2 Samuelu 11–121 Tupu 3; 6–9; 11

Na aoao mai Peresitene James E. Faust: “Ua tumu le talafaasolopito i faataitaiga o tagata o e sa talenia ma gafatia ae o e, i se taimi o vaivaiga, na lafoai ese ai o latou olaga faamanuiaina. O le Tupu o Tavita o se faataitaiga matautia. A o talavou, o ia o se [alii] aulelei, lototoa, ma tumu i le faatuatua. Sa ia fasiotia le sauai taufaafefe o Koliata. Sa avea o ia ma tupu. Sa ia te ia mea uma e mafai ona manao i ai se tagata. Ae ina ua ia vaai ia Patesepa, sa manao i ai o ia e ui lava o ia o se ava a se isi alii. Sa ia auina atu lana [Patesepa] tane o Uria le sa Heti, e faapito i luma o le taua sili ona vevela ina ia fasiotia ai o ia. Na maliu Uria i le taua, ma sa faaipoipo Tavita ia Patesepa. O se taunuuga o lenei galuega leaga, na aveesea ai le tofi faaleagaga o Tavita. Mo mea lelei uma na ausia e Tavita, o le tele lava sa le amanaiaina aua sa ia faatagaina o ia lava e lolo atu i se faaletonu matuia faaletagata lava ia.”

Na iu lava ina faailoa e Tavita le matuia o ana agasala ma lagonaina le tiga faamaoni ma le manao mo le faamagaloga. Ae o ana amioga na oo mai ai ni taunuuga ogaoga na aafia ai o ia ma lana fanau. E ui ina sa “pau Tavita mai lona faaeaga” aua sa ia fuafuaina le maliu o Uria, ae sa folafola atu e le Alii ia Tavita o le a le tuua lona agaga i seoli (falepuipui o agaga).

O Natano o se perofeta sa soifua i le taimi o le nofoaiga a le Tupu o Tavita. E pei ona sa faia muamua e Samuelu ma le Tupu o Saulo, sa talanoa atu Natano i le tupu e fai ma sui o le Alii. E le o tuuina mai e le Tusi Paia ni faamatalaga auiliili e uiga i le valaauga faaperofeta, talaaga, po o le maliu o Natano. O loo ta’ua o ia i le tusi o Nofoaiga a Tupu o se tusitalafaasolopito ma se perofeta i lana lava talafaamaumau ua ta’ua “o le tusi a Natano le perofeta,” lea ua leiloa nei.

O le pepe na afuafua i le taimi na soli ai e Tavita le mulilua ma Patesepa, sa fanau mai e “ma’i tigaina” ma na maliu i le fitu o aso talu ona fanau mai. Na ta’u atu e Natano ia Tavita, “Ona o lenei, ua e faatupu mai le inoino o e ita ia Ieova i lenei mea, o le mea lea e oti ai lava le tama ua fanau mai ia te oe.” O lenei faasilasilaga na faapopoleina ai i nisi taimi le au faitau Tusi Paia. E ui ina sa ta’ua e le tusitala o le 2 Samuelu e faapea “ua taia e Ieova le tama” i se ma’i, e mafai ona tatou talitonu e leoleo ma alofa le Atua i Ana fanau uma. E taua foi le manatua o pepe e maliliu e faaolaina i le malo selesitila ma e le faamasinoina mo amioga a o latou matua.

O le tusi o le 1 Tupu o loo tuuina mai ai se tala o le maliu o Tavita, le nofotupu o lona atalii o Solomona, ma le faiifo ma le vaeluaga o le Malo o Isaraelu. O loo faamatala ai foi le galuega a le perofeta o Elia i ituaiga e sefulu o Isaraelu i matu.

I le amataga, o le 1 ma le 2 Tupu o se tusi e tasi. O le vaevaega i ni tusi se lua na tupu ina ua faaliliuina le Tusi Paia i le faa-Eleni. O le tusi o le 1 Tupu e amata i le maliu o le Tupu o Tavita (pe tusa o le 968 TLM) ma faaauau atu ai i le nofoaiga a Aasaia i le Malo i Matu o Isaraelu (pe tusa o le 852 TLM). O lenei tusi e tamaoaiga i le talafaasolopito ma le aoaoga faavae ma, faatasi ai ma le 2 Tupu, ua tuuina mai ai talaaga ma tulaga mo le tele o tusitusiga a perofeta o le Feagaiga Tuai.

O le tusi o le 1 Tupu e mafai ona faatulagaina i ni vaega se tolu:

1. Mataupu 1–11: O le nofoaiga a Solomona, e aofia ai le fauga ma le faapaiaga o le maota o le Alii. E ui lava i lona atamai, sa liliuese Solomona mai le Alii ma tapuai atu i atua ese o ana avā e le o ni Isaraelu.

2. Mataupu 12–16: O le vaevaega o le malo i le Malo i Matu o Isaraelu i lalo o Ierepoamo ma le Malo i Saute o Iuta i lalo o Reopoamo. O nei malo uma e lua na mulimuli i mamanu o le tapuai i tupua.

3. Mataupu 17–22: O le galuega a le perofeta o Elia i le Malo i Matu o Isaraelu.

I le tusiga atoa faatusi paia, o loo faaalia ai Tavita o se tupu amiotonu ma faamaoni ia Ieova. Peitai, e i ai taimi e foliga mai na faamamafa ai e le Faaliliuga a Iosefa Samita e le o mea uma na faia e Tavita sa amiotonu. O le a mautinoa lava le moni o lenei mea i ana amioga ia Patisepa ma Uria. O le Faaliliuga a Iosefa Samita o le 1 Tupu 3:14 e faitauina faapea, “Ma afai e te savali i o’u ala e tausi i a’u tulafono, ma a’u poloaiga, o le a ou faaumiumi lea o ou aso, ma aua e te savali i le amioletonu, e pei ona faia e lou tamā o Tavita.” O le faaalia o Tavita i tusitusiga paia ma le Faaliliuga a Iosefa Samita e fesoasoani tatou te iloa ai sa faaaoga e le Alii ia Tavita e fai ma faataitaiga o mea e tatau ona fai ma mea e le tatau ona faia e tupu i le lumana.

E pei o le falefetafa’i na fausia e Isaraelu i le vao, o le malumalu o Solomona o le maota o le Alii. Sa faia i anomea aupito sili ona lelei. E faatatau i le malumalu o Solomona, na aoao mai Elder James E. Talmage:

“E lei leva ona nofoia e Solomona le nofoalii sa ia faia le galuega [o le fauina o se malumalu]. Sa ia faataatiaina le faavae i le tausaga lona fa o lana nofoaiga, ma sa faamaeaina le fale i totonu o le fitu tausaga ma le afa. O le faatuina o le Malumalu o Solomona sa o se mea na tupu na mafua ai se suiga taua, e le na o le talafaasolopito o Isaraelu ae i le lalolagi.

“… I le tusiata fale ma le fausaga, i le mamanu ma le taugata, ua lauiloa o se tasi o fale e sili ona ofoofogia i le talafaasolopito.”

“Sa fausia le malumalu i le faataitaiga o le falefetafa’i, o le tetelē o vaega taitasi e faaluaina tonu lava. …

“O meaafale o le malumalu sa talitutusa lava ae e le tutusa ma le falefetafa’i. I le Paia o Paia, sa tu ai le atolaau tuai o anomea laiti lanu [Mosaic] ma le nofoa o le alofa mutimutivale; ae o kerupi o loo faamalumalu ifo i le nofoa o le alofa mutimutivale sa fou. Sa tetelē atu; sa oo atu o latou apaau i le ogatotonu ma tau atu i puipui taitasi o le Paia o Paia. Sa eseese foi i latou tutu mai. I le Nofoaga Paia sa fou mea uma. O le fatafaitaulaga o mea manogi sa faia i laau o le arasi sa ufitia i le auro. Nai lo le tasi le moligao auro ma le laulau e tasi o le falaoa e le faafefeteina, e sefulu sa i ai, e lima i itu taitasi. I le lotoā pito i fafo, sa tu ai le fatafaitaulaga apamemea e tutusa ma le mamanu o le fatafaitaulaga o le falefetafa’i, ae sa matuai telē lava.”

Ina ia aoao e uiga i mea faitino faafaatusa o loo maua i le falefetafa”i i le vao ma le malumalu o Solomona, tagai i le “Esoto 35–40. O le a le faamoemoega o le falefetafa’i?”

E lua ni pou lapopoa, na tutu matilatila i itu uma o le faitotoa i le malumalu. O le pou i le itu taumatau sa tusia ai le igoa Iakina, lea e mafai ona faauigaina “o le a ia faatuina” po o le “e faatuina e ia.” O le pou i le itu tauagavale sa tusia i le igoa Poasa, lea e mafai ona faauigaina “e ala i (lona) malosi” po o le “i le malosi.” O nei pou atonu na faatusa i se faitotoa lea na ui atu ai se tagata mai se nofoaga faalelalolagi i se nofoaga paia.

O le malumalu o Solomona sa i ai ni tanoa apamemea e 10 faatasi ai ma se vai apamemea tele, o se faatanoa apamemea. Sa faaaoga nei mea e tuuina atu ai vai mo le sauniga o le mulumuluga. Sa taatia le faatanoa i papatua o povi apamemea e 12, e tai tolu e faasasaga i itu e fa o le tapasa. O aso nei, o faatanoa o vai papatisoga i maota o le Alii e faapena foi ona taatia i luga o papatua o povi e 12 e faatusa i ituaiga e sefululua o Isaraelu. O povi e mafai foi ona faatusa i le malosi ma le mana o Iesu Keriso.

Ina ua mavae le fitu tausaga, sa faamaeaina loa le maota o le Alii i Ierusalema. Sa faapotopoto e Solomona le toatele o tagata Isaraelu e auai i le faapaiaga o le malumalu. Ina ua uma ona latou tuuina le atolaau o le feagaiga i le Paia o Paia, sa faaali mai le mamalu o le Alii o se ao na faatumulia ai le malumalu. Ina ua uma le faapaiaga e Solomona o le malumalu, sa faaali atu le Alii ia te ia, ma fetalai atu, “Ua ou faapaiaina lenei fale, ua e fausia, e tuu ai lo’u igoa e faavavau; e faasaga i ai o’u mata ma lo’u loto i aso uma.”

E tusa ai ma le folafolaga a le Alii o le a Ia “tuu [Lona] suafa iina e faavavau,” na faamalamalama mai e Peresitene Dallin H. Oaks:

“O le Feagaiga Tuai o loo i ai le anoanoai o mau faasino i le suafa o le Alii i se matalalaga lea e manino lava lona uiga o le pule a le Alii. O le tele o nei mau faasino e faatatau i le malumalu. …

“… Ina ua uma ona faapaiaina le malumalu, sa faaali atu le Alii ia Solomona ma ta’u atu ia te ia sa Ia faapaiaina le malumalu ‘e tuu ai lo’u igoa e faavavau’ [1 Tupu 9:3; 2 Nofoaiga a Tupu 7:16].

“E faapena foi, i faaaliga i ona po nei, e faatatau le Alii i malumalu o ni fale ua fausia ‘i lo’u igoa paia’ [Mataupu Faavae ma Feagaiga 124:39; 105:33; 109:2–5]. …

“O nei mau uma i malumalu anamua ma ona po nei o ni fale mo ‘le suafa’ o le Alii e mautinoa lava e aofia ai se mea e sili atu ona taua nai lo na o se faamatalaga o lona suafa paia i luga o le fale. O loo talanoa mai tusitusiga paia e uiga i le tuuina e le Alii o lona suafa i totonu o se malumalu ona ua ia tuuina mai le pule mo lona suafa ina ia faaaogaina i sauniga paia o lena fale. O le uiga lena o le faasino atu o le Perofeta i le tuuina e le Alii o lona suafa i luga o lona nuu i lena maota paia.”

Ina ua faaipoipo Solomona i “fafine ese e toatele,” sa ia solia ai le poloaiga a le Alii ia aua nei faaipoipo i fafo atu o le feagaiga. O le upu Eperu ua faaliliuina o le ese i le Lomiga a King James o le Tusi Paia o lona uiga o “fafo.” O le tele o nei faaipoipoga atonu sa faaosofia e tulaga faaupufai ma faaletamaoaiga. E ui o nisi o faaipoipoga a Solomona na faatagaina e le Alii, ae o le tele sa lei faatagaina. O faaipoipoga sa lei faatagaina e le Alii sa “inosia i [Ona luma].” O le faaiuga a Solomona e faaipoipo i fafo atu o le feagaiga na taitai atu ai o ia ma le faanoanoa i le liliuese o lona loto mai le Atua.

Sa saeia e le perofeta o Akia lona ofutele fou i ni fasiie se 12 ma tuuina atu le 10 o na fasiie ia Ierepoamo. Ona ia valoia lea o le a ave e le Alii le malo o Isaraelu mai ia Solomona ma tuuina atu le sefulu o ituaiga e sefululua o Isaraelu ia Ierepoamo. Ina ua maliu Solomona, sa avea lona atalii o Reopoamo ma tupu i luga o Isaraelu atoa. Sa faateleina e Reopoamo avega a tagata, lea na faaosoina ai ituaiga e sefulu i matu e tetee faasaga ia te ia. Sa latou faia Ierepoamo ma o latou tupu, lea na faataunuuina ai upu a le perofeta o Akia.

O lenei osofaiga na vaeluaina ai le malo: o le Malo i Matu, na ta’ua o Isaraelu, ma le Malo i Saute, na ta’ua o Iuta. Sa folafola atu e le Alii ia Ierepoamo o le a faatasi o Ia ma ia pe afai e tausia e Ierepoamo poloaiga i le taimi o lana nofoaiga. Ae paga lea, sa lei tausia e Ierepoamo poloaiga ma taitai atu lona nuu i le ifo i tupua. Sa iu ina faaumatiaina o ia ma lona aiga atoa mai le lalolagi. I tupulaga na sosoo ai, o tupu o Isaraelu o e na faia mea leaga sa masani ona fuaina e faasaga i tulaga leaga na faatulagaina e Ierepoamo.

• James E. Faust, “It Can’t Happen to Me,” Ensign, May 2002, 46–48

• Frank F. Judd Jr., “What We Can Learn from King David’s Fall,” Ensign, Oct. 2018, 54–57

• James E. Talmage, “A History of Temples,” Ensign, Oct. 2010, 53–59

• Joseph B. Wirthlin, “Malaga i Nofoaga Maualuluga Atu,” Liahona, Nov. 2005, 16–19