Ngaahi Kalasi Folofolá
Lute; 1 Samuela 1–7


Ko e tūʻulutui ʻa Lute ʻi muʻa ʻia Nāomi ʻo puke hono nimá

ʻAtamai ʻoku Tuʻu ʻAliʻaliaki, tā fakatātā ʻe Eva Timothy

Lute; 1 Samuela 1–7

Naʻe hiki ʻa Nāomi mo hono husepānití mo hona ongo fohá mei Pētelihema ki he fonua ko Mōapé koeʻuhí ko e hongé. Naʻe mālōlō e husepāniti ʻo Nāomí mo hono ongo fohá ʻi Mōape, pea naʻe foki ʻa Nāomi ki Pētelihema mo hono ʻofefine ʻi he fono ko Luté. Naʻe mali ai ha tangata ko Pōasi mo Lute peá ne tauhi ʻa Lute mo Nāomi fakatouʻosi. Naʻe fakaʻamu ʻa ʻAna, ko ha fefine ʻIsileli angatonu, ke ʻi ai haʻane fānau. Naʻe tali ʻene ngaahi lotu ʻi he loto-fakatōkilaló, pea naʻe tāpuekina ia ʻaki ha foha naʻá ne fakahingoa ko Samuela. Lolotonga ʻa e ʻi he temipalé ʻa Samuelá, naʻá ne fanongo ki ha leʻo naʻe ui ia. ʻI he tokoni ʻa e taulaʻeiki ko ʻĪlaí, naʻe ʻiloʻi ia ʻe Samuela ko e leʻo ʻo e ʻEikí.

Ngaahi Maʻuʻanga Tokoni Kehé

Ngaahi Tokoni Fakafolofolá: Fuakava Motuʻá, “Lute; 1 Samuela 1–7

Fakatokangaʻi ange: ʻOku ʻomi ʻe he “Talateu ki he Kalasí” ha fakahinohino ki he founga hono fakaʻaongaʻi ʻo e ngaahi ʻelemēniti angamaheni ʻo e lēsoni ʻoku hoko maí.

fakaʻilonga ʻo e akó
Ko Hono Poupouʻi ʻo e Ako Fakatāutahá

Kimuʻa pea kamata e kalasí, fakakaukau ke ʻave ki he kau akó ha pōpoaki ʻe taha pe lahi ange mei he ngaahi pōpoaki ko ʻení pe ko haʻo pōpoaki pē ʻaʻau:

  • Fakakaukau ki he ngaahi feilaulau kuó ke fai ke moʻui ʻaki ʻa e ongoongoleleí. Kuo tāpuekina fēfē koe ʻe he ʻEikí ʻi hoʻo fai e ngaahi feilaulau ko ʻení? ʻI hoʻo ako ʻa e Lute 1–2, fakakaukau ki he ngaahi feilaulau ʻa Luté pea mo e founga naʻe tāpuekina ai ia ʻe he ʻEikí.

  • ʻI hoʻo ako ʻa e Lute 2–4, fakakaukau ki he ngaahi fehuʻi ko ʻení: Ko e hā ha ngaahi founga ʻoku tau hangē ai ko Luté? Ko e hā ha ngaahi founga ʻoku hangē ai ʻa Pōasi ko Sīsū Kalaisí?

  • Ko e hā e meʻa ʻokú ke fai ʻi he taimi ʻokú ke fehangahangai ai mo ha ngaahi faingataʻa pe ʻahiʻahi mamafá? Fakalaulauloto ki he meʻa te ke lava ʻo ako mei he sīpinga ʻa ʻAná ʻi hoʻo ako ʻa e 1 Samuela 1–2.

  • ʻI ha māmani ʻoku lahi ai e ngaahi leʻo feʻauʻauhí, ko e hā e founga ʻokú ke fakatokangaʻi ai mo fai ha tali ki he leʻo ʻo e ʻEikí? Fakakaukau ki he founga te ke lava ai ʻo fanongo lelei ange ki Hono leʻó ʻi hoʻo ako ʻa e 1 Samuela 3.

fakaʻilonga ʻo e fealēleaʻakí
Ngaahi Fehuʻí mo e Vahevahé

Tuku ha taimi ki he kau akó ke nau ʻeke ha ngaahi fehuʻi mo fevahevaheʻaki ha ngaahi fakakaukau mo e ngaahi moʻoni naʻa nau ʻilo ʻi heʻenau ako fakataautaha ʻa e tohi Luté mo e 1 Samuela 1–7.

fakaʻilonga ʻo e ako fakataukeí
Ako Fakataukeí

ʻE lava ke hoko ʻa e ʻekitivitī ako ki he 1 Samuela 3 ko ha feituʻu ʻaonga ke fakaʻaongaʻi ai e taukei “Ko e ʻIloʻi ʻa e Ngaahi Moʻoni ʻo e Ongoongoleleí ʻi he Folofolá” ʻi he Ngaahi Taukei Ako Folofolá.

fakaʻilonga ʻo e ngaahi ʻekitivitī ako ke fili mei aí
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí

ʻOku ʻoatu ha ngaahi founga ako lahi ke ke fili mei ai mo hoʻo kau akó. Fili ʻi he faʻa lotu ʻa e fili pe ngaahi fili ʻe ʻuhingamālie taha ki hoʻo kalasí. Te ke lava foki ʻo fekumi ki ha tānaki mai mei hoʻo kau akó.

Ko Hono Fakatupulaki ʻEtau Founga Akoʻí mo e Akó

Kumi ha ngaahi founga taau ke fakahaaʻi ʻaki hoʻo ʻofá. ʻOku lahi ha ngaahi founga taau te ke lava ʻo fakahaaʻi ai hoʻo ʻofá ki he kau akó. ʻE ala tokoni hono fakahaaʻi ʻo e ʻofá ke ongoʻi fiemālie ange ai e kau akó ʻi he kalasí pea fakaava honau lotó ki he ngaahi ueʻi ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní. Ko e Fakamoʻuí ʻa e sīpinga lelei taha ʻo hono fakahaaʻi ʻo e ʻofá. Ke ʻilo lahi angé, vakai ki he “Naʻe Fakahaaʻi ʻe he Fakamoʻuí ʻa ʻEne ʻOfa Kiate Kinautolu Naʻá Ne Akoʻí,” ʻi he Ko e Faiako ʻi he Founga ʻa e Fakamoʻuí (2022), 14.

Lute 1–2

Ko e hā ha ngaahi feilaulau te u lava ʻo fai ke muimui ai ki he ʻEikí?

Fakakaukau ke vahevahe e lea ko ʻeni ʻa ʻEleta Tieta F. ʻUkitofá pea aleaʻi mo e fehuʻi ʻoku ʻoatú:

ʻEletā Dieter F. Uchtdorf

ʻOku tau maʻu kotoa ha ngaahi meʻa lalahi mo iiki, ʻoku fiemaʻu ke tau feilaulauʻi kae lava ke tau muimui kakato ange ai kia Sīsū Kalaisi. ʻOku fakahaaʻi ʻe heʻetau ngaahi feilaulaú ʻa e meʻa ʻoku tau fakamahuʻingaʻi moʻoní. ʻOku toputapu ʻa e ngaahi feilaulaú pea fakaʻapaʻapaʻi ʻe he ʻEikí. (“Kotoa Hotau Lotó,” Liahona, Mē 2022, 124)

  • Ko e hā ha sīpinga ʻo e ngaahi feilaulau ʻe ala fiemaʻu ke fai ʻe ha taha hangē ko koé ke ke muimui kakato ange ai ki he ʻEikí? (Hiki e ngaahi tali ʻa e kau akó ʻi he palakipoé koeʻuhí ke ke lava ʻo vakai ki ai ʻamui ange ʻi he ʻekitivitī akó.)

Poupouʻi e kau akó ʻi heʻenau ako he ʻaho ní ke fekumi ki ha fakahinohino mei he Laumālie Māʻoniʻoní ke ʻiloʻi e ngaahi feilaulau te nau lava ʻo fai ʻe ala tokoni ke nau muimui kakato ange ai kia Sīsū Kalaisí.

Ke tokoni ke mahino ki he kau akó ʻa e puipuituʻa ʻo e Lute 1–2, te ke lava pe ko ha tokotaha ako ʻo vahevahe ʻa e fakamatala fakanounou ko ʻení:

ʻI ha taimi ʻo e hongé, naʻe hiki ai ha fefine ʻIsileli ko Nāomi, mo hono husepānití, mo hono ongo fohá ki Mōape mei Pētelihema. Lolotonga ʻenau ʻi Mōapé, naʻe mali ʻa e ongo foha ʻo Nāomí mo ha ongo fefine Mōape ko Lute mo ʻOʻopa. ʻI he taimi naʻe mālōlō ai e husepāniti mo e ongo foha ʻo Nāomí, naʻe hoko e kau fafine ʻe toko tolú ko ha kau uitou pea fakakaukau ʻa Nāomi ke foki ki Pētelihema.

Fakaafeʻi e kau akó ke nau lau ʻa e Lute 1:8–19, ʻo kumi e ngaahi fakahinohino ʻa Nāomi kia ʻOʻopa mo Luté pea mo e founga naʻá na takitaha tali aí. Hili iá pea fakakaukau ke ʻeke ha ngaahi fehuʻi hangē ko ʻení:

  • Ko e hā ha ngaahi ʻulungaanga faka-Kalaisi ʻokú ke fakatokangaʻi ʻia Luté?

  • Ko e hā ha ngaahi feilaulau naʻe ngali fai ʻe Lute ke ʻalu ai ki Pētelihema mo Nāomí?

Fakamatalaʻi ange koeʻuhí naʻe fuʻu masiva ʻaupito ʻa Nāomi mo Lute, naʻe ʻikai ha founga ke na tokonaki ai maʻanaua ʻi Pētelihema. Ke maʻu haʻane meʻakai mo Nāomí, naʻe ʻalu ai ʻa Lute ki he ngoueʻanga ʻa Pōasí, ko ha kāinga ʻo e husepāniti ʻo Nāomí. Naʻe tānaki ʻe Lute ʻa e toenga fua ʻi he ngoué. (Ke tokoni ke mahino lelei ange ki he kau akó ʻa e founga ko ʻení, fakakaukau ke tuku ke nau lau ʻa e “Lute 2:1–3. Ko e hā e ʻuhinga ʻo e okooko ʻi he ngoueʻangá?” ʻi he Ngaahi Tokoni Fakafolofolá: Fuakava Motuʻá.)

Fakaafeʻi e kau akó ke nau lau ʻa e Lute 2:5–18, ʻo kumi e ngaahi founga naʻe tokoni ai ʻa Pōasi kia Luté. Fakakaukau leva ke fehuʻi ange:

  • Ko e hā ha ngaahi moʻoni ʻokú ke ako fekauʻaki mo e muimui ki he ʻEikí mei he talanoa ʻo Luté? (Ko ha sīpinga ʻeni ʻe taha ʻo ha foʻi moʻoni ʻe lava ke ʻiloʻi ʻe he kau akó: ʻe ʻomi ʻe he ʻEikí ha ngaahi tāpuaki ʻi he taimi ʻoku tau falala ai kiate Iá mo fai ha ngaahi feilaulau ke muimui kiate Iá.)

Fakakaukau ke ʻai ʻa e kau akó ke nau vakai ki he lisi ʻo e ngaahi feilaulau naʻá ke hiki ʻi he palakipoé ʻi he kamataʻanga ʻo e ʻekitivitī akó. Hili iá pea fakaafeʻi ʻa e kau akó ke vahevahe ʻenau tali ki he fehuʻi ko ʻení:

  • Ko e hā e meʻa ʻokú ke ʻilo fekauʻaki mo e ʻEikí ʻokú ne ueʻi koe ke ke falala kiate Ia mo fai ha ngaahi feilaulau ke muimui kiate Iá?

Fakaafeʻi e kau akó ke nau fakalaulauloto ki he founga kuo tāpuekina ai kinautolu ʻi he taimi naʻa nau hangē ai ko Luté, ʻo falala ki he ʻEikí mo fai ha ngaahi feilaulau ke muimui kiate Iá. Fakakaukau ke kole ki ha kau ako ʻe niʻihi ʻoku nau loto-fiemālie ke vahevahe ʻenau ngaahi aʻusiá mo e kalasí. Te ke lava foki ʻo vahevahe ha sīpinga mei hoʻo moʻuí.

Ke fakaʻosí, fakaafeʻi e kau akó ke nau fakakaukau ki he ngaahi feilaulau te nau lava ʻo fai ke muimui lelei ange ai ki he ʻEikí. Fakaafeʻi ke nau lekooti ʻenau ngaahi palaní mo e ngaahi ongo kehe kuo nau ongoʻi mei he Laumālie Māʻoniʻoní.

Foki ki he “Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí.”

Lute 2–4

Ko e hā ha meʻa te u lava ʻo ako fekauʻaki mo hoku Huhuʻí mei he talanoa kia Lute mo Pōasí?

Fakakaukau ke fakaʻaliʻali ha fakatātā ʻo Sīsū Kalaisi pea aleaʻi ʻa e lea ko ʻeni ʻa ʻEletā D. Toti Kulisitofasoní:

Ko e fāʻofua ʻa Sīsū ki he tangata kuí
ʻEletā D. Todd Christofferson

Ko e taha ʻo e huafa mahuʻinga taha ʻokú ne fakamatalaʻi ʻa Sīsū Kalaisí ko e Huhuʻí. … ʻOku ʻuhinga e foʻi lea huhuʻí ke totongi ʻosi ha haʻisia pe moʻua. ʻE toe lava foki ke ʻuhinga ʻa e huhuʻí ke fakahaofi pe fakatauʻatāinaʻi. (“Huhuʻí,” Liahona, Mē 2013, 109)

  • Fakakaukau ki hoʻo moʻuí, ko e hā ha ngaahi founga te ke fiemaʻu ai ʻa e huhuʻí, fakahaofí, pe tauʻatāiná ʻo fakafou ʻia Sīsū Kalaisí?

Fakamatalaʻi ange ʻe lava ke tokoni ʻa e talanoa kia Lute mo Pōasí ke mahino lelei ange kiate kitautolu ʻa e fatongia ʻo Sīsū Kalaisí ʻi Heʻene hoko ko hotau Huhuʻí. Poupouʻi e kau akó ke nau fakakaukau ki heʻenau fiemaʻu ʻa e huhuʻí. Fakaafeʻi ke nau fekumi ki ha ngaahi moʻoni ʻi heʻenau akó ʻe lava ʻo tokoni ke nau maʻu ʻa e mālohi huhuʻi ʻo Sīsū Kalaisí.

ʻO ka fiemaʻu, kole ki he kau akó ke vahevahe ʻa e meʻa ʻoku nau ʻilo fekauʻaki mo e ngaahi tūkunga naʻe iku ai ki he fetaulaki ʻa Lute mo Pōasí, pea fakamanatu ange kiate kinautolu ko Luté ko ha fefine Moape naʻe hiki ki Pētelihema mo ʻene faʻē ʻi he fono ko Nāomí, ko e fefine ʻIsileli. Naʻe toki hoko pē ʻa e ongo fafiné ni ko ha ongo uitou pea naʻá na mātuʻaki masiva ʻaupito. ʻI Pētelihemá, naʻe ʻalu ʻa Lute ki he ngoueʻanga ʻa Pōasí, ko ha kāinga ʻo e husepāniti ʻo Nāomí ʻa ē kuo pekiá, ke tānaki ha meʻakai. Naʻe angaʻofa ʻa Pōasi kia Lute peá ne fakaʻatā ia ke ne toʻo ke lahi ange mei heʻene ngoué.

Ke tokoni ke ako ʻe he kau akó ʻa e meʻa naʻe hoko ʻi he vā ʻo Lute mo Pōasí, fakakaukau ke vahevahe ʻa e kau akó ki ha ngaahi kulupu tautau toko tolu pea vahe ki he tokotaha ako takitaha ke ne ako ha taha ʻo e ngaahi veesi ko ʻení mo e fakamatala fekauʻaki mo iá ʻi he Ngaahi Tokoni Fakafolofolá: Fuakava Motuʻá.

Ngaahi veesi ke akó

Fakamatala fekauʻaki ʻi he Ngaahi Tokoni Fakafolofolá: Fuakava Motuʻá

Ngaahi veesi ke akó

Lute 2:15–20

Fakamatala fekauʻaki ʻi he Ngaahi Tokoni Fakafolofolá: Fuakava Motuʻá

Lute 2:18–20. Ko e hā e ʻuhinga naʻe mahuʻinga ai ke hoko ʻa Pōasi ko e ʻkāinga ofi’ ʻo Nāomí?

Ngaahi veesi ke akó

Lute 3:1–13

Fakamatala fekauʻaki ʻi he Ngaahi Tokoni Fakafolofolá: Fuakava Motuʻá

Lute 3:1–9. Ko e hā naʻe fakahinohinoʻi ai ʻe Nāomi ʻa Lute ke tokoto ʻi he [veʻe] vaʻe ʻo Pōasí?

Ngaahi veesi ke akó

Lute 4:1–10, 13–17

Fakamatala fekauʻaki ʻi he Ngaahi Tokoni Fakafolofolá: Fuakava Motuʻá

Lute 4:1–8. Ko e hā naʻe ʻikai tali ai ʻe he kāinga ofi tahá ke mali mo Luté?

ʻI he ʻosi e ako ʻa e kau akó, fakaafeʻi ke nau vahevahe ʻeni mo ʻenau kulupú:

  1. Ko ha fakamatala nounou ʻo e ngaahi veesi ne nau akó.

  2. Ngaahi fakakaukau naʻa nau maʻu mei he fakamatala ʻo e Ngaahi Tokoni Fakafolofolá.

Fakaafeʻi ha kau ako ʻe niʻihi ke vahevahe ʻenau ngaahi fakakaukaú mo e kalasí. Te ke lava foki ʻo fakakaukau ke aleaʻi ha ngaahi fehuʻi hangē ko ʻení:

  • Ko e hā ha ngaahi founga ʻe lava ke tau hangē ai ko Luté?

  • Ko e hā ha ngaahi founga ʻoku hangē ai ʻa Pōasi ko Sīsū Kalaisí?

ʻE lava ke fakamahinoʻi ʻe he kau akó ha foʻi moʻoni hangē ko ʻení ko ha konga hoʻomou fealeaʻakí: Kapau te tau haʻu kia Sīsū Kalaisi, te Ne lava ʻo tokoniʻi kitautolu ke tau aʻusia ʻa e huhuʻí.

Fakakaukau ke vahevahe ʻa e lea ko ʻeni naʻe fai ʻe ʻEletā Lekalanite R. Keatisi ko e Siʻí, lolotonga ʻene hoko ko ha mēmipa ʻo e Kau Fitungofulú, pea aleaʻi ʻa e fehuʻi ʻoku hoko atu aí:

‘Eletā LeGrand R. Curtis Jr.

ʻOku fonu e folofolá, ngaahi tohí, mo e ngaahi aʻusia ʻo e moʻuí ʻi he ngaahi talanoa ʻo e huhuʻí. ʻOku malava pea ʻoku liliu ʻe he kakaí ʻenau moʻuí ‘o fakafou ‘ia Kalaisi pea nau maʻu ai ʻa e huhuʻí. ʻOku ou manako ʻi he ngaahi talanoa ʻo e huhuʻí. (“Huhuʻí,” Liahona, Nōvema 2011, 36)

  • Ko e hā ha ngaahi sīpinga ʻi he folofolá pe aʻusia ʻi hoʻo moʻuí naʻe maʻu ai ʻe he kakaí ʻa e huhuʻí ʻo fakafou ʻia Sīsū Kalaisí? (Kapau ʻe fiemaʻu tokoni ʻa e kau akó, te nau lava ʻo fekumi ki ha ngaahi sīpinga ʻi he Fakahinohino ki he Ngaahi Folofolá, “Huhuʻí.”

    Te ke lava foki ʻo huluʻi e foʻi vitiō “Huhuʻí,” mei he taimi 4:31 ki he 7:45.

    9:1

Fakaafeʻi e kau akó ke nau fakakaukauloto ki heʻenau ngaahi ongo fekauʻaki mo Sīsū Kalaisi ko honau Huhuʻi fakatāutahá. Poupouʻi ke nau fakakaukau ki he meʻa te nau lava ʻo fai ke fekumi ai ki Heʻene huhuʻí pea lekooti e ngaahi fakakaukaú pe ongo mei he Laumālie Māʻoniʻoní.

Foki ki he “Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí.”

1 Samuela 1–2

ʻE lava fēfē ʻe he lotu ki he ʻOtuá ʻo ʻomi ʻa e nongá mo e mālohí?

Te ke lava ʻo kamata ʻaki haʻo hiva pe fanongo ki ha himi fekauʻaki mo e lotú, hangē ko e “Fai Haʻo Lotu” pe “Ko e Lotu Liló” (Ngaahi Himí, fika 70, 74). ʻE lava ke vahevahe ʻe he kau akó ha ngaahi foʻi lea pe kupuʻi lea ʻoku mahuʻinga kiate kinautolu.

Poupouʻi e kau akó ʻi heʻenau ako he ʻaho ní ke nau fakakaukauloto ki heʻenau ngaahi lotú. Fakaafeʻi ke nau kumi ha ngaahi moʻoni ʻe ala tokoni ke nau fakatupulaki ʻenau moihū ki he ʻOtuá ʻo fakafou ʻi he lotú.

Fakamatalaʻi ange ʻoku kamata ʻaki ʻa e 1 Samuelá ʻa e talanoa ki ha tangata ʻIsileli angatonu ko hono hingoá ko ʻElikena naʻe nofo mo hono ongo uaifi ʻe toko ua ko Penina mo ʻAna. Naʻe ʻi ai ha fakaʻānaua ʻa ʻAna naʻá ne lotua fakamātoato ai ke foaki mai maʻana.

Ke tokoni ke ako ʻe he kau akó ʻa e aʻusia ʻa ʻAná, fakakaukau ke fakaʻaliʻali ʻa e tēpile ko ʻení. Fakaafeʻi e kau akó ke nau ako ʻa e ngaahi vēsí pea kumi ha ngaahi founga ke fakakakato ai e sātí. Te mou lava foki ʻo mamata ʻi he “Hannah’s Faith [Ko e Tui ʻa ʻAná]” (3:08).

3:9

Ngaahi pole ʻa ʻAná (1 Samuela 1:1–8)

Founga naʻe tali ʻaki ʻe ʻAná (1 Samuela 1:9–20; 2:1–2)

Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke vahevahe ʻa e meʻa naʻa nau ʻilo mei heʻenau akó. Hili iá pea fakakaukau ke aleaʻi ha ngaahi fehuʻi hangē ko ʻení:

  • ʻE fēfē nai ʻetau lotu ʻaki ʻa e ivi kotoa hotau laumālié ʻi he ʻao ʻo e ʻOtuá?

  • Ko e hā ha ngaahi moʻoni te tau lava ʻo ako fekauʻaki mo e lotú mei he aʻusia ʻa ʻAná? (ʻE lava ke ʻiloʻi ʻe he kau akó ha ngaahi moʻoni hangē ko ʻení: Te tau lava ʻo ʻomi kotoa ʻetau ngaahi palopalemá mo e faingataʻá ki he Tamai Hēvaní ʻi he lotu. ʻOku fanongo mai ʻa e Tamai Hēvaní ki heʻetau ngaahi lotú mo tali ia ʻo fakatatau ki Hono finangaló mo ʻEne taimí.)

  • Ko e hā ha meʻa te ne lava ʻo taʻofi kitautolu mei hono ʻomi hotau ngaahi faingataʻaʻiá ki he Tamai Hēvaní ʻi he lotú? Ko e hā ʻe lava ʻo tokoni ke tau ikunaʻi ai ʻa e ngaahi fakafeʻātungia ko ʻení?

Fakakaukau ke fakaafeʻi e kau akó ke nau kumi ha ngaahi sīpinga lahi ange mei he folofolá ʻo ha kakai naʻa nau maʻu ha ngaahi tali pe tokoni mei he ʻOtuá koeʻuhí ko ʻenau lotu kiate Iá. (Kapau ʻoku nau fiemaʻu tokoni, te ke lava ʻo fokotuʻu ange ke nau ako ha taha pe lahi ange ʻo e ngaahi meʻá ni: Luke 22:39–44; ʻĪnosi 1:1–10, 17; Mōsaia 24:8–17; ʻAlamā 36:6–10, 16–20; ʻAlamā 58:6–12; Siosefa Sāmita—Hisitōlia 1:13–17.)

Fakaafeʻi e kau akó ke vahevahe ʻa e meʻa ne nau ʻiló mo hanau hoa pe ko ha kulupu tokosiʻi. Te nau lava foki ʻo vahevahe ha ngaahi fakakaukau ne nau maʻu fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní mei he ngaahi talanoa ne nau akó.

Hili e fealēleaʻaki ʻa e kau akó, fakaafeʻi ke nau vahevahe ʻenau ngaahi fakakaukaú mo e kalasí. Fakakaukau leva ke fakaafeʻi ha niʻihi ʻo e kau akó ke vahevahe ha ngaahi aʻusia ʻo ha taimi ne ongona mo tali ai ʻe he ʻOtuá ʻenau ngaahi lotú. Te ke lava foki ʻo huluʻi ʻa e foʻi vitiō “God Wants You to Pray [ʻOku Finangalo e ʻOtuá Ke Ke Lotu]” (3:29).

3:29

Fakaafeʻi e kau akó ke faʻu ha palani ke tokoniʻi kinautolu ke fakatupulaki ʻenau lotu ki he Tamai Hēvaní. ʻE lava ke vahevahe ʻe ha kau ako ʻoku loto-fiemālié ʻenau ngaahi talí mo e kalasí.

Foki ki he “Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí.”

1 Samuela 3

Te u lava fēfē ʻo tupulaki ʻi hoku ivi malava ke fanongo ki he leʻo ʻo e ʻEikí?

Fakakaukau ke fakaʻaliʻali e ngaahi fakamatala ko ʻení pea fakaafeʻi e kau akó ke nau fakafuofuaʻi pē kinautolu ʻo fakaʻaongaʻi ha meʻafua mei he 1 (“ʻIkai ke faʻa moʻoni kiate au”) ki he 5 (“Meimei ke faʻa moʻoni kiate au”).

  1. ʻOku ou loto ke maʻu e fakahinohino ʻa e ʻEikí ʻi heʻeku moʻuí.

  2. ʻOku ou feinga fakamātoato ke maʻu mo fakatokangaʻi e fakahā mei he Laumālie Māʻoniʻoní.

  3. ʻOku ou ʻiloʻi ʻa e founga ʻoku fetuʻutaki ai ʻa e ʻEikí mo aú.

ʻI hono ako ʻe he kau akó ʻa e 1 Samuela 3, fakaafeʻi ke nau fakalaulauloto ki he founga te nau lava ai ʻo fakatupulaki ʻenau malava ke maʻu mo fakatokangaʻi ʻa e fakahā mei he ʻEikí.

Fakamanatu ki he kau akó naʻe hili e tautapa loto-fakatōkilalo ʻa ʻAna ki he ʻOtuá ʻi he lotú, naʻá Ne tāpuakiʻi ia ʻaki ha foha naʻá ne fakahingoa ko Samuela (vakai, 1 Samuela 1:10–11, 19–20). ʻI he kei tamasiʻi ʻa Samuelá, naʻá ne ngāue ʻi he tāpanekalé ʻi he malumalu ʻo e taulaʻeiki lahi ko ʻĪlaí.

Fakaafeʻi e kau akó ke nau ako mo ha hoa ʻa e 1 Samuela 3:2–10, 19, ʻo kumi e ngaahi tefitoʻi moʻoni te nau lava ʻo ako fekauʻaki mo e fanongo ki he leʻo ʻo e ʻEikí. Fakaafeʻi ke nau hiki ha lisi ʻo e ngaahi tefitoʻi moʻoni ʻoku nau ʻiló. (Mahalo ko ha taimi ʻaonga ʻeni ke fakafeʻiloaki ai e taukei “Ko Hono ʻIloʻi ʻa e Ngaahi Moʻoni ʻo e Ongoongoleleí ʻi he Folofolá” ʻi he Ngaahi Taukei Ako Folofolá.)

Hili ha taimi feʻunga, kole ki he kau akó ke nau vahevahe ʻa e ngaahi moʻoni naʻa nau maʻú. Te nau lava ʻo tala atu ha ngaahi moʻoni hangē ko ʻení: Kapau ʻoku tau loto-fiemālie mo taliangi, te tau lava ʻo tupulaki ʻi heʻetau malava ke ʻiloʻi ʻa e leʻo ʻo e ʻEikí. ʻI heʻetau fakatupulaki ʻetau malava ke maʻu mo mahino ʻa e fakahā fakatāutahá, ʻe faingofua ange leva ʻetau fakatokangaʻi e leʻo ʻo e ʻEikí.

Te ke lava ʻo fili ha taha pe lahi ange ʻo e ngaahi meʻa ko ʻení ke tokoni ki he kau akó ke fakaloloto ʻenau mahino ki he ngaahi moʻoni ko ʻení:

  1. Kole ki he kau akó ke nau kumi mo vahevahe e ngaahi potufolofola ʻokú ne fakamatalaʻi e ngaahi founga kehekehe ʻoku folofola mai ai e ʻEikí kiate kitautolu ʻo fakafou ʻi he Laumālie Māʻoniʻoní. (Kapau ʻoku fiemaʻu tokoni ʻa e kau akó, te ke lava ʻo fokotuʻu ange ha ngaahi sīpinga hangē ko ʻení: Sione 14:26; Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 6:22–23; 8:2–3; 11:12–13.)

  2. Mamata ʻi ha vitiō ʻe taha pe lahi ange mei he tānakiʻanga vitiō “Hear Him [Fanongo Kiate Ia]” ʻi he Gospel Library.

  3. ʻOange ha taimi ki he kau akó ke nau ako ai ha lea ʻi he konifelenisi lahí ʻoku nofotaha ʻi hono maʻu mo fakatokangaʻi e fakahā mei he Laumālie Māʻoniʻoní; hangē ko ʻení, ko e pōpoaki ʻa Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni ko e “Fakahā maʻá e Siasí, Fakahā ki Heʻetau Moʻuí” (Liahona, Mē 2018, 93–96).

Te ke lava leva ʻo fakaafeʻi e kau akó ke nau vahevahe e ngaahi fakakaukau ne nau maʻu fekauʻaki mo e fanongo ki he leʻo ʻo e ʻEikí. Te ke lava ʻo fai ange ha ngaahi fehuʻi hangē ko ʻení:

  • Te ke lava fēfē ʻo tupulaki ʻi hoʻo malava ke fakatokangaʻi e leʻo ʻo e ʻEikí?

  • ʻOkú ke pehē ko e hā e ʻuhinga ʻoku mahuʻinga ai ke ʻiloʻi ʻe lava ke fiemaʻu ha taimi mo ha ngāue lahi ki hono fakatokangaʻi e leʻo ʻo e ʻOtuá?

Fakakaukau ke fakaafeʻi e kau akó ke vahevahe ha ngaahi aʻusia kimuí ni ne tāpuekina ai kinautolu ʻaki ha fakahā fakataautaha mei he Laumālie Māʻoniʻoní. Te nau lava ʻo fakamatalaʻi ʻa e meʻa naʻe tokoni ai e ngaahi aʻusia ko iá ke nau ako pe ongoʻi fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí. Fakatokanga ki he kau akó ke ʻoua naʻa vahevahe ha ngaahi aʻusia ʻoku mātuʻaki fakatāutahá.

Ke fakaʻosí, te ke lava ʻo fakaʻaliʻali e lea ko ʻeni ʻa Palesiteni Lāsolo M. Nalesoní:

Palesiteni Russell M. Nelson

ʻOku fiemaʻu koā ʻe he ʻOtuá ke folofola atu kiate koe? ʻIo! …

ʻE hoku kāinga ʻofeina, ʻoku ou kole atu kiate kimoutolu ke fakatupulaki hoʻomou malava fakalaumālie ke maʻu ʻa e fakahaá. … Fili ke ke fai ʻa e ngāue fakalaumālie ʻoku fiemaʻu ke ke maʻu ai ʻa e meʻafoaki ʻo e Laumālie Māʻoniʻoní mo toutou fanongo mo mahino ange ai kiate koe e leʻo ʻo e Laumālié. (“Fakahā maʻá e Siasí, Fakahā ki Heʻetau Moʻuí,” Liahona, Mē 2018, 95–96).

Fakaafeʻi e kau akó ke lekooti ha palani ke fakatupulaki ʻenau malava fakalaumālie ke maʻu fakahaá.

Foki ki he “Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí.”