’ut maare ak xak’e reetal, naq maji’ tz’aqal xtiikilaleb’ li komon sa’ li Iglees. Li raatin li Dios naxch’olob’ chi saqen ru naq sa’ li qayu’am arin sa’ ruchich’och’, toopaaltoq. Wanko sa’ li ruchich’och’ t’anenaq ut wan xpaaltil—ink’a’ sa’ jun choxahil na’ajej. Nayale’ qix chiru chixjunil li qayu’am, ut junelik naru xjalb’al qak’a’uxl ut xyalb’al wi’chik qaq’e.

Chiqajunilo naqeek’a li qapaaltil naq yooko chixyalb’al qaq’e chi wank jo’ li Jesukristo. Lix tojb’al rix li maak nokoxkanab’ chixjalb’al qak’a’uxl wulaj wulaj naq nokosach. Laj Nefi, jun chik li profeet sa’ lix Hu laj Mormon, kixye: “Tento taqatiikisi qib’ chi uub’ej chi xaqxooko junelik rik’in li Kristo, rik’in tz’aqal xlemtz’unkil li yo’onink, ut rik’in rahok choq’ re li Dios ut reheb’ chixjunil li winq. Joʼkan ut, wi teetiikisi eeribʼ chi uubʼej rikʼin xtzekankil xsahil li raatin li Kristo, ut texkuyuq toj saʼ rosoʼjik, kʼehomaq reetal, joʼkaʼin naxye li Yuwaʼbʼej: Taawanq eeyuʼam chi junelik.”

Naq naqak’e reetal li ch’a’ajkilal li wan sa’ li qakutankil, chijultiko’q qe naq li Kolonel, naq kiwan sa’ ruchich’och’, kixnumsi ajwi’ li ch’a’ajkilal sa’ li ruchich’och’. Ink’a’ naxik xch’ool chirix lix paaltileb’ li awa’b’ej re li tenamit; naxik b’an chirix xtz’aqob’resinkileb’ ru laj santil paab’anel.

Ch’a’aj ut xtaaqenkil li Kolonel ut lix tzol’leb’ ut li raatin sa’ jun ruchich’och’ li choqinb’il. Ch’a’aj kiwan choq’ re li Kolonel naq kib’eek sa’ jun ruchich’och’ li xiwxiw wan, ch’a’aj choq’ reheb’ laj jolominel ut li komon sa’ xtiklajik li Iglees, ut ch’a’aj ajwi’ choq’ qe laa’o. A’b’an jwal us naq wankeb’ li yo’yookil profeet li neke’xk’e li na’leb’ aajel ru choq’ re li kutan a’in. A’anaq li Awa’b’ej Dallin H. Oak li toj tixb’aanu li xnimal ru k’anjel a’an.

Ninch’olob’ naq tz’aqal yaal lix tzol’leb’ lix Iglees li Jesukristo ut naq taawanq chi junelik. Ninch’olob’ lin nawom chi ch’olch’o naq yo’yo li Jesukristo, ut naq sa’ xk’ab’a’ lix tojb’al rix li maak, naru taqajunaji qib’ rik’in li Kristo. Sa’ lix loq’laj k’ab’a’ li Jesukristo, amen.