Akwa Mboho
Ebɔ Enɔ Esie
Akwa Mbono eke Ɔfiɔŋ Inaŋ 2025


14:4

Ebɔ Enɔ Esie

Afo edi edima eyenanwan Abasi, ema fi eyen eren Abasi, ndien Enye ama ɔnɔ mbufo mfɔnma Esie, edisana eyen eren.

Ndinɔ Enɔ

Ndinɔ enɔ edi ido ebuana emi atarade ekesim kpukpru edu uwem, ntatenyin, ye mme isua. Ke kpukpru ini, mme owo esinɔ enɔ kiet eken enɔ eda esɔŋɔ ebuana, ewut ima ye esit ekɔm, enyuŋ eda eti mme akpan usɔrɔ nte udian-ndɔ, usen-emana, ye usen-nduɔk-odudu. Ndien ke kpukpru se Abasi obotde idihe owo ikpɔŋ esinɔ kiet eken mkpɔ! Ke otu ediwak uwutmkpɔ ikemede ndiwut, inuen-mmɔŋ esinɔ mme ufan mmɔ mfia itiat, ye bonobos (nditɔ eyen-eka ete idiɔk) esinɔ mfri man etat adaŋa ufan mmɔ.

mme penguin enɔ mkpri itiat.
Mme bonobo ebuanade mfri.

Nsutɔ enɔ ke afo ɔnɔ? Kere ini emi afo okokutde—mme akanamde—atta ediye enɔ ɔnɔ owo afo amade. Afo idahaemi ama ɔdiɔŋɔ ke enɔ oro edi nnen-nnen se edima owo emi okoyomde ye ŋkpɔ emi mmɔ edimade. Nso ikedi eno oro? Ndi akabaŋa eka fo? ufan? eyen? andikpep? ete ete? Eketie fi didie ke ini afo okokutde enɔ emi? Didie ke afo okop ke ini ekerede abaŋa edima owo fo emi nte ɔkubɔde enɔ oro? Ntre ŋko, ini ewe ke owo ɔkɔnɔ fi atta eti enɔ, ndien eketie fi didie ndibɔ enye?

Enɔ Ete Mi ɔnɔde Mi

Ini emi nkedide isua itiaba, nkonyuŋ nduŋde ye mme ete mi ke Arabia, ema esio ndise mbre nditɔ-ŋwɔŋ ekekotde Chitty Chitty Bang Bang . Ndise emi abaŋa nyɔ-nyɔ ekpri moto emi ekemede ndiwat idemesie, ɔfiɔrɔ ke mmɔŋ, onyuŋ efe! Ami mmɔdiɔŋɔ ke ufɔk nnyin ko ke England mmɔ ema enam ekpri mbiet moto mbre nte Chitty Chitty Bang Bang, ndien mma nnehede nyom kiet! Emekeme ndiduri ukwak, ndien mba moto ŋkpɔ mbre ekeme ndiwɔrɔ ndi! Ini ete mi akakade isaŋ mbubehe ke England, enye ama ebup me mmoyom enye ada mkpɔ ndomokiet ɔnyɔŋ ɔsɔk mi , ndien mma ndɔhɔ enye nte mkpenehede ma ndinyene kiet ke otu mme moto Chitty ChittyBang Bang oro.

Enye ama ɔnyɔŋ isaŋ esie ediŋ, edi moto ndomokiet ikeduhe Ami mma nehede mfuhɔ nnyuŋ nkere ke enye am efre. Edi mkpɔ nte usen 10 ke iso ekedi usɔrɔ usen emana mi, ndien ekpri ediye ekwo, emi ekebɔpde ediye-ediye, mmɔdo ekebet mi. Ye akwa ekikere mkpɔ editibede, ye okposuk edi mme nkoyomke ndinyene akwa idorenyin, mma nkubɔde enɔ oro nnyuŋ nkut moto mi. Mma nnemesit tutu ntua. Mma nduri ubɔk, ndien mba ema etop enwɔŋɔ, kpasuk nte moto oro okodude ke ndise! Mma nkɔm ete mi eti-eti ke utɔ ediye enɔ oro. Mma nda moto oro mbre-mbre ke ediwak isua nnyuŋ nnim enye ke ediwak isua efen Mma nkere ke ete mi amma ama ndinɔ mi moto oro koro ami mma mma ndibɔ.

Ndinɔ, Ndinyime ye Nditat, ye Ndibɔ

Nnyin imekeme ndikere enɔ inɔde nte ke ndinyene ndaha ke esie.

  1. Ke ndinɔ enɔ, ke ebiet andinɔ emekde, anamde, mme ɔbɔpde enɔ oro onyuŋ anyande ɔnɔ owo enye amade. Emi oyom uduak etiede ekere ke nkaŋ andinɔ ndinɔ mkpɔ emi ɔfɔnde.

  2. Ke ndinyime ye nditat enɔ oro, ke ini andibɔ ɔbɔde enɔ oto andinɔ—ediwak ini ke owutde mkpaidem, esit ekɔm, ye inemesit—mbemiso editat enye, ndusuk idaha etatde uruk enyuŋ ewaŋade efɔk esio man ekut se enɔ oro edide.

  3. Oro okuredeodu atta akpan etieitie ndibɔ enɔ oro. Ndibɔ enɔ emi enɔde ke ntatesit okpon akan ndibɔ nyuŋ ntat enye. Okpon, akan ndidiɔŋɔ ekɔm urua enɔ oro ye ndikɔm andinɔ enɔ oro. Man itim ibɔ enɔ, nnyin ana ise ekɔm urua esie ke idem nnyin ikama enye inam mkpɔke uwem nnyin, inyuŋ ndien iti andinɔ ye esit ekɔm

Ndibɔ enɔ idihe didie didie edi nkoinam ye eti edinam enye emi akande ukpɔk-ukpɔk utat ekwo. Ndibɔ edi ndikɔm nyuŋ nyiri enɔ ye esit andinɔ ke usuŋ emi ɔsɔŋɔde mkpɔkɔbi odude ke ufɔt andinɔ ye andibɔ. Nkerede mbaŋa moto mbre oro anam nketi ediwak mkpɔ editi, nte nkopde ntuk ntɔtuŋɔ ima ye ndikpeme ete mi enyenede ɔnɔ mi, emi enɔ oro adade ke itie ye mme unana ibat nti edinan efen.

Enɔ Ete Nnyin ke Enyɔŋ

Ete nnyin ke Enyɔŋ enyene anana-ibat enɔ eke unwana ye akpanikɔ ebeŋede ndinɔ nnyin kiet-kiet, ndima nditɔ Esie. Mmɔ ewɔrɔ eto Atatubɔk Andinɔ nte obube mmɔŋ odude ke wilderness otode esit mfɔn Esie. “kpukpru nti edinɔ ye enɔ eke efɔnde eto enyɔŋ, enyuŋ eto ke ubɔk Ete mme unwana esuhɔre edi.” Ke mkpɔkɔbi ediomi nnyin ye Ete, Enye osuk edi Andinɔ ndien nnyin usuhɔre andibɔ.

Andikpon-nkan ke Kpukpru Eno, Ete Emi Kpukpru Mbon Eken Etode Edi

Edi nnyin ikemeke ndibɔ mkpɔ ndomokiet ke esiode andikpon-nkan ke kpukpru enɔ Ete efep, Edima Eyen-erɔŋ Esie, Eyen Esie, Jesus Christ. Kpukpru enɔ Ete ewɔrɔ eto enyuŋ enyene uwem eto enɔ imaesit Andinyaŋa ke Gethsemane ye ke Cross, ye akakan Ediset Esie. Jesus Christ, Anifak nnyin ke mbɔm, edi akakan enɔ emi otode Ete mme unwana. “Edi ke enɔ Eyen esie ke Abasi akanam [ɔnɔ nnyin] usuŋ eke akande kpukpru.”

Enɔ Nsinsi Akpanikɔ Kiet Emi Akamade Kpukpru Ŋkpɔ

Ami nyema nditiŋ mbaŋa enɔ kiet emi akamade kpukpru ŋkpɔ abaŋade nsinsi akpanikɔ emi owutde ukeme nnyin ndibɔ mme ŋkpɔ efen Ete nnyin oyomde ndinɔ nnyin— akpan enɔ ifiɔk emi, ke ini inyimede ɔyɔhɔ-ɔyɔhɔ inyuŋ ibɔde ke ukpɔŋ emen owut idara ye ukut uwem, ye mbume oyomde ibɔrɔ; edi ke nnyin idi kpasuk nditɔ Abasi Akpanikɔ oro edi mkpɔ mkpaidem! Ayaŋa-ifiɔk! Ndien emi idihe ŋkpɔ ndimen nwut

Kere nte mbufo ekopde emi ke akpa ini! Afo ke akpanikɔ edi edima eyen aŋwan Esie. Afo ke akpanikɔ edi edima eyen eren Esie. Ndien usuŋ oro afo asaŋade edi uduak inemesit Esie. Ye ima Esie emi odude ke ofuri ebiet, Enye otim ɔfiɔk owo emi ekedide mbemiso afo edi ke isɔŋ, ndien se afo okutde ke uwem, ndien Enye enyene uduak mbɔm ɔnɔ fi mkpɔŋ. Sese nte nye oyomde ndinam afo afiak ebine Enye usen kiet, man ɔkpɔbɔ mkpo nkan utip eke kpukpru nti enɔ Esie uwem nsinsi ye Enye.

Mbume idige mme enɔ akpanikɔ emi odu edi mme nnyin iyekut inyuŋ ibɔ enye. Ete ama ɔdɔduɔk enɔ oro odori nnyin ke idem otode Ete. Andinyaŋa ama akpekpe ekɔm urua kabaŋa akpan ntak eke enɔ oro. Edieke ema ekekpep fi emi, etiŋ emi, ndien ekwɔ akpanikɔ emi ke mme isua, ekeme ndidi enyene uteŋe utibe-ŋkpɔ esie ama eyemede ke anyan ini ndien afo ukopke aba odudu ye emem esie.

Edieke anana ekɔm urua ifiɔk emi—ye kpukpru nti ŋkpɔ, emem, ye idorenyin emi ɔwɔrɔde oto ke enye—ke ekpɔŋ owo mminyimeke, mmitatke, mminyuŋ ibɔhɔ, edi akamba ntakurua! Mfuhɔ edi emi ɔnɔ Andinɔ! “Koro nso udori ke owo edinyene edieke enɔde enye enɔ, ndien enye eein ndibɔ enɔ oro? Koro, enye idatke-esit ke enɔ emi enɔde enye, inyung idatke-esit ke owo emi edide andinɔ enɔ oro.”

Ami mmokot fi edibɔ, nte ke akpa ifet mme nte ke akamba ndaha akan nte ekedide, atta ediye ifiɔk nte ke afo ke akpanikɔ edi edima eyen Abasi. Ana afo atat uruk, awak paper ekedade ebɔp, ɔkibɔde ekebe, onyuŋ ɔbɔ ke odudu ye esit-ekɔm nsuhɔre idem, nnen-nnen edisana ifiɔk ntɔŋɔ akpanikɔ emi. Edisana Spirit ekeme nditie ntiense ke esit fo ke afo ke akpan edi eyen Andikoŋ Nkan.

Ke ini afo enyimede ediye akpanikɔ emi esin ke ukpɔŋ fo ndien okop mbiba ndɔŋ esit ye inemesit esie, ofuri ndaha fo okpuhɔre! Afo emekeme ndikop ima Esie, okop uyo Esie, ndien ubɔk Esie, ke musehe se itibede, mme mitibeke, ke uwem fo. Emekeme ndinam ɔfɔn adaŋa nte okutde ke idem fo ye mbio efen. Ediye diomi fo ye Andinyaŋa enehede ɔsɔŋɔ, ndien otode ke edinem enɔ emi, uwem enyene obufa uyama, uyai, ye idorenyin.

Mbɔk, eyebɔŋ akam man ɔdiɔŋɔ mme mbufo ke ebɔ ke akpanikɔ anam- ukpuhɔde ifiɔk emi esin ke ɔwɔŋ esit fo? Mbok eyenyime ndibɔ enɔ emi? Ndi afo eyenam okpon akan, ke mfɔn, awak akan nte akanamde akpa—ndien ke anamde ntre eduɔk fi kpukpru mme enɔ efen emi esaŋade ye enye?

Nndibɔ Enɔ Nsinsi Akpanikɔ Emi

Afo emekeme ndikere, “Nso ke ami nnyene ndinam man mbɔ enɔ emi nto Abasi?” Nte edide, kakpan, ŋkpɔ iduhe. Edi enɔ emi otode Andinɔ. Edi akpanikɔ Kam yak enye oduk. Afo edi eyen Esie. Afo edi edima ɔnɔ Enye. Kunnam enye ɔsɔsɔŋ. Kusiri usuŋ ndibɔ enɔ emi ye ekikere ke afo udotke. Akpanikɔ edi, iduhe owo nnyin emi odotdendibɔ kpukpru enɔ Ete ibɔhɔke oto ke unen, mbɔm, ye mfɔn Edisana Andinyaŋa, edi nsutɔ eti esit oyom ette nditɔ Esie kiet-kiet ebɔ mmɔ! Ndien, nte obufa mme ndifiak nam ifiɔk fo okurede ye afo, dara ke ndikɔm Andinɔ enɔ.

Tɔŋɔ nkokut ebiet ukpono mi ke ufuɔt 20s mi, ami mma ndemere ke ndifiɔk nte ke ami ndi eyen eren Abasi. Nte mbɔde enɔ emi nsin ke esit mi, ntre mfiɔk owo emi ami ndide ye nte emade mi ɔyɔhɔ-ɔyɔhɔ. Ndusuk ŋkpɔ emi anwamde mi nkɔri ke ifiɔk edi mme ikɔ eke ŋwed Abasi, edidiɔŋ patriarch mi, ndikpono ke temple, ndinwam mbon efen, ndiwut ekɔm, ye edisana akam ye Ete mi. Idem akpa mi nte ntɔŋɔ ukut, ubiak, ye mfuhɔ ke uwem mi ekpekekabare enyuŋ ekɔk, amem, ye ediwak ekande edieke mkpɔkɔdiɔŋɔke inem akpanikɔ emi.

Edi Etiene Chtist enyuŋ Ebɔ

Moroni eteme nnyin ette “kufaŋa enɔ Abasi,” edi “edi ebine Christ, enyuŋ emum kpukpru nti enɔ ekama.” Afo emekeme ndidi mbine Christ ye uko ke ima Esie onyuŋ edibɔ kpukpru enɔ idara, emem, idorenyin, uŋwana, akpanikɔ, ediyarare, ifiɔk, ye ikike Esie—ye ibuot fo ke enyɔŋ, nnyanade ubɔk, onyuŋ atat eka-ubɔk ebeŋeidem ndibɔ. Ndien afo emekeme ndibɔ mme enɔ emi koro afo emetim-etie onyuŋ ɔsɔŋ-ada ke ifiɔk nte ke afo edi edima eyen-aŋwan Abasi, afo edi edima eyen-eren Abasi, ndien enye ɔnɔ fi mfɔn-ma edisana Eyen Esie man edifak fi, ɔnɔ fi unen, onyuŋ anam fi asana.

Afo edi edi eyen Abasi. Enye idighe utip ikwɔ emi isikwɔde. Nte afo mbɔk eyenyime, atat, onyuŋ ɔbɔ enɔ ifiɔk ye mbufiɔk emi oto Enye? Nte afo aya anehede akama enye nte ediye ŋkpɔ uto enye edide? Bɔ enɔ emi, ke akpanikɔ nte ke akpa ifet, nyuŋ yak enye enehede kpukpru ebiet ke uwem fo. Enye emi edi usuŋ eke akande Abasi akanamde ɔnɔ mbufo otoke enɔ Eyen Esie. Mbufo ke akpan edu man mbufo enyene idara! Ke enyiŋ Jesus Christ, amen.

Mkpri ŋwed

  1. See Isaiah 43:18–20.

  2. James 1:17.

  3. Se John 3:16.

  4. Ether 12:11.

  5. See Romans 8:16; 1 Nephi 11:17.

  6. See John 3:16–17; 1 Nephi 17:36; 3 Nephi 14:9–11.

  7. See Jeremiah 1:5.

  8. See Romans 6:23; 1 John 5:7, 11, 14; 3 Nephi 9:14; Doctrine and Covenants 14:7; 66:12.

  9. Doctrine and Covenants 88:33.

  10. See Psalm 82:6.

  11. See Russell M. Nelson, “Joy and Spiritual Survival,” Liahona, Nov. 2016, 82.

  12. “The way you think about who you really are affects almost every decision you will ever make” (Russell M. Nelson, “Choices for Eternity” [worldwide devotional for young adults, May 15, 2022], Gospel Library).

  13. See 2 Nephi 2:8.

  14. Moroni 10:8, 30.

  15. See Moses 6:57–62.

  16. See “I Am a Child of God,” Hymns, no. 301.

  17. See Ether 12:11.

  18. Se ke 2 Nephi 2:25.