Ngaahi Kalasi Folofolá
Ko e Kalaisi Moʻuí


“Ko e Kalaisi Moʻuí: Ko e Fakamoʻoni ʻa e Kau ʻAposetoló,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako ʻInisititiutí (2026)

Sīsū Kalaisi ʻoku talanoa mo ha kiʻi tamasiʻi

Ko e Kalaisi Moʻuí: Ko e Fakamoʻoni ʻa e Kau ʻAposetoló

Naʻe fakahā ʻe he Kau Palesitenisī ʻUluakí mo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá ʻenau fakamoʻoni kia Sīsū Kalaisí ʻi he “Ko e Kalaisi Moʻuí: Ko e Fakamoʻoni ʻa e Kau ʻAposetoló” ke fakamanatua hono ʻaloʻi ʻo e Fakamoʻuí ʻi he taʻu ʻe uaafe tupu kuohilí. ʻOku fakamoʻoniʻi ʻe he fanongonongo ko ʻení ʻa e “moʻui taʻe-mafakatataua, pea mo e haohaoa ʻo [e] feilaulau fakalelei maʻongoʻonga [ʻa e ʻEikí].”

fakaʻilonga ʻo e akó
Ko Hono Poupouʻi ʻo e Ako Fakatāutahá

Kimuʻa pea kamata e kalasí, fakakaukau ke ʻoange ki he kau akó ha pōpoaki ʻe taha pe lahi ange mei he ngaahi pōpoaki ko ʻení pe ko haʻo pōpoaki pē ʻaʻau:

fakaʻilonga ki he fealēleaʻakí
Ngaahi Fehuʻí mo e Vahevahé

ʻOange ha taimi ki he kau akó ke nau ʻeke ha ngaahi fehuʻi mo fevahevaheʻaki ha ngaahi fakakaukau mo ha ngaahi moʻoni naʻa nau ʻilo ʻi heʻenau ako fakataautaha ʻa e “Ko e Kalaisi Moʻuí.”

fakaʻilonga ʻo e ako fakataukeí
Ako Fakataukeí

ʻI hoʻo fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau ako ʻa e “Ko e Kalaisi Moʻuí” lolotonga e lēsoní, mahalo te ke fakakaukau ke toe vakaiʻi ʻa e taukei “Ko e Tokanga Taha kia Sīsū Kalaisi ʻi he Folofolá” ʻi he Ngaahi Taukei Ako Folofolá.

Ko Hono Fakatupulaki ʻEtau Founga Akoʻí mo e Akó

Fokotuʻu ha ngaahi feituʻu mo ha ngaahi faingamālie maʻá e kau akó ke akoʻi kinautolu ʻe he Laumālie Māʻoniʻoní. Koeʻuhí ko e Laumālie Māʻoniʻoní ʻa e faiako moʻoní, ʻai ho loki akó ke hoko ko ha ʻātakai ʻe lava ke nofoʻia ʻe he Laumālié. Fakamanatu ki he kau akó honau fatongia ʻi hono fokotuʻu ha ʻātakai fakalaumālié. Kumi ha ngaahi founga ke tokoniʻi e kau akó ke nau ʻiloʻi e founga ʻoku fetuʻutaki ai ʻa e Laumālié mo kinautolú. ʻOange ha taimi lahi ke fakalaulauloto mo tohi ai e kau akó fekauʻaki mo e meʻa ʻoku nau ako mei he Laumālie Māʻoniʻoní.

fakaʻilonga ʻo e ngaahi ʻekitivitī ako ke fili mei aí
ʻEkitivitī Ako

ʻE fakaloloto fēfē ʻeku fehokotaki mo hoku Fakamoʻuí ʻi hono ako ʻa e “Ko e Kalaisi Moʻuí”?

Fakaʻaliʻali ha fakatātā ʻo Sīsū Kalaisi, hangē ko ia ʻi he kamataʻanga ʻo e lēsoni ko ʻení. Te ke lava foki ʻo fakaafeʻi e kau akó ke kumi e ʻīmisi ʻo e Fakamoʻuí ʻoku nau saiʻia taha aí. Fakaafeʻi kinautolu ke fakakaukauloto fakalongolongo pea tohi ha tali fakataautaha ki ha fehuʻi hangē ko ʻení:

  • Ko hai ʻa Sīsū Kalaisi kiate koe? Ko e hā hoʻo ngaahi fakakaukau, ongo, pe tui fekauʻaki mo Iá?

Fakamanatu ange ki he kau akó ʻi he ʻaho 1 ʻo Sānuali 2000, naʻe vahevahe ai ʻe he Kau Palesitenisī ʻUluakí mo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá ʻa ʻenau fakamoʻoni kia Sīsū Kalaisí ʻi he “Ko e Kalaisi Moʻuí: Ko e Fakamoʻoni ʻa e Kau ʻAposetoló.”

Fakamatalaʻi ange kuo poupouʻi kitautolu ʻe he kau taki ʻo e Siasí ke tau ako ʻa e fakamatala toputapu ko ʻení. Fakakaukau ke lau fakataha ha niʻihi pe kotoa ʻo e ngaahi fakamatala ko ʻení ke teuteuʻi e kau akó ke nau ako ʻa e “Ko e Kalaisi Moʻuí.” Fakaafeʻi e kau akó ke vahevahe pe ko e hā e meʻa ʻoku mahuʻinga kiate kinautolú.

ʻEletā Robert D. Hales

ʻOku tau mamata, fanongo, lau, ako mo vahevahe e ngaahi lea ʻa e kau palōftá ko ha fakatokanga mo ha maluʻanga. Hangē ko ʻení, ne fuoloa hono ʻomi e “Ko e Fāmilí: Ko ha Fanongonongo ki Māmani” kimuʻa pea tau aʻusia e ngaahi faingataʻa ʻoku fehangahangai mo e fāmilí he taimi ní. Naʻe teuteuʻi e “Ko e Kalaisi Moʻuí: Ko e Fakamoʻoni ʻa e Kau ʻAposetoló” kimuʻa ʻi he taimi te tau fiemaʻu lahi taha aí. (Robert D. Hales, “Konifelenisi Lahí: Ko e Fakamālohia ʻo e Tuí mo e Fakamoʻoní,” Liahona, Nōvema 2013, 7)

Palesiteni Russell M. Nelson

Kuo ako maʻuloto ʻe ha kāingalotu tokolahi [ʻa e ngaahi moʻoni ʻi he “Ko e Kalaisi Moʻuí”]. ʻOku ʻi ai ha niʻihi ʻoku ʻikai ke nau fuʻu ʻilo ʻoku ʻi ai ha meʻa pehē. ʻOku ou tapou atu ʻi hoʻomou feinga ke ʻilo lahi ange kia Sīsū Kalaisí, ke mou ako e “Ko e Kalaisi Moʻuí.” (Russell M. Nelson, “Ko Hono Tohoakiʻi mai e Mālohi ʻo Sīsū Kalaisí ki Heʻetau Moʻuí,” Liahona, Mē 2017, 40)

Sisitā Jean B. Bingham

ʻI heʻeku ako ki he moʻui mo e ngaahi akonaki ʻa Sīsū Kalaisí ʻi he tokanga lahi mo tukupā ange ke ako maʻuloto e “Ko e Kalaisi Moʻuí,” naʻe tupulaki ai ʻeku houngaʻia mo e ʻofa ki hotau Fakamoʻuí. ʻOku ʻi he sētesi takitaha ʻo e tohi fakalaumālie ko iá, ha akonaki pea ʻokú ne fakalahi ʻeku mahino ki Hono ngaahi fatongia fakalangí mo e misiona he māmaní. (Jean B. Bingham, “Ke Kakato Ai Hoʻomou Fiefiá,” Liahona, Nōvema 2017, 85)

Ke tataki e kau akó ʻi heʻenau ako ʻa e “Ko e Kalaisi Moʻuí,” fakakaukau ke fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi fakahinohino ko ʻení.

  1. Ako ʻa e “Ko e Kalaisi Moʻuí.” Fakaʻilongaʻi e ngaahi lea pe kupuʻi lea ʻoku ʻuhingamālie kiate koé.

  2. Kumi ha ngaahi moʻoni mei he “Ko e Kalaisi Moʻuí” ʻoku fakatātaaʻi ʻi he Fuakava Motuʻá pe ʻoku fekauʻaki mo e ngaahi folofola ʻo e Fuakava Motuʻá. Hangē ko ʻení, ko e hā e meʻa ʻokú ke maʻu ʻi he “Ko e Kalaisi Moʻuí” ʻoku fekauʻaki mo e ngaahi moʻoni ʻi he ngaahi potufolofola ko ʻeni ʻi he Fuakava Motuʻá? Sēnesi 1:1–2, 31 (vakai foki, Mōsese 2:1); Siope 19:25–26; Saame 9:7–8; Lea Fakatātā 3:5–6; ʻĪsaia 12:2; 45:23; 53:3–5.

  3. Lekooti e ngaahi fakakaukau mo e ngaahi ongo ʻokú ke maʻu fekauʻaki mo Sīsū Kalaisi ʻi hoʻo akó.

Ke tokoni ke feakoʻaki ʻa e kau akó, fakaafeʻi kinautolu ke vahevahe ʻenau ngaahi fakakaukaú ʻi ha fanga kiʻi kulupu tokosiʻi. Te ke lava foki ʻo fakaafeʻi kinautolu ke aleaʻi e ongo fehuʻi ko ʻení:

  • Fakakaukau ki he ngaahi moʻoni naʻá ke ʻilo fekauʻaki mo e Fakamoʻuí. Ko e hā ha meʻa ʻoku nau tokoni ke mahino kiate koe fekauʻaki mo e fatongia te Ne lava ʻo fakahoko ʻi hoʻo moʻuí?

  • ʻE ʻaonga fēfē kiate koe haʻo tokanga lahi ange kia Sīsū Kalaisi ʻi hoʻo moʻuí?

Ke fakaʻosí, fakaafeʻi e kau akó ke fakakaukau ki he founga te nau lava ai ʻo fakaʻaongaʻi ʻa e “Ko e Kalaisi Moʻuí” ke tokoni ke fakamālohia honau vā fetuʻutaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí. ʻOange ha taimi ki he kau akó ke nau fakakaukau mo hiki ai e ngaahi ongo mei he Laumālie Māʻoniʻoní kuo nau maʻu lolotonga e lēsoní.