Xsaqenob’resinkil ru qana’leb’ rik’in li Kristo

Oxlaju xka’k’aal chihab’ chaq anajwan, kinb’oqe’ chi k’anjelak jo’ misioneer sa’ li mision Ogden Utah. Xb’aan naq laa’in aj Europa, wankeb’ li na’leb’ aran Utah ut naq kiwil laa’in, jwal jalan li “gelatina verde rik’in zanahoria” ut li “papas funerarias”neke’xye re!

A’b’anan, jwal sachb’a-ch’oolej lix paab’aleb’ li komon re li Iglees, lix tamikeb’ sa’eb’ li ch’utam re li Iglees, ut li k’iila paay ru chi k’anjel re li Iglees li kawresinb’ileb’ chi tz’aqal tz’aqal. Naq kiraqe’ lin mision, kiwaj naq lix sahil inch’ool ut li chaab’il na’leb’ kiwil taawanq raj ajwi’ sa’ lin junkab’al naq tinsumlaaq sa’ junaq kutan. Kiwaj naq chi seeb’ tinsutq’iiq aran sa’ li tenamit b’ar wi’ “neke’muhelank li loq’laj tzuul.”

A’b’anan, li Qaawa’ kixk’uub’ jalan chik li b’e choq’ we. Sa’ li xb’een domingo naq kinsutq’i sa’ lin tenamit, lin obiisp kinxb’oq chi k’anjelak jo’ awa’b’ej reheb’ li Saaj Winq. Naq kink’anjelak sa’ xyanqeb’ li saaj winq a’an, kink’e reetal naq li sahil ch’oolej li nachal rik’in xtaaqenkil li Kristo ink’a’ nayo’la xb’aan naq neke’tam li komon malaj wankeb’ k’iila paay ru chi k’anjel sa’ li Iglees.

Jo’kan naq chirix naq kinsumla rik’in li wixaqil, li xMargaret, chi sa li qach’ool kiqaye naq tookanaaq Europa ut taqak’iiresiheb’ li qakok’al sa’ li qatenamit Alemania. Sa’ wiib’alo kiqil naq tz’aqal yaal li raatin li Awa’b’ej Russell M. Nelson naq kixye: “Lix sahil li qach’ool ink’a’ nayo’la sa’ li k’a’ru naqak’ul. Nayo’la b’an sa’ li k’a’ru naqataaqe.” Naq jayalinb’il li qayu’am rik’in li Kristo ut lix evangelio, naru noko’osob’tesiik jo’ xtzolom chi tz’aqal tz’aqal, maak’a’ naxye b’ar wanko.

A’b’anan, naq jwal neke’tam chiqasutam li na’leb’ li moko re ta li paab’ank, li ch’a’aj xtawb’aleb’ ru, ut jalan jalanq li neke’xye qe, k’a’ru taqab’aanu re naq ink’a’ taamutz’o’q qu ut ink’a’ taatz’ape’q li qaam re naq junelik b’an taqajayali li “na’leb’ saqen ru ut loq’eb’” sa’ lix evangelio li Jesukristo? Naq sachso xk’a’uxl lix tenamit li apostol aj Pablo, kixye jun li chaab’il na’leb’ reheb’ laj paab’anel sa’ li Iglees, a’an naq te’xk’oxla junes “li na’leb’ ch’olch’o ru rik’in li Kristo.”

Ink’a’ ch’a’aj lix tzol’leb’ li Kristo ut jwal ch’olch’o lix chaq’rab’il li evangelio, ut eb’ li kok’al neke’xtaw ajwi’ ru. Naru nokokole’ rik’in lix wankilal li Jesukristo ut naru naqak’ul chixjunil li usilal kixk’uub’ li qaChoxahil Yuwa’ choq’ qe wi naqapaab’ li Jesukristo, naqajal qak’a’uxl, naqak’ul li kub’iha’, nokosantob’resiik rik’in li maatan re li Santil Musiq’ej, ut naqayal qaq’e toj sa’ roso’jik. Li Awa’b’ej Nelson kixye naq a’an “lix b’ehil li sumwank” ut li b’e b’ar wi’ toowulaq jo’ “xtzolom li Jesukristo chi anchal qach’ool.”

Us ta jwal ch’olch’o li na’leb’ a’an, k’a’ut naq anchal ch’a’aj xyu’aminkil lix chaq’rab’ li Kristo ut xtaaqenkil lix na’leb’? Maare nokosach xb’aan naq naqak’oxla naq xk’oxlankil junes li ch’olch’o ru naraj naxye naq moko naqayal ta qaq’e. Xtaaqenkil li Kristo naraj naq taqayal qaq’e ut taqajal qak’a’uxl rajlal. Naraj naq “taqisi chiqix li ruchich’och’il winq ut too’ok chanchan jun li ch’ina al.” Naraj ajwi’ naq “k’ojk’ooq qach’ool rik’in li Dios” ut naq taqakanab’ li tz’ilok-ix jwal ch’a’aj, jo’ neke’xb’aanu li kok’al. Xyu’aminkil lix tz’ol’leb’ li Kristo li ch’olch’o ru tooxtenq’a chixtawb’al sahil ch’oolejil wulaj wulaj, chi jolomink sa’ xk’anjel li Iglees, chixtz’ilb’al rix li na’leb’ jwal nim xwankil sa’ qayu’am, ut chixk’ulb’al metz’ew re xkuyb’al li qach’a’ajkilal jwal nim.

A’b’an chan ru taqoksi li na’leb’ a’an wulaj wulaj sa’ qayu’am jo’ xtzolom li Jesukristo? Li Awa’b’ej Nelson kixye naq taqajayali li “saq ruhil yaal, li saq ruhil tzol’leb’, ut li saq ruhil k’utb’esinb’il na’leb’” naq yooko chixtaaqenkil li Kolonel. Xpatz’b’al qib’, “K’a’ru taaraj li Jesus naq tinb’aanu?” jwal nokoxtenq’a chixnawb’al k’a’ru taqab’aanu. Naq naqab’aanu li tixb’aanu raj li Jesus, nakana li qab’e chi ch’olch’o ru ut naru naqachap li ruq’ wulaj wulaj re naq tooxb’eresi rik’in rahok. A’an li Awa’b’ej re Tuqtuukilal ut li Chaab’il aj Ilol Karneer. A’an li naxk’ojob’ qach’ool ut li nokoxkol. A’an li qaSaqoonaq ut li qaKolb’al. A’an jun li amiiw—laa wamiiw laa’at ut li wamiiw laa’in! Nokoxb’oq chiqajunil chixraab’al li Dios, chixpaab’ankil xtaqlahom, ut chixraab’al li qas qiitz’in.

Naq naqataaqe li Kristo naqayu’ami li qapaab’aal chirix a’an, naq naqak’ul lix tojb’al rix li maak, ut naq naqak’oxla li qasumwank, nanujak li qach’ool rik’in rahok, nawakli li qamusiq’ rik’in li yo’onink ut li k’irtesiik, ruuchil li josq’il ut li rahil ch’oolej na’ok li b’antioxink ut li kuyuk re naq taqoyb’eni li usilal yeechi’inb’il. Wan ajwi’ naq maare yooko chi tawasiik, ut aajel ru naq too’elq aran malaj taqasik’eb’ aj tenq’anel li tzolb’ileb’. Maak’a’ naxye chan ru wanko, li na’leb’ re li evangelio tooxtenq’a chixnumsinkil li ch’a’ajkilal jo’ naraj li Qaawa’.

Wan naq ink’a’ naqak’e reetal jo’ nimal li wankilal naqak’ul rik’in li k’anjel yal ka’ch’in, maare a’an li tijok, li kuyuk sa’, xtzolb’al li loq’laj hu, xjalb’al qak’a’uxl wulaj wulaj, xk’ulb’al li loq’laj wa’ak, ut li k’anjelak sa’ li rochoch li Qaawa’. A’b’an naq naqak’e reetal naq ink’a’ na’ajman xb’aanunkil “li q’axal ch’a’aj” ut naqajayali xyu’aminkil li na’leb’ saqen ru ut ch’olch’o, noko’ok chirilb’al naq li evangelio “chaab’il nak’anjelak” choq’ qe, us ta maare jwal ch’a’aj wanko. Naqataw metz’ew ut “xkawilal qach’ool chiru li Dios,” us ta yooqo chi nume’k sa’ rahil ch’oolej. Li Elder M. Russell Ballard kixch’olob’ k’iila sut naq “Sa’ li k’anjel ink’a’ nimob’resinb’il taqataw … li tuqtuukilal ut li sahil ch’oolejil.”

Naq nokokana sa’ xna’leb’ li Kristo li ch’olch’o ru, jwal naqa’oxloq’i wi’chik li qakomon chiru li qak’anjel, jo’ ajwi’ li qasumwank rik’ineb’ chiru junaq xpaaltileb’. Jwal naqak’oxla wi’chik “li jwal aajel ru” sa’ xk’anjel li Dios choq’ re li kolb’a-ib’, ut ink’a’ nokosach yal sa’ xk’uub’ankil qana’leb’ chirix li tenq’ank taqab’aanu. Nayama qu choq’ re li k’a’ru nokoru chixb’aanunkil, ut ink’a’ na’ab’lo’ qach’ool chirix li k’a’ru ink’a’ nokoru chixb’aanunkil. Li Qaawa’ kixjultika qe: “Jo’kan ut, mexlub’ sa’ xb’aanunkil li us, xb’aan naq yookex chixk’eeb’al xk’ojob’ankil jun xnimal ru k’anjel. Ut rik’in li k’a’ru ka’ch’in na’el chaq li k’a’ru xnimal li ru.” Jwal naxwaklesi qach’ool li aatin a’an chi k’anjelak ka’ajwi’ rik’in li na’leb’ ch’olch’o ru, maak’a’ naxye k’a’ru li qawanjik.

Li wixa’an li xMarta Cziesla jwal naxb’aanu li k’a’ru “ka’ch’in ut moko nimob’resinb’il ta” re xk’eeb’al chi uxmank li k’a’ru xnimal li ru. Rik’in rahok, Oma Cziesla naqaye re. Li xOma kixk’ul li evangelio sa’ li k’aleb’aal Selbongen aran Prusia Oriental rochb’een lix na’ sa’ li kutan 30 re mayo, 1926.

Li xMarta Cziesla (sa’ li seeb’al) sa’ xkutankil lix kub’iha’

Kixra li Qaawa’ ut lix evangelio ut naraj xpaab’ankil lix sumwank rik’in li Dios chi anchal xch’ool. Sa’ 1930 kisumla rik’in lin mama’, li maawa’ komon sa’ li Iglees. Aran, ink’a’ chik naru li xOma chi wulak sa’ li iglees xb’aan naq lix finca lin mama’ najt wan chaq rik’in li iglees. A’b’an kixtz’il rix b’ar wan li k’anjel toj naru chixb’aanunkil. Toj naxb’aanu li tijok, xtzolb’al li loq’laj hu, ut xb’ichankil li b’ich re Sion.

Maare wankeb’ li neke’xk’oxla naq xkanab’ li paab’ank, a’b’an moko yaal ta a’an. Naq ke’yo’la li wikan na’ ut lin yuwa’, chi maak’a’ li tijonelil sa’ xjunkab’al ut chi najt chaq rik’ineb’ li ch’utam ut li loq’laj k’anjel re li Iglees, aran ajwi’ li wixa’an kixb’aanu li jo’ k’ihal naru chiru, ut kixk’ut chiruheb’ lix kok’al “naq te’tijoq, ut naq te’b’eeq chi tiik chiru li Qaawa’.” Naxyaab’asi li loq’laj hu reheb’, naxb’icha li b’ich re Sion rik’ineb’, ut natijok ajwi’ rik’ineb’—wulaj wulaj. Laa’o kiqayu’ami puro iglees sa’ junkab’al.

Sa’ 1945, lin mama’ yoo chaq chi k’anjelak sa’ li guerra sa’ najtil tenamit. Naq eb’ laj pleet ke’nach’ok rik’in lix finca, li xOma kixk’ameb’ lix kok’al sa’ wiib’aleb’ ut ke’xkanab’ lix finca re naq te’xkol rib’ sa’ jalan chik li na’ajej. Chirix naq jwal xiwxiw ke’xk’ul sa’ xb’eenikeb’, ke’xtaw xkolb’al sa’ li chihab’ 1945 aran Alemania norte. Maak’a’ wan reheb’, ka’ajwi’ li aq’ej neke’xk’am chirixeb’. A’ut li xOma toj naxb’aanu li naru chiru, a’an li tijok rik’ineb’ lix kok’al—wulaj wulaj. Naxb’icha li b’ich re Sion li ak kikana chaq sa’ xch’ool—wulaj wulaj.

Jwal ch’a’aj xwanjikeb’ ut chiru k’iila chihab’ ka’ajwi’ neke’xk’oxla chan ru te’xtaw xtib’el xwa. A’ut sa’ 1955 lin yuwa’, naq 17 chihab’ wan re, yoo chi tzolok sa’ jun li escuela de oficios sa’ li tenamit Rendsburg. Kinume’ chiru jun li ochoch ut kiril jun li ch’ina eetalil tz’iib’anb’il chiru, li naxye “Kirche Jesu Christi der Heiligen der Letzten Tage”—a’an “Lix Iglees li Jesukristo reheb’ laj Santil Paab’anel sa’ Roso’jikeb’ li Kutan.” “Ab’i taawab’i,” chan. “A’an lix Iglees lin na’.” Ut naq kisutq’i sa’ xjunkab’al, kixye re li xOma naq kixtaw lix Iglees.

Maare ak teenaw k’a’ru kireek’a rik’in naq ak kixnumsi 25 chihab’ chi maak’a’ li Iglees sa’ xyu’am. Chi anchal xch’ool kixye naq taawulaq aran sa’ li domingo chal re ut kixb’oq inyuwa’ chirochb’eeninkil. Li tenamit Rendsburg wan chaq numenaq 32 kiloom rik’in li ch’ina k’aleb’aal wankeb’ wi’. A’b’an li xOma toj wan xch’ool chi wulak sa’ iglees. Naq kiwulak domingo, kitaqe’ sa’ lix b’aqlaq ch’iich’ rochb’een lin yuwa’ ut ke’xk’am xb’e sa’ li iglees.

Naq kitikla li loq’laj wa’ak, lin yuwa’ kichunla toj sa’ xraqikeb’ li chunleb’aal, xb’aan naq yal junpaat naraj okenk. A’an lix iglees li xOma, maawa’ li re. Li kiril aran ink’a’ jwal naxwaklesin ch’oolej: yal wiib’ oxib’ li cheekel ixq ut wiib’eb’ li saaj misioneer li neke’xjolomi maare chixjunileb’ li k’anjel sa’ li ch’utam. A’b’an ke’ok chi b’ichank ut ke’xb’icha li b’ich re Sion li narab’i lin yuwa’ chalen chaq xka’ch’inal: “Chalqex aj Santil Paab’anel,” “At Yuwa’,” “Nimanb’ilaq li Ki’ilok re Jehova.” Kitoch’e’ xch’ool naq kirab’i li ch’ina ch’uut a’in chixb’ichankileb’ li b’ich re Sion li naxnaw chaq sa’ xka’ch’inal, ut kixnaw naq tz’aqal yaal li Iglees.

Sa’ li xb’een sut naq li wixa’an kiwulak sa’ li loq’laj wa’ak chirix 25 chihab’, aran ajwi’ lin yuwa’ kixk’ul xnawom sa’ xch’ool naq tz’aqal yaal naq kik’ojob’aak wi’chik lix evangelio li Jesukristo. Oxib’ xamaan chirix a’an, kikub’e xha’ sa’ li 25 re septiembre, 1955, rochb’en lin mama’ ut li wikan na’.

Anajwan ak xnume’ numenaq 70 chihab’ chirix li ch’ina ch’utam a’an re li loq’laj wa’ak aran Rendsburg. Rajlal nink’oxla li xOma ut k’a’ru kireek’a naq xjunes wan ut yoo chixb’aanunkil li kok’ k’anjel li naru chiru, a’an li tijok, rilb’al li loq’laj hu, ut li b’ichank. Naq ninxaqli anajwan sa’ li ch’utub’aj-ib’ a’in ut nin’aatinak chirix lin Oma ut lix yalb’al xq’e chixpaab’ankil lix sumwank rik’in li Qaawa’ us ta ch’a’aj lix wanjik, jwal natuulano’ inch’ool ut jwal ninb’antioxink sa’ waam—ink’a’ yal sa’ xk’ab’a’ lin Oma a’ b’an sa’ xk’ab’a’ ajwi’ naab’aleb’ aj paab’anel yalaq b’ar sa’ li ruchich’och’ li neke’xsaqenob’resi ru xna’leb’ rik’in li Kristo naq ch’a’aj wankeb’, us ta maare maji’ neke’xik chi uub’ej naq toj yookeb’ chixpaab’ankil naq te’xk’ul li k’a’ru nim xwankil sa’ jun kutan.

Laa’in ak xink’e reetal sa’ lin yu’am naq li k’a’ru yal ka’ch’in sa’ li evangelio ut lix k’oxlankil li Jesukristo xb’een xb’een naxk’e tz’aqal li sahil ch’oolej, naxwaklesi li nimla sachb’a-ch’oolej, ut nokoxtenq’a chixnawb’al naq taqak’ul li usilal yeech’inb’il xb’aan li Dios. Tz’aqal yaal a’an choq’ aawe ajwi’ laa’at. Li Awa’b’ej Jeffrey R. Holland kixye, “Wan li osob’tesink li neke’chal sa’ junpaat, wan li neke’chal moqon, ut wan li ink’a’ neke’chal toj sa’ choxa; a’ut choq’ reheb’ li neke’k’uluk re lix evangelio li Jesukristo, neke’chal.” Ninch’olob’ xyaalal a’in sa’ xk’ab’a’ li Jesukristo, amen.