Faamasino 2–4; 6–8; 13–16

O le tusi a Faamasino o loo faamatala mai ai le talafaasolopito o Isaraelu ina ua latou nofoia le laueleele o Kanana ma ina ua mavae le maliu o Iosua. Ua faaigoaina i taitai eseese i le tusi ua ta’ua o “faamasino.” O loo ta’ua i le tusi ia faamasino e toa 12 o e sa pule ma ni tulaga tauaogaina eseese.

I le Faamasino ua tatou aoao ai ona sa le mafai e le fanauga a Isaraelu ona aveesea faatosinaga amioleaga mai le nuu folafolaina, sa oo ina latou lavelavea i agasala, o lea sa puapuagatia ai ma sa masani ona faatoilaloina e o latou fili. Ina ua uma ona latou tagi atu i le Alii mo se fesoasoani, sa Ia auina mai faamasino e laveai i latou. Peitai, e lei umi ae toe foi Isaraelu i a latou agasala. O lenei mamanu na faafia ona ta’ua soo i le tusi atoa.

O le tusi o Faamasino e mafai ona vaevae i ni vaega se tolu:

1. Faamasino 1:1–3:6: Taumafaiga faifai pea a Isaraelu e faatoilalo ma nofoia le nuu folafolaina; faatomuaga i le taamilosaga o le agasala ma le laveaiga.

2. Faamasino 3:7–16:31: Tala i faamasino e 12.

3. Faamasino 17–21: O vaega mulimuli e lua o loo faamamafa mai ai le lilifa atu o Isaraelu e pauu atu i le ifo i tupua ma le leai o ni tulafono.

Ina ua faapotopoto e le Alii le fanauga a Isaraelu i le Mauga o Sinai i ona po o Mose, sa Ia poloaiina i latou e tapuai na o Ia o le Atua. Sa Ia lapataia pea lava pea tagata Isaraelu afai latou te le tutuliesea sa Kanana pe a latou ulu atu i le nuu folafolaina, o le a faatosinaina e sa Kanana le toatele e tapuai i o latou atua pepelo. Ina ua le usitai tagata Isaraelu i lenei poloaiga, sa tautino atu e le Alii o atua sa Kanana o le a “avea ma mailei” ia te i latou. Na amata ona faataunuuina upu a Ieova ina ua lafoai e le isi tupulaga o tagata Isaraelu la latou sootaga faalefeagaiga ma Ia “ma auauna atu ia Paala ma Asaira.”

O Paala e masani ona ta’ua i le Feagaiga Tuai atoa ma sa fesootai ma uila, timuga, ma le tamaoaiga. O Asaira (po o Astarte)—o le tulaga e tasi o Ashtaroth—sa manatu i ai sa Kanana o le soa fafine a Paala. E i ai taimi, o faaupuga Paala (ma lona faaupuga numera tele o Baalim) ma Ashtaroth o loo faaaogaina i le Feagaiga Tuai e faasino atili atu ai i atua sese alii ma tamaitai. O isi atua sese iloga i le aganuu a sa Kanana e aofia ai El o le atua sili o sa Kanana, ma Athirat (o Asera e sili ona taatele—na tuuina mai o se “togalaau” i le Lomiga a King James), lea na manatu i ai sa Kanana o le tina o atua ma le soa tamaitai a El.

Sa talitonu sa Kanana o loo umia e o latou atua le mana i le tele o vaega o le olaga ia sa taua foi i tagata Isaraelu, e pei o le timu, taua, tamaoaiga, ma le ola lava ia. Sa tapuai foi sa Kanana i o latou atua i auala e pei e masani ia Isaraelu, e aofia ai le tatalo, aso paia, malumalu, faitaulaga, ositaulaga, ma mea manogi. Ae peitai, o le tapuai i atua sa Kanana sa fesootai foi ma amioga inosia. Na aoao mai le Alii e ala ia Mose, “O mea uma e inosia e Ieova, o loo inosia lava e ia, ua latou faia i o latou atua, aua ua latou susunu i le afi o latou atalii ma o latou afafine e fai ma taulaga i o latou atua.”

Tagai i le “Kenese 6:6. O le a se mea e tatau ona tatou malamalama i ai mai le fasifuaitau ‘ua salamo Ieova’?

O Tepora, na faamatalaina o se perofeta fafine, ua na o le pau lea o le faamasino tamaitai o loo ta’ua i le Feagaiga Tuai. O se perofeta fafine o “se ua mauaina se molimau ia Iesu ma olioli i le agaga o faaaliga.” O loo tusia i tusitusiga paia le tele o taimi e uiga i tamaitai na oo i ai le agaga o faaaliga, o nisi sa faasino atu i ai o perofeta fafine.

E i ai se eseesega i le va o le sailia ma le faamaoni o se faamautuuga mai le Atua ma le faamoemoega tonu ma le poloaia o se faailoga mai ia te Ia e aunoa ma le faatuatua. I le tulaga o Kitiona, sa ia sailia ma le faatuatua se faailoga. Na aoao Peresitene Dallin H. Oaks e faapea “e le taliaina faailoga e fua mai ai ni liua, ae e taliaina—e oo lava i le folafola atu—e faamautu ai.” Sa ia matauina foi, “O le Feagaiga Tuai o loo i ai faataitaiga e le mafaagaloina o vavega e tele na faapea ona fai ma faailoga. … Sa talosagaina e Kitiona ma maua ai se faailoga na filifilia o ia e laveai Isaraelu.”

Sa usitai Kitiona i le poloaiga a le Alii e soloia i lalo le fatafaitaulaga a Paala, sala i lalo le “togavao” (o se pou Asaira, sa faaaoga e faatusa i le tamaoaiga o le atua fafine o Asaira), ma sui i se fatafaitaulaga na faapaiaina ia Ieova. Ina ua saili alii o le nuu e fasioti Kitiona mo ana amioga, sa finau atu lona tama, o Ioasa, afai o Paala o se atua moni lava, e tatau ona mafai ona ia puipuia o ia lava. Ina ia faamamafa atu lenei manatu, na faaigoa ai e Ioasa ia Kitiona o “Ierupaala,” lea e mafai ona faauigaina “ia tuu atu Paala e aioi atu” po o le “tuu atu ia Paala e finau.”

Ma o latou lima sa i ai i pu ma lamepa, na pau lava le mea sa mafai e le autau a Kitiona ona fai o le alalaga, “O le pelu a Ieova, ma Kitiona.” O lenei alaga o le taua e foliga mai na faamamafaina ai lo latou faalagolago i le Alii ma Lana taitai filifilia e laveai i latou mai sa Mitiana.

O se efota o se vaega o laei o se faitaulaga sili ma sa i ai taimi sa faaaoga ai e nisi o se auala e saili ai le taitaiga a le Atua. I le faia o se efota mai vete o le taua, atonu na faamoemoe Kitiona e faia se maafaamanatu talafeagai e faamamalu ai le vaega a le Atua i le manumalo. Peitai, na iu lava ina faia e le fanauga a Isaraelu e pei o se tupua.

O le upu Naseri e sau mai i se upu Eperu e faasino i se tagata ua faapaiaina, tuuto atu, pe faapaiaina e ala i le faia o se tautoga. O le tautoga faa-Naseri e mafai ona avea ma se tautinoga le tumau po o se tautinoga i le olaga atoa. O le tautoga na aofia ai le aloese mai mea uma na gaosia mai se vine, e le otiina le lauulu o se tagata, ma aloese mai le pai atu i se tino maliu. E mafai e se matua ona filifili e tuuto atu se tamaitiiti i le Atua o se Naseri, ona mafai lea e le tamaitiiti ona filifili e faaauau le tautoga a o avea i latou ma se tagata matua.

O le asō a tatou talanoa e uiga i se tasi ua i ai le Agaga o le Alii, e masani ona tatou faasino i se tasi e faamaoni ma usiusitai ma o lea e agavaa ai i tosinaga a le Agaga Paia. Peitai, i le tala ia Samasoni, o lenei fasifuaitau e foliga mai e faailoa ai na o lona malosi faaletino ofoofogia, lea na oo mai o se meaalofa mai le Atua.

E ui i le malosi tele o Samasoni, lea na tuuina i ai e le Atua e fesoasoani ai ia te ia e faataunuu lana misiona e laveai Isaraelu, ae sa masani ona lilifa atu le taulaiga a Samasoni i le faataunuuga o manaoga le mama ma le manatu faapito. Sa matauina e Sister Ann M. Dibb, o le sa avea muamua ma Au Peresitene Aoao o Tamaitai Talavou, “O Samasoni na fanau mai ma se gafatia tele. Sa folafola atu i lona tina, ‘O ia e afua mai ona faaola ia Isaraelu ai lima o Filisitia’ [Faamasino 13:5]. Peitai, a o ola a’e Samasoni, sa tele ina vaavaai atu o ia i faaosoosoga a le lalolagi nai lo le taitaiga a le Atua. Sa ia faia filifiliga ona sa ‘lelei lava ia i [lona] manatu’ [Faamasino 14:3] nai lo le faia o na filifiliga ona e sa’o.”

O le lauulu o Samasoni sa le o le faapogai lea o lona malosi. Ae, sa o le faatusa o lana sootaga faafeagaiga ma le Atua, o le faapogai lea o le malosi o Samasoni. Sa aveesea uma le malosi faaletino ma le faaleagaga o Samasoni ona sa ia solia ana feagaiga ma le Atua, e aofia ai na feagaiga sa fitoitonu ona faatatau i Naseri.

Ina ua uma ona pueina ma faatigaina e Filisitia ia Samasoni, sa latou avatu le viiga i lo latou atua pepelo o Takono, ma faapea atu, “Ua tuuina mai Samasoni lo tatou fili i o tatou lima e lo tatou atua.” Ina ua aumaia Samasoni i le va o poutu e lua o le malumalu o Takono, sa ia ole atu i le Alii e tuu atu ia te ia le malosi ina ia mafai ona ia faasalaina ona fili. E ui lava o le talosaga a Samasoni i le Alii sa manatu faapito, ae na mafai ona tuuina mai e le Alii e faaalia ai Lona mana i luga o Takono.

• Kristin E. Litchman, “Deborah and the Book of Judges,” Ensign, Jan. 1990, 32–35

• Manfred H. Schütze, “The Sword of the Lord and of Gideon,” Ensign, Apr. 2002, 46–49

• Dallin H. Oaks, “Leai Ni Atua Ese,” Liahona, Nov. 2013, 72–75