Ngaahi Kalasi Folofolá
Mōsese 7


“Mōsese 7,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni maʻá e Faiako Seminelí (2026)

Ko hono liliu ʻo ʻĪnoke mo e Kolo ko Saioné ki he langí

Ko Hono ʻAve Hake ʻo ʻĪnoke mo Hono Kakaí ki he ʻOtuá, tā fakatātā ʻa Del Parson

Mōsese 7

Naʻe fokotuʻu ʻe he palōfita ko ʻĪnoké ha kolo naʻe ui ko Saione. Naʻe uouangataha mo māʻoniʻoni ʻa e kakaí pea naʻa nau tauhi ʻa e masivá. Naʻe faifai pea ʻave hake ʻa e koló ki he ʻao ʻo e ʻOtuá. Naʻe fakahā ʻe he ʻEikí kia ʻĪnoke ha meʻa-hā-mai ʻo e hisitōlia ʻo e māmaní. Naʻe mamata ʻa ʻĪnoke ki he ivi tākiekina ʻo e filí mo vakai ki he tutulu ʻa e ʻOtuá koeʻuhí ko e mamahi ʻo ʻEne fānaú. Naʻe tomuʻa mamata ʻa ʻĪnoke ki he moʻui mo e ngāue ʻa Sīsū Kalaisí, ko hono Fakafoki Mai ʻo e ongoongoleleí ʻi he ngaahi ʻaho fakaʻosí, pea mo e fakafoki mai ʻa e kolo ko Saioné ki he māmaní.

Ngaahi Maʻuʻanga Tokoni Kehé

Ngaahi Tokoni Fakafolofolá: Fuakava Motuʻá, “Mōsese 7

Fakatokangaʻi ange: ʻOku ʻomi ʻe he “Talateu ki he Kalasí” ha fakahinohino ki he founga hono fakaʻaongaʻi ʻo e ngaahi ʻelemēniti angamaheni ʻo e lēsoni ʻoku hoko maí.

fakaʻilonga ʻo e akó
Ko Hono Poupouʻi ʻo e Ako Fakatāutahá

Kimuʻa pea kamata e kalasí, fakakaukau ke ʻoange ki he kau akó ha pōpoaki ʻe taha pe lahi ange mei he ngaahi pōpoaki ko ʻení pe ko haʻo pōpoaki pē ʻaʻau:

  • Fakakaukauloto ʻokú ke nofo ʻi ha ʻātakai naʻe tukupā kakato ai ʻa e tokotaha kotoa pē ke muimui kia Sīsū Kalaisi. ʻI hoʻo ako fekauʻaki mo ʻĪnoke mo hono kakaí ʻi he Mōsese 7:16–21, fakalaulauloto ki he founga te ke lava ai ʻo ʻai ho ʻātakaí ke kiʻi hangē ange ko Saioné.

  • Kuó ke fifili nai ki he ongo ʻoku maʻu ʻe he ʻOtuá ʻi he taimi ʻoku tau faingataʻaʻia aí? Tokanga ki he meʻa ʻokú ke ako mo ongoʻi fekauʻaki mo Ia ʻi hoʻo lau ʻa e Mōsese 7:23–40.

  • ʻOkú ke teitei hohaʻa nai fekauʻaki mo e moʻui ʻi he ngaahi ʻaho fakaʻosí? Fekumi ki he ngaahi akonaki ʻa e ʻEikí ʻi he Mōsese 7:60–67 ʻa ia ʻe lava ʻo tokoni atu ke ke ongoʻi ʻa e ʻamanaki leleí mo e fakalotolahí.

fakaʻilonga ki he fealēleaʻakí
Ngaahi Fehuʻí mo e Vahevahé

Tuku ha taimi ki he kau akó ke nau ʻeke ha ngaahi fehuʻi mo vahevahe ha ngaahi fakakaukau mo ha ngaahi moʻoni naʻa nau maʻu ʻi heʻenau ako fakataautaha ʻa e Mōsese 7.

fakaʻilonga ʻo e ako fakataukeí
Ako Fakataukeí

ʻE lava ke hoko ʻa e Mātiu 7:23–40 ko ha feituʻu ʻaonga ke fakaʻaongaʻi ai ʻa e taukei “Ko e Kumi ʻa e Ngaahi Fakafehoanaki ʻi he Folofolá” ʻi he Ngaahi Taukei Ako Folofolá. Te ke lava ʻo fakaʻaongaʻi ʻa e taukei “Ko e ʻEke ha Ngaahi Fehuʻi ʻOkú Ne Fakaafeʻi ʻa e Ako Fakamātoató” ʻi hoʻo akoʻi ʻa e Mōsese 7:60–67.

fakaʻilonga ʻo e ngaahi ʻekitivitī ako ke fili mei aí
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí

ʻOku ʻoatu ha ngaahi founga ako lahi maʻau mo hoʻo kau akó. Fili ʻi he faʻa lotu ʻa e fili pe ngaahi fili ʻe mahuʻingamālie taha ki hoʻo kalasí.

Ko Hono Fakatupulaki ʻEtau Founga Akoʻí mo e Akó

Poupouʻi ʻa e kau akó ke moʻui ʻaki ʻa e meʻa ʻoku nau akó. Manatuʻi ko hono fakaloloto ʻo e uluí mo e hoko ʻo anga faka-Kalaisi angé ʻoku ʻikai hoko ia he taimi pē ko iá. Kuo pau ke tau ngāue maʻu pē ʻi he tui mo falala kia Sīsū Kalaisi. ʻI hoʻo fakaafeʻi ʻa kinautolu ʻokú ke akoʻí ke nau ngāueʻi e tokāteline moʻoní ʻi he tuí, ʻokú ke tokoni ai ke fakaaʻu ʻa e aʻusia fakaakó ki honau ngaahi ʻapí mo e moʻui fakaʻahó. Fakaafeʻi e kau akó ke nau fakaʻaongaʻi ʻi he ʻilo pau ʻa e meʻa ʻoku nau akó pea fokotuʻu ha ngaahi taumuʻa ke tokoni ke nau haʻisia ai. ʻE lava ke ke vahevahe ʻi ha ngaahi taimi ha ngaahi ngāue ʻokú ke fai ke fakaʻaongaʻi ai e ngaahi moʻoni mei he folofolá ki hoʻo moʻuí. (Ki ha fakamatala lahi ange, vakai ki he Ko e Faiako ʻi he Founga ʻa e Fakamoʻuí [2022], 24, 27.)

Mōsese 7:16–27, 53, 68–69

Te u lava fēfē ʻo ngaohi hoku ʻātakaí ke hangē ange ko Saioné?

Fakakaukau ke vahevahe e lea ko ʻeni ʻa e Palōfita ko Siosefa Sāmitá:

Ko e Palōfita ko Siosefa Sāmitá

ʻOku totonu ke hoko hono langa hake ʻo Saioné ko ʻetau kaveinga maʻongoʻonga tahá ia. (Ngaahi Akonaki ʻa e Kau Palesiteni ʻo e Siasí: Siosefa Sāmita [2007], 212-13)

Fakaafeʻi e kau akó ke vahevahe ʻa e meʻa ʻoku nau lolotonga ʻilo fekauʻaki mo e ʻuhinga ke langa hake ʻa Saioné pea mo e ʻuhinga ʻoku hoko ai ʻeni ko ha taumuʻa mahuʻingá. Te ke lava foki ʻo tuku ke nau vakaiʻi fakalongolongo ʻenau ngaahi ngāue lolotonga ke langa hake ʻa Saioné. Poupouʻi kinautolu ʻi heʻenau akó ke kumi ha ngaahi moʻoni ʻe ala tokoni ke mahino lelei ange kiate kinautolu ʻa Saione pea mo e founga te nau lava ai ʻo tokoni ke fokotuʻu ia ʻi heʻenau moʻuí pea ʻi he māmani ʻoku nau ʻi aí.

Fakamatalaʻi ange naʻe akoʻi mo tataki ʻe he palōfita ko ʻĪnoké hono kakaí ke fokotuʻu ʻa e kolo ko Saioné. Neongo naʻe hoko ʻeni ʻi he kuonga muʻá, ka ʻokú ne ʻomi ha sīpinga ki he faʻahinga kakai ʻoku fiemaʻu ke tau hokosia ke langa ʻa Saione ʻi he ʻaho ní.

Fakaafeʻi e kau akó ke nau ako ʻa e Mōsese 7:16–27, 53, 68–69 ke ʻiloʻi ha niʻihi ʻo e ngaahi ʻulungaanga ʻo Saioné. (Kapau ʻoku ʻi ai ha ngaahi fehuʻi ʻa e kau akó fekauʻaki mo e veesi 22, te ke lava ʻo fakaafeʻi ke nau lau ʻa e “Mōsese 7:22. ʻOku ʻuhinga ki he hā ʻnaʻe ʻuliʻuli ʻa e hako ʻo Keiní’?” ʻi he Ngaahi Tokoni Fakafolofolá: Fuakava Motuʻá.)

Fakaafeʻi e kau akó ke nau vahevahe e ngaahi ʻulungaanga ʻo Saione ne nau maʻú. Fakakaukau ke hiki e meʻa ne nau maʻú ʻi he palakipoé. Te ke lava ʻo ʻeke ha niʻihi ʻo e ngaahi fehuʻi ko ʻení ke tokoni ki he kau akó ke vahevahe ʻenau fakakaukaú:

  • Naʻe kehe fēfē nai ʻa Saione mei he toenga ʻo e māmaní?

  • Ko e hā e meʻa naʻá ke fakatokangaʻi fekauʻaki mo e vā fetuʻutaki ʻa e kakai ko ʻení mo e ʻEikí?

  • Ko e hā e meʻa ʻoku akoʻi atu ʻe he veesi 18 fekauʻaki mo e founga te tau lava ai ʻo hoko ko ha kakai ʻo Saioné? (ʻE lava ke ʻiloʻi ʻe he kau akó ha moʻoni hangē ko ʻení: ʻOku tau hoko ko e kakai ʻo e ʻEikí mo langa ʻa Saione ʻi he taimi ʻoku tau loto-taha mo fakakaukau taha aí, nofo fakataha ʻi he māʻoniʻoni, pea tokangaʻi ʻa e masivá. Fakakaukau ke aleaʻi e founga naʻe fakafōtunga ai ʻe Sīsū Kalaisi ʻa e ngaahi ʻulungaanga ko ʻení lolotonga ʻEne moʻui fakamatelié.)

Fakamatalaʻi ange ʻe lava ke hoko ʻa ʻĪnoke mo hono kakaí ko ha faʻifaʻitakiʻanga kiate kitautolu ʻi heʻetau feinga ke langa ʻa Saione he ʻaho ní. Fakakaukau ke hiki e ngaahi kulupu pe feituʻu ko ʻení ʻi he palakipoé:

  • Fāmili

  • Kaungā-loki mo e ngaahi kaungāmeʻa

  • Uooti pe kolo

  • ‘I he ngāué

  • ʻInitanetí

  • ʻI he tukui koló

Fakaafeʻi e kau akó ke fili ha niʻihi ʻo e ngaahi kulupu pe feituʻu mei he lisí pea aleaʻi e ngaahi fehuʻi ko ʻení mo ha hoa pe fanga kiʻi kulupu tokosiʻi:

  • ʻE fēfē nai hano langa hake ʻo Saione ʻi he feituʻu ko ʻení?

  • Ko e hā ha liliu ʻe ala fakahoko ʻe he uouangataha lahi angé, māʻoniʻoní, pe tokangaʻi e niʻihi kehé ʻi he konga ko ʻeni ʻo ʻeku moʻuí?

Fakakaukau ke vahevahe ʻa e lea ko ʻeni ʻa ʻEletā D. Toti Kulisitofasoní pea aleaʻi ha ngaahi fakakaukau lahi ange ʻoku maʻu ʻe he kau akó fekauʻaki mo Saione pea mo e founga te nau lava ai ʻo tokoni ke langa hake iá:

ʻEletā D. Todd Christofferson

ʻOku Saione pē ʻa Saione koeʻuhí ko e ʻulungaanga, tōʻonga moʻui, pea mo e tui faivelenga ʻa hono kakaí. … Kapau te tau fokotuʻu ʻa Saione ʻi hotau ngaahi ʻapí, kolo ʻo e Siasí, uōtí, mo e ngaahi siteikí, … ʻe fiemaʻu leva ke tau (1) hoko ʻo uouangataha ʻi he loto mo e fakakaukau; (2) hoko ko ha kakai māʻoniʻoni, ʻo tatau pē ʻi he fakafoʻituituí mo e fakalūkufuá; pea (3) tokangaʻi lelei ʻa e kakai faingataʻaʻiá ke malava ʻo toʻo atu ʻa e masivá meiate kitautolu. He ʻikai lava ke tau fakatatali e ngaahi meʻá ni kae ʻoua kuo hoko mai ʻa Saione—ʻe toki haʻu pē ʻa Saione heʻene hoko ʻení. (“Come to Zion,” Liahona, Nov. 2008, 38)

Poupouʻi e kau akó ke nau fekumi ki he fakahinohino ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ʻi heʻenau faʻu ha palani ke faaitaha, māʻoniʻoni, pe manavaʻofa ange kae lava ke nau langa kakato ange ʻa Saione ʻi heʻenau moʻuí. Fakaafeʻi ke nau fakakau ha ngaahi ngāue pau te nau fai pea mo e taimi te nau fai ai iá. Te ke lava ʻo fakaafeʻi ha niʻihi ʻo e kau akó ke nau vahevahe mo e kalasí ha ngaahi palani ʻoku ʻikai fuʻu fakatāutahá.

Ke fakaʻosí, fakakaukau ke fakamoʻoni ko Sīsū Kalaisi ʻa e “Tuʻi ʻo Saioné” (Mōsese 7:53) pea te Ne liuaki mai ki he māmaní ʻi Heʻene Hāʻele ʻAnga Ua Maí. ʻE tokoni ʻenau ngāue ke langa hake ʻa Saioné ke teuteuʻi ai kinautolu mo e niʻihi kehé ki Heʻene liuaki maí.

Foki ki he “Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí.”

Mōsese 7:21–40

ʻOku fēfē nai e ongo ʻoku maʻu ʻe he ʻOtuá kiate aú?

Fakakaukau ke vahevahe ha taha pe fakatouʻosi e ongo tūkunga ko ʻení, pe faʻu haʻo tūkunga pē ʻaʻau:

  • ʻOku ʻi ai ha fāmili mo ha ngaahi kaungāmeʻa ʻo Lupi kuo nau fili ke ʻoua te nau muimui ʻia Sīsū Kalaisi. ʻOkú ne fifili pe kuo uesia nai ʻe heʻenau ngaahi filí ʻa e ʻofa ʻa e Tamai Hēvaní kiate kinautolú.

  • ʻOku momou ʻa Mākisi ke fekumi ki ha vā fetuʻutaki mo e ʻOtuá. ʻOkú ne pehē ko e ʻOtuá ʻoku fītaʻa mo vave pē ke tauteaʻi ʻa e kakaí.

Fakaafeʻi e kau akó ke nau fakakaukau ki ha kakai ʻoku nau ʻilo ʻoku nau ʻi ha ngaahi tūkunga ʻoku tatau mo e ngaahi tūkunga ko iá. Te nau lava foki ʻo fakakaukau ki honau vā fetuʻutaki mo e ʻOtuá pea mo e ngaahi fehuʻi pe ongo ʻoku nau maʻu fekauʻaki mo Iá. Poupouʻi ke nau ongoʻingofua ʻa e meʻa te nau ala ako mei he Laumālie Māʻoniʻoní ʻi heʻenau ako lahi ange fekauʻaki mo e ʻulungaanga ʻo e ʻOtuá ʻi he ʻekitivitī ako ko ʻení.

Fakamahinoʻi ange naʻe fokotuʻu ʻe ʻĪnoke mo hono kakaí ʻa Saione pea naʻe iku ‘o ʻohake kinautolu ki he langí (vakai, Mōsese 7:16–21, 68–69). ʻI ha mata meʻa-hā-mai, naʻe mamata ʻa ʻĪnoke ki he ivi tākiekina ʻo Sētane ki he niʻihi naʻe nofo ʻi he māmaní koeʻuhí he naʻe teʻeki ke nau hoko ko ha konga ʻo Saione.

Fakaafeʻi e kau akó ke nau lau ʻa e Mōsese 7:23–27, ʻo kumi e meʻa naʻe mamata mo ako ʻe ʻĪnoké.

  • Ko e hā ha meʻa naʻá ke maʻu ʻi he ngaahi veesi ko ʻení ʻe mahuʻinga ke manatuʻi?

Ako ʻa e Mōsese 7:28–33, ʻo kumi e ongo naʻe maʻu ʻe he Tamai Hēvaní ʻi Heʻene ʻafio mai ki he niʻihi naʻa nau fili ke ʻoua te nau muimui kiate Iá.

  • Ko e hā e meʻa naʻá ke ako pe ongoʻi fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní ʻi hoʻo ako e ngaahi veesi ko ʻení? (ʻE lava ke ʻiloʻi ʻe he kau akó ha ngaahi moʻoni hangē ko ʻení: ʻOku ongoʻi ʻe he Tamai Hēvaní ʻa e ʻofa mo e manavaʻofa ki he kakai kotoa pē pea ʻokú Ne tutulu ʻi he taimi ʻoku nau faingataʻaʻia aí. ʻOku ʻaloʻofa mo angaʻofa ʻa e Tamai Hēvaní ʻo taʻengata. ʻOku ʻafioʻi lelei ʻe he Tamai Hēvaní kitautolu mo hotau ngaahi tūkunga fakatāutahá.)

  • Ko e hā ha liliu ʻe ala hoko ʻi hoʻo moʻuí ‘i he ‘iloʻi e ngaahi moʻoni ko ʻení?

Fakakaukau ke vahevahe ʻa e lea ko ʻeni ʻa Palesiteni Sefilī R. Hōlaní:

Palesiteni Jeffrey R. Holland

ʻI he lotolotonga ʻo ha mata meʻa-hā-mai fakaofo ʻo e faʻahinga ʻo e tangatá ʻa ia ne fakaava ai e ngaahi langí ki he vakai ʻa ʻĪnoké, ʻo ne mamata ki he ngaahi tāpuaki mo e ngaahi faingataʻa fakatouʻosi ʻo e moʻui fakamatelié, naʻá ne tafoki ai ʻo hanga ki he Tamaí peá ne ofo ʻi he vakai atu ʻokú Ne tutulú. Naʻá ne pehē ʻi he fifili mo e ofo ki he Tokotaha māfimafi taha ko ʻeni ʻi he ʻunivēsí: “Ko e hā ʻa e meʻa ʻokú ke lava ai ke tangí? …ʻOkú ke angatonu foki [mo] ʻaloʻofa mo angaʻofa ʻo taʻengata; … Ko e melinó … ʻe nofo ʻi ho taloní; pea ʻe muʻomuʻa ʻa e ʻaloʻofá ʻi ho fofongá pea ʻoku ʻikai hano ngataʻanga; ʻokú ke lava fēfē ke tangi?” …

ʻOku akoʻi lahi ange ʻe he fakatātā mālie ʻe taha ko iá ʻa e natula moʻoni ʻo e ʻOtuá ʻo laka hake ʻi hano toe lava ʻe ha faʻahinga feinga faka-teolosia ke fakamatalaʻi ia. …

He toki ʻīmisi fakangalongataʻa moʻoni ia ʻo e kau mai ʻa e ʻOtuá ʻi heʻetau moʻuí! He toki mamahi lahi moʻoni ia ʻi ha mātuʻa ʻi he ʻikai fili ʻe Heʻene fānaú Ia pe “ko e ongoongolelei ʻo e ʻOtuá” kuó Ne ʻomí! [Loma 1:1] He toki meʻa faingofua ke ʻofa ʻi ha taha ʻoku ʻofa fakataautaha mai kiate kitautolu! …

‘Oku ou fakamoʻoni fakataautaha he ʻahó ni ki ha ʻOtua moʻui ʻoku tokaimaʻananga fakataautaha, ʻokú Ne ʻafioʻi hotau hingoá, fanongo mo tali e ngaahi lotú, mo mataʻikoloa ʻaki kitautolu ʻo taʻengata ko e fānau ʻo Hono laumālié. (“The Grandeur of God,” Liahona, Nov. 2003, 72)

Fakaafeʻi e kau akó ke vahevahe ʻa e meʻa naʻe makehe kiate kinautolu mei he lea ʻa Palesiteni Hōlaní. Te ke lava foki ʻo fakakaukau ke ʻeke ʻa e fehuʻi ko ʻení:

  • Kuó ke ʻiloʻi fēfē ʻoku ʻofa ʻa e ʻOtuá ʻiate koé pea ʻokú Ne ongoʻi hoʻo faingataʻaʻiá? (Mahalo ʻe tokoni ki he kau akó ke nau vakai ki ha ngaahi sīpinga ʻo ha toʻu tupu kehe ne nau aʻusia ʻeni. Te ke lava ʻo mamata ʻi he vitiō ko e “God Hears You | Mosiah 23:10” [2:24] pe “Heavenly Father Knows Me” [3:18]; Gospel Library.)

    3:19

Kapau ʻoku kei taimi, te ke lava ʻo fakamatalaʻi ange naʻe akoʻi ʻe he ʻOtuá ʻa ʻĪnoke naʻe tuʻunga ʻi he fuʻu faiangahala lahi ʻi he māmaní, ʻa hono fakaʻauha ʻa e niʻihi ne ʻikai ke fakatomalá ʻi ha lōmakí. Naʻe tupu heni ʻa e tangi ʻa ʻĪnoké (vakai, Mōsese 7:36–44). ʻE lava ke ako ʻe he kau akó ʻa e Mōsese 7:44–53, ʻo kumi e founga naʻe fakafiemālieʻi ai ʻe he ʻEikí ʻa ʻĪnoké. Te mou lava ʻo aleaʻi ʻa e ʻuhinga naʻe fakatupu ai ʻe he mamata ki he ngaahi meʻá ni ʻa e fiefia e laumālie ʻo ʻĪnoké.

Ke fakaʻosi e ʻekitivitī akó, fakaafeʻi e kau akó ke nau fakakaukau ki he meʻa kuo nau ako pe ongoʻi mei he Laumālie Māʻoniʻoní. Tuku ange ha taimi ke nau tohi ai ʻenau ngaahi fakakaukaú mo e ongó.

Foki ki he “Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí.”

Mōsese 7:60–67

ʻE tokoniʻi fēfē au ʻe he ʻEikí ke u fehangahangai mo e ngaahi faingataʻa ʻo e ngaahi ʻaho fakaʻosí?

Fakakaukau ke vahevahe ʻa e lea ko ʻeni naʻe fai ʻe Palesiteni Lāsolo M. Nalesoní:

Palesiteni Russell M. Nelson

Te tau mamata ʻI he ngaahi ʻaho ka hokó ki he ngaahi hāsino maʻongoʻonga taha ʻo e mālohi ʻo e Fakamoʻuí kuo faifaiangé pea mātā ʻe māmani. Mei he taimí ni ki he taimi ʻo ʻEne toe hāʻele mai “ʻi he mālohi mo e nāunau lahí” [Siosefa Sāmita—Mātiu 1:36], te Ne foaki ha ngaahi faingamālie, ngaahi tāpuaki, mo ha ngaahi mana taʻe-faʻalaua ki he kau kau angatonú.

Neongo ia, ʻoku mahino ʻoku tau lolotonga moʻui he kuonga faingataʻa taha ʻi he hisitōlia ʻo māmaní. ʻOku ʻai ʻe he ngaahi faingataʻá mo e palopalemá ke ongoʻi fōngia mo mafasia ai siʻa tokolahi. (“Ikuʻi ʻa Māmani mo Maʻu ha Fiemālie,” Liahona, Nōvema 2022, 95)

Fakaafeʻi e kau akó ke vahevahe ʻenau ngaahi fakakaukau fekauʻaki mo e lea ʻa Palesiteni Nalesoní. Te ke ala ʻeke ha ngaahi fehuʻi hangē ko ʻení:

  • Ko e hā ha niʻihi ʻo e ngaahi faingataʻa te ne ala ʻai ke faingataʻa ke moʻui ʻi he ngaahi ʻaho fakaʻosí?

  • Te ke lava fēfē ʻo maʻu ha ʻamanaki lelei lolotonga hoʻo moʻui ʻi he ngaahi ʻaho fakaʻosí?

Fakamatalaʻi ange ko ha konga ʻo e mata meʻa-hā-mai ʻa ʻĪnoke ʻoku lekooti ʻi he Mōsese 7, naʻá ne ako ai ha niʻihi ʻo e ngaahi founga ʻe maluʻi ʻe he ʻEikí Hono kakaí ʻi he ngaahi ʻaho fakaʻosí. Fakaafeʻi e kau akó ke nau fekumi ki ha ngaahi moʻoni lolotonga ʻenau akó pea tokanga ki he ngaahi ueʻi fakalaumālie mei he Laumālie Māʻoniʻoní ʻa ia ʻe ala tokoni ke nau ongoʻi ha loto-houngaʻia lahi fekauʻaki mo e moʻui ʻi he taimi mahuʻinga ko ʻeni ʻi he hisitōlia ʻo e māmaní.

Ako fakataha ʻa e Mōsese 7:60–61. Fakaafeʻi e kau akó ke kumi mo vahevahe ʻa e ngaahi fakatuʻutāmaki ne fakahā ʻe he ʻEikí kia ʻĪnoke ʻe hoko ʻi he ngaahi ʻaho fakaʻosí.

  • Ko e hā e meʻa naʻe talaʻofa ʻe he ʻEikí te Ne fai maʻa Hono kakaí ʻi he veesi 61? (Te ke lava ʻo fakaafeʻi e kau akó ke nau fakaʻilongaʻi ʻa e kupuʻi lea “ka te u maluʻi ʻa hoku kakaí” ʻi heʻenau folofolá.)

Fakakaukau ke hiki ʻa e kupuʻi lea ko ʻení ʻi he palakipoé: Ke maluʻi Hono kakaí ʻi he ngaahi ʻaho fakaʻosí, ʻe hanga ʻe he ʻEikí ʻo:

Fakaafeʻi e kau akó ke nau ako ʻa e Mōsese 7:62–67, ʻo kumi e ngaahi founga te nau lava ai ʻo fakakakato ʻa e kupuʻi lea mei he palakipoé. Kole ki he kau mēmipa ʻo e kalasí ke vahevahe e meʻa ne nau maʻú. Te ke lava ʻo hiki ʻenau talí ʻi he palakipoé. Kapau ʻe fiemaʻu, tohoakiʻi e tokanga ʻa e kau akó ki he veesi 62 pea hiki ʻa e moʻoni ko ʻení ʻi he palakipoé:

Ke maluʻi Hono kakaí ʻi he ngaahi ʻaho fakaʻosí, ʻe hanga ʻe he ʻEikí ʻo:

  • Fekau hifo ʻa e māʻoniʻoní mei he langí.

  • ʻOhake ʻa e moʻoní mei he kelekelé.

  • Tafiʻi e māmaní ʻaki e māʻoniʻoní mo e moʻoní.

  • Tānaki Hono kakaí ki Saione.

Ke tokoni ke mahino lelei ange ki he kau akó ʻa e mahuʻinga ʻo e ngaahi meʻa ko ʻeni naʻe kikiteʻí, fakakaukau ke aleaʻi e ngaahi fehuʻi ʻi laló. (Ke maʻu ha ngaahi fakakaukau lahi ange fekauʻaki mo hono ʻeke e faʻahinga fehuʻi pehení, vakai ki he “Ko e ʻEke ha Ngaahi Fehuʻi ʻOkú Ne Fakaafeʻi ʻa e Ako Fakamātoató” ʻi he Ngaahi Taukei Ako Folofolá.)

  • Ko e hā ha ngaahi founga kuo fakahoko pe ʻoku lolotonga fakahoko ai ʻe he ʻEikí ʻa e kikite ko ʻení? (Te ke lava ʻo hiki e tali ʻa e kau akó ʻi he palakipoé. Mahalo ʻe tokoni ke lau ʻa e “Mōsese 7:62–63. Ko e hā e meʻa naʻe fakahā kia ʻĪnoke fekauʻaki mo e ngaahi ʻaho fakaʻosí?” ʻi he Ngaahi Tokoni Fakafolofolá: Fuakava Motuʻá ke tokoniʻi e kau akó ke nau mateuteu lelei ange ke tali e fehuʻi ko ʻení.)

  • Ko e hā e meʻa ʻoku tokoni e ngaahi meʻa ko ʻeni ne kikiteʻí ke mahino kiate koe fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí?

  • Kuo tokoniʻi fēfē koe ʻe ha taha ʻo e ngaahi meʻa ko ‘eni naʻe kikiteʻí ke ke foua e ngaahi faingataʻa ʻo e ngaahi ʻaho fakaʻosí?

Te ke lava ʻo fakaʻosi ʻaki hano toe vahevahe ʻa e palakalafi ʻuluaki ʻo e lea ʻa Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni ʻi he kamataʻanga ʻo e ʻekitivitī ako ko ʻení. Fakakaukau ke fakaafeʻi ha niʻihi ʻo e kau akó ke vahevahe ha ngaahi ʻuhinga ʻoku nau houngaʻia ai ke moʻui lolotonga e taimi ko ʻení ʻi he hisitōlia ʻo e māmaní.

Foki ki he “Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí.”