Ngaahi Kalasi Folofolá
Sēnesi 5; Mōsese 6


“Sēnesi 5; Mōsese 6,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako ʻInisititiutí (2026)

ko e maʻu ʻe he palōfita ko ʻĪnoké ha mata meʻa-hā-mai

Kuo Fokotuʻu Hake ʻe he ʻEikí ha Tangata Kikite (Mōsese 6:36), tā fakatātaaʻi ʻe Eva Timothy

Sēnesi 5; Mōsese 6

Lolotonga e kuonga ʻo ʻĪnoké, naʻe maʻu ʻe Sētane ha fuʻu ivi tākiekina lahi ki ha kakai tokolahi. Naʻe ui ʻe he ʻEikí ʻa ʻĪnoke ke ne malanga ʻaki ʻa e fakatomalá. Neongo naʻe ongoʻi taʻefeʻunga ʻa ʻĪnoke, ka naʻe fakamālohia ia ʻe he ʻEikí. Naʻe akoʻi ʻe ʻĪnoke ki he kakaí ʻa e ʻuhinga naʻa nau fiemaʻu ai ha Fakamoʻuí pea te nau lava ʻo haʻu kiate Ia ʻo fakafou ʻi he fanongo ki Hono leʻó, tui kiate Ia, fakatomala, papitaiso, mo maʻu ʻa e meʻafoaki ʻo e Laumālie Māʻoniʻoní.

Ngaahi Maʻuʻanga Tokoni Kehé

Ngaahi Tokoni Fakafolofolá: Fuakava Motuʻá, “Sēnesi 5; Mōsese 6

Fakatokangaʻi ange: ʻOku ʻomi ʻe he “Talateu ki he Kalasí” ha fakahinohino ki he founga hono fakaʻaongaʻi ʻo e ngaahi ʻelemēniti angamaheni ʻo e lēsoni ʻoku hoko maí.

fakaʻilonga ʻo e akó
Ko Hono Poupouʻi ʻo e Ako Fakatāutahá

Kimuʻa pea kamata e kalasí, fakakaukau ke ʻoange ki he kau akó ha pōpoaki ʻe taha pe lahi ange mei he ngaahi pōpoaki ko ʻení pe ko haʻo pōpoaki pē ʻaʻau:

  • Fakalaulauloto ki he founga te ke lava ai ʻo ongoʻi loto-falala lahi ange ke fai ʻa e ngaahi meʻa faingataʻa ʻoku kole atu ʻe he ʻOtuá kiate koé ʻi hoʻo lau ʻa e Mōsese 6:26–39, 47.

  • Kuo tākiekina fēfē ʻe he kau palōfita ʻa e ʻEikí hoʻo moʻuí? Fakalaulauloto ki he fehuʻi ko ʻení ʻi hoʻo ako ʻa e Mōsese 6:23–47.

  • ʻI hoʻo ako ʻa e Mōsese 6:47–68, kumi ʻa e ngaahi akonaki ʻoku tokoni atu ke ke tali ʻa e ongo fehuʻi ko ʻení: “Ko e hā e ʻuhinga ʻoku tau fiemaʻu ai ʻa Sīsū Kalaisí?” “Te tau lava fēfē ʻo haʻu kiate Iá?”

fakaʻilonga ki he fealēleaʻakí
Ngaahi Fehuʻí mo e Vahevahé

Tuku ha taimi ki he kau akó ke nau ʻeke ha ngaahi fehuʻi mo vahevahe ha ngaahi fakakaukau mo ha ngaahi moʻoni ne nau maʻu ʻi heʻenau ako fakataautaha ʻa e Sēnesi 5 mo e Mōsese 6.

fakaʻilonga ʻo e ako fakataukeí
Ako Fakataukeí

ʻE lava ke hoko ʻa e Mōsese 6:23–47 ko ha feituʻu ʻaonga ke akoako ai ʻa e “Ko e ʻEke ha Ngaahi Fehuʻi ʻOkú Ne Fakaafeʻi ʻa e Ako Fakamātoató,” ʻi he Ngaahi Taukei Ako Folofolá.

fakaʻilonga ʻo e ngaahi ʻekitivitī ako ke fili mei aí
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí

ʻOku ʻoatu ha ngaahi founga ako lahi maʻau mo hoʻo kau akó. Fili ʻi he faʻa lotu ʻa e fili pe ngaahi fili ʻe mahuʻingamālie taha ki hoʻo kalasí.

Ko Hono Fakatupulaki ʻEtau Founga Akoʻí mo e Akó

ʻOange ki he kau akó ha ngaahi faingamālie ke vahevahe ai mo fakamoʻoni. Mahalo he ʻikai hiki ʻe heʻetau ngaahi leá ʻa e ngaahi moʻungá pe toe liliu e huʻunga ʻo e ngaahi vaitafé, ka te nau lava ʻo tokoni ke liliu e ngaahi lotó. Ko hono ʻuhinga ia ʻoku fuʻu mahuʻinga ai ke ʻoange ki he kau akó ha ngaahi faingamālie ke nau fevahevaheʻaki ʻa e meʻa ʻoku nau ako fekauʻaki mo e Fakamoʻuí mo ʻEne ongoongoleleí. ʻE tokoni hono fai ʻení ke nau moʻui ʻaki ʻa e ngaahi moʻoni ʻoku akoʻi mo fakahaaʻi kiate kinautolú ʻi he ngaahi lea pē ʻanautolu (vakai, Ko e Faiako ʻi he Founga ʻa e Fakamoʻuí [2022], 26).

Mōsese 6:26–39, 47

ʻE lava fēfē ke tokoniʻi au ʻe he ʻOtuá ʻi he taimi ʻoku ou ongoʻi taʻefeʻunga aí?

Fakakaukau ke kole ki he kau akó ke nau fakakaukau mo vahevahe ha ngaahi sīpinga ʻo ha taimi naʻa nau ongoʻi lōmekina pe taʻefeʻunga ai, pe ko ha taha ʻoku nau ʻilo, ke fai ha meʻa naʻe kole ange ʻe he ʻEikí kiate kinautolu. Te ke lava foki ʻo vahevahe ha aʻusia mei hoʻo moʻuí.

Ako fakataha ʻa e Mōsese 6:26–31, ʻo kumi e meʻa naʻe finangalo ʻa e ʻEikí ke fai ʻe ʻĪnoké mo e ongo naʻe maʻu ʻe ʻĪnoke ki aí.

  • Ko e hā ha ngaahi meʻa naʻe hohaʻa ki ai ʻa ʻĪnoke fekauʻaki mo hono uiuiʻi mei he ʻEikí?

Fakaafeʻi e kau akó ke nau fekumi ʻi he Mōsese 6:32–34 pea kumi ha ngaahi talaʻofa mei he ʻEikí naʻá ne ʻoange kiate kinautolu ha loto-falala kapau naʻa nau ʻi he tuʻunga ʻo ʻĪnoké. Fakaafeʻi ke nau vahevahe ʻa e meʻa ne nau ʻiló ʻi ha ngaahi hoa pe fanga kiʻi kulupu tokosiʻi.

Ka hili e fealēleaʻaki ʻa e kau akó, fakakaukau ke fakaafeʻi kinautolu ke fakamatalaʻi fakanounou e folofola ʻa e ʻEikí kia ʻĪnoke mei he veesi 32–34 ko ha fakamatala ʻo e moʻoní. (Ko e ngaahi sīpinga ʻeni ʻo e ngaahi tefitoʻi moʻoni ʻe lava ke ʻiloʻi ʻe he kau akó: Kapau te tau fakahoko faivelenga ʻa e meʻa ʻoku fekau mai ʻe he ʻEikí, te Ne tokoniʻi kitautolu ke tau fakahoko Hono finangaló. ʻI he taimi ʻoku tau nofo-maʻu ai ʻo ʻaʻeva mo e ʻOtuá, te Ne ʻiate kitautolu.)

  • ʻOkú ke pehē ʻoku ʻuhinga ki he hā ke “nofo” mo “ʻaʻeva” mo e ʻOtuá? (ʻO ka fiemaʻu, te ke lava ʻo vakai ki he “Mōsese 6:34, 39. ʻOku ʻuhinga ki he hā ke nofo mo ʻaʻeva mo e ʻOtuá?” ʻi he Ngaahi Tokoni Fakafolofolá: Fuakava Motuʻá.)

  • Ko e hā ha ngaahi founga pau te ke lava ai ʻo fakaafeʻi lahi ange ʻa e ʻEikí ki hoʻo moʻuí? (Te ke lava ʻo hivaʻi pe lau ʻa e fakalea ʻo e “I Will Walk with Jesus” [Hymns—For Home and Church] ko ha konga ʻo hoʻomou fealeaʻakí.)

Fakaafeʻi e kau akó ke nau ako ʻa e Mōsese 6:35–39, 47, pea aleaʻi fakataha e founga naʻe fakahoko ai ʻe he ʻEikí ʻEne ngaahi talaʻofa kia ʻĪnoké.

Fakakaukau ke fakaafeʻi e kau akó ke nau fakakaukau ki ha ngaahi taimi ʻi heʻenau moʻuí naʻe ʻiate kinautolu ai ʻa e ʻEikí ʻo tokoniʻi kinautolu ke nau fai ha ngaahi meʻa faingataʻa. Kole ki ha kau ako ʻe niʻihi ʻoku nau loto-fiemālie ke vahevahe ʻenau ngaahi aʻusiá mo e kalasí. Te ke lava foki ʻo fakakaukau ke fakaʻaliʻali ʻa e sīpinga naʻe vahevahe ʻe Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni mei heʻene moʻuí ʻi he “Hoko ko ha Kau Nofotuʻi Moʻoni” (taimi 9:05 ki he 12:29); Gospel Library.

30:35

Fakaafeʻi e kau akó ke nau fakakaukau ki he meʻa kuo nau ako mo ongoʻi mei heʻenau akó ʻe lava ke fakaʻaongaʻi ki he ngaahi tūkunga ʻoku nau lolotonga fehangahangai mo iá. Poupouʻi ke nau lekooti ʻenau ngaahi fakakaukau pe ngaahi ongo mei he Laumālie Māʻoniʻoní. Fakamoʻoni ki he finangalo mo e mālohi ʻo e ʻEikí ke tokoniʻi kinautolú.

Foki ki he “Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí.”

Mōsese 6:23–47

ʻE lava fēfē ke u maʻu ha loto-falala lahi ange ki he kau palōfita ʻa e ʻEikí?

Fakakaukau ke fakaʻaliʻali e fakamatala ko ʻení. Fakaafeʻi e kau akó ke nau fakafuofuaʻi kinautolu ʻi he fakamatala takitaha ʻo fakaʻaongaʻi ha meʻafua mei he 1 (ʻikai teitei poupou) ki he 5 (poupou lahi ʻaupito). Fakapapauʻi ʻoku nau ʻiloʻi he ʻikai vahevahe ʻenau talí mo e niʻihi kehé.

  1. ʻOku ou ongoʻi ha loto-holi ke tali e ngaahi akonaki mo e fakahinohino ʻa e ʻEikí ʻoku fakafou mai ʻi Heʻene kau palōfitá.

  2. ʻOku ou vēkeveke ke vahevahe e ngaahi lea ʻa e kau palōfitá mo e niʻihi ʻoku ou feohi mo iá.

  3. ʻOku ou ongoʻi ha malu fakalaumālie ʻi he tokanga ki he kau palōfita ʻa e ʻOtuá.

  4. ʻOku ou falala ki he ngaahi lea ʻa e kau palōfitá neongo ʻoku ʻikai mahino hono ʻuhingá he taimi pē ko iá.

  5. ʻOku ou tuʻukāivi ʻi he muimui ki he faleʻi ʻa e kau palōfita moʻuí, ʻo tatau ai pē pe ko e hā e fakakaukau ʻa e niʻihi kehé.

Mahalo ʻe tokoni ke fakamanatu ki he kau akó ʻa e uiuiʻi ʻo ʻĪnoke ke ne malanga ʻaki ʻa e fakatomalá ki hono kakaí (vakai, Mōsese 6:26–29). ʻE ala tokoniʻi kitautolu ʻe he ngaahi ngāue naʻe fai ʻe ʻĪnoke hili hono maʻu hono uiuiʻi mei he ʻEikí ke tau ako ha ngaahi moʻoni mahuʻinga fekauʻaki mo e kau palōfita ʻa e ʻEikí.

Tufa ʻa e laʻipepa tufa ʻoku ui ko e “The Lord’s Prophets” [Ko e Kau Palōfita ʻa e ʻEikí], pea fakaafeʻi e kau akó ke fakakakato ʻa e ʻekitivitī akó mo ha hoa pe kulupu tokosiʻi. ʻI he ʻekitivitī ko ʻení, te nau akoako fakahoko ai ʻa e taukei “Ko e ʻEke ha Ngaahi Fehuʻi ʻOkú Ne Fakaafeʻi ʻa e Ako Fakamātoató” mei he Ngaahi Taukei Ako Folofolá.

Laʻipepa tufa Ko e Kau Palōfita ʻa e ʻEikí

Fakakaukau ke fakaafeʻi ha kau ako ʻe niʻihi ke vahevahe ha ngaahi fakakaukau naʻa nau maʻu mei ha taha ʻo e ngaahi fehuʻi naʻa nau aleaʻí. Te ke lava foki ʻo fakaafeʻi ke nau vahevahe e ngaahi moʻoni ne nau maʻu mei he ngaahi veesi ne nau akó. (ʻOku kau ʻeni ʻi he ngaahi sīpinga ʻo e ngaahi moʻoni te nau lava ʻo fakahāʻí: ʻOku fili ʻe he ʻEikí ʻEne kau palōfitá pea foaki kiate kinautolu ʻa e mālohi ke fai ʻEne ngāué. ʻOku fakaafeʻi kitautolu ʻe he ʻEikí ʻo fakafou ʻi Heʻene kau palōfitá ke tau fakatomala. ʻOku fakahinohinoʻi kitautolu ʻe he kau palōfitá kia Sīsū Kalaisi.)

Te ke lava foki ʻo fakakaukau ke vahevahe ʻa e lea ko ʻeni ʻa Palesiteni Tieta F. ʻUkitofa, ʻi heʻene kei hoko ko ha mēmipa ʻo e Kau Palesitenisī ʻUluakí, pea aleaʻi ha niʻihi ʻo e ngaahi fehuʻi ʻoku hoko mai ʻi heʻene leá.

Palesiteni Dieter F. Uchtdorf

ʻOku ʻofa ʻa e ʻOtuá ʻi Heʻene fānaú kotoa. Ko e ʻuhinga ia ʻokú Ne kole fakamātoato mai ai kiate kitautolu ʻo fakafou mai ʻi Heʻene kau palōfitá. Pea hangē pē ko ʻetau fie maʻu ko ia ʻa e lelei tahá maʻanautolu ʻoku tau ʻofa aí, ʻoku pehē pē hono fie maʻu ʻe he Tamai Hēvaní ʻa e lelei tahá maʻatautolú. Ko hono ʻuhinga ia ʻoku fuʻu mahuʻinga mo fie maʻu ke fai leva ʻEne ngaahi fakahinohinó. Ko hono ʻuhinga ia kuo ʻikai ai te Ne liʻaki kitautolu he ʻaho ní kae kei hokohoko hono fakahā mai kiate kitautolu Hono finangaló ʻo fakafou mai ʻi Heʻene kau palōfitá. ʻOku makatuʻunga hotau ikuʻangá pea mo e ikuʻanga ʻo e māmaní ʻi heʻetau fanongo mo talangofua ki he folofola ʻa e ʻOtuá kuo fakahā ki Heʻene fānaú. (“Ko e Hā ʻOku Tau Fie Maʻu Ai e Kau Palōfitá?,” Liahona, Māʻasi 2012, 4)

  • ʻOku hoko fēfē ʻa e kau palōfita moʻui he kuonga ní ko hano fakahaaʻi ʻo e ʻofa ʻa e ʻOtuá?

  • Ko e hā ha meʻa kuó ke toki ako kimuí ni fekauʻaki mo Sīsū Kalaisi mo ʻEne ongoongoleleí mei he kau palōfita moʻuí?

  • Kuo tāpuekina fēfē koe ʻe he ʻEikí ʻi hoʻo muimui ki Heʻene kau palōfitá?

Fakaafeʻi e kau akó ke nau lekooti ha faʻahinga ongo fakalaumālie mei he Laumālie Māʻoniʻoní ne nau ongoʻi fekauʻaki mo e muimui ki he palōfita ʻa e ʻOtuá. Poupouʻi ke nau ngāueʻi e ngaahi ueʻi fakalaumālie kuo nau maʻú.

Foki ki he “Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí.”

Mōsese 6:47–68

Ko e hā e ʻuhinga ʻoku ou fiemaʻu ai ʻa Sīsū Kalaisí?

Fakaafeʻi e kau akó ke fakakaukauloto ʻoku ʻi ai haʻanau kaungāmeʻa ʻoku ʻikai lahi ʻene ʻilo kia Sīsū Kalaisí. Lolotonga ha pōtalanoa, ʻokú ne fehuʻi atu kiate koe fekauʻaki mo hoʻo tui fakalotú. ʻOkú ne pehē atu, “ʻOku ou fanongo ki ha kakai tokolahi ʻoku nau talanoa fekauʻaki mo Sīsū. Ko e hā e ʻuhinga ʻokú Ne mahuʻinga aí?”

Fakaafeʻi e kau akó ke nau fakakaukau pe vahevahe e founga te nau ala tali ʻaki e fehuʻi honau kaungāmeʻá. Fakamatalaʻi ange naʻe fakatefito ha konga lahi ʻo e pōpoaki ʻa ʻĪnoké ʻi heʻetau fiemaʻu ʻa Sīsū Kalaisí mo e founga te tau lava ai ʻo haʻu kiate Iá.

Ke teuteuʻi e kau akó ke nau ako e ngaahi akonaki ʻa ʻĪnoké, fakaafeʻi ke nau faʻu ha saati hangē ko ʻení:

ʻUhinga ʻoku ou fiemaʻu ai ha Fakamoʻuí

Founga te u lava ai ʻo haʻu kia Sīsū Kalaisí

Fakaafeʻi e kau akó ke nau ako ʻa e Mōsese 6:47–62, mo hanau hoa pe fakafoʻituitui, pea fakakakato ʻa e sātí ʻo makatuʻunga ʻi he meʻa ʻoku nau akó. ʻE lava ke fakakakato ʻe he kau akó ʻa e ongo kōlomú fakatouʻosi ʻiate kinautolu pē, pe te ke lava ʻo vahe ki he fakafoʻituitui pe hoa takitaha ke nau tokanga taha ki ha taha ʻo e ongo kōlomú.

ʻI he ʻosi e ako ʻa e kau akó, fakaafeʻi kinautolu ke vahevahe ʻa e meʻa naʻa nau akó. ʻI heʻenau vahevahé, ʻe lava ke nau tala atu ha ngaahi moʻoni hangē ko ʻení: ʻOku fiemaʻu ke fakatomala ʻa e kakai kotoa ʻi he feituʻu kotoa pē (vakai, Mōsese 6:49–50, 57). Te tau toki lava pē ʻo maʻu ʻa e ngaahi tāpuaki ʻo e fakamoʻuí ʻo fakafou ʻia Sīsū Kalaisi (vakai, Mōsese 6:52, 59). ʻOku tau haʻu kia Kalaisi ʻi heʻetau fanongo ki he leʻo ʻo e Fakamoʻuí, tui kiate Ia, fakatomala mei heʻetau ngaahi angahalá, papitaiso, pea maʻu ʻa e meʻafoaki ʻo e Laumālie Māʻoniʻoní (vakai, Mōsese 6:52, 59).

Mahalo ʻe tokoni ke tohoakiʻi e tokanga ʻa e kau akó ki he veesi 62 ke ʻiloʻi e foʻi lea naʻe fakaʻaongaʻi ʻe he Tamai Hēvaní ke fakamatalaʻi fakanounou ʻa e founga ʻoku fakamatalaʻi ʻi he ngaahi akonaki ʻa ʻĪnoké. Te ke lava foki ʻo fakamatalaʻi ange ʻoku faʻa fakamatalaʻi ʻe he folofolá ʻa e founga ko ʻení ko e “tokāteline ʻa Kalaisí” (2 Nīfai 31:2–21), ko ʻEne tokāteliné (vakai, 3 Nīfai 11:31–40), pe ko ʻEne ongoongoleleí (vakai, 3 Nīfai 27:13–22).

Ke tokoni ke mahino lelei ange ki he kau akó ʻa e mahuʻinga ʻo e ngaahi moʻoni ko ʻeni kuo nau fakahaá, fakakaukau ke ʻeke ha ngaahi fehuʻi hangē ko ʻení:

  • ʻE tokoni fēfē ki hoʻo moʻuí ʻa hono ʻiloʻi e ngaahi moʻoni naʻe akoʻi ʻe ʻĪnoké? Te ne lava fēfē ʻo tākiekina ho ngaahi ongo fekauʻaki mo Sīsū Kalaisí?

  • Ko e hā ha meʻa kuó ne tokoniʻi koe ke ke ʻiloʻi hoʻo fiemaʻu ʻa e Fakamoʻuí?

  • Kuo tāpuekina fēfē koe ʻe hoʻo ngaahi ngāue ke haʻu kia Sīsū Kalaisí?

Fakakaukau ke fakamanatu ki he kau akó ʻa e tūkunga mei he kamataʻanga ʻo e ʻekitivitī ako ko ʻení. Te ke lava ʻo fakaafeʻi e kau akó ke hiki ha tali ki he tokotaha ʻi he tūkungá ʻo makatuʻunga ʻi he meʻa kuo nau ako he ʻaho ní. Te nau lava ʻo vahevahe ʻenau talí mo hanau hoa pe fakatātaaʻi ʻa hono vahevahe ʻenau talí ʻo hangē pē ko haʻanau talanoa mo honau kaungāmeʻá.

Fakaʻosi ʻaki haʻo fakamoʻoni ki he ngaahi moʻoni kuo mou aleaʻí pea mo e tefitoʻi fatongia ʻo Sīsū Kalaisi ʻi he palani ʻa e Tamai Hēvaní ki he fakamoʻuí.

Foki ki he “Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí.”