Ciqoma Nona iSolisoli

Na soli ni isolisoli e dua na ivakarau ni veimaliwai ka kovuta na itovo vakavanua, kawatamata, kei na vei mileniumi. Ena veigauna, era dau soli isolisoli na tamata me vaqaqacotaka na veimaliwai, vakaraitaka na loloma kei na vakavinavinaka, ka vakatakilakilataka na soqo bibi me vaka na vakamau, siganisucu, kei na olidei. Sega nio ira ga na tamata ena ibulibuli ni Kalou era dau soli isolisoli vakai ira! Mai na vuqa tale na ivakaraitaki eda rawa ni dusia, e kilai na penguin nira dau solia na vatu caliva vei ira na nodra itokani, kei na bonobos (dua na mataqali chimpanzee) era dau soli vuanikau vakai ira me vakalevutaka na nodra veitokani.

Na isolisoli cava o sa bau solia? Vakasamataka mada e dua na gauna o a kunea—se cakava—kina na isolisoli uasivi duadua me baleta e dua o lomana. Ona kila ga ni isolisoli sara ga oya sa ikoya na ka a vinakata tu na daulomani oqo ka e dua na ka ena dau vakamareqeta. Na isolisoli cava beka oya? Baleti tinamu beka? e dua na itokani? luvemu? e dua na qasenivuli? na tukamu? Na cava o vakila ena nomu kunea na isolisoli oqo? Na cava o vakila na gauna o kunea kina na isolisoli oqo, nio vakasamataki koya o lomana ni dolava na iloloma. Vakakina, na gauna cava a solia kina e dua vei iko na isolisoli uasivi duadua, e vakacava na nomu a ciqoma?

Niu se qai yabaki vitu, ka vakaitikotiko vata kei rau na noqu itubutubu e Arapea, a tavoci kina e dua na iyaloyalo ni gone ka vakatokai na Chitty Chitty Bang Bang . Na iyaloyalo oqo e baleta e dua na motoka cakamana ka rawa ni draiva ga vakataki koya, vude e wai, ka vuka mada ga! Au kila mai vale e Igiladi era cakava e dua na motoka ni vakatatalo lailai me vaka na Chitty Chitty Bang Bang, kau, a vinakata dina e dua! E rawa nio dreta e dua na ivakasaribariba, ka na cariba mai tuba na tabani motoka oya! A gole o tamaqu ena dua na ilakolako vakabisinisi ki Igiladi ka taroga kevaka au vinakata me kauta lesu mai vei au e dua na ka, au tukuna vua niu vinakata vakalevu e dua vei ira na motoka ni Chitty Chitty Bang Bang.

A lesu mai na nona ilakolako, ka sega na motoka. Au rarawa sara ka nanuma ni guilecava beka o koya. Ia, ni oti e rauta ni 10 na siga, a noqu siganisucu, e olo vinaka tu edua na pakete lailai, me noqu. Ena nanamaki levu, sega soti ni doudou meu vakanuinui vakasivia, au dolava na isolisoli ka raica na noqu motoka. Au tagi na levu ni noqu marau. Au dreta na ivakasaribariba ka cariba mai na tabana, me vaka ga na motoka ena iyaloyalo! Au vakavinavinakataki tamaqu vakalevu me baleta na isolisoli vakamareqeti oqo. Au dau qitora na motoka oya me vica vata na yabaki ka maroroya tu me vuqa tale. Au vakabauta ni taleitaka o tamaqu na nona solia vei au na motoka oya me vaka ga na noqu taleitaka niu ciqoma.

E rawa nida vakasamataka na soli isolisoli me tolu na tikina:

1. Na soli ni isolisoli, ka digitaka, cakava, se vakarautaka kina o koya e solia na isolisoli ka solia vua na nona daulomani. Oqo e okati kina na inaki ni veinanumi kei na sasaga nei koya e solia me solia e dua na ka e vakaibalebale.

2. Na ciqomi kei na dolavi ni isolisoli, ni taura o koya e ciqoma mai vei koya e solia—vakavuqa ena ivakaraitaki ni kurabui, vakavinavinaka, kei na marau—ni bera ni dolava, sereka na ivau ena so na gauna ka cereka na pakete me raica se isolisoli cava oya.

3. Ia sa qai tiko beka na tikina bibi duadua, na ciqomi ni isolisoli. Na ciqomi ni dua na isolisoli e soli ena loloma dina e bibi cake sara mai na kena tauri kei na dolavi. E levu cake, sara mada ga, mai na kena kilai na yaga ni isolisoli kei na vakaraitaki ni vakavinavinaka vei koya e solia. Me ciqomi vakaidina e dua na isolisoli, eda na vakamareqeta me baleti keda eda vakayagataka vakavinaka sara ena noda bula, ka dau nanumi koya e solia ena vakavinavinaka.

Ciqomi ni isolisoli e sega ni vakawaleni ia e vaka inaki ka vakaibalebale na kena caka mai na kena dolavi. Meda ciqomasa ikoya meda vakavinavinakataka ka semati kina isolisoli kei na yaloi koya e solia ena dua na sala ka na vaqaqacotaka na kedrau ivau o koya e solia kei koya e ciqoma. Niu vakasamataka na motoka oya e kauta lesu e vuqa na vakanananu koula, niu vakila tale na loloma titobu kei na kauwai nei tamaqu vei au, matanataki ena loloma oya kei na vuqa na veika vinaka edau cakava.

E vakarautaka na Tamada Vakalomalagi e vuqa sara na isolisoli ni rarama kei na dina me sovaraka mai vei keda yadua, na Luvena vakamareqeti. E drodro mai vua na noda Dausolisoli Dauloloma me vaka e dua na mataniwai tovure ena lekutu ena lomasoli ni Yalona. “Sa lako maicake na isolisoli vinaka kecega kei na isolisoli kecega e yaga sara, a sa lako sobu mai vua na Tama ni rarama.” Ena noda ivau ni veiyalayalati kei na Tamada, sai Koya na Dausolika tawamudu ka sai keda na dauciqoma ena yalomalumalumu.

Ia eda na sega ni ciqoma rawa e dua na ka ke sega na isolisoli cecere duadua nei Tamada, na Nona Lami lomani, na Luvena o Jisu Karisito. Na isolisoli kece sara nei Tamada e drodro mai ka vakabulabulataki mai na nona isolisoli lomasoli na iVakabula e Kecisemani vakakina ena kauveilatai, kei na Nona Tucaketale ena qaqa. O Jisu Karisito, na noda Dauveivueti dauloloma, sai koya na isolisoli cecere duadua mai vua na Tamada ni rarama. “Ia sa vakarautaka na Kalou [vei keda] e dua na sala uasivi sara ena isolisoli ni Luvena.”

Au via tukuna me baleta na isolisoli ni dina tawamudu e tokona na madigi meda ciqoma kina na veika kecee gadreva na Tamada me vakatikora vei keda—na isolisoli bibini kilaka, ni tauri vakataucokoka ciqomi ena vuni yalodae vakamatatataka na reki kei na dredre ni bula kei na noda isau ni noda veitaro: Sa ikoya nida sa luvena dina na Kalou Na dina oqori e vakasakiti! Veivakurabuitaki! Ka sega ni wereubiubi taki

Raitayaloyalotaka mada nio se qai rogoca tiko oqo ena imatai ni gauna! O iko dina na Luvena yalewa vakamareqeti. O iko dina na Luvena tagane taleitaki. Kei na salatu o lakova tiko e sa Nona ituvatuva ni marau. Ena Nona loloma tawayalani, sa kila vakavinaka sara tu ga o Koya se o cei o iko ni bera nio talai mai ki vuravura, na veika o sotava oti ena nomu bula oqo, ka sa tuvanaka tu ena yalololoma o Koya na nomu veisiga ni mataka yadua. Isa, sa dua na ka na Nona gagadre me dua na siga mo lesu tale Vua, mo ciqoma na inaki cecere duadua ni Nona isolisoli totoka kecega, na bula tawamudu vata kei Koya.

Na taro e sega ni baleta na kena dina na isolisoli ni dina oqo, ia e baleta na noda na kunea ka ciqoma. Na isolisoli oqo sa sovaraka oti tu vei keda na Tamada. Na isau ni inaki cecere duadua ni isolisoli oqo sa sauma oti na iVakabula. Ia kevaka o sa vakavulici oti ena ka oqo, tukuna oti, lagata oti na dina oqo ena vica vata na yabaki, de rairai sa seyavu makawa na kena veivakurabuitaki ka o sa sega tale ni vakila na kena kaukauwa kei na vakacegu.

Ia kevaka me na sega ni tauri, sega ni dolavi, ka sega ni ciqomi na isolisoli cecere tawasaumi rawa ni kila‑ka oqo—kei na veika vinaka, vakacegu, kei na inuinui kece e drodro mai kina—sa na dua na tamani lusi levu vei keda! Sa dua na ka rarawa vei Koya e Solia! “A cava na kena yaga vua na tamata kevaka sa soli tu na isolisoli me nona, ka qai sega ni taura? Raica, sa sega ni marautaka na isolisoli sa soli vua, io sa sega talega ni marautaki koya sa solia.”

Au sureti iko mo ciqoma ena imatai ni gauna, se ena dua na ivakatagedegede cecere cake mai na kena e liu, na kila vakasakiti nio luvena lomani dina na Kalou. E dodonu mo sereka na kena ivau, dresulaka laivi na pepa ni iolo, dolava na kato, ka ciqoma vagumatua ena yalomalumalumu kei na vakavinavinaka e dua na kila dina, ka savasava me baleta na dina taumada oqo. Na Yalo Tabu ena rawa ni vakadinadinataka ki yalomu nio luvena dina o Koya sa Cecere Sara.

Nio ciqoma na vei dina vakaturaga oqo ki yalomu ka vakila ruarua na vakacegu kei na kena taleitaki, ena veisau na nomu ivakarau taucoko! Ena rawa nio vakilana Nona loloma, rogocana Domona, ka kila na Ligana, veitalia se cava e yaco tiko, se sega ni yaco tiko, ena nomu bula. Ona rawa ni veisautaka na nomu rai baleti iko kei ira na tani. Ena vaqaqacotaki na nomu isema ni veiyalayalati kei na nomu iVakabula, ia mai na iloilo ni isolisoli vinaka oqo, e yaco me na vinaka na bula, totoka, ka nuitaki.

Yalovinaka, e rawa beka nio masulaka mo kila ke o sa ciqoma dina tiko na kila oqo ena vu ni yalomu? Yalovinaka e rawa beka nio ciqoma na isolisoli? Ka nio sa cakava vakakina mona vakasinaiti kina ena isolisoli tale eso e salavata mai?

Ona vakataroga beka, “Na cava meu cakava meu ciqoma kina na isolisoli oqo mai vua na Kalou?” Ia, na kena dina, e sega ni dua na ka. E dua na isolisolimai vua na Dausolisoli. Oqori e dua naka dina Vakatara ga. O iko na Luvena. E lomani iko o Koya. Kakua ni vakadredretaka. Kakua ni tarova na ciqomi ni iloloma oqo ena vakanananu ni sega ni ganiti iko. Na ka dina, ni sega ni dua vei keda e “veiganiti kaya”—na isolisoli kece sara nei Tamada e ciqomi walegamai na nona vinaka, loloma veivueti, kei na loloma soliwale ni Mesaia Yalosavasava, ia e gadreva dina tu na Yalona lomasoli me ra ciqoma yadua na Luvena. Ia, ni sa kida mai vei iko na nomu kila‑ka vou se vakavoui oqo, mo reki ena nomu vakavinavinakataki Koya sa Solia na isolisoli oqo.

Me tekivu mai na gauna au kunea kina na noqu vakabauta niu yabaki 20 vakacaca, au sa qai kila niu sa luve ni Kalou dina. Na levu ga ni noqu ciqoma na isolisoli oqo ki yaloqu, na levu ni noqu kilai au vakalevu cake kei na taucoko ni noqu lomani tu. Eso na ka e sa vukei aumeu tubu cake ena kilaka sa ikoya na vosa ni ivolanikalou, noqu veivakalougatataki vakapeteriaki, sokalou ena valetabu, qaravi ira na tani, kei na masu tabu vata kei Tamaqu. Au qoroya na kena rawa ni veisautaki ka vakacegui na noqu rarawa, mosi, kei na yaluma taumada ena bula kevaka au a se kila rawa na dina totoka oqo.

E vakauqeti keda o Moronai meda “kakua ni cakitaka na isolisoli ni Kalou,” ia me da “lako mai vei Karisito, ka taura matua na isolisoli vinaka kecega.” E rawa nio lako mai vei Karisito ena yalodei ena Nona yalololoma ka ciqoma na Nona isolisoli kece ni marau, vakacegu, inuinui, rarama, dina, ivakatakila, kilaka,kei na vuku—ka laveta cake na ulumu, dolele yani na ligamu, ka ldolava na ligamu, nio vakarau ciqoma. E rawa nio ciqoma na isolisoli eso oqori baleta nio sa tudei ka yavutaki ena kila‑ka ni o iko e dua na luvena yalewa lomani na Kalou, o iko e dua na luvena tagane talei na Kalou, ka sa solia vei iko o Koya na Luvena savasava uasivi sara me vueti iko, vakadonui iko, ka vakatabui iko.

Ko sa dua na luve ni Kalou. Oqo e sega walega ni dua na sere totoka eda lagata. Yalovinaka e rawa beka ni o taura, dolava, ka ciqoma na isolisoli oqo ni kila‑ka kei na kila vinaka mai Vua? O na taura matua beka me vaka ni sa iyau talei dina? Ciqoma tale na isolisoli oqo, se mo ciqoma dina sara ena imatai ni gauna, ka laiva me veisautaka na veitiki kecega ni nomu bula. Oqo na sala uasivi cake sara sa vakarautaka vei iko na Kalou ena isolisoli ni Luvena. Sa sucu na tamata me rawata na marau! Ena yacai Jisu Karisito, emeni.