Na Gauna ni Vakataucokotaki ni Veika Kecega
(Cakacaka 3:21)
Na veika bibi ka lagilagi ni “itukutuku vinaka” na itukutuku ni sa vakalesuya tale mai na Nona kosipeli kei na Lotu na Turaga o Jisu Karisito ena siga edai.
Na Lotu i Jisu Karisito ni Yalododonu Edaidai ea tauyavu 195 na yabaki sa oti nikua, ena ika 6 ni Epereli, 1830.
E dua na ivavakoso vakabauta lailai kei na itokani era soqoni vata ena dua na soqo rekitaki ka lagilagi. Na veivakalougatataki ni Yalotabu e tasova vei ira kece era tiko ni sa qaravi na cakacaka vakalotu ni sakaramede, e vakatikori na isolisoli ni Yalo Tabu, vakayacori na cakacaka tabu ni matabete, ka vunautaki na dina ni kosipeli ni Jisu Karisito.
Ni tauyavutaka tale na Nona lotu, e digitaka na Turaga ena ivakatakila na yabaki 24 o Josefa Simici me iliuliu ni Lotu e vuravura: “Mo daurairai, dauvakavakadewa, parofita ka iapositolo i Jisu Karisito, io mo dua na italatala qase ni lotu me vaka na inaki ni Kalou ko Tamada, kei na loloma soli wale ni nomu Turaga ko Jisu Karisito.”
Au masuta vagumatua na veivuke ni Yalo Tabu nida vakasamataka na bibi kei na revurevu ni veika bibi oqo ena itukutuku kei vuravura.
Na iMatai ni Raivotu
Na tauyavu ni Lotu i Jisu Karisito ni Yalododonu Edaidai e lagilagi ni vei cakamana e sotavi. ni veitaravi ni veika sotavi ena cakamana. Na imatai ni veika sotavi e yaco ena 10 na yabaki e liu mai na mua icake kei Niu Ioka.
Ena vula itubutubu ni 1820, e dua na cauravou o Josefa Simici e gole kina veikau volekata na nona vale me masu. A tiko vua na taro me baleta na vakabulai ni yalona, ka vinakata okoya me kila “se matalotu cava e dodonu, [me] kila kina o koya [me] lewena.” A nuitaka na Kalou o Josefa ni na sauma na nona masu ka liutaki koya.
Yalovinaka raica ni sega ni masu o Josefa me kila ga na cava e dina. Ia, e masu okoya me kila na cava e dina me rawa vei koya me cakava na veika dodonu. E taroga o Josefa ena vakabauta ka vakadeitaka me cakacakataka na isaunitaro e ciqoma.
“E isau ni nona masu ena yalodina, e rairai mai vei Josefa, na Kalou na Tamada kei na Luvena, o Jisu Karisito ka tekivuna ‘me vinaka kina na ka kecega’ (Cakacaka 3:21) me vaka sa tukuni tu ena iVola Tabu. Ena raivotu oqo, e vulica o koya ni oti na mate ni Apositolo taumada, e mai yali e vuravura na Lotu ena Veiyalayalati Vou i Karisito.” Ena vakaitavi tale o Josefa Simici ena kena vakalesui mai na ivunau, na lewa, kei na veiyalayalati kei na cakacaka vakalotu ni Lotu makawa ni iVakabula.
E vakadeitaka o Josefa: “Au raica e rua na Tamata, ka sega ni vakamacalataki rawa na kedrau iserau kei na lagilagi, e rau tucake tu e macawa donumaki au. A vosa vei au e dua vei rau, e kacivi au ena yacaqu ka kaya, ni dusi koya na kena ikarua—Oqo na Luvequ Lomani. Mo Rogoci Koya!
Ena raivotu oqo kei na veika lagilagi e sotava tarava, a mai kila kina o Josefa Simici ni Kalou kei Jisu Karisito e kilai koya, ka kawaitaka na nona bula tawamudu, ka dua na itavi me na qarava okoya. A vulica talega okoya na lesoni bibi me baleta na ivakarau, itovo, kei na vinaka ni Lewetolu Vakalou—ka ni rau sa duidui na Tamana kei na Luvena. O Jisu Karisito e Luvena dina na Kalou ena yalo kei na yago.
E vakadinadikata o Josefa Simici ni rau vakayago na Tamada Vakalomalagi kei Jisu Karisito. E tukuna okoya, “Sa vakalewena ka vakasuina na yago i koya na Tamada ka rawa nida tara me vaka ga e dua na tamata; sa vakatale ga kina ko koya na Luvena; ia na Yalo Tabu sa sega ni vakalewena se vakasuina na yagona, raica sa yalo ga ka sa vaka na ibulibuli ni tamata.”
Au vakadinadinataka na veisiko ni Tamada kei na Luvena ki vei Josefa Simici sa itekivu ni kena vakalesui mai na veika kecega era tukuna na parofita yalododonu mai na ivakatekivu kei vuravura.”
Ai Vola i Momani
Na ikarua ena veitaravi ni veika veivakurabuitaki ka vakavuna na kena tauyavutaki na Lotu vakalesui mai ni iVakabula sai koya na vakadewa kei na kena tadu mai na iVola i Momani.
“Keitou vakadinadinataka talega ni soli vei Josefa Simici na isolisoli kei na kauwakauwa ni Kalou me vakadewataka na itukutuku makawa: na iVola i Momani—E Dua Tale na iVakadinadina kei Jisu Karisito. Na itukutuku vakatabui oqo e wili kina e dua na itukutuku me baleta na nona veiqaravi o Jisu Karisito vei ira na tamata mai na Yasayasa vakaRa ni oti ga na Nona Tucake tale mai na Mate. E vakatavulica na inaki ni bula ka vakamacalataka na ivunau nei Karisito, ka sa usutu ni Nona inaki. Na iVola i Momani e ivolanikalou veitokoni kina iVola Tabu, e vakadinadinataka ni tamata kece sara e luvena yalewa se tagane na Tamada Vakalomalagi dauloloma, ka tiko e dua na Nona ituvatuva vakalou ni noda bula, ka vosa tiko vei keda na Luvena nikua, o Jisu Karisto me vaka na veigauna makawa.”
Nida lewe ni Lotu vakalesui mai ni iVakabula, “Keimami vakabauta ni vosa ni Kalou na iVolatabu kevaka e vakadewataki vakadodonu; keimami vakabauta talega ni vosa ni Kalou na iVola i Momani.” Na iVola i Momani e dua tale na ivakadinadina kei Jisu Karisito, e vakadeitaka na iVolatabu, ka vakalesuya mai na dina matata ka talei ka a yali mai na iVolatabu.
Vakalesui Mai ni Matabete
Na Lotu i Jisu Karisito ni Yalododonu Edaidai e vakatavulica ni Lotu taumada e tauyavutaka na iVakabula, vata kei na kena lewa vakalou, ivunau, kei na veiyalayalati kei na cakacaka vakalotu, ni yali mai vuravura. Me tiki ni veika a parofisaitaki ni vakalesui mai na veika kece ena siga edai, na vei parofita makawa kei na apositolo e vakatikora vei Josefa Simici na lewa vakamatabete ka solia vei koya na veidola ni matabeta. Oqo na ikatolu ni veitaravi ni veika veivakurabuitaki ka muataka na kena tauyavu na Lotu vakalesu mai ni iVakabula.
Na lewa ni matabete e vakatarai ira na italai ni Kalou me “matataki [Koya] ka veiqaravi ena Yacana.” “Na idola ni matabete sa ikoya na lewa me dusimaki kina na vakayagataki ni matabete ena vukudra na luve ni Kalou.”
Ena veidusimaki ni Tamada kei na Luvena, e vakalesuya mai o Joni na Dauveipapitaisotaki, ena 1892, na dodonu me veipapitaisotaki ena veitabadromuci e wai me bokoci na ivalavala ca. Ena yabaki vata oya, tolu vei iratou na Tinikarua na iApositolo—Pita, Jemesa, kei Joni—eratou vakalesuya mai na itutu vakaiapositolo kei na lewa kei na idola vakamatabete tale eso.
Ono na yabaki ni oti na tauyavu ni Lotu, ena Valetabu e Katiladi, O Mosese, Iliesa, kei Ilaijia ratou solia vei Josefa na ikuri ni lewa e gadrevi me qaravi kina na cakacaka ni Kalou ena siga edai.
Sa vakalesuya mai o Mosese na idola ni nodra vakasokomuni o Isireli.
O Ilaisa e mai solia na itabagauna ni kosipeli i Eparama, ka oka kina na vakalesui mai ni veiyalayalati vaka-Eparama.
O Ilaijia e mai solia na idola ni kaukauwa ni veivauci, ka vakarautaka na lewa ka vakatara na cakacaka vakalotu e qaravi e vuravura me vauci tawamudu, me vaka na semati vata ni vuvale ena veiwekani tawamudu ka sivita na mate.
Tauyavutaki Na Lotu i Jisu Karisito
Ni vakadewataka tiko na iVola i Momani o Josefa Simici, e ciqoma okoya na ivakatakila ni sa vakarau tauyavutaki tale na Lotu i Jisu Karisito. Ia e vakasalataki Josefa na Turaga me kua ni tauyavutaka na Nona Lotu ena gauna oya. Ia, “ena yalo ni parofisai kei na ivakatakila” na Turaga e vakatakila vei Josefa “na siga me tauyavutaka tale kina [koya] e vuravura na Nona Lotu.”
E tauyavutaki na Lotui ena ituvatuva donu ni oti na vakalesui mai ni matabete kei na tabaki ni iVola i Momani. E vakarautaki na imatai ni lavelave ni iVola i Momani ena ika 26 ni Maji, 1830 ka tauyavutaki na Lotu ena ika 6 ni Epereli.
“Na Lotu i Jisu Karisito ni Yalododonu Edaidai e Lotu ni Veiyalayalati Vou ni Karisito ka vakalesui mai. Sa itakele ni Lotu na bula uasivi ni vatu i vakadei, o Jisu Karisito, kei na Nona Veisorovaki tawayalani kei na Tucaketale. Sa kacivi ira tale na iApositolo o Jisu Karisito ka solia vei ira na lewa ni matabete. E sureti keda kece o Koya meda lako mai Vua kei na Nona Lotu, ka ciqoma na Yalo Tabu, na cakacaka vakalotu ni veivakabulai, ka rawata na reki tawamudu.”
Na iTabagauna ni Taucoko ni Gauna
Na rairai mai ni Tamada kei na Luvena ki vei Josefa Simici, na vakadewa kei na tadu mai ni iVola i Momani, na vakalesui ni lewa vakamatabete kei na idola ea veika e gadrevi ki na kena tauyavutaki na soqosoqo ni Lotu vakalesui mai ni Turaga 195 na yabaki sa oti nikua.
Ena Veiyalayalati Makawa, na parofita o Taniela a vakadewataka e dua na tadra me baleta na vatu ka kavida mai na ulunivanua ka sega ni ta e na ligana e dua ka roboti vuravura taucoko. Ni oti e dua na yabaki ni kena tauyavutaki na Lotu; e vakasalataki Josefa Simici na Turaga ni idola ni matanitu ni Kalou e sa “soli e vuravura vua na tamata” ena “tete yani na kosipeli [i Jisu Karisito] me yacova na iyalayala kei vuravura, me vaka na vatu sa kavida mai na ulunivanua ka sa sega ni ta ena liga, io ena roboti vuravura taucoko.”
Au vakadinadinataka: Na Turaga e maroroya na Nona yalayala. Na Lotu vakalesui mai ni iVakabula e sa tauyavutaki ena veiyasai vuravura taucoko ka sa iyaya ni cakacaka vua na Kalou me “soqona vata na ka kecega vei Karisito, na veika mai lomalagi, kei na veika e vuravura.”
Na cakacaka ni Turaga ena siga edai “e dua na inaki era malele kina na tamata ni Kalou ena veitaba gauna kece sara; e dua na ulutaga era sa marautaka vakalevu sara na parofita, bete kei na Tui; era sa nanamaki ena reki ki na siga eda sa bula tiko kina oqo; ka ra sere ena reki kei na nanamaki e lomalagi me vaka sa volai ka parofisaitaki me baleta noda gauna.”
Ena iotioti ni itabagauna ni kosipeli levu duadua, “me vakayacori mada e dua na veisemati e taucoko, ena nodra umani vata na itabagauna, na idola, kei na kaukauwa, kei na lagilagi, ka vakatakilai mai ena gauna i Atama kina gauna oqo. Ia e sega walega ni o koya oqori, na veika e se bera ni vakatakilai mai na tauyavutaki ni vuravura ena vakatakilai ena gauna oqo, na itabagauna ni taucoko ni gauna.”
E vakuria na Parofita Josefa Simici na ivakamacala, “Na cakacaka vakalotu kei na itavi kece e gadrevi kina Matabete, ena ruku ni veidusimaki kei na ivakaro nei Koya sa Cecere Sara ena dua ga na itabagauna, ena tu kece ena iotioti ni itabagauna ka vakayacori kina na veivakalesui mai ka tukuni mai ena gusudra kece na Parofita Tabu.”
Yalayala kei na iVakadinadina
Au tovolea meu umana vata na veika bibi ka lagilagi ni “itukutuku vinaka” e dua na tamata e rawa ni ciqoma ena dua ga na vanua e vuravura—na itukutuku ni sa vakalesuya tale mai na Nona Lotu na Turaga o Jisu Karisito ena siga edai.
Au sureti kemuni moni vulica ka vakadinadinataka na itukutuku oqo. Au yalataka nio ira vakayadua era “vulica ena masumasu na itukutuku ni Vakalesui mai ka cakacaka ena vakabauta ena vakalougatataki [ena kauakauwa ni Yalo Tabu] mera rawata nodra dui ivakadinadina ni sa vakalou kei na kena inaki me vakarautaki o vuravura ka sa yalataki na iKarua ni Lako Mai na noda Turaga ka iVakabula, o Jisu Karisito.” E na nomu masu ena gumatua vata kei na nanamaki mo ciqoma ka cakacakataka na isaunitaro mai vua na Kalou, me vaka na gone o Josefa Simici, ena vakalevutaki cake na nomu rawa ni kila ka sotava na ivakadinadina vakalou o ya.
Au vakadinadinataka ni Kalou na Tamada Tawamudu e Tamada. Au vakadinadinataka nio Jisu Karisito na Luvena e Duabau ga ka Luvena Daulomani na Tamada. O Koya na noda iVakabula ka Dauveivueti.
Au vakadinadinataka ena reki ni Tamada kei na Luvena ea rairai ki vua na cauravou o Josefa Simici, ka sa tekivu kina na Vakalesuimai ni kosipeli ni Jisu Karisito edaidai. Na iVola i Momani e dua tale na ivakadinadina i Jisu Karisito e vosa ni Kalou. Na lewa ni matabete me matataka na iVakabula ka cakava ena Yacana sa tutale e vuravura. Kei na Lotu i Jisu Karisito ni Yalododonu Edaidai sa Lotu ni Veiyalayalati Vou nei Karisito ka sa vakalesui mai. Au wasea na noqu ivakadinadina dei ni veika kece oqo e dina ena yaca tabu ni Turaga o Jisu Karisito, emeni.