Fesoasoaniga mo Mau
1 Tupu 12–1317–22
Ina ua mavae le maliu o Solomona, sa avea lona atalii o Reopoamo ma tupu ma faateteleina avega a tagata. Sa fouvale tagata ma vaeluaina ai i le Malo i Matu o Isaraelu ma le Malo i Saute o Iuta. Sa faalauiloa mai e Ierepoamo, le tupu o le Malo i Matu, le ifo i tupua ma isi tu ma faiga amioleaga i lona nuu. Mulimuli ane, sa avea ai Elia ma perofeta i le taimi o le nofoaiga a Aapo i le Malo i Matu. Na auina mai e le Alii se lamala e tusa ai ma le upu a Elia. Sa faasaoina e le Alii ia Elia ma iu ai ina taitai atu o ia i se fafine ua oti lana tane i Sarefata, o lē sa fafagaina o ia mo aso e tele. Na toe faaola mai e Elia le atalii a le fafine ua oti lana tane. Ina ia faaali atu i tagata e faapea o le Atua o Isaraelu e na o [Ia] lava le Atua moni, na lu’iina ai e Elia ositaulaga a Paala i se tauvaga. Sa manumalo Elia i le tauvaga, ma sa faamutaina le lamala. Ina ua taumafai Iesepela e fasioti Elia, sa sola o ia i le Mauga o Horepa, lea sa ia maua ai se aafiaga mamana faaleagaga ma le Alii.
O Punaoa
Manatua: O le sii maia o se punavai e le‘i lolomiina e Le Ekalesia a Iesu Keriso o le Au Paia o Aso e Gata Ai e le faapea ai o le tusiga po o lona tusitala ua faamaonia e le Ekalesia pe o se sui o le tofiga aloaia o le Ekalesia.
Talafaasolopito ma le Talaaga
1 Tupu 12
O le a le mea na tupu i le malo i le taimi o le nofoaiga a Reopoamo?
Ina ua mavae le maliu o Solomona, sa avea lona atalii o Reopoamo ma tupu i luga o Isaraelu uma. Sa faateteleina e Reopoamo avega a tagata, lea na taitai atu ai ituaiga e sefulu i matu e tetee faasaga ia te ia. Sa latou tofia Ierepoamo e fai ma o latou tupu ma faatuina le mea na ta’ua o le Malo i Matu o Isaraelu. Sa onosaia e le Malo i Matu mo le tusa ma le lua seneturi a o lei faatoilaloina e Asuria ma pueina le toatele o tagata. O nei ituaiga sa iu lava ina faataapeapeina i atunuu uma o le lalolagi. Talu mai lena taimi ua ta’ua i latou o ituaiga e sefulu o Isaraelu ua leiloloa.
O le Malo i Saute sa aofia ai le teritori e anaina e ituaiga o Iuta ma Peniamina. Sa ta’ua o le Malo o Iuta ma o lo latou laumua sa i Ierusalema. Na iu lenei malo ina ua faaumatia e Papelonia ia Ierusalema i le 586 TLM.
1 Tupu 12:25–33
Aisea na faia ai e Ierepoamo ni tamai povi auro se lua?
Sa popole Ierepoamo o le a malaga atu ona tagata i saute e tapuai i le malumalu i Ierusalema ma iu ai ina toe faatasia ma le Malo i Saute. Ina ia taofia lenei mea, sa ia faatonuina ai e fai ni tamai povi auro se lua, faatuina ni nofoaga fou mo tapuaiga, faalauiloa ni tausamaaga na sui ai [tausamaaga sa i ai] , ma tofia ana lava ositaulaga. Atonu na faamoemoe Ierepoamo o tamai povi auro e avea ma sui mo le atolaau o le feagaiga. E ui lava i faamoemoega o Ierepoamo, o ana amioga na taitai atu ai lona nuu i le liliuese.
Na auina mai e le Alii se perofeta mai ia Iuta e lapatai Ierepoamo e uiga i lona amioleaga ma le ifo i tupua. E ui i le molimauina o faailoga faavavega o le mana o le Alii, sa le’i salamo Ierepoamo ma faaauau pea ona faalauiloa atu le ifo i tupua.
1 Tupu 17:9–24
O le a se mea ua tatou iloa e uiga i le fafine Sarefata ua oti lana tane?
E itiiti se mea na iloa e uiga i le fafine ua oti lana tane a o lei fetaiai ma Elia. Sa nofo o ia i Sarefata, o se nuu o Filipo lea sa tapuai ai tagata ia Paala ma isi atua pepelo. E ui lava sa le o ia o se tagata Isaraelu, ae sa ia faatinoina le faatuatua tele ia Ieova ma Lana perofeta o Elia. I le taimi o Lana galuega i le olaga nei, sa faaaoga ai e le Faaola le faataitaiga a le fafine ua oti lana tane e tausalaina ai Lona lava nuu ona o lo latou le talitonu ia te Ia.
1 Tupu 17:13–14
Aisea atonu na fai atu ai Elia i le fafine ua oti lana tane e fafaga muamua o ia?
Na aoao mai Elder Lynn G. Robbins, o le Fitugafulu o le Pulega Aoao ua malolo:
“O se luutaga o se meaai o le a matuai laitiiti lava, atonu e lava ai na o le tasi se tufaaga, lea atonu na tulaga ese ai le tali a Elia … : ‘Ona fai atu lea o Elia ia te ia, Aua e te fefe; alu ia ina e faia le mea na e fai mai ai: a emuamuaona e fai se potoi areto itiiti ma’u’ [1 Tupu 17:13; faaopoopo le faamamafa]. …
“Na malamalama Elia i le aoaoga faavae, o faamanuiaga e oo mai pe a uma ona tofotofoina lo tatou faatuatua [tagai Eteru 12:6; Mataupu Faavae ma Feagaiga 132:5]. Sa lei manatu faapito o ia. I le avea ai ma auauna a le Alii, na i ai iina Elia e foai atu, ae le o le aveese.”
Fafine Sarefata ua Oti Lana Tane, saunia e James Johnson
1 Tupu 18:21
O le a le uiga o le tala a Elia ina ua ia fesili, “Pe tou te faaletonu i manatu e lua seia afea?”
O le faaliliuga o le fesili a Elia i le Lomiga a King James o le Feagaiga Tuai ua faavae i luga o se faaupuga faaEperu lea atonu na faasino i se manulele e osooso i le va o lālā e lua. I le vaitaimi o Elia, e toatele tagata Isaraelu sa taumafai e tapuai i atua e tele faatasi ai ma Ieova. O le savali a Elia o se valaau mo tagata e tuu le femoumouai ae tuuto atoatoa atu ia Ieova.
Na aoao mai Elder D. Todd Christofferson:
“Ina ua o mai faatasi tagata, sa fai atu Elia ia i latou, ‘Pe tou te faaletonu i manatu e lua seia afea? [pe i nisi upu, ‘O afea ea tou te filifili tonu ai?’] afai o Ieova o le Atua ia, … mulimuli atu ia te ia; ae afai o Paala, … mulimuli atu ia te ia. A e le tali mai le nuu ia te ia i se upu.’ …
“O le asō atonu e faapea mai Elia:
1 Tupu 18:22–46
Na faapefea ona faaalia le mana o Ieova i le tauvaga i le va o Elia ma faitaulaga a Paala?
“O Paala sa o se atua o afā o sa Kanana, sa fesootai ma uila ma timuga.” Ae i le taimi o le tauvaga ma Elia, sa leai se afi na oo mai ina ua valaau atu faitaulaga a Paala i lo latou atua pepelo. Sa leai foi se malosi o faitaulaga a Paala e taofia ai Elia mai le faia o se lamala e ala i le tapunia o le lagi. I se faatusatusaga, na auina mai e Ieova le afi mai le lagi e faaumatia ai le taulaga ma le fatafaitaulaga, e ui lava ina sa susū pala uma i le vai, lea sa tau leai se mea i le taimi o le lamala. Sa matua iloagofie le mana o Ieova o lea, o i latou uma sa i ai sa pauu i le eleele ma tautino atu, “O Ieova, o le Atua ia; o Ieova, o le Atua ia.” Ina ia faaalia atili le mana o Ieova i elemene, sa fesoasoani ai lea o Elia e aumai se afā lea na faamutaina ai le lamala.
Ua Tauva Elia ma Faitaulaga a Paala, saunia e Jerry Harston
1 Tupu 19:9–12
O le a se mea ua aoao mai e le aafiaga a Elia e uiga i le auala e fesootai mai ai le Atua i Ana fanau?
Ina ua uma ona lipoti atu e Aapo ia Iesepela le mea na tupu i le va o Elia ma faitaulaga a Paala, sa tauto Iesepela i se tautoga o le a ia fasiotia Elia i totonu o le 24 itula. Sa sola ese Elia mai le nuu o Isaraelu ma malaga i le tele o aso seia oo ina tau atu i le Mauga o Horepa, po o Sinai.
O le aafiaga o Elia i le Mauga o Horepa ma le Alii e matuai iloga le eseese i lana feiloaiga muamua ma faitaulaga a Paala, ina ua faaali mai e le Alii o Ia lava i se ala maoae tele. I Horepa, sa lei i ai Ieova i le matagi, afi, po o le mafuie ae nai lo lena, sa fetalai mai e ala i se “leo filemu ma le itiiti.”
Ua faamamafa mai e perofeta ma aposetolo o aso nei e faapea, e sili atu ona masani ona fesootai mai le Alii i Ana fanau i ni auala maaleale nai lo faaaliga maoae. Sa lapatai mai Peresitene Dallin H. Oaks: “E tatau ona tatou iloa e seāseā fetalai leotele mai le Alii. O Ana savali e toetoe lava o taimi uma e oo mai ai i se musumusu.” Sa aoao mai Peresitene Boyd K. Packer: “E le mafai ona maua e le Agaga lo tatou gauai atu e ala i le feei po o le luluina o i tatou i se lima mamafa. Ae e musumusu mai. E pa’i mai ma le malū lea afai tatou te pisi tele o le a lē mafai lava ona tatou lagonaina.”
1 Tupu 19:9–21
Aisea na lafo ai e Elia lona ofutele ia Elisaia?
Tagai “2 Tupu 2:12–13. O le a se mea taua e uiga i le pau ifo o le ofutele o Elia ia Elisaia?”
1 Tupu 20:22–23
Aisea na talitonu ai Suria na i ai i le Atua o Isaraelu le mana i luga o mauga ae le o fanua laugatasi?
I le tele o aganuu anamua, sa talitonu tagata o le mana o se atua sa faatapulaaina i se atunuu patino, tulaga faafaafanua, po o se eria. Atonu na talitonu le au Suria o le mana o le Alii sa faatapulaaina i maupuepue ma mauga ona sa asiasi atu o Ia ia Isaraelu i Sinai. O lenei mea na faaosofia ai i latou e sii atu le taua i vanu ina ia mafai ai ona latou manumalo i le taua. E ui i le talitonuga o Suria, ua faamanino mai e tusitusiga paia o Ieova o le Atua “i luga o le lalolagi uma.”
1 Tupu 22:22–23
Pe na auina mai e le Alii se agaga pepelo i perofeta a Aapo?
O le tala o loo tusia i le 1 Tupu 22 o loo maua foi i le 2 Nofoaiga a Tupu 18. O le Faaliliuga a Iosefa Samita o le 2 Nofoaiga a Tupu 18:20–22 ua faamanino mai ai na maua e Ieova se agaga pepelo i perofeta a Aapo mai lo o le tuu o se agaga pepelo ia i latou. Sa faatauanauina e perofeta pepelo a Aapo ia Aapo e o e tau ma Suria e ui lava i le valoaga a Mikaia o le a faatoilaloina Isaraelu ma o le a oti ai Aapo i le taua. Sa alu Aapo i le taua i se taufaasese ae sa fasiotia pea.
Aoao Atili
O le mana o faamauga
-
D. Todd Christofferson, “O Le Mana o Faamauga,” Liahona, Nov. 2023, 19–22
O le fafine Sarefata ua oti lana tane.
-
Jeffrey R. Holland, “A Handful of Meal and a Little Oil,” Ensign, May 1996, 29–31
-
Carol F. McConkie, “Ola e Tusa ma Upu a Perofeta,” Liahona, Nov. 2014, 77–79
Elia ma faitaulaga a Paala
-
D. Todd Christofferson, “Tumau ma Mausali i le Faatuatua o Keriso,” Liahona, Nov. 2018, 30–33
O le leo filemu ma itiiti
-
Jorge F. Zeballos, “Aua Nei o Tatou Toilalo e Lagona,” Liahona, Iulai 2018, 59–61
Ala o Faasalalauga
Vitiō
Ata
Ierepoamo ma Rehoboam, saunia e Ted Henninger
Faafanua o le Tusi Paia nu. 3, “O Le Vaevaega o Ituaiga 12”
E Le Uma le Alofa, saunia e Elspeth Young
Ua Faatu e Elia le Tama Tane a se Fafine ua Oti Lana Tane mai le Oti, saunia e Robert T. Barrett.
O se ata pue o le Mauga o Karamaeli i Isaraelu
Elia, saunia e Wilson J. Ong
Na Oo Mai se Agelu ia Elia, saunia e Walter Rane